پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاريخ دريافت مقاله: 1/4/1191
سال نوزدهم، شماره 5آذر ، و پي دی در 21پي 010 01، صفحات 952 تا 922 تاريخ پذيرش مقاله: 72/2/1191
پيشبيني ناگويي هيجاني بر اساس اضطراب و سرشت و منش
مرجان شاهي0، دکتر محمدعلي محمدیفر*9، دکتر محمود نجفي1

1. دانشجوي كارشناسي ارشد روانشناسي باليني، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
7. استادیار، گروه روانشناسي، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
-10921208627

1. استادیار، گروه روانشناسي باليني، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران چکيده
سابقه و هدف: اصطلاح ناگویي هيجااني )Alexithymia( اولاي باار در ساا 1927 توسا سايئنسو )Sifneos(، باراي توصاي خوشهاي از نشانگان شامل كاهش توانایي براي ناميدن و ارتباط برقرار كردن با عواط و پریشاني عاطئي ،نشانگان جسماني و افکاار بااجهتگيري بيروني مطرح شد. مطالعهي حاضر با هدف پيشبيني ناگویي هيجاني بر اسا اضطراب و سرشت و منش، در دانشآماوزاندبيرستاني انجام شد.
مواد و روشها: ای پژوهش توصيئي، از نوع همبساتگي با ود. نموناه شاامل 133 )157 دختار و 141 پسار( داناشآماوز دبيرساتانيشهرستان سمنان بود كه به روش نمونهگيري خوشهاي تصادفي انتخاب شدند. در ای پاژوهش ، از ساه پرسشانامهي نااگویي هيجاانيتورنتو، پرسشنامهي سرشت و منش كلونينجر و پرسشنامهي صئت- حالت اضطراب، استئاده شد.
يافتهها: صئت و حالت اضطراب و سه زیر مقيا خود راهبري، همکاري و پایداري سرشت و مانش ، نقاش معنااداري در پايشبينايناگویي هيجاني دارند.
نتيجهگيری: ای یافتهها بيانگر نقش و اهميت سطح اضطراب و ویژگيهاي شخصيتي سرشت و منش در شناسایي بهتر افراد مبتلا باهناگویي هيجاني و حتي پيشگيري از بروز ای مشکل ميباشد.

-18287236346

واژگان کليدی: ناگویي هيجاني، سرشت و منش، اضطراب لطئاًلطئا به ای مقاله به صورت زیر استناد نمایيد:
Shahi M, Mohammadyfar MA, Najafi M. The Prediction of alexithymia on the basis of anxiety, temperament and
character. Pejouhandeh :)5(91;4102259-266.
8894607

مقدمه0
اصطلاح ناگویي هيجاني )Alexithymia( اولي بار در سا 1927 توس س يئنسو) Sifneos( )1-1(، ب راي توص ي خوشهاي از نشاانگان شاامل كااهش تواناایي باراي ناميادن وارتباط برقرار كردن باا عواطا و پریشااني عااطئي، نشاانگانجسماني و افکار با جهتگيري بيروني مطارح شاد) 4(. چهاارویژگاي اساس ي نااگویي هيج اني عبارتناد از: 1( دش واري در شناسایي و توصي احساسات ،7( دشواري در تمایزگذاري بي احساسات و حوا جسماني ناشي از برانگيختگي هيجااني، 1( محدودیت در پردازش تصوري كاه توسا كمباود و نقا درخيا پردازي درک ميشود و 4( سبک شناختي با جهتگيري بيرون ي )9-5(. نااگویي هيجااني، افاراد را در معارر خط ر

*نويسنده مسؤول مکاتبات: دکتر محمدعلي محمدد ی فدر؛ اساتادیار، گاروهروانشناسااااااي، دانشااااااگاه ساااااامنان ؛ پسددددددت الکترونيدددددد :
[email protected]
بالاتري براي اختلالات پزشکي و روانپزشکي قارار مايدهاد ومنجر به كاهش كيئيات زنادگي در افاراد مايشاود )13،11(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

شناخت بهتر و دقيقتار نااگویي هيجااني مايتواناد در یااريرساندن به ای بيماران به ما كمک كند. شناخت مناسب، تنهاادر صورت یافت متغيرهاي وابسته و پيشبيناي كنناده ي ایا اختلا امکان پذیر ميباشد. یکي از متغيرهایي كه رابطهي آن با ناگویي هيجاني در مطالعات مختل مورد بررسي قرار گرفته
اسات ، سرشات و مانش )Temperament and Character( ميباشد. در پاژوهش هااي گونااگون رابطاهي معنااداري باي ناگویي هيجاني و سرشت و منش به دست آمده است. نظریهي سرشت و منش توس Cloninger مطرح شاده اسات. طباقای نظریه، شخصايت از چهاار بعاد سرشات شاامل نوجاویي )Novelty seeking(، آسيب پرهيزي )Harm avoidance(، پاااداش – وابسااتگي )Reward dependence( و پایااداري )Persistence( و س اه بع اد من اش ش اامل خاودراهب ري
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

763
و )Co-Operativeness( همکاااري ،)Self-directiveness( .تشااکيل شااده اساات )Self-transcedence( خااودفراروي
سرشت، نشاندهندهي پاسخ خودكار به پردازش اطلاعات اساتو ارثي ميباشد. ای در حالي است كاه مانش ، تحاو و رشادشخص يت را در باف ت ی ادگرفت و تج ارب محيط ي ، نش ان ميدهد. در ای زمينه، پژوهشگراني همچون Lee و همکااران)17(، Evren و همکااااران) 11(، Camcelikel و همکااااران
)14(، Grabe و همکاران) 15( به ای نتيجاه رسايدهاناد كاهرابطهي معناداري بي ناگویي هيجاني و سرشت و منش وجود دارد.
متغير دیگري كه در مطالعات مختل در ارتباط باا نااگویيهيجاني مورد مطالعه قارار گرفتاه اسات، اضاطراب مايباشاد.
اضاطراب ن اراحتي یهن ي دردن اكي اسات ك ه از پ يشبين ي آسيبها و شکستهاي احتمالي نتيجه ميشود) 16(. در تعداد زیادي از مطالعات، وجود رابطه بي ناگویي هيجاني و اضطراب به اثبات رسيده است، كه از آن جمله ميتوان به پژوهشاگرانيهمچاونEspina Eizaguivre و همکااران ) 6(، Tselebis و همکاا اران) 12(، مظاا اهري و افشاا اري) 11(، Berthoz و همکاران )19(، مکونادي و همکااران )73،71( و Karukivi و همک اران) 77( اش اره ك رد. ن اگویي هيج اني در بس ياري از اختلالات طبي و رواني اهميت داشته و نقش بسيار مهماي باهعنوان پايش بيناي كنناد هي مار و ميار دارد) 71(. پاژوهشحاضر، با توجه به ای نکتهي مها انجاام شاد كاه پيشاگيريمناساااب، تنهاااا در صاااورت شاااناخت عوامااال ماااؤثر و پيشبينيكنندهي اختلا ، امکاان پاذیر اسات. همچناي بایادتوجه داشت، گرچه تاكنون مطالعات زیادي در رابطه با ناگویي هيجاني صورت گرفته است، اماا مطالعاات انادكي باه منظاورشناسایي عوامل پيشبينيكنندهي ناگویي هيجاني، انجام شده است. علاوه بر ای ، بيشتر ای مطالعات، روي جمعيت باليني و افراد مبتلا به بيماري رواني انجام شده و ای صائت هيجااني، كمتر در جمعيات بهنجاار ماورد بررساي قارار گرفتاه اسات.
بنابرای ، انجام ای پژوهش ميتواناد باه افازایش شاناخت ماانسبت به ای سازه ،به خصوص در جمعيت غيرباليني و به طور مشخ ، نوجوانان منتهي شود. سؤا اصلي پژوهش حاضر ای اساات كااه ، “آیااا سرشاات و ماانش و اضااطراب ماايتواننااد پيشبينيكنندهي ناگویي هيجاني باشند یا خير؟”

مواد و روشها
طرح ای پژوهش توصيئي از نوع همبستگي باود. جامعاهي آماري ای پژوهش شامل تمامي داناش آماوزان دختار و پساردبيرستاني شهرستان سمنان بود. حجا نموناه باا اساتئاده ازنرمافزار G power، برابر با 133 نئر به دسات آماد و اعیااينمونه )157 دختر و 141 پسر( به روش نمونهگياري تصاادفيخوش هاي انتخ اب ش دند. ب ه ای ترتي ب ك ه ابت دا از ب ي دبيرستانهاي شهرستان سامنان ، 1 دبيرساتان ) 4 دبيرساتاندخترانه و 4 دبيرستان پسرانه( به طور تصادفي انتخاب شادند . سپس از هر دبيرستان، 7 كلا به طور تصادفي انتخاب شدند و پرسشنامههاي زیار باه شاکل تصاادفي در باي تعادادي ازدانشآموزان آن كلا ها توزیع گردید:
پرسشددنامهی ندداگويي هيجدداني تورنتددو )Toronto Alexithymia Scale(. ایاا پرسشاانامه در سااا 1916 توس Taylor ساخته شد و در سا 1994 توس Bagby و همکاران، مورد تجدید نظر قرار گرفت) 74(. ایا پرسشانامه، محصو 1 فاكتور دشواري در شناسایي احساساات ) 2 مااده(،مشکل در توصي احساسات) 5 ماده( و افکار باا جهاتگياري بيروني) 1 ماده( است) 75( و جمعاجمعاً داراي 73 ماده بوده و هارماده در یک طي 5 درجهاي ليکرت از یک )كاملاًكاملا مخالئ ( تااپنج )كاملاًكاملا موافق ( نمرهگذاري ميشود. ضریب آلئاي كرونباا براي نااگویي هيجااني برابار باا 15/3 و باراي 1 زیار مقياا دشا واري در شناسا ایي احساسا ات، دشا واري در توصا ي احساسات و افکار با جهتگياري بيروناي، باه ترتياب برابار باا17/3، 25/3 و 27/3 بهدست آمده است كه نشاانه ي همساانيدروني مناسب مقيا ميباشد) 76(. در مطالعاه اي دیگار كاهتوس بشارت و همکاران) 7336( باراي بررساي ویژگايهاايروانسنجي نسخهي فارسي ای پرسشنامه انجام شاد ، ضاریبآلئ اي كرونب ا بااراي نم ره ي ك ل 20-TAS، دشااواري در شناسایي احساسات، دشواري در توصي احساسات و افکاار بااجهتگيري بيروناي ، باه ترتياب برابار باا 11/3، 1/3، 21/3 و 21/3 به دست آمد. براي بررسي پایایي آزمون- باز آزمون ایا پرسشنامه نيز ،61 بيمار) 46 مارد و 12 زن( پرسشانامه را دوبار به فاصلهي 7 هئتاه تکميال نمودناد و ضاریب همبساتگيپيرسون براي نمرهي كل برابر با 29/3 و باراي 1 زیار مقياا آن، بي 67/3 تا 69/3 به دست آمد )72(.
پرسشنامهی سرشدت و مدنش )Temperament and
Character Inventory(. پرسش نامهي سرش ت و م نش )TCI( یااک پرسشاانامهي خودگزارشااگر اساات كااه توساا Cloninger براي تعيي تئاوتهاي فردي در هر یاک از ابعاادسرشت و منش، طراحاي شاده اسات) 71(. ایا پرسشانامه، كاغذ- مدادي اسات و آزماودني باه صاورت بلاي یاا خيار باهسؤا هاي آن پاسخ ميدهد. سؤا ها در مورد علایق، تماایلات،نگ رشه ا، واك نشه اي هيج اني، اه داف و ارزشه اي ف ردميباشد. طراحي سؤالات باه گوناهاي اسات كاه باا توجاه باهمحتواي عبارت، پاسخ صحيح یا غل ميتواند موجاب افازایشنمره در یک مقيا گردد. ای طراحي به ای منظاور صاورتگرفته است كه تأثير پاسخدهي ردیئي را در نتایج، كاهش دهد )79(. پرسشاانامهي TCI بااه زبااانهاااي مختلاا ترجمااه وهنجاریابي شده است كه از آن جمله ميتاوان باه هنجاریاابيانجام شده توس Pelissolo و Lepine در فرانسه اشاره كارد)13(. علاوه بر ایا ، نساخه ي فرانساويTCI در بلژیاک نياز هنجاریابي شده است. همي طور، هنجاریابي در چک، تركياه واسپانيا نيز صورت گرفته است) 11(. ای پرسشانامه ، در ایاراننيز توس كاویاني و پورناصح اعتباریابي و هنجارسانجي شادهاست) 17(. نتایج همبستگي بي نمرات مقيا ها در آزماو ن-بازآزمون نشان ميدهد كاه مقياا هااي هئات گاناهي TCI داراي پایایي قوي هستد به ای معنا كه ای مقيا در شرای مختل ، نتایج یکساني را باه دسات مايدهاد. ضاریب پایاایيآزمون- بازآزمون به دست آمده براي هر یک از ابعااد ، عباارتبود از: 16/3 براي تازگيجاویي، 11/3 باراي آسايبپرهيازي،21/3 براي پاداش- وابستگي ،29/3 براي پایداري ،16/3 بارايهمکااري، 9/3 ب راي خاودراهبري و 16/3 ب راي خ ودفراروي .
نتایج مربوط به همبساتگي مقياا هاا ، نشاانگر آن اسات كاههمبستگي معنادار بالاتر از 4/3 باي تاازگيجاویي، پایاداري،آسيبپرهيزي و پاداش- وابستگي وجاود نادارد كاه ایا امارنشان ميدهد، چهار بعد سرشت از یکدیگر مستقل هستند. باهعلاوه، بي ابعاد سرشت و مانش همبساتگيهااي ضاعي تاامتوس )كمتر از 4/3( وجاود دارد البتاه باه جاز همبساتگيخودراهبري و آسيبپرهيزي كاه بايش از 4/3 اسات. در باي ابعاد منش نيز تنها همبستگي بالاتر از 4/3، مربوط به همکاري و خودراهبري بود) 17(.
پرسشددنامهی اضددطراب صددفت- حالددت اشددريلبرگر ) -Spielberger State- Trait Anxiety InventorySTAI(. نخستي فرم پرسشنامهي صائت – حالات اضاطراب،
)STAI-X( در سا 1923 توس Gorsush ،Spielberger، Vagg ،Lushene و Jacob ساخته شد )11(. ای پرسشنامه، شامل دو زیر مقيا 73 مادهاي صئت و حالت ميباشد )جمعاً 43 ماده( )14،15(. در مقيا حالت اضاطراب ، هادف اصالي، اندازهگيري اضطراب باا شادتي از كا باه زیااد اسات. یعناينمرههاي پایي ، بياانگر احساا آراماش، نمارههااي متوسا بيانگر سطوح متوس تنش و نگراني و نمرههاي بالا، انعکاساياز تر شدید نزدیک به وحشت و هرا اسات. در پاساخ باه761ای مواد، آزمودنيها شدت احسا خود را در یاک مقياا 4 درجهاي )اصلاً، تاحدي، متوس و خيلي زیاد( در زماني خااصنشان داده و بيان ميدارند كه به طور كلي چه احساسي دارند .
اما در پاسخ به زیرمقيا صئت اضطراب، از شاركت كننادگانخواسته ميشود در یک مقيا 4 درجهاي )تقریباً هيچ وقات،گاهي، غالباً و تقریباً هميشه( نشان دهند كه به طور كلاي چاهاحساسي دارند) 11(. پایایي دروني ای پرسشنامه، بسيار خوب و به طور متوس بالاتر از 19/3 ميباشد. زیرمقيا صئت نيازپایایي آزمون- باز آزمون بسيار خوبي )11/3 ميانگي r( را در فواصل زماني چندگانه نشان ميدهد. اما همانگونه كه با توجه به ماهيت زیرمقيا حالات اضاطرب انتظاار مايرود، پایاایيزماني یكر شده براي ای زیرمقيا ، كمتار )2/3= مياانگي r( ميباشد )15(.

يافتهها
نمونهي ای پژوهش، در محدودهي ساني 14 تاا 11 ساا قرار داشتند و 2/53 درصد آنها دختر و 1/49 درصدشان پساربودند .همانطور كه در جدو 1 مشاهده ميشود بي نااگویيهيجاني و حالات ) 331/3<r3/62 ،P( و صائت ) 331/3P<، 62/3r( اضطراب همبساتگي مببات معنااداري وجاود دارد.
همچني ، بي نااگویي هيجااني و زیرمقياا هااي سرشات ومنش نيز همبستگي معناداري وجود دارد كه ایا همبساتگيبه جز در زیر مقيا آسيبپرهيزي، در ساایر زیار مقياا هاامعکو است )نوجویي: 331/3r -3/19 ،P<؛ آسيبپرهيزي:
331/3r 3/11 ،P<؛ خااا ودراهبري: 331/3r -3/51 ،P<؛ همکاري:331/3<r-3/44،P؛ پایداري: 331/3r -3/11،P<؛ پاااداش وابسااتگي: 331/3r -3/71 ،P< و خااود فااراروي :
.)r -3/11 ،P<3/331
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:07 +0330 on Wednesday January 10th 2018

به منظور تعيي نقش صئت و حالت اضطراب در پيشبيني ناگویي هيجاني، از رگرسيون گام به گام استئاده شاد )جادو 7(. در گ ام او ، زیرمقيااا اضاطراب حالاات وارد معادلااه ي رگرسيون شاده اسات. ایا متغيار باه تنهاایي، 45 درصاد ازواریانس ناگویي هيجاني را تبيي ميكناد ) 62/3R(. در گاامدوم، زیرمقيا اضطراب صئت نيز وارد معادله شاده اسات. بااورود ای متغير، ضریب تعيي 1 درصاد افازایش یافتاه اسات )69/3R(. حالاات و صاائت اضااطراب ، نقااش معناااداري درپيشبيني ناگویي هيجاني دارد. به منظور تعيي نقش سرشاتو منش در پيشبيني ناگویي هيجاني، از رگرسيون گام به گااماستئاده شد )جدو 1(. در گاام او ، زیرمقياا خاودراهبريسرشت و منش، وارد معادلهي رگرسيون شده است. ای متغير

جدول 0. ماتريس همبستگي بين متغيرهای پژوهش.
دشواري در متغ
يرها

در

دشواري
توصي

هيجانات

شناسایي

دشواري
در
هيجانات

جهت
افکار
با

گيري
بيروني

نمره
ي

كل

ناگویي
هيجاني

حالت

اضطراب

اضطراب

صئت

نمره
اضطراب

كل
ي

نوجویي

آسيب

پرهيزي

خود
راهبري

همکاري

پایداري

پاداش
وابستگي

متغ

يرها

در

دشواري



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید