پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاريخ دريافت مقاله: 21/21/2192 سال هجدهم، شماره 5آذر ، و پي دی در 97پي 531 9، صفحات 762 تا 726 تاريخ پذيرش مقاله: 8/21/2191
بررسي رابطه طرحوارههای هيجاني، اجتناب شناختي-رفتاری و نظام شناختي-عاطفي با اختلال اضطراب منتشر و اختلال وسواسي-اجباری
دکتر اسحق رحيميان بوگر*3، دکتر فرحناز کيان ارثي7، فائزه تربران1

2. استادیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان
1. استادیار، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان
-9397207485

1. دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان چکيده
سابقه و هدف: طرحوارههای هیجانی، اجتناب شناختی-رفتاری و نظام شناختی-عاطفی در اختلال اضطراب منتشر و اختلال وسواس- اجباری نقش مهمی دارند. هدف از پژوهش حاضر مقایسهی طرحوارهی هیجانی، اجتناب شناختی-رفتاری و نظام شناختی-عااطف ی در افراد مبتلا به اختلال اضطراب منتشر، اختلال وسواسی- اجباری و افراد سالم بود.
مواد و روشها: در یک مطالعهی تحلیلی از نوع گذشته نگار، 18 بیماار مباتلا باه اضاطراب منتشار و 13 بیماار وسواسا ی- اجباار ی مراجعهکننده به کلینیک روانپزشکی بیمارستان ابن سینا و چهار مرکز روانپزشکی خصوصی شهر مشاهد و نیا ز 38 نفار افاراد ساالم ازمیان کارمندان و دانشجویان این مراکز به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. دادهها با اساتفاده از مق یا اس طرحاواره ی اصال ی )BCSS(، مقیاس اجتناب شناختی-رفتاری )CBAS(، مقیاس عدم تحمل بلاتکلیفا ی )IUS(، پرسشانامه ی نگرانا ی ایالا پنسایلوانیا
)PSWQ( و شاخص حساسی اضطرابی )ASI-R( گردآوری و سپس با آزمونهای مناسب مورد قضاوت آماری قرار گرف .
يافتهها: از لحاظ خود- طرحواره، انواع اجتناب شناختی- رفتاری، عدم تحمل بلاتکلیفی، نگرانی بیمارگونه و حساسی اضطرابی میا ان سه گروه، تفاوت معنادار وجود داش )112/1P<(. دیگر- طرحواره میان سه گروه و ترس از نشانههای تنفسی در مقایسهی باین گاروهوسواسی- اجباری و افراد سالم، تفاوت معناداری نداشتند) 13/1P<(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتيجهگيری: با توجه به اینکه خود- طرحوارهی منفی، اجتناب شاناخت ی-رفتاار ی و نظاام شاناختی- عااطف ی معیا وب )عادم تحمالبلاتکلیفی، نگرانی و حساسی اضطرابی( در میان مبتلایان به اختلال اضطراب منتشر و اختلال وسواسی- اجباری نسب به افراد ساالمبالاتر اس ، طراحی مداخلات متناسب برای توجه به این علایم اختصاصی در چنین اختلالاتی، ضروری اس.

-16763234855

واژگان کليدی: طرحواره هیجانی، اجتناب، نگرانی، حساسی اضطرابی، اختلال اضطراب منتشر، اختلال وسواس اجباری لطفاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Rahimian Boogar I, Kianersi F, Tarbaran F. Investigating the relationships of emotional schema, cognitive-behavioral avoidance and cognitive-affective system with generalized anxiety disorder and obsessive-compulsive disorder.
Pejouhandeh 2013;18(5):267-.672
20324988

مقدمه3
اخااتلال اضااطراب منتشاار ) GAD( و اخااتلال وسواساا ی- اجباری )OCD( دو طبقهی مهم از اختلالات اضطرابی هستند که به شدت، کیفی زندگی بیمار را تح تأثیر قرار میدهناد.
اختلال اضطراب منتشر) GAD( با نگرانیهاا ی شاد ید و تاو أم

*نويسنده مسؤول مکاتبات: دکتر اسحق رحيميان بووگر ؛ گاروه روانشناسای بالینی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، مهدی شاهر، سامنان، تلفا ن: 1011111-1111، نما ابر: 1013333-1111؛ پسوووت الکترونيووو:
[email protected]
با ابهام، غیر قابل کنتارل و فراگ یا ر باا نشاانههاا ی شاناخت ی و جسمانی نظیر تمرکز ضعیف و تنش عضلانی مشخص اس که در اکثر روزها در طی مدت حاداقل 0 مااه ، دوام دارد) 2 و 1(. اختلال وسواسی- اجباری نیز با وسواسهای ذهنی و رفتارهای اجباری تکرارشوندهای هماراه اسا کاه درکاارکرد روزماره وفعالی هاای اجتمااع ی معماول تاداخل قابال ملاحظاه ایجااد میکند )1 و 3(. عوامل متعددی در پیدایش، تشاد ید و تاداومعلایم این دو اختلال نقش دارناد ) 3(. بار اسااس نظریا ههاا ی شناختی- رفتاری اختلالات اضطرابی و شواهد مرتبط باا آنهاا،
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

108
افراد مبتلا به GAD طرحوارههای هیجانی خاصی دارند که به صورت افکار ناخوانده و منفی نظیر بازداری، نشاخوار ، اجتناابشناختی از هیجانات منفی و تداوم نگرانی، تجربه میشود )0 و 7(. طبق نظریهی یانگ، طرحاواره هاا ی هیجاان ی ناساازگارانه ، زیربناییترین سطوح شناختی هستند که موجب ساوگ یری در تفسیرهای ماا از رو یا دادها ما یشاوند و ایا ن ساوگ یریهاا در آسیبشناسی روانا ی میا ان فارد ی باه صاورت ساوءتفاهمهاا ، نگرشهای تحریف شده، گمانهزنیهای نادرس ، هدف و چشم داش های غیر واقع بینانه مشخص میشوند و در نهای منجاربه تشدید نشانههای اختلالات روانشناختی ما یشاوند )0 و 8(.
همچنین، منطبق با نظریهی جدید اجتناب تجربی در اخاتلالاض طراب منتش ر، اجتن اب از تهدی دآمیز ب ودن هیجان ات در پیدایش سطوح بالینی اضطراب، نقاش معنااداری داشاته و در موقعی های مبهم، میزان پاسخهای ناساازگار و علا یا م GAD را افزایش میدهد )1 و 9(. از طرفا ی، طرحاواره هاا ی هیجاان ی خاص، نظیر نیاز به کنتارل و اجتنااب باه شایوهی شاناخت ی- رفتاری، نگرانا ی بیمارگوناه و حساسا ی با ه اضاطراب ، نقاشکلیدی در تشدید علایم اختلال وسواسی- اجباار ی )OCD( و کاهش کیفی زندگی این بیماران دارد) 21(.
فراتحلیلهای مبتنی بر مضامین نظار ی و شاواهد پژوهشای نشان میدهد که با وجود همپوشی برخی علایم، نظیر نگرانا ی درب ارهی پیام دهای منف ی و افک ار اض طرابی می ان اخ تلال وسواس فکری- اجباری و اختلال اضاطراب منتشار، برخای از علایم نظیا ر اشاتاال ذهنای در اخاتلال وسواسای-اجباار ی و بلاتکلیف ی در اخ تلال اض طراب منتش ر، اختصاص ی هس تند )22(. ب ر اس اس مب انی نظ ری و ش واهد پژوهش ی، اجتن اب شااناختی و رفتاااری بااه عنااوان فرا ینااد خودکااار دوری از طرحوارههای تهدیدآمیز و نگرانیهای بیمار تعریف شده اسا که باه عناوان عااملی مهام در شاروع و تاداوم علایا م GAD شناخته شده اس) 21(. اجتناب از بروز هیجاناات ، منجار باهرفتارهای ناسازگارانهای شده و افراد مباتلا باهGAD وOCD تلاشهایی برای جلوگیری از این پاسخها دارند، که همین امارموجب پریشاان ی بیشاتر هماراه باا تاداوم اجتنااب شاناختی- رفتاری و کاهش کیفی زندگی این بیماران میشود) 21(.
همچن ین، مؤلف هه ای مه م نظ ام ش ناختی- ع اطفی در اختلالات اضاطراب ی یعنا ی عادم تحمال بلاتکلیفا ی، نگرانا ی و حساسی اضطرابی، نقش مهما ی در تاداوم علا یا م اخاتلالاتاضطراب منتشار و وسواسای- اجباار ی دارد) 23(. بار اسااسنظریهی آسیب پذیری شناختی به اخاتلالات اضاطرابی، عادمتحمل بلاتکلیفی، نگرانی و حساسی اضطرابی به طور متقابالبر هم اثر میگذارند و در تعامل باا هام سابب باروز و تشادیدعلایاام اخااتلالات اضااطراب ی ماایگردنااد) 23(. باار اساااسپژوهشهای مارتبط باا نظریا هی آسا یبپاذ یری شاناخت ی در اخا تلالات اضا طرابی، پایا هی شا ناختی GAD و اخا تلال وسواسی- اجباری، عدم تحمل بلاتکلیفی اس کاه باه معنای درک از موقعی هاا ی نامشاخص و مابهم باا ارزیا ابی منفا ی و فاجعه آمیا ز درک کاردن ایا ن موقعیا هاا اسا ) 22 و 23(. بیماران مبتلا به اختلال اضطراب منتشر و اخاتلال وسواسای- اجب اری، از راهبرده ای متف اوتی ب رای کنت رل ع دم تحم ل بلاتکلیفی استفاده میکنند. برای مثاال ، در اخاتلال اضاطرابمنتشر، تأکید بر نگرانی و در اختلال وسواسی- اجباری، تأکیا د بر رفتارها و آیینهای وسواسا ی، باه عناوان سااز و کاار مهامکنترل بلاتکلیفا ی یا ا تردیا د و ابهاام در موقع یا هاای باالقوهآزارنده اس) 20(. از طرفی، پژوهشها نشان مای دهناد عادمتحمل بلاتکلیفی و حساسا ی اضاطراب ی کاه شاامل ساه بعادنشانههای جسمانی، نگرانی شناختی و شرم اجتماعی اس ، در ترسهای ناشناختهی این دو گاروه از بیمااران ، نقاش بن یا ادی دارند) 27(. طبق الگوی ترکیبی آسا یبپاذ یری باه اخاتلالاتاضطرابی نیز حساسا ی اضاطراب ی ناوع ی تارس از نشاانههاای برانگیختگی اضطراب اس که از مهمترین عوامل آسیبپذیری ب ه اض طراب و ت داوم نگران ی در اغل ب اخ تلالات اض طرابی میباشد )28(. حساسی اضطرابی اگر هماراه باا عادم تحمالبلاتکلیفی افزایش یابد، به طور معناداری نگرانیهای مربوط باهاضطراب منتشر را پیشبینی میکند )29(. بر خالاف بیمااران دارای اختلال وسواسی اجباری، نگرانی نیز ویژگی بارز بیماران GAD اس و این افراد در ماورد افکاار و رفتارهاای سااده درحال آماده باش و گوش به زنگی به سر میبرند )11 و 12(.
با وجود علایم اختصاصی در هار دو اخاتلال، هناوز شاواهدقطعی از تفاوت نظام عااطف ی- شاناخت ی ایا ن بیمااران وجاودندارد) 11(. آنچه مسالم اسا ایا ن اسا کاه طرحاوارههاا ی زیربنایی و فرایندهای شناختی نظیر عادم تحمال بلاتکلیفا ی، نگرانی بیمارگونه و حساسی باه اضاطراب، ما یتواناد عوامالمهمی در شکلگیری و تداوم علایم اختلال اضطراب منتشار واختلال وسواسی- اجباری باشند) 11 و 13(. با توجه به اینکاه اخااتلال اضااطراب منتشاار و اخااتلال وسواساای- اجباااری سیمایههای بالینی گوناگونی دارند، بررسی تفاوت آنها با هام وبا افراد غیر بیمار در زمینههای طرحوارههای اساسی، اجتناابشناختی- رفتاری و نظام عاطفی- شناختی بیمار یعنی نگرانی، حساسی اضطرابی و بلاتکلیفی، به منظور طراحا ی ماداخلاتمتناسب شده، ضروری اس . نتایج مطالعات نشاان داده اسا که هریک از این ساازه هاا در اباتلا و تاداوم اخاتلال اضاطراب منتشر و اختلال وسواس اجبار نقش مهمی دارند. با وجود این، مطالعات اندکی باه بررسای مقایساه ای آنهاا اقادام کارده اناد .
همچنین، یافتههای حاصل از آنها تاا انادازه ای متنااق باودهاس . در هما ین راساتا، پاژوهش حاضار باا هادف مقایساه ی طرح وارهه ای هیج انی، اجتن اب ش ناختی-رفت اری و نظ ام شناختی-عاطفی در افراد مبتلا باه اخاتلال اضاطراب منتشار،اختلال وسواس اجباری و افراد بهنجار انجام شد.

مواد و روشها
مطالعهی حاضار از ناوع تحلیلا ی از ناوع گذشاته نگار باود.
جامعهی آماری افراد بیمار در مطالعهی حاضر شاامل بیمااران )م رد و زن( مب تلا ب ه اخ تلال اض طراب منتش ر و اخ تلالوسواسی- اجباری بود که در فروردین تا مرداد مااه 2192 باهکلینیک تخصصی روانپزشاک ی بیمارساتان ابان ساینا و چهاارمرکز روانپزشکی خصوصی شهر مشاهد مراجعاه کارده بودناد.
همچنین، کلیهی کارمندان یا دانشجویانی که فاقد نشاانه هاای این دو اختلال بودند و در این مراکز حضور داشاتند، جامعاهی آماری افراد سالم را تشکیل میدادند. بنابراین، 18 بیمار مباتلاب ه اخ تلال اض طراب منتش ر ،13 بیم ار مب تلا ب ه اخ تلال وسواسی- اجباری و 38 نفر افاراد بهنجاار از باین کارکناان ودانشجویان این مراکز به شیوهی نمونهگیری در دسترس، از هر دو جنس انتخاب شدند. دامنهی سنی شرک کنندگان بین 28 تا 31 سال با میانگین سنی 10/17 )انحراف اساتاندارد 78/3( سال بود. ملاک ورود به مطالعهی حاضر برای گروههاا ی بیماار شامل تشخیص اختلال اضطراب منتشار و اخاتلال وسواسای- اجباری، مراجعه به کلینیکهای تخصصی فوقالذکر و دریافا درمان، و نیز تمایل و رضای آگاهانه برای مطالعه باود. مالاکورود برای گروه گواه )افراد سالم( شامل برخورداری از سالام روانشناختی و عدم بیماریهاا ی طبا ی جاد ی و نیا ز تمایا ل و رضای آگاهانه برای مطالعه بود. ملاکهاا ی خارو از مطالعاهنیز شامل وجود اختلالات همبود روانشاناخت ی و جسامان ی یا ا تشدید علایم حاد اختلالات تح مطالعه و نیاز به بساتر ی یا ا درمان دارویی فشرده بود. در این مطالعه، افاراد ساه گاروه، از لحاظ عوامل جمعی شناختی نظیر سن، وضاع ی اجتمااع ی- اقتصادی، تحصیلات و نیا ز از لحااظ درماان و مصارف دارو بااتوجه به دوز، مدت مصرف و ناوع دارو کنتارل شادند و ماوردهمسانسازی قرار گرفتند. گروه گواه نیز از لحااظ مالاکهاا ی ورود و خرو از جمله از لحاظ وضعی سلام روانشناختی باامصاحبهی بالینی ساختار یافته، مورد بررسی قرار گرفته اسا.
109
در این پژوهش، دادهها با استفاده از مصاحبهی بالینی سااختاریافتااه باارای اخااتلالات محااور ) SCID-I(، مقیاااس کوتاااه طرح وارهه ای اص لی )BCSS(، مقی اس اجتن اب ش ناختی-
رفتاااری )CBAS(، پرسشاانامهی نگراناای ایالاا پنساایلوانیا )PSWQ(، مقیاس عدم-تحمال بلاتکل یفا ی )IUS( و شااخصحساسی اضطرابی )ASI-R(، جمعآوری شد.
مص احبهی ب الینی س اختار یافت ه ب رای اخ تلالات مح ور )SCID-I(، یک مصاحبهی کلینیکی نیمه ساختار یافته اسا که توسط فرس ، اسپیترز، گیبون و ویلیامز تهیه شده و بارا ی تشخیصگذاری اختلالهاای عماده ی محاور یا ک، بار اسااسDSM-IV به کار میرود) 13(. در این مطالعه، برای تشخیص قطعی GAD و OCD و رد کردن سایر تشخیصهای باال ینی در محور یک، از نسخهی باال ینی )SCID-CV( اساتفاده شاد.
نسخهی بالینی، دارای کتابچهی راهنما و برنامهی نمرهگاذاری مشخصی اس) 10(. ضریب پایایی 01/1 را به عناوان ضاریب پایایی با ین ارزیا ابهاا بارای SCID گازارش کاردهاناد ) 10(. شریفی و همکاران) 17( پس از ترجمهی این مصاحبه به زبان فارسی، توافق تشخیصی این ابزار را برای بیشتر تشخیصهاا ی خاص و کلی، مطلوب دانستهاند )پایایی بالاتر از01/1(. ضارا یب کاپااا باارای کاال تشااخیصهااای فعلاای، 31/1 و باارای کاال تشخیصهای طول عمر، 33/1 به دس آماد ) 17(. همچنا ین، پایایی و قابلی اجارا ی نساخه ی فارسا ی SCID قابال قباولمیباشد )17(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مقیاااس کوتاااه طرحااواره هااای اصاالی )BCSS( در مااورد باورهایی دربارهی خاود و د یگاران )خاود – طرحاواره و د یگار -طرحواره( دارای 13 گویه اس و در مقیاس 3 درجاه ای از 1 )اصلااصلاً( تا 3 )کاملاًکاملا( نمرهگذاری میشود و 3 نماره در زم یناه ی دید منفی به خود، دید مثب به خود، دید منفی به دیگاران و دید مثب به دیگران، به دس میدهد) 18(. دامناه ی نماراتآن از 13 تا 90 امتداد داشته و نمرات بالاتر، نشاانگر باورهاای هستهی منفی در مورد خود و دیگران هستند. دامنهی نماراتخرده مقیاس خود- طرحواره، بین 3 تا 38 و دامناه ی نماراتخرده مقیاس دیگر-طرحواره نیا ز با ین 3 تاا 38 اسا )18 و 19(. همس انی درون ی ب ا آلف ای کرونب اد در مقی اس خ ود- طرح وارهی مثب و منف ی ب ه ترتی ب 78/1 و80/1 و ب رای مقیاس دیگر- طرحوارهی منفا ی و مثبا باه ترتیا ب 88/1 و 87/1 بود. پایایی این مقیاس برای دیا د منفا ی باه خاود، دیا د مثب به خود، دید منفی به دیگران و دید مثب به دیگران به ترتیب 83/1، 81/1، 73/1 و 71/1 اس . همساان ی درونا ی بااآلفای کرونباد بارا ی کال مق یا اس، باالا ) 80/1( و پایا ایی ایا ن
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

171
مقیاس با روش آزمون- بازآزمون، برابر با 79/1 بود) 18(. پاساز تأیید روایی صوری و محتوایی این ابزار توسط پنج متخصص در این نمونه، پایایی آزمون به شیوهی همسانی درونی با آلفای کرونباد، 80/1 به دس آمد که نشاان از پا یا ایی مطلاوب ایا ن مقیاس دارد.
مقیاس اجتناب شناختی- رفتاری )CBAS( در برگیرناده ی 12 گویه اس که در طیا ف لیکارت ، از 2 تاا 3 نماره گاذاری شده، دامنهی کل نمرات بین 12 تا 233 اس و نمرات باالاتر ، مبین اجتناب شناختی- رفتاری بالاتر اس . این مقیاس، شامل چهار عامال اجتنااب از رفتاار اجتمااعی، اجتنااب از شاناخ فردی، اجتناب از شناخ اجتماعی و اجتنااب از رفتاار فاردی اس) 11(. مجموع این نمرات تحا عناوان اجتنااب کال درمقیاس CBAS میباشاد ) 12(. همبساتگ ی باالا یی )78/1 تاا81/1( بین خرده مقیاسها و نمرات کال مق یا اس وجاود دارد.
ضریب آلفا برای عامل 2 تا 3 باه ترت یا ب 80/1، 81/1، 78/1 و 73/1، برای کل مقیاس 92/1 و نیز ضریب پایایی آزماون – باازآزمون برای کل مقیاس 91/1 میباشد) 11(. روایای صاور ی و محتوایی این ابزار توسط پنج متخصص در ایا ن مطالعاه تأ ییا د شد و میزان پایایی آزمون به شیوهی همسانی درونی باا آلفاای کرونباد 83/1 بدس آمد، که پایایی مطلوبی را نشان میدهد.
پرسشا نامه نگرانا ی ایالا پنسا یلوانیا )PSWQ( یا ک پرسشنامهی خودگزارشی 20 سؤالی اس کاه نگرانای شاد ید، مفرط و غیر قابال کنتارل را انادازه مایگیا رد )11(. مقیا اس پاسخگویی به سؤالات لیکرت 3 درجه ای از 2 )اباداًابادا در ماوردمن صدق نمیکند( تا 3 )بینهای در مورد من صدق میکند( اس . 22 س ؤال پرسش نامه ب ه ط ور مثب و 3 س ؤال آن
)سااؤالات 2، 1، 8، 21 و 22( بااه طااور منفاا ی نماارهگااذاری میشود. دامنهی نمرات کل پرسشنامه، با ین 20 تاا 81 اسا.
این مقیاس، از ثباات درونای باالا یی برخاوردار اسا )آلفاای 80/1تا 93/1( و پایایی آزمون- بازآزمون این ابزار نیا ز در طا ی یک دورهی یک ماهه، بین 73/1تاا 91/1گازارش شاده اسا )11(. نت ایج پ ژوهش حمی د پ ور و همک اران نش ان داد ک ه PSWQ ثبات درونی بالایی )آلفای 81/1( دارد) 11(. این ابزار از روایی، حساسی و ویژگی مطلوبی برخوردار بوده و طی یک دورهی 3 هفتهای، پایا ایی آزماون – باازآزمون مطلاوبی داشات ه اس) 11(.
مقیاس عدم تحمل بلاتکلیفی )IUS( بارا ی سانجش م یا زان تحم ل اف راد در براب ر موقعی ه ای ن امطم ن و ح اکی از بلاتکلیفی، طراحی شده اس که دارای 17 سؤال باوده و روی یک مقیاس 3 درجه ای از یک )به هیچ وجه( تاا پانج )بسایار زیاد( پاسخ داده میشوند )13(. نمرات بالاتر، مبین بلاتکلیفا یو تأثیر شدیدتر آن بر ابعاد زنادگ ی فارد اسا) 13(. دامناه ی نمرات از 17 تا 213 امتداد دارد. این ابزار شامل چهاار خاردهمقیاس تصور منفی از نااطمینانی، نگرش منفی نسب به پیامد نااطمینانی، دید منفی نسب به وقاا یع غیرمنتظاره و قضااوتزودهنگام در مورد نااطمیناان ی اسا . بااهر و داگااس، ضار یب آلفای کرونباد این مقیاس را 93/1و ضار یب پایا ایی بازآزماا یی آن را در فاصله 3 هفته ای، 73/1گزارش کردهاند )13(. ضریب همبستگی این مقیاس با پرسشنامه نگرانی )01/1r(، مقیاس افسردگی بک) 39/1r( و مقیاس اضطراب باک ) 33/1r( در سطح 112/1 معنادار به دس آماده اسا) 13(. همزماان بااتأیید روایی صوری و محتاوا یی ایا ن ابازار توساط پانج نفار ازمتخصصان در این پژوهش، پایایی مقیاس به کماک همساانی درونی با آلفای کرونباد 89/1 به دس آمد که حاکی از پایایی مطلوب این مقیاس اس.
شاخص تجدید نظر شاده ی حساسا ی اضاطراب ی )ASI-R( نیز یک ابزار خود گزارشا ی 10 گویا های و دارای چهاار عامالاس که ترس از نشانههای مربوط به اضطراب را مورد سنجش قرار میدهد) 10(. در مقیاس لیکرت از دامناه ی هرگاز )نمارهصفر( تا همیشه )نمره چهار( گسترده اس و حدود نمارات آ ن بین صفر تاا 233 ما یباشاد کاه باه ترتیا ب نشاان دهنادهی پایینترین و بالاترین نمرات اس . خرده مقیاسها شامل ترس از نشانههای قلبی عروقی- معدی رودهای، ترس از نشاانه هاایتنفسی، ترس از واکنشهای اضطرابی قابل مشااهده در جماع،ترس از عدم مهار شناختی و گویههاا ی مشاترک باین عواما ل اس . تحلیل عاملی تأییدی بر یک نمونهی ایرانی مطلاوب باه دس آمد) 17(. اعتبار شاخص تجدید نظر شاده ی حساسای اضطرابی بار اسااس ساه روش همساانی درونای، بازآزماایی وتصنیفی برای کل مقیاس، به ترتیب باا ضارایب اعتباار 91/1، 93/1 و 97/1 به دس آمد. روایی همزمان شاخص تجدید نظر ش دهی حساس ی اض طرابی، از طری ق اج رای همزم ان ب ا پرسشنامهی فهرس بازبینی شدهی تجدیاد نظار شادهی 91 نشانگانی انجام شد که ضریب همبستگی 30/1 حاصل آن بود .
ضرایب همبستگی بین خرده مقیاسهای شاخص تجدید نظارشدهی حساسی اضطرابی با نمرهی کل، در حد رضای بخش و ب ین 73/1 ت ا 88/1 متای ر ب ود. همبسااتگی ب ین خ ردهمقیاسها نیز بین 31/1 تا 08/1 بود) 17(.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

روش اجرای مطالعه به این صورت بود کاه بیمااران پاس ازمراجعه باه مراکاز مربوطاه، ابتادا توساط روانپزشاک معایناه میشدند. سپس، بیماران با تشخیص اصال ی اخاتلال اضاطرابمنتشر و وسواس اجباری به روانشاناس باالینی ارجااع شادند.پس از معرفی اولیه و بیان توضیحات کلا ی دربااره ی اهاداف وچگونگی انجام کار و اخذ رضای آگاهانه از شارک کننادگانبرای همکاری، دستور العمل پرسشنامهها برای بیماران توضیح داده شد و به اجرای مقیاسها پرداخته شد. مطالعه بار اسااسرعای اصول اخلاق پژوهشی در چها ارچوب معاهاده ی تهارانانجام گرف . پرسشنامهها توسط پژوهشگر و به صورت انفرادی برای بیمااران اجارا شاد و از لحااظ زماانی محادود یتی بارا ی پاسخگویی وجود نداش . به عل زیاد بودن تعداد مقیا اسهاا ، وق گیر بودن و به منظور جلوگیری از خساتگ ی و باالا باردندق پاسخگویی به درخواسا برخای شارک کننادگان ایا ن مقیاسها در منزل تکمیل و در جلسه بعد دریاف شاد. بارای اجرای مقیاسها در گروه بیماران، یکی از اتاقهای درمانگاه یا ا کلینیک در اختیار پژوهشگر قرار گرف . دادههاا ی مطالعاه بااکمک آمارههای توصیفی )درصد و فراوانی، میانگین و انحارافاستاندارد(، تحلیل کوواریانس چند متایا ره و آزماون تعق یبا ی شفه با نرم افزار PASW انجام گرف.

جدول 2. میانگین و انحراف استاندارد طرحوارهی هیجانی، اجتناب شناختی- عاطفی و نظام شناختی- عاطفی در گروهها.
بهنجار )38 نفر( اختلال وسواس اجباری )13 نفر( اختلال اضطراب منتشر )18 نفر( متغير
20/033/71 29/813/09 12/910/71 خود- طرحواره
29/833/33 11/010/90 12/280/93 دیگر- طرحواره
1/322/120 1/072/107 1/982/111 اجتناب از رفتار فردی
1/312/110 1/822/191 3/192/391 اجتناب از رفتار اجتماعی
1/312/112 1/712/101 1/122/137 اجتناب از شناخ اجتماعی
1/732/111 1/992/189 3/322/337 اجتناب از شناخ فردی
3/112/971 3/382/929 3/382/810 اجتناب کل
31/328/91 33/1322/38 02/119/81 نگرانی
71/2923/37 89/8120/13 98/0823/79 عدم تحمل بلاتکلیفی
2/992/919 1/331/23 1/382/891 ترس از نشانههای قلبی-عروقی معدی-رودهای
1/132/89 1/381/11 1/122/832 ترس از نشانههای تنفسی
9/133/72 21/107/10 23/870/09 ترس از واکنشهای اضطرابی قابل مشاهده درجمع
2/912/087 1/132/811 1/192/011 حساسی اضطرابی مشترک
2/112/319 2/832/890 1/912/807 ترس از عدم مهارشناختی

يافتهها
از لحاظ جنسی ، گروه GAD شامل 21 نفر مارد ) 3/12%( و 10 نفاار زن) 3/08%(، گااروه OCD شااامل 21 نفاار ماارد)1/13%( و 11 نفر زن) 7/03%( و گروه ساالم شاامل 28 نفارمرد) 2/12%( و 31 نفار زن ) 9/08%( بودناد. از لحااظ مقطاعتحصیلی، در گروه GAD یازده نفر سا یکل )9/18%(، 28 نفاردیپلم )1/37%(، 3 نفر لیسانس )1/21%(، 3 نفر فوق لیساانس و بالاتر) 3/21%(، در گروه OCD سه نفار سایکل )7/8%(، 23 نفر دیا پلم )8/31%(، 9 نفار لیساانس )7/13%( و 8 نفار فاوقلیسانس و بالاتر) 8/11%(، و در گروه افراد سالم دو نفر سا یکل )0/1%(، 11 نفر دیپلم )8/30%(، 11 نفار لیساانس )9/17%( و
2 نفاار فااوق لیسااانس و بااالاتر) 7/2%( حضااور داشااتند. درگروههای OCD ،GAD و سالم به ترتیب شامار افاراد مجارد21 نف ر) 1/13%(، 12 نف ر) 01%(، 18 نف ر) 1/38%( و ش مار افراد متأهل به ترتیا ب 13 نفار ) 7/03%(، 23 )31%( و11 نفار)7/32%( بود. در جدول 2 اطلاعات مرباوط باه آماار توصایفی متایرهای پژوهش )میانگین و انحراف اساتاندارد( ارا یا ه شاده اس .

قبل از ارائهی نتایح تحلیا ل کوواریا انس چناد متا یا ری، باهبررسی رعایا پا یشفار هاای ایا ن آزماون پرداختاه شاد.
همگنی واریانسهای مربوط به متایرهای وابسته در سه گروه، از طریق آزمون لوین مورد تأییا د قارار گرفا و نرماال باودنباقیماندهها باا بررسای نماودار ماناده، تأییا د شاد ) 13/1P<(.
همچنین، مقدار آزمون ام باکس، فرضیهی همگنی و نرمال

بودن باقیماندههاا را تأییا د کارد. نتاایج نشاان داد آماارهی ام باکس) 10/23( با مقدار F برابر با31/2 باا انادازهی معناادار ی 31/1 معنااادار نیساا )13/1<P( کااه بااه معنااا ی همسااانی واریانسها در سه گروه اس.
با توجه به رعای پا یش فار هاا ی کواریا انس، باه بررسای فرضیههای پژوهش با این آزمون پرداخته شد. در ابتادا نتاایج
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:09 +0330 on Wednesday January 10th 2018

171
تحلی ل کوواری انس چن د متای ری ب ا ارزش لامب دای ویلک ز )179/1( نشان داد که بین طرحاواره هاا ی هیجاان ی، اجتناابشناختی- رفتاار ی و نظاام شاناختی- عااطف ی )نگرانا ی، عادمتحمل بلاتکلیفی و حساسی اضطرابی( در بین بیماران مباتلابه اختلال اضطراب منتشر، اخاتلال وساواس اجبااری و افارادسالم تفااوت معنااداری وجاود دارد ) 112/1>P(. بناابرا ین، بااتوجه به میزان F به دس آمده) 181/3(، بین میانگین نمرات طرح وارهه ای هیج انی، اجتن اب ش ناختی-رفت اری و نظ ام شناختی- عاطفی )نگرانی، عدم تحمل بلاتکلیفی و حساسا ی اضطرابی( در سه گروه تفاوت معنااداری وجاود داشا . اثاراتبین آزمودنیها در طرحوارهی هیجانی بین بیمااران مباتلا باهاختلال اضطراب منتشار، اخاتلال وسواسای- اجباار ی و افارادسالم نشان داد که با ین میا انگین نمارات خاود- طرحاوار ه در گروهها تفاوت معناداری وجود دارد) 112/1P(. در حالی کاه بین میا انگین نمارات د یگار – طرحاواره ی ساه گاروه، تفااوتمعناداری وجود ندارد) 789/1P(. بعاد از تحل یا ل واریا انس و آزمون تفاوت میانگینها در بین سه گروه، با توجه به ناابرابر ی حجم نمونه با فر برابری واریانسهاا ، از آزماون شافه بارای مقایسهی جف میانگینها استفاده شد. نتایج مقایسهی جفا میانگینها با آزمون شفه نشان داد کاه باین میا انگین نماراتخود- طرحواره به جز در مقایسهی دو گروه اضطراب منتشار ووسواس اجباری، در بقیهی مقایسهها تفااوت معنااداری وجاوددارد )112/1P<(. اثرات بین آزمودنیها در اجتناب شاناخت ی-رفتاری بین بیماران مبتلا به اختلال اضطراب منتشر، وساواساجباری و افراد سالم نشان داد که بین میانگین نمرات اجتناب از رفت ار ف ردی در س ه گ روه، تف اوت معن اداری وج ود



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید