پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاريخ دريافت مقاله: 62/8/3196
سال هجدهم، شماره 6بهمن ، و پي در اسفند پي 319697، صفحات 782 تا 792 تاريخ پذيرش مقاله: 13/33/3196
اثرات مکمل اسيد لينولئيك مزدوج) CLA( بر تراكم مواد معدني استخوان ،متابوليسم استخوان و شاخصهای التهابي در زنان يائسه: كارآزمايي باليني تصادفي دو سوكور
دكتر آزاده توكلي دارستاني3، دكتر رضا توكلي دارستاني*7، دكتر فريده طاهباز1، دكتر فرهاد حسينپناه4، دكتر فريده نجفي2

3. دکتری تخصصی علوم تغذیه، دانشكده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
6. دانشيار ارتوپدی، گروه ارتوپدی ،بيمارستان امام حسين)ع(، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
1. گروه تغذیه انسانی، دانشكده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستيتو تحقيقات تغذیهای و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
مرکز تحقيقات چاقی، پژوهشكده علوم غدد درون ریز و متابوليسم، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی
-9397207991

رزیدنت ارتوپدی، گروه ارتوپدی ،بيمارستان امام حسين)ع(، دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی چکيده
سابقه و هدف: مطالعات حيوانی و محيط کشت سلولی اثرات مثبت اسيد لينولئيک مزدوج (CLA) را بر متابوليسمم اسمتخوان و کلسميم گمزار کردهاند، اما مطالعات انسانی موجود در این زمينه، بسيار اندک است. این مطالعه، به منظور تعيين اثر مكمل اسيد لينولئيک مزدوج محتوی مخلوط مساوی از ایزومرهای متداول 33- ترانس ،36- سيس و 9- سيس، 33- ترانس بر متابوليسم استخوان در زنان یائسهی سالم، انجام گرفت.
مواد و روشها: این مطالعه به رو کارآزمایی بالينی تصادفی دوسوکور، کنترل شده با دارونما انجام گردید .62 زن یائسهی سالم با ميانگين سنی 3/55 سال به طور تصادفی در دو گروه دریافتکنندهی اسيد لينولئيک مزدوج )مصرف روزانه 4 گرم کپسول اسيد لينولئيمک ممزدوج G80 حماوینسبت مساوی از ایزومرهای متداول 9- سيس ،33- ترانس و 33- ترانس ،36- سيس محتوی 6/1 گمرمCLA ) و دارونمما )روزانمه 4 گمرم روغمنآفتابگردان غنی از اسيد اولئيک( تقسيم شدند. نمونههای خون و ادرار )پس از 34-36 ساعت ناشمتا بمودن( در ابتمدا و انتهمای مطالعمه )ه تمهی دوازدهم( برای اندازهگيری نشانگرهای متابوليسم استخوان، ميزان کلسيم ادراری و نشانگرهای التهابی )اینترلوکين2 و TNF-α( جمعآوری شدند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافتهها: مصرف 6/1 گرم مكمل CLA به مدت 36 ه ته در زنان یائسهی سالم، تأثيری بر سطح نشانگر بازجذب استخوان) C-تلوپپتيمد ادراری( وسطح سرمی دو نشانگر تشكيل استخوان )آلكالين فس اتاز اختصاصی استخوان و استئوکلسين( و ميزان هورمون پاراتورمون سمرم(PTH) ، کلسميمادراری، کراتينين ادراری و نسبت کلسيم به کراتينين ادراری نداشت. ميزان اینترلوکين-2 سرم، پس از 36 ه ته مصمرف مكممل، از لحما آمماریمعنیدار نبود.
نتيجهگيری: در این مطالعه که به رو دوسوکور و کنترل شده با دارونما صورت پمذیرفت، مصمرف 6/1 گمرم از مخلموط مسماوی ایزومرهمای 9- سيس ،33- ترانس و 33- ترانس ،36- سيس اسيد لينولئيک مزدوج، تأثيری بر نشانگرهای متابوليسم استخوان و کلسيم در زنمان یائسمهی سمالم ، نداشت.

-16763215864

واژگان كليدی: اسيد لينولئيک مزدوج، زنان یائسه، مواد معدنی استخوان، اینترلوکين-2 لط اً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایيد:
Tavakoli Darestani A, Tavakoli Darestani R, Tahbaz F, Hosseinpanah F, Najafi F. Effect of dietary supplementation with conjugated linoleic acid on bone mineral density, bone metabolism markers and inflammatory markers in healthy post-menopausal women: a randomized double blind placebo controlled trial. Pejouhandeh 2014;18(6):287-295.
20325115

مقدمه3
زنان به طور معمول یک سموم از زنمدگی خمود را در دورانپس از یائسگی به سر میبرند) 3(. کاهش تودهی استخوان بمه

*نويسنده مسؤول مکاتبات: دكتر رضا توكلي دارستاني؛ تهران، خيابان شهيد مدنی، بيمارستان امام حسين)ع(، گمروه ارتوپمدی، تل من هممراه : 39361355586؛ پست الکترونيك: [email protected]
ویژه در دههی اول بعد از یائسگی مشاهده میشود) 6(. کمبود هورمونهای تخمدان به ویژه استروژن، شایعترین علت کاهش توده استخوان به دنبال یائسگی است که این عامل، زنان یائسه را بيشتر در معرض خطر پوکی اسمتخوان قمرار ممیدهمد ) 1(. پوکی استخوان با کاهش توده استخوان و افمزایش شمكنندگی
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

688
استخوان منجر به شكستگیهای استئوپروتيک، در افراد مسمنبه ویژه در زنان مسن میشود) 4(.
امروزه جهت پيشگيری و درمان پوکی استخوان، از داروهای مهار کنندهی بازجذب اسمتخوان و هورممون درممانی اسمت ادهمیشود) 5(. اما به دليمل عواقما احتممالی اسمتروژن درممانیهمانند سرطان پستان و آدنوکارسينومای آندومتر، پذیر این نوع درمان در بين زنان بسيار کم بموده و تنهما 1 تما 8 درصمدزنان یائسه، حاضر به انجمام ایمن نموع درممان ممی باشمند )2(.
پيشگيری از پوکی استخوان نسبت به درمان آن، آسانتر است .
مدیریت تغذیمه و اصم ش شميوهی زنمدگی، بمرای بمه حمداقلرساندن تحليل تودهی استخوان و کاهش نياز بمه دارو درممانی برای جلوگيری از پوکی استخوان به کار گرفته میشمود. تمأثير مداخ ت تغذیهای برای تنظميم تمراکم تمودهی اسمتخوان ، بمهخوبی شناخته شده است) 6(.
در طی چند سال گذشته به اثمرات م يمد اسميد لينولئيمکمزدوج (CLA) بر وضعيت س متی، توجه زیمادی شمده اسمت)8(. از جمله میتموان بمه عملكمرد ضمد چماقی در ممدل همایحيوانی )33-9( و انسانی )36-36( و اثرات ضد سمرطان، ضمدتومور )63-38( و کاهش خطر آترواسكلروز )65-66(، کماهشپرفش اری خ ون و ک اهش عوام ل خط ر دیاب ت )62 و 66(، متابوليسم انرژی، اثرات مثبت بر عملكرد ایمنی )68( و خواص ضد التهابی )16-69(، اشاره کمرد. ویژگمیهمای جدیمد اسميدلينولئيک مزدوج، شامل افزایش عملكرد ایمنی و اثرات مثبمتبر تشكيل استخوان در مدلهای حيوانی است.
خواص م يد اسيد لينولئيمک ممزدوج بمه تنهمایی بما رژیممغذایی تأمين نمیشود و نياز به مكمل غمذایی اسمت. 68 نموعایزومر مختلف اسيد لينولئيک مزدوج وجود دارد که غالاترین فرم آن در غذا 9- سيس ،33- تمرانس تحمت عنموان رامنيمکاسيد (Rumenic Acid) ناميمده ممیشمود. ایمن ایزوممر، 93 درصد اسيد لينولئيک مزدوج دریافتی موجود در غذا را شماملمیشود) 11(. خواص س متی بخش اسيد لينولئيمک ممزدوج، عمدتاً به دو نوع ایزومر 9- سيس ،33- ترانس و 33- تمرانس،
36- سيس مرتبط است.
در مورد اینكه کداميک از ایزومرهای اسيد لينولئيک مزدوج در متابوليسمم اسمتخوان موثرترن د، تنماقد وج ود دارد )14(.
مشاهدات اخير در حيوانات نشان میدهند که اسيد لينولئيمکمممزدوج، تحليممل تمموده ی اسممتخوان را بمما کمماهش مقممادیرپروستاگ ندین E2 در بافت استخوان به حداقل میرساند )15 و 12(. پروستاگ ندین E2 از اسيد آراشيدونيک توسمط آنمزیمسيكلواکسيژناز سنتز میشمود و بمر متابوليسمم اسمتخوان اثمرمیگذارد. مهار یا تحریک تشكيل و بازجذب استخوان، وابسمتهبمممه غلظمممت پروسمممتاگ ندینE2 در اسمممتخوان اسمممت.پروستاگ ندین E2 در مقادیر پایين، منجر بمه افمزایش توليمدفاکتور رشد مشابه انسولين (IGF) و تنظيم بيان پروتئين بانمد شونده به فاکتور رشد مشابه انسمولين(IGFBP) و در نتيجمه ، تحریک تشكيل استخوان )16 و 18( و در مقادیر بالا، منجر به مه ار س نتز ک ژن، ک اهشmRNA در اسممتخوان و مهمار عملك رد استئوب س ت و در نتيج ه ک اهش تش كيل و ت راکم تودهی استخوان میشود) 16(.
از طرفی بالا رفتن سن و کاهش استروژن در زنان یائسه، بماافزایش توليد پروستاگ ندین E2 و سميتوکين همای التهمابی ازقبيل عامل نكروزی تومور-آل ا، اینترلوکين-2 و اینترلوکين بتا 3 توسممط سمملولهای ایمنممی ) 46-19( و در نتيجممه، افممزایش فعاليت استئوک ستها و بدنبال آن افزایش باز جذب استخوان در دورهی یائسگی، همراه است) 41(. این سيتوکينها منجر به افزایش بيان سيكلواکسيژناز 6 در سملول همای استئوب سمتيک شده و در نتيجه، توليد پروسمتاگ ندینE2 )فماکتور عممدهی استئوک ستوژنز( افزایش مییابمد )44 و 45(. از طمرف دیگمر، اسيد لينولئيک مزدوج، باعث افزایش جذب کلسميم ممیشمود)42 و 46(. در مطالعات گذشته، اثرات کاهشی اسيد لينولئيک مزدوج بر فعاليت سيتوکينهای التهابی، در مدلهمای حيموانینشان داده شده است) 48(.
بنابراین با توجه به مطالا بالا، شواهد موجمود در ممورد اثمراسيد لينولئيک مزدوج )غذایی یما مكممل(، بمر تمراکم تمودهی اس تخوان و متابوليس م آن در م دله ای انس انی و حي وانی متناقد و در مواردی مبهم است و از طمرف دیگمر، بمر اسما جستجوی صورت گرفته در این تحقيق، چون هنوز مطالعمه ای به منظور ارزیابی این اثرات در زنان یائسه انجمام نشمده اسمت،مطالعه حاضر با هدف تعيين اثر مكمل اسيد لينولئيک ممزدوجمحتوی مخلموط مسماوی از ایزومرهمای متمداول 33- تمرانس،36- سيس و 9- سيس ،33- تمرانس بمر تمراکم ممواد معمدنیاستخوان، متابوليسم آن و شاخصهای التهابی در زنان یائسهی سالم، انجام گردید.

مواد و روشها
ه تاد و شش زن 45 تا 25 ساله که حداقل یمک و حمداکثر
33 سال از زمان یائسگی آنها سپری شده بود و نمایهی تودهی بدن در دامنهی 2kg/m 15-63 بود، وارد مطالعه شدند. تعداد نمون ه ب ر اس ا ش اخص دزوکس ی پيری دینولين ادراری ب ا 35/3= و 6/3= و حجمم نمون ه هما ب ا اسمتناد ب ه انح رافمعيارهای به دست آمده از مطالعات قبلمی ) 49( در همر گمروه14 ن ر برآورد گردید که با توجه به ریز احتمالی نمونمه هما،در هر گروه 18 بيمار در نظر گرفته شمد. معيارهمای خمروج ازمطالعه شامل: ابت به پوکی استخوان شدید) t score کمتر از 5/6- برای لگن و ستون فقرات(، سابقه ابمت بمه بيمماریهمایاستخوان، مصرف سيگار، الكل و مواد مخدر، ابت به شكستگی در سه ماه اخير، ابت به بيماریهمای قلبمی- عروقمی، کبمدی،کليوی، گوارشی، دیابت، هيپوتيروئيدیسم یا هيپرتيروئيدیسمم،هورمون درمانی، مصرف مكملهای غذایی بمرای کماهش وزن،مكمل امگا 1، داروهمای افمزایشدهنمد هی سماخت اسمتخوان،داروهای مهارکنندهی بازجذب استخوان، کورتيكواسمتروئيدها،داروهای ضد تشنج و داروهای کاهنمده ی چربمی و قنمد خمون بود.
از تمامی بيماران رضایتنامهی کتبی آگاهانمه اخمذ گردیمد. بيماران به طور تصادفی به دو گروه تقسميم شمدند: گمروه اول ، دریافتکنندهی مكمملCLA روزانمه 4 کپسمول یمک گرممی
مجموعممامجموعمماً محتمموی 6/1 گممرم از مخلمموط) 53/53( دو ایزومممر مت داول 9- س يس ،33- ت رانس و 33- ت رانس ،36- س يس اسيد لينولئيک مزدوج و گروه دوم دریافمت کننمده ی دارونمما ، روزانه 4 کپسول یک گرمی محتوی مخلوط روغن آفتمابگردانغنی از اسيد اولئيک بودنمد . بيمماران ، مكممل و دارونمما را بمهمدت 36 ه ته دریافت کردنمد. مكمملCLA ممورد اسمت اده Clarinol G80 با روکش ش اف ژلاتينی حماوی 83% CLA بود )شمرکت هلنمدی Lipid Nutrition LodersCroklaan B.V.(. به افراد آموز داده شد 1 کپسول را بما همر کمدام ازوعدههای غذایی و یک کپسول را قبل از خواب مصرف کنند.
ميزان پذیر مكمل از سوی بيماران از طریق تما تل نی ه تگی و نيز در هر بمار م قمات از طریمق پرسمش و شممار کپسولهای باقیمانده در بستههای تحویل داده شمده، بررسمیشد. در طی این تما ها بروز مشمك ت احتممالی ماننمد عمدمتحمل مكمل و سایر ناراحتیها، احتمال تغيير در مصرف مموادغذایی، ابت به یمک بيمماری جدیمد یما تغييمر فعاليمت بمدنی، پيگيری شد و در صورت رخداد چنين شمرایطی، بيممار مموردنظر، از مطالعه حذف ممی شمد و یما نتمایج مربموط بمه وی، در تجزیه و تحليل نهایی مورد است اده قرار نمیگرفمت . در پایمانه تهی ششم و دوازدهم، با شمار کپسولهمای بماقیمانمده،ميزان رعایت بيماران از نظر مصرف کپسولها، مورد ارزشميابیقرار گرفت.
ميزان اینترلوکين-2 سرم و TNF-α سرم بمه رو الایمزایتوسط کيت تحقيقاتی )کيت الایمزای اینترلموکين-2 انسمانی و
689
کيت الایزای TNF-α انسانی، شرکت Diaclon فرانسه( مموردسنجش قرار گرفت. حساسيت رو انمدازه گيمری ، بمه ترتيماکمتر از 6 و 8 پيكوگرم در ميلیليتر بود. دقمت درون آزممونیدر سنجش ممذکور بمر اسما درصمد ضمریا تغييمرات درونآزمونی، به ترتيا 1/5 و 3/2 بود.
مي زان C- تلوپپتي د در نمون هه ای ادرار ب ه رو EIA و ميزان آلكمالين فسم اتاز اختصاصمی اسمتخوان سمرم بمه رو ایمونو آنزیماتيک با است اده از کيمت تحقيقماتی شمرکتIDS بولتون، انگليس( انجام شد. حساسميت رو انمدازهگيمری ، بمهترتيا 53 و 6/3 ميكروگرم در ليتر بود. دقت درون آزمونی در سنجش مذکور بر اسا درصد ضریا تغييرات به ترتيما 9/4 و 3/4 بود.
ميزان استئوکلسين سرم به رو الایزا، با اسمت اده از کيمتالایزای استئوکلسين انسانی )شرکت IDS، بولتمون، انگلميس(، مورد سنجش قرار گرفت. حساسميت رو انمدازهگيمری ، 5/3 نانوگرم در ميلیليتر بود. دقت درون آزمونی در سنجش مذکور بر اسا درصد ضریا تغييرات، 6/3 بود .
ميزان هورمون پاراتورمون سرم به رو الایزای، با اسمت ادهاز کي ت تحقيق اتی )ش رکت IDS، بولت ون، انگل يس(، م ورد سنجش قرار گرفت. دقت درون آزمونی در سنجش ممذکور بمراسا درصد ضریا تغييرات، 5/5 بود. حساسميت رو ممورداندازهگيری، 32/3 پيكومول در ليتر بود.
کراتينين ادراری به رو رنم سمنجی شميميایی )شمرکتپار آزمون، تهران، ایران( مورد سمنجش قمرار گرفمت. دقمتدرون آزم ونی در س نجش م ذکور ب ر اس ا درص د ض ریا تغيي رات، 3/6 ب ود. حساس يت رو م ورد ان دازه گي ری، 2 ميلیگرم در دسیليتر بود. کلسيم ادراری به رو رن سنجی شيميایی )شرکت پار آزمون، تهران، ایمران( ممورد سمنجشقرار گرفت. دقت درون آزمونی در سمنجش ممذکور بمر اسما درصممد ضممریا تغييممرات ، 1/6 بممود. حساسمميت رو مممورداندازهگيری، 6/3 ميلیگرم در دسیليتر بود.
جهت مقایسهی آماری، از آزمونهای t و paired t است اده گردید. سطح معنمی داری، معمادل 35/3 در نظمر گرفتمه شمد.
نرمافزار آماری به کار گرفته شده جهت تجزیه و تحليل دادهها ، SPSS نگار 32 بود .

يافتهها
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در ابتدا 62 زن یائسهی سالم در مطالعه شرکت کردنمد کمه18 ن ر در گروه دارونما و 18 ن ر دیگر در گروه دریافتکننمدهمكمل قرار گرفتند .4 ن مر در گمروه مكممل) 6 ن مر بمه علمت

جدول 3. مشخصات پايه زنان يائسه شركتكننده در مطالعه، در دو گروه دارونما و دريافتكنندهی مکمل اسيد لينولئيك مزدوج*.
گروه مکمل )18n=( گروه دارونما )18n=( متغيرها
55/3±2/4 54/9±2/9 سن )سال(
6±6 2±1 مدت زمان سپری شده از يائسگي** )سال(
28/6±33/6 26/1±8/9 وزن )كيلوگرم(
359±5/4 359/35±5 قد )سانتيمتر(
66/2±1/4 66±1/4 نمايهی توده بدن )كيلوگرم بر مترمربع(
95/2±6/5 94/8±8/2 دور كمر )سانتيمتر(
4/6±3/6 1/9±3/9 فعاليت فيزيکي )معادل متابوليك-ساعت در هفته(
368/1±39/3 369/3±61/3 فشار خون سيستوليك )ميليمتر جيوه(
66/3±6/3 68/3±6/1 فشار خون دياستوليك )ميليمتر جيوه(
*ت اوت آماری معنیداری از نظر شاخصهای یاد شده بين دو گروه در زمان پایه وجود نداشت. **بيش از 36 ماه آمنوره.

سردرد و 6 ن ر به دليل عوارض گوارشی ن خ و یا دل درد( و 5 ن ر در گروه دارونما) 4 ن ر به علل عوارض گوارشی همانند دل درد و ن خ و 3 ن ر به دليل مسافرت( از مطالعمه خمارج شمدند.بنابراین 26 زن یائسهی سالم تا پایان، در این بررسمی شمرکتکردند. ميزان پذیر کپسولها بر پایهی شمار آنها در گروه
693
دریافتکنندهی مكمملCLA ، 85 درصمد و در گمروه دارونمما65 درصد محاسبه گردید. بيماران دو گروه از نظر سمن، ممدتزمان سپری شده از یائسگی، وزن، قمد، نمایمهی تموده ی بمدن،دور کمر، فعاليت فيزیكی، فشار خون سيستوليک و فشار خون دیاستوليک همسان بودند )جدول 3(.
تغييرات مربوط به تراکم مواد معمدنی اسمتخوان و محتمویمواد معدنی استخوان بين دو گروه، معنیدار نبمود )جمدول 6(.
مقدار عامل نكروزی تومور آل ا پس از 36 ه ته مصرف مكممل

جدول 7. مقادير تراكم مواد معدني استخوان در ابتدا و پس از37 هفته و تغييرات آنها در دو گروه زنان يائسه*.
202997-10522



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید