پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاریخ دریافت مقاله: 12/7/2191
سال نوزدهم، فروردینشماره و1 ، پي در پياردیبهشت 9917، 11 صفحات 11 تا 17 تاریخ پذیرش مقاله: 12/2/2191
تأثير ژل آلوورا بر شقاق پستان در زنان شيرده
سيده هانيه علم الهدی1، صدیقه اميرعلياکبری*2، دکتر عليرضا اکبرزاده باغبان1، دکتر سميه اسماعيلي4

2. مربی گروه مامايی و بهداشت باروری، دانشكده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
1. مربی و عضو هيأت علمی گروه مامايی و بهداشت باروری، دانشكده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
1. دانشيار آمار زيستی، گروه علوم پايه، دانشكده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
-10921207993

4. دانشيار داروسازی، گروه فارماکوگنوزی، مرکز تحقيقات طب سنتی و مفردات پزشكی، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی چکيده
سابقه و هدف: شقاق پستان، يک اختلال در دوران شيردهی است که سبب عدم شيردهی موفق میشود. نظر به شيوع باا ی آن و بااتوجه به خاصيت ضد التهابی آلوورا، اين مطالعه به منظور تعيين تأثير ژل آلوورا بر بهبود شقاق پستان انجام گرفت.
مواد و روشها: اين مطالعه از نوع کارآزمايی بالينی بوده و بر روی 221 نفر از زنان شيرده نخستزا، که به صورت تصادفی به دو گاروه 55 نفری تقسيم شده بودند، انجام گرفت. افراد دو گروه، از نظر مشخصات مامايی و دموگرافيک همگن بودند. در يک گروه، زنان شيرده بعد از هر بار شيردهی، نوک پستان و هالهی اطراف آن را باا 5/1 ميلای ليتار ژل آلاوورا و در گاروه کنتارل، باا 4 قطاره از شا ير خاود ، میپوشاندند. دو گروه، در روزهای 21 و 24 پس از زايمان بررسی شدند. شدت درد با معيار آنالوگ بينايی و شدت آسيب با معيار آميا ر بررسی و وجود يا عدم وجود ترشح، ثبت گرديد.
یافتهها: ميزان شدت درد و آسيب نوک پستان قبل از مداخله و در روزهای 21 و 24 پس از زايمان در دو گاروه ژل آلاوورا و دارونماا، تفاوت معناداری داشت) 112/1P<(. در مقايسهی تفاوت از نظر وجود ترشح در دو گروه، وجود ترشح قبل از مداخلاه و روز 21 بعاد اززايمان و قبل از مداخله و روز 24 پس از زايمان در دو گروه ژل آلوورا و دارونما، تفاوت معناداری داشت )112/1P<(.
نتيجهگيری: به نظر میرسد ژل آلوورا میتواند باعث بهبود شقاق پستان شود.

-18287235483

واژگان کليدی: شقاق پستان، ژل آلوورا، شير مادر، معيار آنالوگ بينايی، معيار آمير لطفاًلطفا به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Alamolhoda SH, AmirAliAkbari S, Akbarzadeh Baghban A, Esmaili S. Effects of Aloe vera gel on breast fissures in breastfeeding women. Pejouhandeh 2014;19(1):13‒17.
5084226

مقدمه1
شقاق پستان، يک اختلال در دوران شيردهی است که ساببعدم شيردهی موفق میشاود . باا آن کاه 99% زناان قاادر باهشيردهی میباشند، امروزه بسياری از مادران پس از زايماان ، از شير دادن به نوزاد خود ،اجتناب میکنناد . يكا ی از مهمتاريند يل آن، شقاق پستان است که زنان شا يرده در روزهاا ی اول پس از زايمان، آن را تجربه میکنند. شقاق پستان ،باه عناواندومين علت قطا زود رس شا يردهی بعاد از اسسااس ناکاافی بودن شير توسط مادر و عماده تار ين دليا ل گارا يش ماادر باهاستفاده از تغذيهی مصنوعی ذکر شاده اسات. شاقاق پساتان،

*نویسنده مسؤول مکاتبات: صدیقه اميرعلياکبری؛ تها ران، تقااط بزرگاراهنيايش و خيابان وليعصر، دانشكده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشاك ی شاه يد بهشتی؛ پست الکترونيك: [email protected]
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

زخمی در نوک پستان زنان شيرده است که باا درد، التهااب وترشح همراه میباشد .اين زخم ،بيشتر بين روزهای 1 تا 7 بعد از زايمان اتفاق افتاده و در برخا ی از زناان ممكان اسات تاا 6 هفته بعد از زايمان، طول بكشد )2(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

درد ناوک پس تان، از س ال 2945 در مق ا ت گ زارب و ب ه عنوان دليلی برای از شيرگرفتن نوزاد توسط مادر، ثبات شادهاست. بر طبق گزاربهای موجود، 91% مادران شا يرده، درد و آسيب نوک پستان را تجربه میکنناد کاه خاود عاامل ی بارا ی اختلال در شيردهی محساوب مایشاود )1(. در صاورت عادمدرمان شقاق پستان، مشكلاتی از قبيل درد شديد و خاونر يزی برای مادر ايجاد خواهد شد )2(. همچنا ين، شاقاق پساتان باهعنوان مدخلی برای ورود بااکتر یهاا عمال کارده و مایتوانادموجب التهاب پستان (mastitis) شود )1(. برای پيشاگ يری و درمان شقاق پستان، از فارآورده هاای موضاعی نظيار کارم هاا،لوسيونها و پمادها استفاده مای شاود کاه هايچ کادام اسااس علما ی ندارن د )4(. از ش ير م ادر ني ز ب ه عل ت داش تن م واد ضدالتهاب و ضد ميكروبی، به منظور پيشگيری و بهبود شاقاقپستان، استفاده میگردد )2(. به گزارب رنفر و همكاران، ها يچ داروی موضعی برای پيشگيری و درمان شاقاق پساتان، وجاودندارد )5(. برخی مطالعات بيان داشتهاند که استفاده از پمادهااممكن است غير ضارور ی و همچنا ين پرهزيناه باشاد )6(. در سالهای اخير، با توجه باه عادم موفقيا ت روبهاا ی درماان ی موجود، محققين به استفاده از داروهای گيا اهی گارا يش پيا دا کردهاند .در همين ارتباط ،امروزه گياهانی مانند نعنااع فلفلای، آلوورا، ريش بز و علف چای در سراسار جهاان باه وفاور ماورداستفاده قرار گرفته و فروب گياهان دارويی افزايش يافته است )7(. آل وورا، دارای اث رات ض د الته ابی، ض د عف ونیکنن ده ،باکتریکش، ضد ويروس و ضد قارچ بوده و به عنوان يک ماادهمغذی برای بافت ،باعث افزايش ايمنی و جلوگيری از خاارب وتحريكات پوستی میشود. از سوی ديگار ، اثار آن بار محتاوایکلاژن و آلدهيدرات و در نتيجاه ، تساري تارميم زخام، تأييادشده است. اثر آلوورا بر ترميم زخام ، در بيمااری هاای مختلافنظير کوليت اولسراتيو، پسوريازيس، زخمهای دهاان، هارپس،زخم ديابتی و ستی زخم بساتر ، در مقاا ت مختلاف گازاربشده است )9 و 9(. در ياک مطالعاه ، نشاان داده شاد کاه ژل آلوورا میتواند باه عناوان جاايگزينی ماؤثر و ارزان، در درماانزخم بستر محسوب شده، به نحوی که مادت زماان درماان بااآلوورا در مقايسه با درماان هاای راياق قبال از مصارف آلاوورا، کوتاهتر بوده است )9(.
با توجه به شيوع با ی شقاق نوک پستان و مشاكلات ناشایاز آن و با توجه به عدم وجود يک درماان تاوافقی بارای آن، ازآنجا که آلوورا میتواند از طريق مكانيسام هاای متعادد، باعاثبهب ود زخ م ش ود و روش ی ارزان و در دس ترس م ی باش د، پژوهشگر بر آن شد تا مطالعهای را باا هادف تعياي ن تا أثير ژل آلوورا بر بهبود شقاق پستان در زنان شيرده نخستزای مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر تهران در سال 2191-2192، انجام دهد.

مواد و روشها
24/ دوماهنامه پژوهنده تأثير ژل آلوورا بر شقاق پستان در زنان شيرده
تحقيق ساضر از نوع کارآزماا يی باال ينی باود ه و باا شامارهی IRCT:201206166807 در مرکز کارآزمايی بالينی، به ثباترسيد. کليهی زنان شيردهی که در روز ساوم پاس از زايماان ، برای انجام آزمايش غربالگری کمکاری تيروئيد نوزاد خود، کاهبه صورت يک برنامهی مداوم در ايران انجام میگردد، به مراکز بهداشتی درمانی منتخب دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشات ی مراجعااه کاارده بودنااد ، از ارديبهشاات ماااه سااال 2191 تااا ارديبهشت ماه سال2192، از نظر ابتلا به شقاق پساتان ، ماورد بررسی قرار گرفتند. سجم نمونهها با توجه به مطالعات مشاابه ، با سطح اطمينان 95%، استمال خطای 5% و ريزب 21%، 221 نفر برآورد گرديد.
در ابتدا، هدف پژوهش و نحوهی اجرای آن برای زنان شيرده توضيح داده شد و جهات شارکت در مطالعاه، رضاا يتناماه ی کتبی اخذ گرديد. در اين پژوهش، ابزار گردآوری دادهها شامل چک ليست مشاهدات و پرسشنامه بود. در مرسلهی نخسات و قبل از شروع درمان، فرم اطلاعات مربوط به شدت درد، ميزان آسيب نوک پستان و وجود ترشح در دو مرسله )روزهای دهامو چهاردهم پس از زايمان( توسط پژوهشگر، ثبات گردياد . باهمنظور تعيين اعتبار، از اعتبار محتوا و جهت تعياي ن پايا ايی، از آزمون مجدد استفاده شد و 9/1r تعيين گرديد.
شاادت درد، بااا معيااار آنااالوگ بينااايی )باار روی نااوار ده سانتیمتری( سنجيده شد. در اين معيار، محدودهی اعداد 1-2 نشااااندهنااادهی درد خفياااف، 7-4 درد متوساااط و 21-9 نشاندهندهی درد شديد میباشاد . باه منظاور بررسا ی ميا زان آسيب نوک پستان و هالهی اطراف آن، از معيار آميا ر اساتفادهشد. در اين معيار ،آسيب به ميزان 1-2 ميلا یمتار باه عناوانخفيف، 9-1 ميلیمتر به عنوان آسيب متوسط و 21 ميلیمتارو بيشتر، به عنوان آسيب شديد منظور میشود )21(.
زنانی که مبتلا به تب نفاسی و يا عفونات پساتان شاده و يا ا نوزادان آنها دچار عفونت دهانی بوده و يا فرنولوم (frenulum) زبان کوتاهی داشتند ،از مطالعه خارج شادند. شارايط ورود باهمطالعه، داشاتن سااملگی اول و تارم، تاک قلاو و عادم وجاودناهنجاری در پستانها بود. اين افراد به صورت تصاادف ی باه دوگروه 51 نفاره شاامل گاروه دريافاتکنناده ی آلاوورا و گاروهدارونما، تقسيم شدند. آلوورا به صورت ژل )تهيه شاده توساطشرکت انس( و در بستههای 75 ميلا یليتار ی، ماورد اساتفادهقرار گرفت.
به زنان دريافت کنندهی ژل آلوورا توصيه شد که بعاد از هاربار شيردهی، مقدار 5/1 ميلیليتار )معاادل يا ک بناد انگشات سبابه( از ژل آلوورا را بر روی نوک پستان و هالهی اطاراف آنبمالند. به زنان گروه دارونما نيز آموزب داده شد که بعد از هاربار شيردهی، 4 قطره از شير خود را بار رو ی پساتان و هالاهی اطراف آن بمالند. همچنين، از آنهاا خواساته شاد در روزهاایدهم و چهاردهم پس از زايمان، به منظاور معايناهی پساتان وبررس ی ش دت درد، مي زان آس يب وارده و وج ود ترش ح در پستان ،به مرکز مربوطه مراجعه نمايند. چنانچاه زناان باه هارعلتی از سضور در مراکز امتناع میکردناد، خاود پژوهشاگر بااسضور در منازل آناان ، وضاع يت شاقاق را ماورد بررسای قارارمیداد.

جدول 1. خصوصيات دموگرافيك و مامایي در دو گروه ژل آلوورا و شير مادر.
گروه دارونما )55n=( ژل آلوورا )55n=( متغيرها
11/761/51 11/522/11 سن مادر )سال(
%71/5 %72 شغل مادر )خانهدار(
%67/1 %67 سطح تحصيلات مادر )دبيرستانی(
15/942/92 15/452/79 سن همسر )سال(
%67/5 %66/99 شغل همسر )کارمند(
%69/5 %72 سطح تحصيلات همسر )دبيرستان(
%76/1 %71/5 نوع زايمان )سزارين(
1/972/17 11/56 طول مدت ازدواج )سال(

شماره 2، پیدرپی 97، فروردين و ارديبهشت 2191 سيده هانيه علمالهدی و همكاران / 25
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در اين پژوهش جهت تجزيا ه و تحليا ل دادههاا ، از نارم افازا ر SPSS )نسخهی 27( استفاده شد. با توجه باه رتباهای باودنمتغير پاسخ و طبيعی نبودن دادهها، ابتدا شادت درد و م يا زان آسيب بين سه روز، باا اساتفاده از آزماون فر يا دمن مقايساه و سپس ايا ن پاساخ هاا باين دو گاروه دريافات کننادهی دارو و دارونما، با آزمون منويتنی، مقايسه شد. همچنين، در ماوار دی که آزمون منويتنی معنیدار میشد، سيكلهای درمانی دو باهدو با اصلاح آلفا و توسط آزمون ويلكاکسون مقايسه میگرديد. سطح معناداری 15/1 در نظر گرفته شد. برای بررسا ی ترشاح ، وج ود ي ا ع دم وج ود آن در س ه روز، ب ا اس تفاده از آزم ون کوکران، کار مقايسه انجام و سپس پاسخها بين دو گروه دارو و دارونما با استفاده از آزمون کای دو، مقايسه گرديد.

یافتهها
تحقيق ساضر ،بر روی 221 زن شا يرده نخسات زا مباتلا باهش قاق پس تان در دو گ روه 55 نف ری ش امل گ روه درياف ت کنندهی ژل آلوورا و گروه دارونماا انجاام گرفات. خصوصايات دموگرافيک و مامايی در جدول 2 ارايه شاده اسات کاه نشاانمیدهد افراد دو گاروه از نظار سان، تحصايلات، طاول مادتساملگی و نوع زايمان، اختلاف آماری معناداری با هم نداشته و همگون میباشند.
در مقايسهی تفاوت نمرهی شدت درد قبال از مداخلاه و روزدهم بعد از زايمان در دو گروه و همچنين قبل از مداخله و روز چهاردهم بعد از زايماان در دو گاروه ، از نظار آماار ی اخاتلافمعناداری وجود داشت )جدول 1(. در مقايسهی شادت آسايب ن وک پس تان در دو گ روه، نم رهی ش دت آس يب در قب ل از مداخله و در روز دهم بعد از زايمان و همچنين قبل از مداخلاهو روز چه اردهم بع د از زايم ان در دو گ روه، از نظ ر آم اری اختلاف معناداری وجود داشت )جدول 1(. در مقايسهی وجاودترشح در دو گروه، وجود ترشح قبل از مداخله و روز دهم بعاداز زايمان و قبل از مداخله و روز چهاردهم پس از زايمان در دو گروه ژل آلوورا و دارونما، از نظر آماری اختلاف معناداری وجود داشت )جدول 4(.

*P-value روز 14 بعد از زایمان روز 11 بعد از زایمان گروهها قبل از مداخله
<1/112 4/111/24 6/679/41 دريافت کننده شير مادر )شاهد( 25/142/9
<1/112 1/411/52 5/642/72 دريافت کننده ژل آلوورا 17/211/9
1/112 1/112 1/42 **P-value
مادر. دو گروه ژل آلوورا و شير
بل و بعد از مداخله در **Mann Whitney ،*Friedman
جدول 1. شدت آسيب نوک پستان ق
*P-value قبل از مداخله روز 11 بعد از زایمان روز 14 بعد از زایمان گروهها
<1/112 5/761/17 7/191/41 9/114/26 دريافت کننده شير مادر
<1/112 1/642/65 7/121/27 9/122/47 دريافت کننده ژل آلوورا
1/112 1/112 1/56 **P-value
جدول 2. شدت درد قبل و بعد از مداخله در دو گروه ژل آلوورا و شير مادر.

**Mann Whitney ،*Friedman
26/ دوماهنامه پژوهنده تأثير ژل آلوورا بر شقاق پستان در زنان شيرده

جدول 4. وجود ترشح در نوک پستان قبل و بعد از مداخله در دو گروه ژل آلوورا و شير مادر.
*P-value روز 14 بعد از زایمان روز 11 بعد از زایمان قبل از مداخله گروهها
<1/112 %19/9 %51/7 %74/5 دريافت کننده شير مادر
<1/112 %27/9 %19/9 %75/1 دريافت کننده ژل آلوورا
1/112 1/112 1/54 **P-value
**Chi-square ،*Cochran

بحث
يافتههای پژوهش ساضر نشان داد که ژل آلوورا سبب بهبود شقاق پستان میشود. در بررسی متون و منااب علمای، نتاا يق تحقيق چيترا که برای تعيين اثر آلوورا بر ترميم زخام پوساتیدر موبها انجام گرفته بود، نشان داد که محتاوای کالاژن باهطور معنیداری در دو گروه مصرفکنندهی آلاوو را )موضاعی وخوراکی( نسبت به گروهی که هيچ درمانی دريافت نمای کارد،بيش تر ب ود )112/1P<(. اف زايش محت وای ک لاژن در گ روه درياف ت کنن دهی درم ان موض عی، 91% و در گ روه درياف ت کنناادهی درمااان خااوراکی ، 67% بااود. همچنااين محتااوایالدهيدرات در دو گروه دريافتکنندهی آلوورا نسابت باه گاروه اول، به ترتيب 41% و 11% بيشتر بود و نسبت کلاژن نوع سوم به کلاژن نوع اول در گارو ههاای درماان يافتاه در مقايساه بااگروهی که هيچ درمانی دريافت نكرده بودند، افزايش بيشاتریاز خود نشان داد )112/1P<( )22(. در اين مطالعاه ، محتاوایکلاژن و آلدهيدرات به عنوان معيارهای نشاندهناده ی تارميمزخم سنجيده شد و نتايق اين مطالعه، نتايق مطالعهی ساضر را تأييد نمود.
همچنين، در کار آزمايی بالينی که توساط آويژگاان جهاتتعيين اثر ژل آلوورا بر ترميم زخام بساتر انجاام شاد، تفااوتمعنیداری بين ميانگين مدت زمان وجود زخم قبال از درماانب ا ژل آل وورا و پ س از درم ان ب ا ژل آل وورا نش ان داده ش د )1112/1P<(. آزمون تی تفاوت معنیداری بين ميانگين مدت زمان زم برای کاهش ترشح و تورم در گروه بهبود نهايی زخم نشان داد ولی برای مدت زماان زم جهات کااهش قرمازی وبهبود نهايی زخم، تفاوت معنیداری نشان نداد) 9(. نتايق ايانمطالعه، اثر ژل آلوورا را بر تسري بهبودی زخم و کوتااه شادنمدت زمان زم برای بهبودی زخم، تأييد میکند که باا نتاايقساصل از پژوهش ما همخوانی دارد.
در پژوهش جراسی که به منظور تعيين اثر موضعی ژل گياه ژل آلوورا بر ترميم زخم برشی پوست در موب صحرايی انجاامشد، درمان با ژل آلوورا 75%، موجب تسري در بهبود زخم شد و اندازهگيریها نشان داد که درصد بهبود زخم در گروه درمان در روزهای هشتم، دهم و دوازدهم باا گاروه کنتارل، اخاتلافمعن یداری داش ته اس ت) 15/1P<( )21(. نت ايق مطالع هی مذکور که بيانگر تسري بهبودی زخام در گاروه درماان باا ژلآلوورا مای باشاد ، باا نتاايق ساصال از مطالعاه ساضار، همساومیباشد. اين در سالی است که نتايق مطالعهی اسميت با نتايق مطالعهی ساضر، همخوانی ندارد. در مطالعهی اسميت ،اثار ژلآلوورا بر ترميم بارب هاای طاولی و عرضای بازشاده ناشای ازجراسی شكم در زنان بررسای شاد و نشاان داده شاد کاه ژلآلوورا باعث طو نیتر شدن مدت زمان هر دو نوع برب طاولیو عرضی میشود )21(. البته افت نمونه در ايان مطالعاه زياادبوده و اين میتواند نتايق مطالعه را خدشهدار کند. با توجه باهنتايق مطالعه ساضر و بررسی متون مشابه، به نظر میرساد ژل آلااوورا بااه دلياال داشااتن خاصاايت ضااد التهاااب ی و ضااد عفونیکنندگی، میتواند در درمان شقاق پستان مؤثر باشد.

نتيجهگيری
به نظر میرساد مصارف ژل آلاوورا در يا ک دورهی 21 روزه، نسبت به دارونما اثر قابل توجهی در بهبود شقاق پستان داشته است. با در نظر گرفتن تأثير ژل آلوورا در بهبود شقاق پستان و عدم گزارب عوارض جانبی در اين مطالعه، باه نظار مایرساد بت وان در درم ان ش قاق پس تان از ژل آل وورا اس تفاده ک رد. همچنين، از آنجايی که ژل آلوورا خاصيت ضد ميكروبا ی دارد، انجام مطالعهی ديگری با سجم نمونهی بيشتر و استفاده از آن در التهاب پستان ناشی از شيردهی، توصيه میشود.

تشکر و قدرداني
ايان مقالاه، ساصال ط رح پژوهشای مصاوب دانشاگاه عل ومپزشكی و خدمات بهداشاتی درماانی شاهيد بهشاتی باود کاهبدينوسيله از رياست و معاونات و اماور پژوهشای واساد، کليا ه پزشكان و ماماهای مراکز بهداشتی-درمانی وابسته به دانشاگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی و کليهی خانمهاا ی ماورد بررسای تشكر میگردد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

شماره 2، پیدرپی 97، فروردين و ارديبهشت 2191 سيده هانيه علمالهدی و همكاران / 27

REFERENCES

Cunningham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Hauth JC, Rouse DJ, Spong CY. Williams Obstetrics. 23rd ed. New York: McGraw-Hill; 2010. p. 245–9.
Sayyah Melli M, Rashidi MR, Delazar A, Madarek E, Kargar Maher MH, Ghasemzadeh A, et al. Effect of peppermint water on prevention of nipple cracks in lactating primiparous women: a randomized controlled trial. Int Breastfeed J 2007;2:7. doi:10.1186/1746–4358–2–7.
Goerge KJ, Spilker TH. Effect of peppermint oil and caraway oil on gastrointestinal motility in healthy volunteers: a pharmacodynamic study using simultaneous determination of gastric and gall-bladder emptying and orocaecal transit time. Aliment Pharmacol Ther J 2003;17(3):445–51.
Page T, Lockwood C, Guest K. Management of nipple pain and/or trauma associated with breast-feeding. JBI Reports 2003;1:127–47.
Renfrew MJ, Woolridge MW, Ross McGill H. Enabling women to breastfeed. A review of practices which promote or inhibit breastfeeding-with evidence-based guidance for practice. London: The Stationary Office, 2000.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Pugh LC, Buchko BL, Bishop BA, Cochran JF, Smith LR, Lerew DJ. A comparison of topical agents to relieve nipple pain and enhance breastfeeding. Birth 1996;23:88–93.
Ebadi MS. Pharmacodynamic basis of herbal medicine. 4th ed. Boca Raton, Florida: CRC Press; 2002. p. 52–.16
Shaugh Nessy B. Physicians Desk Reference (PDR) for Herbal Medicine. 2nd ed. New Jersey: Medical Economics Company, Inc; 2000. p. 134–47.
Avijgan M. Aloe vera gel as an effective and cheap option for treatment in chronic bed sores. J Guilan Univ Med Sci 2004;50(13):45–51. (Full Text in Persian)
Amir LH, Lumley J, Garland SM. A failed RCT to determine if antibiotics prevent mastitis: Cracked nipples colonized with Staphylococcus aureus: A randomized treatment trial. BMC Pregnancy Childbirth 2004;4:19. doi:10.1186/1471–2393–4–19.
Chithra P, Sajithlal GB, Chandrakasan G. Influence of Aloe vera on collagen characteristics in healing dermal wounds in rats. Mol Cell Biochem 1998;181(1–2):71–6.
Jarrahi M, Zahedi Khorasani M, Ajorloo M, Taherian AA. Local effect of Aloe barbadensis Miller gel on skin incisional wound healing in Rat. J Gorgan Uni Med Sci 2009;11(1):13–7. (Full Text in Persian)
Schmidt JM, Greenspoon JS. Aloe vera dermal wound gel is associated with a delay in wound healing. Obstet Gynecol 1991;78(1):115–.7



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید