پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاریخ دریافت مقاله: 5/4/2931
سال هجدهم، شماره مرداد 3و، پي در شهریور پي 833339، صفحات 841 تا 811 تاریخ پذیرش مقاله: 12/2/2931
بررسي همبستگي عزت نفس با استرس درک شده در بارداری و راهکارهای مقابله با آن
ماهرخ دولتيان9،8، آرش ميراب زاده4،3، آمنه ستاره فروزان1 ، حميرا سجادی6 ، حميد علوی مجد7 ، فرنوش معافي1 ،زهره محمودی3

2. عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، گروه مامایی، تهران
1. دانشجوی دکتری تخصصی پژوهشی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران
9. استاد ،روانپزشک، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران
دپارتمان روانپزشکی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران
دانشیار ،روانپزشک، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران
استادیار ،دکتری پزشکی اجتماعی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران
2. دانشیار ،دکتری آمار زیستی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران
8. عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، گروه مامایی، قزوین
44214207231

3. عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت و گروه مامایی، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج چکيده
ساابقه و هد:: استتر در دوران باردار ی میتواند با پیامدهای نامطلوب و طولانی مدت برای مادر و جنین همراه باشتد . لذا شناخت عواملی که بر کنترل استتر م ؤثرند میتواند نقش عمدهای در ستلامت روان زنان در دوران بارداری داشتته باشتد. بر همین استا ، پژوهش حاضر با هدف تعیین همبستگی عزت نفس با میزان استر درک شده در بارداری و راهکارهای مقابله با آن طراحی شد.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روشها: مطالعه به صورت مقطعی انجام شد. ابتدا شهر تهران به 4 طبقهی جغرافیایی شمال، جنوب، شرق و غرب تقسیم و در هر منطقه یک بیمارستتان دولتی انتخاب شتد. ستپس در بیمارستتان ها با روش تصتادفی ستاده 454 زن باردار 91-14 هفته شناسایی شده و پس از توضیح اهداف پژوهش و کست رضتایتنامه از زنان باردار و در صتورت داشتتن شترایر ورود به مطالعه، زنان باردار به پرستش های استتر درک شده، عزت نفسروزنبرگ و مقیا ستبک های مقابله با استتر CISS( پاسخ دادند. دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS نگارش 23 آنالیز گردید. سطح معنیداری، 45/4p< در نظر گرفته شد.
یافتهها: میانگین ستن 454 زن باردار شترکت کننده در پژوهش 55/18 ستال بود. 3/28 درصد، دارای تحصیلات دیپلم و پایینتر از آن را داشتند.
34 درصتد خانه دار بودند .4/66 درصتد از زنان ، عزت نفس متوسر و 6/99 درصد عزت نفس بالا داشتند. 96 درصد از زنان، استر درک شده را کم،
9/62 درصتد متوستر و 2/1 درصد، استر درک شده را زیاد گزارش نمودند. بین عزت نفس و میزان استر درک شده، همبستگی آماری معنیدار معکوست ی وجود داشتت 4442/4p< و 5/4- r(. تفاوت معنیداری بین افراد با سطوح مختلف عزت نفس در زمینهی سبکهای مقابلهای با استر مشاهده شد 442/4p<(.
نتيجهگيری: به نظر میرستتد میزان عزت نفس مادران باردار با استتتر درک شتتده آنان و نیز ستتبکهای مقابله با استتتر ، همبستتتگی دارد و با آموزشهای مهارت افزایش عزت نفس میتوان از میزان استر درک شدهی زنان در بارداری کاست.
واژگان کليدی: عزت نفس، استر درک شده، سبکهای مقابلهای با استر ، بارداری

لطفاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Dolatian M, Mirabzadeh A, Setareh Forouzan A, Sajjadi H, Alavi Majd H, Moafi F, Mahmoodi Z. Correlation between self-esteem and perceived stress in pregnancy and ways to coping with stress. Pejouhandeh 2013;18(3):148155.

مقدمه
استتتت کته منجر بته القتای تغییرات بزرگی از جمله تغییرات یکی از حسا ترین دوران زندگی یک زن، بارداری و زایمان فیزیولوژیکی و سایکولوژیکی و نقشهای اجتماعی- خانوادگی  میشتتتود. این تغییرات میتوانتد عتدم ثبات عاطفی را تقویت خنویت ابان یسنده کودکیمسارؤو، ل دانشتتتگاه مکاتبات: علوم دکتربهز یستتتتآرش ی و ميرابزاده؛ توانبخشتتتی، تهران، اومرکزی ن، تحقیبلوار قات دانشجوعوامل، کرده و سب بروز اختلالات سایکوپاتولوژیکی از جمله استر اجتم اعی مؤثر بر ستتتلام ت، تلفن: 11284225-412؛ پسااات الکترونيا : و اضطراب در مادر گردد 2 و 1(.
[email protected]
پدیدهی اس تر در معنای بس یار عام ،عبارت از پاس خهای روانی بته نیتازها و تهدیدهای استتتترستتتور( روانی و فیزیکیمیباشتتد 9(. بر استتا تعریف کوهن از استتتر ، زمانی کهنیتازهتای محیطی اعم از درونی یتا بیرونی و حقیقی یا تخیلیفش ار آورده و یا بیش تر از فرفیت فرد باش د، موج تغییرات روانی و بیولوژیکی میشت ود که فرد را در معرط خطر بیماری قرار میدهد 4(. استر در شرایر بارداری، زایمان و شیردهی میتواند با نتایج نامطلوب بارداری نظیر ستتتقر جنین، تهوع و استتفرا،، پره اکلامپس ی، کاهش وزن، زایمان زودر ، وزن کم هنگام تولد، مهار ست یستم ایمنی و در نتیجه افزایش عفونتهای اپیزیوتومی و عفونتهای نوزادی و نیز درجاتی از اختلالات روانی پس از زایمان همراه باشتد 5 و 6(. همچنین استر میتواند ستب افزایش خطر رفتارهای ناستالم از جمله مصرف تنباکو والکتل شتتتده کته این عوامل به نوبهی خود ممکن استتتت که واستطه ی ارتباط استتر با پیامدهای نامطلوب بارداری باشند 2(. شتواهد اولیه نشان می دهند که استر مادر ممکن است بر روی خلق و خوی و آس ی ش ناس ی روانی بعدی نوزاد نیز تت أثیر بگتذارد 8(. در مطالعاتی که در انگلیس و ستتتواد انجام گرفته، ش یوع اس تر در بارداری به ترتی 92-99 درص د و
2-5 درصد گزارش شده است 3(.
افراد نستتبت به عوامل استتتر زای یکستتان ممکن استتتپاسخهای متفاوتی بدهند. پاسخ هر فرد به عوامل استر زا، به عوامل ژنتیکی، ویژگیهای شتتتخصتتتیتی مانند ارزیابی فرد از عامل استتتر زا، مهارتهای مقابلهای فرد با عامل استتتر زا ،ش رایر زندگی مانند فقر، محیر زندگی، س اختارهای حمایت اجتمتاعی و تجارب قبلی فرد بستتتتگی دارد 9 و 24(. میزان اس تر روانی دوران بارداری نامش خا اس ت، زیرا در دوران بارداری ستنج یده نشده و تأثیر آن بر سلامت مادر نیز تخمین زده نمیشود 22(.
شتتتنتاخت عوامل مؤثر بر واکنشها در مواجهه با رویدادهای استر زا، میتواند نقش عمدهای در مدیریت و کنترل استر داشته باشد. Lazarous و Folkman معتقدند بخش عمدهای از واکنش فرد به است تر ، منوط به ارزیابی فرد از تواناییهای ختود، گگونگ ی برخورد و کنترل موقعی ته ای استتتتر زا میباشتد . در نگاهی دیگر میتوان استر را یک ارتباط خاص بین فرد و محیر دانستتتت کته ستتتبت استتتتفاده از مناب وبرانگیختگی شخا شده و سلامت فرد را تهدید میکند 21(.
تحقیقات نشتان داده است که عزت نفس یک عامل نیرومند و مهم در ایجاد ستعادت، رضا یت خاطر و شادمانی است 29(.
عزت نفس، احستا ارزشتمندی اس ت که شتخا نس بت بههمکاران/243خویش دارد و قطعیترین عتامل در روند رشتتتد روان ی افراد وستتلامت روان بوده 24( و بر پیامدهای رویدادهای استتتر زا تأثیر میگذارد. مشتخا شتده است که عزتنفس پایین سب آستتی پذیری بیشتتتر افراد و بروز اختلالات روانشتتناختی از جمله خشتتم و عصتتبانیت، افستتردگی، اضتتطراب و اختلال در روابر درونفردی میگردد 25(. عزت نفس ب ا اضتتتطراب و افستتتردگی، رابطته ای متقابل دارند 28-26(. ستتتطوح بالای اضطراب و افسردگی و نیز سطوح پایین عزت نفس، سب بروز اس تر مزمن میش ود که این امر به نوبهی خود س ب بروز استتتتر مزمن در متادر و نیز احتمتالاًاحتمتالا بروز عوارط نامطلوب بتاردار ی میگردد 12-23(. عزت نفس پایین، ستتتب کاهش اعتماد افراد به دستیابی به خدمات بهداشتی و نیز محدودیت خودکارآمدی در افراد و کاهش اثر مداخلات س لامت میش ود 11(.
ست بکهای مقابلهای با استتتتر که شت امل مست ألهمدار ،هیجانمدار و اجتنابی میباشتتند، در واق تلاشتتی مستتتمر به منظور ست ازگار شت دن افراد با وضت عیت نامتعادل محست وب میشتتوند. در صتتورت استتتفاده از ستتبکهای مقابلهای مؤثر، هیجانات تعدیل شده و استر برطرف میگردد. این در حالی استتت که ستتبکهای مقابلهای غیر مؤثر، آثار منفی ناشتتی از استتر را افزا یش میدهند. شتناخت عوامل م ؤثر بر واکنشها در مقابله با رویدادهای استتتتر زا، میتواند نقش عمدهای در مدیریت و کنترل استتر داشتته باش د. لذا پژوهش حاض ر با هدف تعیین همبس تگی عزت نفس با اس تر درک ش ده در بارداری و راهکارهای مقابله با آن در سال 2931 انجام شد.

مواد و روشها:
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مطالعه به ص ورت مقطعی انجام ش د. ابتدا ش هر تهران به 4 منطقهی جغرافیایی شتمال ، جنوب، شترق و غرب تقسیم و در هر منطقه یک بیمارستتتتان دولتی انتخاب شتتتد. ستتتپس در بیمارستتان ها با روش تصتادفی ساده ، تعداد 454 زن باردار با س ن حاملگی بین 14 تا 91 هفته شتتناستتایی شتتده و پس از توضیح اهداف پژوهش و کس رضایتنامه از آنان و در صورت داشتتن شترایر ورود به مطالعه، پرستشنامه های دموگرافیک و مامایی، استتتتر درک شتتتده، عزت نفس روزنبرگ و راههای مقابله با استتر ، جهت پاسخگویی در اختیار آنها قرار گرفت. شتترایر ورود به مطالعه عبارت بودند از زنانی با ستتن حاملگی بین 14 تا 91 هفته که حاملگی تک قلو داشتتتته و ستتتابقهی مشتکلات شناخته شده ی طبی نظیر بیماریهای قلبی عروقی، کلیوی، ریوی، خودایمنی و دیتابتت در حین و قبتل از باردار ی
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

254
نداشتتته و در بارداری قبلی، ستتابقهی پره اکلامپستتی، دیابت، زایمان زودر ، محدودیت رشتتتد جنینی، مرگ جنین، پارگی پت یت ش از متوع د پتردهه ای ج نینی، دکولم ان جف ت و پلیهیدرآمنیو نداشتته باشتند. تکمیل پرس شنامهها توسر یت ک تیم از افرادی ک ه برای این منظور آموزش دی ده بودن د، انجام گرفت.
ابزار گردآوری دادهها:
پرسشنامهی دموگرافي و مامایي:
در این پرسشنامه، سؤالاتی از قبیل سن مادر بر اسا تاریخ تولد(، وض عیت تأهل، قومیت، محل س کونت ش هر، روس تا( ،میزان تحصتیلات مادر باردار، تحص یلات همسر، تعداد دفعات بتاردار ی و زایمان، تعداد ستتتقر و نوزاد مردهی متولد شتتتده ،خواسته بودن بارداری از نظر زن باردار و همسر، سابقهی وجود مشتتتکلات در بتاردار یهتا ی قبلی و فعلی و مستتتاحت زیر بنا برحس افراد خانوار بررسی شد.
پرسشنامهی استرس ادراک شده )14-PSS(:
پرستشنامه ی استر ادراک شده، برای نخستین بار در سال 2389 توستر کوهن و همکاران تهیه گردید. این پرسشنامه به منظور ستنجش استر عمومی درک شده در یک ماه گذشتهبه کار میرود .در این پرس شتتنامه ،افکار و احس اس ات درباره حوادث است تر زا، کنترل، غلبه، کنار آمدن با فشت ار روانی و استتر های تجربه شده مورد سنجش قرار میگیرد. همچنین این مقیا ، عوامل خطرزا در اختلالات رفتاری را بررسی کرده و فرایند روابر تنشزا را نشان میدهد.
این پرسشنامه، در کشورهای مختلف کاربرد فراوانی داشته و به همین دلیل، به زبانهای گوناگونی ترجمه و هنجاریابی شده استت. در این پژوهش ، از نسخهی 24 مادهای آن استفاده شده است ت. پاست خهای آزمودنی، منطبق بر مقیا پنج درجهای لیکرت که از “هرگز” با نمره یک( شتروع شده و به “بسیاری از اوقات” با نمره پنج( ختم میشتود درجه بندی شتده است.
این پرستشتنامهی 24 مادهای شامل 2 آیتم منفی نشانگر عدم توانایی مقابله با استتتر و 2 آیتم مثبت نشتتانگر تطابق خوب فرد با عوامل اس تر زا میباش د 19(. کمترین امتیاز کس شتتتده صتتتفر و بیشتتتترین نمره ، 56 استتتت. نمرهی ب الاتر نشتان دهندهی استتر ادراک شتده ی بیشتتر میباشد. آلفای کرونباخ برای این مقیا در ستتته مطالعه، بین 84/4 تا 86/4 بدست آمده است 14(.
ماقايااس عزت نفس روزنبرگ -Rosenberg’s Self)
:Esteam Scale)
روزنبرگ 2365( نخستتتتین مطتالعات علمی را در زمینه یعزت نفس انجام داده اس ت. مقیا عزت نفس روزنبرگ، یکی از پر استتتتفادهترین ابزارها در این زمینه بوده و دارای اعتبار و روایی بالایی استت . این مقیا ، ش امل 24 عبارت است که 5 عبارت آن به شتکل مثبت و 5 عبارت آن به صورت منفی ارااه شده است. جهت نمرهگذاری، از طیف 4 امتیازهی کاملاً موافقم تا کاملاًکاملا مخالفم استفاده میشود. دامنهی نمرات، از صفر تا 94 بوده و نمرهی بیشتر نشاندهندهی عزت نفس بالاتر است 15 و 16(.
پرسشنامهی مقابله با استرس) CISS(:
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

پرسشنامهی Coping Inventory for Stressful CISS)Situation) در ست ال 2334 توست ر Endler و Parker به منظور ارزیابی نحوهی رویارویی افراد با مش کلاتشتتان ستتاختهشتتد. این آزمون دارای 48 عبارت بوده و در قال ستته ستتبک مقابلهی اص لی ش امل س بک مس أله مدار task-oriented )coping) شتتامل 26 عبارت، ستتبک هیجانمدار -emotion)oriented coping) شتتتامتل 26 عبارت و ستتتبک مقابلهی اجتنابی Avoidance-oriented coping)) مشت تمل بر 26 عبارت، تنظیم ش ده اس ت .زیر مقیا مقابلهی اجتنابی، خود به دو بعد سرگرمی اجتماعی social diversion، 5 عبارت( و توجهگردانی distraction، 8 عبارت( تقس یم میشود. سه عبتارت بتاقیمتانتده در زیر مقیا مقابلهی اجتنابی، پپُرکننده بوده و بنابراین در تخمین نمرهی زیر مقیا مقابلهی اجتنابی، محاستبه نمی شتوند. پرستشنامهی مقابله با شرایر پر استر ، یک ابزار خودگزارشی است و لذا آزمودنیها باید در یک مقیا لیکرت پنج درجهای از “هرگز” با نمره یک( تا “بستتیار زیاد” بتا نمره پنج ( مشتتتخا کنن د ک ه ت ا گ ه ح د، هر ی ک از راهبردهای ارااه شتتتده را مورد استتتتفاده قرار میدهند. جهت نمرهگذاری، امتیاز هر زیر مقیا مورد نظر با هم جم شده و هر ستتبکی که بیشتتترین امتیاز را کستت کند، ستتبک مورد استفاده فرد محسوب میگردد. ضری آلفای کرونباخ برای سه زیر مقیا اصت لی آزمون ست بکهای مقابلهی مست لهمدار ،هیجانمدار و اجتنابی( در نمونههای مختلف از جمله نوجوانان ،دانشتجویان و بزرگسالان ، بالای 84٪ گزارش شده است 12 و 18(. ضتتتریت آلفتای دو بعتد زیر مقیتا مقابلهی اجتنابی سرگرمی اجتماعی و توجهگردانی( نیز در نمونههای یاد شدن بین 21/4 تا 84/4 بوده استت. همچنین ضتری پایایی حاصلاز روش بازآزمایی زیرمقیا ها در فاص لهی 6 هفته، بین 52/4 تا 29/4 گزارش شتتده استتت. در ایران نیز شتتکری و همکاران 2984( ضتتتری آلفای زیر مقیا مقابلهی مستتت له مدار را 25/4، زیر مقیتا مقتابلته هیجان مدار را 81/4 و زیر مقیا مقتابلتهی اجتنتابی را 29/4 گزارش کردهانتد 13(. دادههتا بااستفاده از نرم افزار SPSS نگارش 23 با استفاده از آزمونهای تی تستت، کا ی دو و ضری همبستگی پیرسون، آنالیز گردید.
سطح معنیداری 45/4p< در نظر گرفته شد.

یافتهها:
نتایج نشتان داد میانگین ستن 454 زن باردار شرکت کننده در پژوهش 55/18 سال و سن همسرانشان 5/52/91 سال بوده استت. در خصتوص ستطح تحصتیلات مشخا گردید که3/28 درصتتد از زنان و 2/82 درصتتد از همستترانشتتان میزان تحصتتیلات دیپلم و کمتر از آن داشتتتند. 34 درصتتد از زنان، خانهدار بودند.
جدول 8. توزیع زنان باردار بر حسب ميزان عزت نفس به تفکي ميزان استرس درک شده.

1109726-192242نفس

عزت

استرس

نفس

عزت



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید