پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاريخ دريافت مقاله: 8/11/1192
سال نوزدهم، شماره 6بهمن ، و پي در اسفند پي1 010129، صفحات 102 تا 109 تاريخ پذيرش مقاله: 11/9/1191
مقايسه اثر کورکومين با و بدون متفورمين بر سطح قند خون موشهای صحرايي ديابتي شده
هاله عاملي0، دکتر ترانه معيني زنجاني0، فاطمه مسعودنيا0، دکتر معصومه ثابت کسايي*0

-10921208373

1. مرکز تحقیقات علوم اعصاب و گروه فارماکولوژی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران چکيده
سابقه و هدف: استفاده از گیاهان دارویی به منظور کاهش قند خون در بیمااران دیا ابتی، مطار مایباشاد. کورکاومین دارای اثاراتکاهندگی قند خون و ضد التهابی نیز میباشد. با توجه به کاهش تأثیر متفورمین در مصرف طولانی مدت، اثارات پیشاگ یرانه و درماان ی مصرف خوراکی کورکومین به تنهایی و همراه با متفورمین بعد از القای دیابت، بر تغییرات غلظت قناد خاون در ماو هاا ی صاحرا یی، بررسی شد.
مواد و روشها: از مو های صحرایی نژاد ویستار )وزن 222 تا 252 گرم، تعداد 1 سر در هر گروه( استفاده شد. جهت ایجاد دیابت، از آلوکسان mg/kg 112 و جهت کاهش قند خون از متفورمین mg/kg 12 و کورکومین mg/kg 122 استفاده شد. حیوانات به 5 گاروه تقسیم شدند: 1( گروه کنترل منفی، شامل حیوانات دیابتی شده که نرمال سالین دریافت کردناد ؛ 2( گاروه دیا ابتی کاه باا کورکاوم ین درمان شدند؛ 1( گروه دیابتی که با متفورمین درمان شدند؛ 4( گروه پیشگیری با کورکومین، دیابت-کورکومین و 5( گروه پیشگیری بااکورکومین، دیابت-کورکومین + متفورمین. حیوانات ،کورکومین و متفورمین را روزانه در آب آشامیدنی دریافت نمودناد. در روزهاای 1، 7، 14 و 21 پس از القای دیابت، قند خون به رو خونگیری از گوشهی چشم حیوان توسط لولههاا ی موییناه ، انادازه گیا ری شاد. ازرو ANOVA دو طرفه، جهت مقایسهی آماری گروههای درمان و کنترل استفاده شد.
يافتهها: در گروه کنترل، قند خون از روز 1 افزایش یافت )221/2P<(. گروه متفورمین و گروه کورکومین از روز 7 تاا 21، کاهشا ی در قند خون ایجاد نمودند )221/2P<(، کورکومین در روز 21، در مقایسه با متفاورم ین، قناد خاون را باه میا زان معنا یداری کااهش داد
)221/2P<(. در گروه 5، از روز 7، کاهش معنیداری در غلظت قند خون نسبت به سایر گروهها ایجاد شد )221/2P<(.
نتيجهگيری: کورکومین با اثرات کاهندگی قند خون، قبل و بعد از ایجاد دیابت، میتواند مکمل مناسبی به همراه متفورمین باشد.

1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

-18287236193

واژگان کليدی: دیابت، کورکومین، متفورمین، مو صحرایی لطفاًلطفا به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Ameli H, Moini-Zangani T, Masoudnia F, Sabetkasaei M. The comparison of curcumin’s effect with or without
metformin on blood glucose levels in diabetic rats. Pejouhandeh :)6(91;5102312-319.
20324989

مقدمه0
دیاباات شاایرین یااا ملیتااو )Diabetes mellitus(، از مهمترین بیماریهای شایع است که میلیونها نفر در جهان به آن مبتلا شده و هر سال بر شمار این مبتلایان افزوده میشاود)4-1(. از آنجا که طبق برآورد فدراسیون با ین المللا ی دیابات ، در س ال 2221، در ح دود 194 میلیاون دی ابتی در سراس ر جهان زندگی میکنند و برآورد میشود که در سال 2225 این

*نويسنده مسؤول مکاتباات : دکتار معصاومه ثابات کساا ي؛ اساتاد گاروهفارماکولوژی ،مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه علاوم پزشاکی شاهید بهشاتی،تهران؛ صندوق پستی: 4719-19195؛ کد پستی: 17441-19857؛ تلفن و نماابر:
[email protected] :؛ پست الکترونيك)221( 22419919
تعداد به رقمی بالغ بر 111 میلیون نفر برسد، بناابرا ین دیابات برای سلامتی جهانیان یک تهدید بوده و در حال حاضار، ایا ن بیم اری ب ه عن وان چه ارمین عل ت م رم و می ر در بیش تر کشورهای توسعه یافته، محسوب میشود) 5(.
متفورمین )Metformin( یکی از پرمصرفترین داروهاا درکنترل دیابت میباشد) 1(. با ایان حاال، ایا ن دارو در مصارفطولانی مدت، تأثیر خود را در کاهش قند خاون از دسات داده و نیاز به افزایش دوز مصرفی آن، مطر میگردد )7(. داروهای ضد دیابت خوراکی دارای عوارض متعددی میباشند، بناابرا ین استفاده از ترکیباتی به عنوان مکمل با منشأ گیاهی، ما یتوانادموجب تأثیر بیشتر این داروها گردد) 8،9(.
تغییرات پاتولوژیک ناشی از دیابت به طاور عماده رمهاا یخونی، سیستم اعصاب مرکزی و محیطی و همچنین چشام هاارا درگیر میکند. آسیبهای ارگانیک ممکان اسات منجار باهایجاد پرفشاری خون، اختلال عملکرد کلیا وی، از دسات دادنبین ایی، نوروپ اتی محیط ی و مرک زی، بیم اریه ای ع روق محیطی، انفارکتو میوکارد و بیماریهای عروق مغزی ماننادسکته شوند. بر همین اسا ، کنترل قناد خاون، بسایار مهاممیباشد. به علاوه، در ساال هاا ی اخیا ر، مطالعاات بسایاری در ارتباط با اثرات دیابت روی مغز، انجام گرفته است. نتاا یج ایا ن مطالعات حاکی از آن است که دیابت، منجر به نقا عملکارد شناختی و جنون میگردد. دیابت ملیتو نه تنهاا باه عناوانیکی از عوامل خطر در بیماریهای سایکوتیک، بلکه به عناوانیکی از عوامل ایجاد آلزایمر نیا ز باه شامار مایرود) 12-12(. بیماران مبتلا به دیابات ملیتاو ناو 1 )T1DM( و دیابات ملیتو نو 2 )T2DM( اختلالهایی از خود نشان دادند کاههمراه با کاهش عملکرد شناختی در منااطق متتلفای از مغازبوده است) 11(.
در میان ترکیبات گیاهی، کورکومین )Curcumin(، مادهی مؤثرهی موجود در زردچوبه، به عنوان ادویا ه، در رژیا م غااا یی آسیاییها استفاده میشود) 14(. تحقیقات نشاان داده اناد کاهکورکومین، مقاومت به انسولین و تحمال نسابت باه گلاوکز راکاهش داده و در نهایت سابب کااهش ساطلا پلاسامایی قنادخون میشاود ) 15،11(. از طارف د یگار ، اثارات ضاد التهاابی کورکومین نیا ز ما یتواناد در کااهش علایا م عصاب ی ناشا ی از بیماری دیابت از جمله نوروپاتی محیطا ی و اخاتلالات عصابی آن، مؤثر واقع شود) 15(. مطالعات انجام شده نشان دادهاند که کورک ومین و متف ورمین، ه ر دو در بهب ود دیاب ت ن و دوم تأثیرگاار باو دهاناد ) 19-17(. باا توجاه باه کااهش اثربتشای متفورمین در مصرف طولانی مدت در کاهش مؤثر قناد خاون در بیماران )7( و اثرات پایین آورندگی قند خاون کورکاومین، ه دف از انج ام ای ن تحقی ق، مقایس هی اث ر کورک ومین ب ا متفورمین در کاهش قند خون میباشد.

مواد و روشها
در این پژوهش تجربی، از مو های صحرایی نر نژاد ویستار با محدودهی وزنی 252-222 گرم اساتفاده شاد. حیواناات در دمای 1±22 درجهی سانتیگراد با دورهی نوری طبیعا ی )12 ساعت روشنایی و 12 ساعت تاریکی( نگهداری شده و در طول دورهی آزمایش، آب و غاای کافی در اختیار مو ها قا رار داده شد .آلوکسان )Alloxan( بلافاصله پیش از انجاام آزماایش در 111آب مقطار حال و ب ا دوز mg/kg 112 باه صاورت زیرجل دی )SC(، تزریق گردید )22(. القای دیابت با مشاهدهی علایم آن شامل کاهش وزن، افزایش قند خون باه م یا زان با یش از 252 میلیگرم بر دسیلیتر و پرنوشی، مشت شد.
حیوانات به 5 گروه )هر گروه شاامل 1 سار ماو( تقسا یم شدند. گروه اول )گاروه کنتارل(، باا دارو ی آلوکساان د یا ابتی شدند اما هیچ دارویی دریافت نکردند. در این گروه، قند خاونحیوانات توسط دستگاه Glucoplus )شرکت کاسپین، ایران( در روزهااای 1، 7، 14 و 21، اناادازهگیااری شااد .گااروه دوم ،مو های دیابتی بوند که کورکومین دریافات کردناد . در ایانگروه، کورکومین با دوز mg/kg 122 )21( به صورت خوراکی )محلول در آب مصرفی(، تجویز و سپس قند خون در روزهاا ی
1، 7، 14 و 21، اندازه گیری شد. این گروه از حیوانات ،در روز صفر، دارو دریافت نکرده و مقادیر گزار شده مربوط باه قنادخون طبیعی و پیش از تزریق آلوکسان میباشاد . گاروه ساوم،م و ه ای دی ابتی بودن د ک ه متف ورمین دریاف ت کردن د .متفورمین با دوز mg/kg 12 )22( به صورت خوراکی )محلول در آب مصرفی( تجویز و سپس قند خون در روزهاا ی 1، 14،7 و 21، اندازهگیری شد. این گروه نیز همانند گاروه دوم، در روزصفر، دارو دریافت نکرده و مقادیر گزار شده، مربوط به قنادخون طبیعی و پیش از تزریق آلوکسان میباشد. گروه چهاارم،مو های دیابتی بودند که دو هفته پیش از القاا ی دیابات ، باهمنظ ور پیش گیری، کورک ومین را ب ه ص ورت محل ول در آب خوراکی دریافت نمودند. اما پاس از تزر یا ق آلوکساان و القاای دیابت، فقط کورکومین را در آب خوراکیشان دریافت کردناد.
گروه پنجم، مو های دیا ابتی هساتند کاه دو هفتاه پایش از القای دیابت و به منظور پیشاگ یری، کورکاوم ین را باه صاورتمحلول در آب خاوراک ی دریافات نمودناد. اماا پاس از تزریا ق آلوکسان و القای دیابات ، متلاوط هار دو داروی کورکاوم ین و متفورمین را در آب خوراکی، دریافت کردند.
به منظور خونگیری از چشم ماو هاا، لولاهای موئیناه در قسمت گوشهی چشم وارد میشد به نحاو ی کاه در ساینو اوربیتال، ایجاد گسیتتگی نموده و به محض خارج شدن خون ،لوله کمی خارج میشد تا چشم آسیب نبیند. بعد از اتمام کاار ، چشم با سرم فیزیولوژی شستشو داده میشد.
دادهها به صورت میاانگین ) n=1 ،mean±SEM(، گازار ش دند .تجزی ه و تحلی ل نت ایج، ب ه کم ک ن رم اف زار SPSS )نس تهی 11( انج ام ش د. جه ت مقایس هی آم اری از رو ANOVA دو طرفه و آزماونTukey و همچناین ازGLM
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Greenhouse- آزم ون( repeated measures ANOVA
114Geisser( اس تفاده ش د .25/2P< از لح اآ آم اری معن یداردرنظر گرفته شد.
پیشااگیری بااا کورکااومین و گااروه پیشااگیری+کورکومین- متفورمین توانستند قند خون را تا حد روز صفر، کاهش دهند
)جدول 1، نمودار 2(.

يافتهها جدول 0. ميانگين قند خون به تفکيك مراحل زماني در گروههای کنتارل،
آمارهای توصیفی روز گروهها میانگین پراکندگی تعداد

صفر کنترل
پیشگیری با کورکومین متفورمین 99/1117
94/8111
94/2222 1/41941
7/92991
9/91918 1
1
1
متفورمین+کورکومین 91/8111 4/12241 1
جمع 95/2811 7/51174 24

1 کنترل
پیشگیری با کورکومین متفورمین 115/1117
271/8111
242/5222 25/18592
14/22811
14/44851 1
1
1
متفورمین+کورکومین 218/1117 14/41581 1
جمع 279/4117 45/84172 24

7 کنترل
پیشگیری با کورکومین متفورمین 422/8111 248/1111
192/1117 22/28544
12/11884
21/18281 1
1
1
متفورمین+کورکومین 152/1111 21/29192 1
جمع 248/2417 99/78818 24

14 کنترل
پیشگیری با کورکومین متفورمین 491/8111
171/5222
111/5222 11/41127
14/14922
5/92451 1
1
1
متفورمین+کورکومین 122/1117 7/22114 1
جمع 229/7522 151/28255 24

21 کنترل
پیشگیری با کورکومین متفورمین 589/1117
129/1117
228/1111 11/45219 1/41941
21/22212 1
1
1
متفورمین+کورکومین 89/8111 2/48128 1
جمع 249/2522 221/22112 24
در روز 1، افزایشی در میزان قند خون در گاروه کورکاومین کورکومين پيشگيری کننده، متفورمين و کورکومين + متفورمين.
در مقایسه با گروه کنترل ایجاد شد )21/2**P<( ولی با گروه متفورمین چنین اثری مشاهده نشد. اماا از روز 7، هار دو داروبه طور معنیداری موجب کاهش غلظت قند خون نسابت باهگروه کنترل شدند )221/2*P<**( که تا روز 21 ادامه یافت. متفااورمین از روزهااای 1 )221/2P<2/21( 7 ،)+++P<++( و 14 )25/2P<+(، کاهش معنای داری را در غلظات قناد خاوننس بت ب ه کورک ومین نش ان داد. ب ا ای ن ح ال در روز 21، کورکومین توانست با تأثیر بهتر، کاهش معنیداری در غلظاتقند خون در مقایسه با متفورمین، ایجاد کند) 221/2P<+++(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

از طرفی ،متفورمین که تا روز 14، روند کاهشای را در غلظاتقند خون نشان میداد، در روز 21، افازایش معنای داری را در غلظت قند خون نسبت به روز 14 در گروه متفورمین ،از خود نشاااان داد) 221/2P<(. فقاااط کورکاااومین در روز 21 توانست قند خون را تاا حاد روز صافر )نرماال( کااهش دهاد)جدول 1، نمودار1(.
گ روهه ای پیش گیری ب ا کورک ومین و گ روه پیش گیری+ کورک ومین- متفاورمین، از دو هفت ه قب ل از القاای دیاب ت،کورکومین را به عنوان پیشگیری دریافت کردند. گاروه ها اایی ک اه دارو دری اافت نمودن اد، از روز 1، ب ه ط ور معن یداری ماوجب کااهش غلظت قناد خاون نسابت باه گاروه کنتارل
شدناد )221/2*P<**( کاه تاا روز 21 ادامه یافت. گروههای
654304372747476449466567Glucose blood concentration (mg/dL)

Glucose blood concentration (mg/dL)

371421 Treatment days
نمودار 0. مقايسهی اثرتغييرات غلظت قند خون بعاد از القاای ديابات، کورکاومين )mg/kg 111( و متفاورمين )mg/kg 61( باا گاروه کنتارل )110/1***P<، 10/1**P<( و مقايسهی متفورمين با کورکومين )110/1P<1/10 ،++P<1/10 ،+++P<+( و متفورمين روز 20 با متفورمين روز 01 )110/1P<(. دادهها باه صاورت ميانگين) mean±SEM( برای هر گروه از حيوانات) 6n=(، نشان داده شده است.
Glucose blood concentration (mg/dL)

Glucose blood concentration (mg/dL)

0371421 Treatment days
نمودار 2. اثر تجويز کورکومين )mg/kg 111( به صورت پيشگيریکننده )دو هفته قبل از القای ديابت( و مقايسهی تغييارات غلظات قناد خاون در گاروهمتفورمين )mg/kg 61( و گروه کورکومين-متفورمين با گروه کنترل بعد از القای ديابت )110/1*P<1/10 ،**P<1/10 ،***P<(. دادهها باه صاورت مياانگين
.M: Metformin ،C: Curcumin .نشان داده شده است ،)n=6 (برای هر گروه از حيوانات )mean±SEM(

Glucose blood concentration (mg/dL)

Glucose blood concentration (mg/dL)

Treatment days
0371421
نمودار 1. اثر تجويز کورکومين خوراکي )mg/kg 111( به صورت پيشگيریکننده )دو هفته قبل از القای ديابت( و مقايسهی تغييارات غلظات قنادخون در گروه متفورمين خوراکي )mg/kg 61(، گروه کورکومين-متفاورمين باا گاروه کورکاومين پيشاگيری کنناده )110/1**P<1/10 ،***P<( و مقايسهی گروه متفورمين خوراکي )mg/kg 61( با گروه کورکومين-متفورمين ) 110/1P<1/10 ،+++P<+(. دادهها به صورت مياانگين ) mean±SEM( برای هر گروه از حيوانات) 6n=(، نشان داده شده است. M: Metformin ،C: Curcumin.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

گااروههااای پیشااگیری بااا کورکااومین و گااروه پیشااگیری+کورکااومین- متفااورمین از دو هفتااه قباال از القااای دیاباات،کورکومین را به عنوان پیشگیری دریافت کردند .همانطور که در نمودار 1 مشاهده میشود ،در روز 1، تفاوت معنای داری در کاهش غلظت قند خون در هیچکدام از گروهها مشاهده نشاد . در روز 7 و 14، گروه پیشگیری+کورکومین- متفورمین، تفاوت معنیداری در کاهش قند خون نسبت باه گاروه پیشاگیری بااکورکومین نشان داد )221/2***P<( که این تفاوت در گاروهمتفورمیان در روزهای 7 و 14 در مقایسه باا گروه پیشاگیریبااا کورکااومین ، معناایدار بااود )بااه ترتیااب 21/2**P< و 221/2***P<(. از طرف دیگار در روز 7، کااهش معنایداری در غلظت قند خون در گروه پیشگیری+ متفورمین-کورکومین
در مقایسه با گروه متفورمین نیز مشاهده شد )25/2P<+( کاهاین تفاوت در روز 14 بین این دو گروه، معنیدار نباود. در روز21، تفاوتی میان گروههای پیشگیری+کورکومین-متفاورمین وگروه پیشگیری با کورکومین مشاهده نشاد ولای گروهای کاهمتفورمین دریافت کرده بودند، افازایش معنایداری در غلظاتقنااد خااون نساابت بااه گااروه پیشااگیری بااا کورکااومین)221/2***P<( و گااروه پیشااگیری+کورکومین -متفااورمین
)221/2P<+++( نش ان دادن د. هم ان ط ور ک ه در نم ودارمش اهده م یشاود، گ روهه ای پیش گیری باا کورک ومین و پیشگیری+کورکومین-متفورمین، قناد خاون را در روز 21 در حد روز صفر )نرمال( پایین نگه داشتند )جدول 1، نمودار 1(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

111
بحث
در این تحقیق، به بررسی اثرات درمانی و پیشگیریکنندهی کورکومین به همراه متفورمین، داروی استاندارد پایینآورندهی قند خون، پرداخته شده است. نتایج به دست آماده نشاان دادکه متفورمین از روز 7 بعد از القای دیابت، موجب کاهش قنادخون شده اسات کاه ایا ن اثار تاا روز 14 باه صاورت کااهشپیشرونده مشاهده شد. اما در روز 21، باا وجاود کااهش قنادخون در مقایسه با گروه کنتارل ، ولا ی در مقایساه باا روز 14، افزایش معنیداری در غلظت قند خاون ایجااد نماود کاه ایا ن نتیجه احتمالااحتمالاً نشاندهندهی ایجااد تحمال نسابت باه اثاراتمتفورمین میباشد که با نتایج مطالعات سایر محققین، همساومیباشد )7(. با توجه باه مطالعاات اخیا ر در رابطاه باا اثاراتکاهشدهندگی قناد خاون توساط کورکاومین، در مطالعاه ی حاضر مشت گردید که اثرات کورکومین بعد از القای دیابت، از روز 7 به صورت پیشرونده تا روز 21، موجاب کااهش قناد خون گردید. از سوی دیگر، با آن که در روزهای 7 و 14 بعد از القای دیابت، متفورمین به طور مؤثرتری موجاب کااهش قنادخون شده بود، ولی با پیشرفت بیماار ی، کورکاوم ین باه طاورمعنیدارتری در مقایسه با متفورمین، قناد خاون را در روز 21 کاهش داد.
در سالهای اخیر، مطالعات بسا یاری در ارتبااط باا درمااندیابت انجام گرفته است. داروهای متتلفی در ایا ن زمیناه باهطور گسترده استفاده میشوند. در دیابت نو 2، معماولاًمعماولا بارای کمک به رهایش انسولین از سلولهای بتای پانکرا ، داروهای ضد دیابت خوراکی تجویز میگردند که متفورمین یکی از ایا ن داروها میباشد. تجربیات بالینی نشان دادهاند کاه مادتی پاسمصاارف متفااورمین، لازم اساات دوز دارو افاازایش یابااد )7(. بنابراین



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید