پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاريخ دريافت مقاله: 32/11/1293 سال نوزدهم، شماره 2خرداد، و پي تيردر 91پي 9118 ، صفحات 112 تا 118 تاريخ پذيرش مقاله: 32/2/1292
بررسي فراواني ضايعات مخاط دهان و عوامل مرتبط در 183 فرد مبتلا به آرتريت روماتوئيد در کلينيکهای روماتولوژی دانشگاه تهران در يک دوره يکساله
دکتر ماندانا خطيبي1، دکتر سيدرضا نجفيزاده2، دکتر سينا شمشيرگران1، دکتر ناهيد معزی قديم*4

1. استاديار گروه بيماريهاي دهان ،فك و صورت، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد دندانپزشكي تهران
3. استاديار گروه روماتولوژي، بيمارستان امام خميني، دانشگاه علوم پزشكي تهران
2. دندانپزشك
-2158207611

4. دستيار تخصصي گروه بيماريهاي دهان ،فك و صورت، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد دندانپزشكي تهران چکيده
سابقه و هدف: ضايعات دهاني يكي از مهمترين اثرات جانبي بيماريهاي اتوايميون ميي باشيد . اولسير، پتشيي، تلانژكتيازي و ضيايعاتليكنوئيد، شايعترين تظاهرات درگيري مخاط دهان هستند. همچنين، داروهاي مورد استفاده براي درمان سيستميك ميتوانند عيوار جانبي مشابهي ايجاد كنند. با توجه به طيف گستردهي تظاهرات دهاني، عدم وجود آماري جامع در ايران و درمان آرتريت روماتوئييد بياكورتيكواستروئيدها، سيكلوسپورين ،D-penicillamin و NSAIDs و اثرات جانبي اين داروها، مطالعهي حاضر با هدف تعيين فراواني ي ضايعات مخاط دهان افراد مبتلا به آرتريت روماتوئيد در كلينيكهاي روماتولوژي دانشگاه تهران در يك دورهي يك ساله انجام گرفت.
مواد و روشها: تحقيق از نوع توصيفي- مقطعي و با استفاده از ابزار مشاهده، معاينهي باليني، تكميل فرم اطلاعاتي و بررسي پرونيده ي پزشكي روي 282 بيمار تحت درمان در كلينيكهاي روماتولوژي دانشگاه تهران، كه به منظور جستجوي ضايعات مخياط دهيان شياملخشكي دهان، افزايش حجم لثه و … مورد معاينه قرار گرفتند، انجام شد. نمونهگيري بيه رو مسيتمر صيورت پي يرفت. پي از ثبيتيافتهها، به منظور تحليل نتايج، از آمارههاي توصيفي و تحليلي استفاده شد.
يافتهها: از 282 بيمار مبتلا به آرتريت روماتوئيد در اين مطالعه، 32 نفر مرد و 262 نفر زن ،126 نفر )2/42%( مبتلا به ضايعات مخاط دهان بودند. شايعترين يافته، خشكي دهان) 14%( و شايعترين مناطق ضايعات دهاني، لثه، كام نرم و وستيبول گزار گرديد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتيجهگيری: به نظر ميرسد فراواني ضايعات مخاط دهان در افراد مبتلا به آرتريت روماتوئيد بالا ميباشد و ميتوان بر اهميت آنهيا بيهعنوان عارضهي احتمالي بيماري و يا داروهاي مصرفي تأكيد نمود.

-9524235850

واژگان کليدی: آرتريت روماتوئيد، ضايعات مخاط دهان، خشكي دهان لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Khatibi M, Najafizadeh SR, Shamshyrgaran S, Moezzi Ghadim N. The prevalence of oral mucosal lesions and associated factors in 385 patients with rheumatoid arthritis in rheumatology clinics of Tehran University for a period of one year. Pejouhandeh )2(91;4102:112‒118.
92715878

مقدمه1
آرتريت روماتوئيد، يك اختلال اتوايميون سيستميك و مزمن است كه از مشخصههاي آن ميتوان به هيپرپلازي سيينوويال،عفونت مزمن و تورم مفصل اشياره كيرد. شييوع آن در جواميعغربي بين 2/2 تا 1 درصد و در زنان 2 تا 4 برابر ميردان اسيت.بيماري، بيشتر مفاصل كوچك دست و پا را درگيير مييكنيد و

*نويسنده مسؤول مکاتبات: دکتر ناهيد معزی قديم؛ طبقه پينجم، شيماره 6، كوچه شارستان سوم، خيابيان پسي يان شيمال ي، خيابيان مقيد اردب يلي ي، خيابيان وليعصي ر، تهي ران، اييييران؛ تلفي ن: 29132282129؛ پستتتت الکترونيتتتک:
[email protected]
عوامل ژنتيكيي و محيطيي هير دو، در اتيوليوژي و پياتوژنز آن نقييش دارنييد )1 و 3(. اسييتوماتيت، يييك عارضييهي جييانبي مش كلس از حاص ل از درم يان ب ا داروه اي آنت يروماتي ك )disease modifying anti-rheumatoid drugs( در بيماران مبتلا به آرتريت روماتوئييد اسيت )2 و 4(. اسيتفاده ي طولاني مدت از متوتركسات و سياير داروهيا ي ضيد روماتيسيممانند D-penicillamin و NSAIDs، منجير بيه اسيتوماتيتشده و سيكلوسپورين سبب رشد بيش از حد لثه ميگردد. آثار مستقيم بيماري نيز در حفيره ي دهيان مشياهده مييشيود. درمبتلاي ان ب ه آرتري ت روماتوئي د پاي دار فع ال، بيم اريه اي پريودنتال به صورت تحليل استخوان آلوئول و از دسيت رفيتندندانها، گزار شده اسيت. سيندرم شيوگرن نييز بيه عنيوانشايعترين مشكل همراه با آرتريت روماتوئييد اياهر مييشيود.همچنين، ممكن است درگيري مفصل گيجگاهي فكي، وجيودداشته باشد )3 و 2(.
ضايعات دهاني يكي از مهمترين اثرات جيانبي بيمياريهياياتوايمي ون م يباش د. اولس ر ،پتش ي، تلانژكت ازي و ض ايعات ليكنوئيد، شايعترين تظاهرات درگيري مخياط دهيان هسيتند.همچنين، داروهاي ميورد اسيتفاده بيراي درميان سيسيتميكميتواننيد عيوار جيانبي مشيابهي ايجياد كننيد )6(. اروژن ،فيشور، پرلش، كانديداي دهاني، ضايعات شبه ليكن، لكوپلاكيياو خشكي دهان پايدار، در بيماران آرترييت روماتوئييد، بيشيترديده شده )1( و در صورت تداوم بيماري، تقريبا 22% بيماران، ناتوان در انجام كار خواهند بود )8(.
با توجه به طيف گسيترده ي تظياهرات دهياني، عيدم وجيودآمييياري جيييامع در اييييران و درميييان ايييين ضيييايعات بيييا كورتيكواسيييتروئيدها، سيكلوسيييپورين، D-penicillamin و NSAIDs و اثرات جانبي اين داروها، مطالعهي حاضر با هيدفتعي ين فراوان ي ض ايعات مخ اط ده ان و عوام ل م رتب در مبتلايان به آرترييت رو ماتوئييد در كلينيي كهيا ي رومياتولوژيدانشگاه تهران در يك دورهي يك ساله و در سال 1292 انجام گرفت.

مواد و روشها
اين مطالعه از نوع توصيفي- مقطعي ي )descriptive cross sectional( و رو جمعآوري اطلاعيات ، از طريي ق مشياهده،معاينهي باليني، تكميل فرم اطلاعاتي، بررسي پرونده پزشيك ي و در صورت لزوم، آزمايشات پاراكلينيكي بود. پي از مراجعيهبه كلينيكهاي رومياتولوژ ي دانشيگاه تهيران، افيرادي كيه بيراس ا معياره اي آك ادمي روم اتولوژي آمريك ا )2( و تأيي د روماتولوژيست، مبتلا به بيماري آرتريت روماتوئيد بودند، پي از توجيه طرح و اخ موافقت كتبي از آنهيا جهيت شيركت درطرح، مورد معاينه قرار گرفتند.
مشخصات فردي و اجتماعي، بررسي و در فرم اطلاعاتي ثبت شد. سن، جن ، مصرف سيگار )سييگاري ، غيرسييگاري( )9(، وضعيت بهداشت دهان )خوب، متوسي ، ضيعيف( )12 و 11(، مدت زمان ابتلا به آرتريت روماتوئيد )بر حسيب مياه(، مصيرفدارو جهيي ت درميي ان آرترييي ت روماتوئييي د )NSAIDs و كورتيكواس تروئيد؛ NSAIDs، كورتيكواس تروئيد و داروه اي ايمنوساپرسيو(، ابتلا به بيماري سيستميك شيناخته شيده بيه112ج ز آرتري ت روماتوئي د، چگ ونگي كنت رل بيم اري آرتري ت روماتوئيد )فعال، غيرفعال( و فاكتور روماتوئيدي )مثبت، منفي( و شكايت از خشكي دهان )13( مورد ارزيابي قرار گرفت.
سپ ، معاينهي داخل دهاني از سطح ورميليون لب، زير نور چراغ قوه و به كمك آينه آغاز گرديد. براي اين منظور، سطوح داخلي لب ،مخاط گونه، وستيبول، مخاط آلوئيول ، لثيه ، سيطح پشتي زبان، قاعده زبان، قسمت ونترال زبان، بوردرهاي لتراليي زبان، كف دهان، كام سخت و نيرم از نظير تغيييرات مخياطي ، مورد معاينه قرار گرفتند .در اين بررسي ،هفيت نيوع ضيايعهي دهاني مد نظر بود كه تعريف و تشخيص آنها بر اسا رفيرن صورت گرفت و محل آنها ثبت گرديد )1، 12 و 13(:
استوماتيت: به هرگونه التهاب، اولسير و ار يي تم عميوم ي مخياطدهان كه به صورت موضعي يا ژنراليزه باشد گفته ميشود .
اروژن: به ضايعات قرمز حاصل از تركيدن وزيكيول يي ا بيول يي ا حاصل از تروما اطلاق ميشود .
فيشور: به صورت شكاف يا ترک مخاطي تعريف ميشود .
كانديديازي : شايعترين عفونت فرصت طلب مخاط دهان كيهتوسي كانديي دا آلبيكي ان ايجي اد شي ده و بي ه اشي كال سييودوممبرانو ، اريتميياتوز، نييدولر و شييبه پييلاک مييزمن، استوماتيت دنچري، انگولار كيلايتي و گلوسيت ميياني زبيانميباشد.
ضايعات شيبه لييكن: خيانواده اي از ضيايات بيا اتيوليوژيهيايمختلييف ولييي نماهييا ي كلينيكييي و هيسييتولوژيكي يكسييانميباشند. نماهاي كلينيكي شامل انواع رتيكيولر ، شيبه پيلاک ، اريتماتوز و شبه زخم ميباشد كه مشيتمل بير خطيوط سيفيدكراتوتيك اشعهوار يا همراه با ضايعات سايشي و زخميي اسيت )1(.
افزايش حجم لثه: زياد شدن سايز لثه كيه توسي فاكتورهياي موضي عي، هورمي وني يي ا مصي رف داروهي اي ضي د تشي نج ،سيكلوسپورين و بلاکكنندههاي كانيال هياي كلسييمي ايجياد ميشود )12(.
خشييكي دهييان: ابييتلا بييه خ شييكي دهييان بييا پرسشيينامه ي Navazesh )13( ارزيابي شد، كه مبتني بر پرسيش هياي زيي ر ميباشد:
1- آيا مقدار بزاق شما خيلي كم يا خيلي زياد شده و يي ا اصيلاًبه آن توجهي نميكنيد؟
3- آيا شما نياز به آشاميدن مايعات براي كمك به بلع غ اهاي خشك داريد؟
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

2- آيا در دهيان خيود حيين غي ا خيوردن ، احسيا خشيكي ميكنيد؟
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

پاسخ خيلي كم به سؤال اول و پاسخ مثبت به سي ؤال دوم يي ا سوم، به عنوان بيماري كه درجاتي از خشكي دهيان را تجربيهميكند تلقي خواهد شد. پاسخ خيلي ي زيي اد يي ا اصيلاً تيوجهي نميكند به سؤال اول و پاسخ منفي ي بيه سيؤال دوم يي ا سي وم، بدون خشكي دهان تلقي خواهد شد )13(.
بهداشت دهاني افراد با دندان با توجه بيه مع يي ار ارايي ه شيدهتوس Tureskey )12( و بهداشت دهاني افراد بيي دنيدان بيراسا سؤالاتي در ارتباط بيا پروتيز و شستشيوي دهيان )11( مورد ارزيابي قرار گرفت.

نمودار
1
.

توز
ي
ع

183

روماتوئيد

بر
حسب

ضايعات
مخاط

دهان
آرتريت
فرد

مبتلا

به

.

13.8
8.1
6.2
5.5
4.1
2.0
1.0
0.0
2.0
4.0
6.0
8.0
10.0
12.0
14.0
16.0
دهان

خشکي
افزايش

حجم
لثه
فيشور
استوماتيت
اروژن
ضايعات

شبه
ليکن
کانديديازيس
دهان

مخاط

ضايعات
درصد
(

)
فراواني

نمودار

1

.

توز



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید