پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي(
تاریخ دریافت مقاله: 22/9/1991
سال هجدهم، شماره مرداد 3و، پي در شهریور پي 333339، صفحات 333 تا 331 تاریخ پذیرش مقاله: 29/7/1992
بررسي علایم ADHD در دانشجویان مدالآور المپيادهای علمي کشور
دکتر پروین دیباج نيا3 ، مریم مقدسين*9،3

عضو هیأت علمی دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
-10515209135

دانشجوي دورهي دکتري، سنجش و اندازهگیري، دانشگاه علامه طباطبایی چکيده
سابقه و هدف: در مورد تشخیص ADHD در افراد با بهرهي هوشی بالا، اتفاق نظر وجود ندارد. بر اساس مطالعات موردي و گزارشات موجود، نشانگان اختلال ADHD اغلب در افراد با بهرهي هوشی بالا دیده شده است .از آنجا که مدالآوران المپیادهاي علمی از بهرهي هوشی بالایی برخوردار میباشند، وجود نشانگان اختلال ADHD میتواند عوارض و مشکلات بسیاري را براي این افراد تیزهوش ایجاد کند. هدف از این مطالعه، بررسی علایم بیشفعالی و نارسایی توجه در مدالآوران المپیادهاي علمی کشوري میباشد تا با شناخت بیشتر، به تصمیمگیريهاي بهتري در مورد این افراد بپردازیم. از این رو در پژوهش حاضر ،به منظور بررسی نشانگان اختلال ADHD در مدالآوران المپیادهاي علمی کشوري ،از یک مطالعهي مقایسهاي با یک گروه همتا استفاده شده است.
مواد و روشها: این مطالعه بر روي 99 نفر از دانشجویان مدالآور المپیادهاي علمی کشوري و 05 نفر دانشجوي غیر المپیادي که با دانشجویان المپیادي مدالآور از نظر ویژگیهاي جمعیت شناختی معادل بوده و به روش نمونهگیري تصادفی انتخاب شدند، انجام گردید.
به منظور بررسی علایم اختلال بیتوجهی و بیش فعالی، از پرسشنامهي کانرز بزرگسالان (CAARS-S: SV) استفاده گردید. براي مقایسهي نمرات دو گروه در علایم ADHD، از آزمون t مستقل و به منظور مقایسهي فراوانی افراد مبتلا به این علایم، از آزمون خیدو استفاده شد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

یافتهها: از 99 دانشجوي المپیادي، 21٪ داراي بیتوجهی، 27٪ داراي پرتحرکی و 27٪ داراي شاخص ADHD بوده و نمراتی بیشتر از نقطه برش دریافت کردند. مقایسهي فراوانی دانشجویان المپیادي که داراي این علایم بودند با دانشجویان غیر المپیادي، تفاوت معناداري را از نظر آماري نشان داد) 50/5p<(. همچنین، نتایج آزمون t مستقل براي مقایسهي بین دانشجویان المپیادي و غیر المپیادي در خرده مقیاسهاي ADHD، تفاوت معناداري بین دو گروه نشان داد )50/5p<(.
نتيجهگيری: به نظر میرسد که نشانگان بیشفعالی و نقص توجه در میان دانشجویان المپیادي بیشتر از دانشجویان غیرالمپیادي است .به منظور پیشگیري از مشکلات تحصیلی، رفتارهاي پرخطر و همچنین سوء مصرف مواد، انجام مطالعات جامعتر و برنامههاي پیشگیري و درمان مناسب توصیه میشود.

-18135231409

واژگان کليدی: پرتحرکی، بیتوجهی، شاخص ADHD، المپیادي، دانشجویان لطفاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Dibajnia P, Moghadasin M. Survey adulthood attention deficit hyperactivity symptoms in Olympiad students.
Pejouhandeh 2013;:)3(81133-138.
1524862

مقدمه3
اختلال ADHD از جمله اختلالات لیستت شده در DSM
10-IV-ICD استتتت ک ه ابت دا در دوران کودکی و نوجوانی تشتتتخیص داده میشتتتود. بتا این وجود، این اختلال اغلب در دوران بزرگس الی هم ادامه مییابد )1، 2 و 9(. مطالعات نش ان

*نویسننده مسن ؤول مکاتبات: مریم مقدسين؛ تهران، میدان دهکده المپیک ،دانشتتتگتاه علامته طبتاطبایی، دانشتتتکدهي روانشتتتناستتتی و علوم تربیتی، تلفن:
[email protected] :؛ پست الکترونيك59191992299
میدهد که اگر ملاکها و تعداد نشتانگان به آستانه ي تشخیص نرسد یا شروع علایم قبل از سن شروعِشروع مشخص شده در ملاک تش خیص باش د، تش خیص ADHD در بزرگس الی با مش کل مواجه خواهد شتد )9(. در مورد تشتخ یص ADHD در افراد با بهرهي هوشتتی بالا اتفاق نظر وجود ندارد. بر استتاس مطالعات موردي و گزارشتات موجود ، نشانگان اختلال ADHD اغلب در
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

199
افراد با بهرهي هوشی بالا دیده شده است) 0 و 9(. جاي تعجبی وجود ن دارد ک ه توج ه ب الینی روي افتراق بین ADHD و خستتتگی و ملالت ناشتتی از محیطهاي غیر محرک در افراد با بهرهي هوشی بالا، به عنوان تلاشی در جهت جلوگیري از سوء تشخیص این اختلال متمرکز میباشد. علیرغم وجود این توجه بالینی، اکثر مطالعات منتشتتر شتتده در جمع یتهایی با بهرهي هوشی بالا به صورت توصیفی، مشاهدهاي و نظري بوده و کمتر مطالعات تجربی که اعتبار تشخیص ADHD در افراد با بهرهي هوشی بالا را نشان دهد، انجام شده است) 0، 7 و 8(.
مطالعهاي در برزیل نشتتان داد که ADHD یک تشتتخ یص داراي اعتبار در افراد با بهرهي هوشتتی بالا میباشتتد )9(. اکثر تحقیقتات انج ام شتتتده در مورد ADHD متمرکز بر افراد ب ا بهرهي هوشت ی متوسط بوده و کمتر مطالعهاي در مورد انتهاي طیف بهرهي هوشت ی انجام ش ده اس ت. سؤال مطرح شده این استتتت که نگونه ADHD ممکن استتتت به طرز متفاوتی در جمعیتهایی با بهرهي هوشت ی بالا تظاهر داشته باشد؟ بسیاري از اختلاف نظرهتا مربو بته رابطتهي توانایی شتتتناختی بالا و ADHD در کودکانی با است تعداد بالا، که اغلب به اشت تباه به عنوان افراد داراي اختلال تشت خیص داده میشت وند، متمرکز میباشد.
بر اس اس تروري Dabrowski، افرادي که از بهرهي هوش ی بالایی برخوردارند، داراي over-excitabilities در پنج س ط ستا یکوموتور، حست ی، هوشی، تصویرسازي و هیجانی میباشند. تحریک پذیري بالا ممکن استت به صورت تکلم سر یع، حرکات زیاد و لولیدن، یا اعمال تکانهاي باشد. بر این اساس Hartnett و همکاران )2559( بیان کردند که قابلیت تحریک پذیري بالا، که توستتط معلمان و مراقبین به عنوان پر تحرکی ستتوء تعبیر میشود، ممکن است در افراد داراي بهرهي هوشی بالا، شایعتر باشتتد )7(. همچنین Webb و Latimer )1999( ادعا کردند که بیتوجهی و ناتوانی در نگهداري و حفظ توجه روي تکالیف، در افرادي با بهرهي هوشتت ی بالا ممکن است ت به جاي اختلال زمینهاي ناشی از خسته شدن آنان باشد )0(.
بستتتیتاري از انتقتادات عل یت ه اعتبار ADHD در جمعیت با بهرهي هوشتتی بالا بحث میکند که همپوشتتانی علایم زیادي، منجر به ستتوء تعب یر علت رفتار توست ط افراد فعال در حوزهي ستتتلام ت- معلم ان و وال دین میگردد. همچنین Baum و همکاران) 1998(، به شتکل خ یلی اختصتاصتیتر به شناسایی ADHD در افرادي با بهرهي هوش ی بالا اشاره نموده و عنوان کردن د ک ه افرادي ب ا بهرهي هوشتتتی ب الا، تحری کپ ذیري ستتایکوموتور بالاتري داشتتته که در نتیجه ممکن استتت باعث خستته شتدن یا به راحتی تحریک شدن آنان در موقعیتهايجدید گردد )15(.
محققتان دانشتتتگاهYale دریافتند که بهرهي هوشتتتی بالا،دف اعت ی در مق اب ل ا رات نقص توج ه و اختلال پرتحرکینمیباشتد. در بررس ی آنان، 9 نفر از بین 9 فرد داراي ADHDبا بهرهي هوش ی بالاتر از 125، اختلال بارزي را در تس تهاي ش ناختی و حافظه در مقایس ه با افراد بدون ADHD با همان بهرهي هوشی 125، نشان دادند) 11(. مطالعهي Horrigan و همکارانش دریافتند که اغلب، یک رابطهي معکوس بین هوش و ستتن تشتتخ یص اختلال وجود دارد. به این ترتیب که هر نه فرد باهوشتر باشتد ، تأخیر بیشتري در تشخیص دیده میشود؛ همچنین به تعویق افتادن تشتخ یص تا ورود به دانشتگاه ، شایع است) 12(.
فردي کته دارا ي اختلال ADHD و بهرهي هوشتتتی ب الایی میباشتتد، با نمرات دبیرستتتانی خوب به راحتی وارد دانشتتگاه میشتتود. اما گاهی این نمرات خوب، نتیجهي کار ستتخت فرد بوده و در موارد غیر رقابتی در دبیرست تان، نمرات بالا میتواند ناشت ی از فعالیت مختصر باشد و والدین ممکن است آنان را به تکمیت ل تکتال یف درستتتی ترغیت ب نمتا ینتد . اما با ورود آنان به دانشتتتگتاه بته دلیل فقدان ستتتاختار در زندگی روزانه، حواس پرتیه اي بیش از ح د اجتم اعی، افزایش نی ازه اي دوره و پیچیدگی دوره، ابتلا به ADHD تش خیص داده میش ود. این سناریوهاي کلینیکی در مراکز مشاوره دانشگاهی، سالانه تکرار میشتتتود ولی ب ا م داخل ههتا ي درم انی ب ه موقع میتوان از ستترخوردگیهاي تحصتتیلی ناشتتی از اختلال، جلوگیري نمود )19(.
از آنجتا که افراد مدالآور در المپیادهاي علمی بینالمللی، از هوش بالاتري برخوردار میباشتند ، مشکلات توجه و بیشفعالی در این افراد، به عنوان یکی از اهداف اص لی در پژوهش حاضر، مورد بررستی قرار گرفته است. همچنی ن در این تحقیق، هدف دیگر ما مقایستتتهي علایم ADHD در دانشتتتجویان مدالآور المپیادهاي علمی کشت ور، با دانشتتتجویان غیر المپیادي بوده است.

مواد و روشها:
جتامعتهي آماري پژوهش حاضتتتر را دانشتتتجویان مدالآور المپیادهاي علمی کشوري و دانشجویان غیر المپیادي، تشکیل میدهند. این مطالعه روي 99 نفر، شامل 99 نفر از دانشجویان متدال آور المپیت ادهاي علمی کشتتتور که در المپیادهاي علمی س الهاي تحص یلی 95-89 و 91-95 ش رکت کرده بودند، و 05 نفر دانشتتتجویت ان غیر المپیادي انجام گرفت. همهي افراد مورد مطالعه، در دامنهي س نی 18 تا 29 ستال قرار داش تند .افراد گروه شتتتاهد )غیر المپیادي(، دانشتتتجویانی بودند که در هنگام ورود به دانشتتگاه فرمهاي جمعیت شتتناختی را تکمیل کرده بودن د. محقق ان این پژوهش، پس از بررستتتی هم هي دانشتجو یان المپیادي که در سالهاي تحصیلی 95-89 و 91-95 متدال آور بودنتد، و به منظور انتخاب گروه همتا )شتتتاهد(،نمونهاي به صتورت تصتادفی از بین همهي دانشجویانی که در هت یت چ التمتپی ادي م دالآور نبوده ولی از نظر ویژگیه اي جمعیتشناختی با گروه المپیادي )مورد( معادل بودند ،05 نفر را انتخاب کردند. این دانش جویان، از بین دانش گاههاي س ط شهر تهران انتخاب شدند.
شماره 9، پیدرپی 99، مرداد و شهریور 1992 مریم مقدسین و دکتر پروین دیباج نیا /190
افراد مورد مطتالعته، مقیاس CAARS-S:SV را به منظور ارزیابی علایم ADHD تکمیل نمودند. مقیاس تشخیصی کوتاه خود گزارشت ی اختلال بیش فعالی-کمتوجهی بزرگسالان کانرز (CAARS-S:SV)، ابزاري است که ADHD را در بزرگسالان بالاي 18 ستتتال ارزیابی میکند. همچنین، CAARS-S:SV ابزاري استتت که به طور وستت یعی ویژگیهاي روانستتنجی آن بررس ی ش ده اس ت. این مقیاس، داراي همس انی درونی بالا و اعتبار قوي در ستتته خرده مقیاس خود میباشتتتد) 19 و 10(. مقیاسهاي CAARS داراي حساسیت بالا) 82%( و ویژه بودن بالا) 87%( و طبقهبندي تشتخ یصی صحی )80%( براي تعریف طبقهبندي شتتدهي اختلال، میباشتتند )18-10(. این مقیاس، کتار ارزیابی کمّکمی از نشتتتانگان بیتوجهی )با استتتتفاده از یک مقیاس 9 ستتؤالی(، نشتتانگان پرتحرکی- تکانهاي بودن )بیش فعالی( )با استفاده از یک مقیاس 9 سؤالی( و نشانگان ADHD کلی با 12 ست ؤال که به نام شاخص ADHD شناخته میشود را انجام میدهد. در میان ستته مقیاس، هیچ یک از ستتؤالات با یکتدیگر همپوشتتتی نتدار نت د. ستتتؤالات مربو به مقیاسهاي بیتوجهی و بیشفعالی، مطابق با نش انگانی اس ت که در ملاک تشخیصی ADHD بزرگسالان در DSM-IV-TR مطرح شده استت ) 19(. شتاخصADHD ابزاري براي تشتخ یص نشانگان ADHD کلی بوده و ب ا ه دف بررستتتی وجود اختلاف بین بزرگستالان مبتلا بهADHD و افراد ستالم طر احی شده است. هر ستتؤال، از صتتفر )هرگز، اصتتلاً( تا 9 )خیلی زیاد، همیشتته( نمرهگذاري شتتتده و مجموع نمرات براي هر مقیاس بر همین اساس محاسبه میگردد. ضرایب آلفاي کرونباخ هر سه مقیاس بین 8/5 تا 9/5 گزارش شتتتد) 19 و 10(. نتایج تحلیل عاملی اکتشتاف ی و تأییدي این مقیاس سه عامل را تأیید میکند) 19 و 19(. این پرس ش نامه در نمونهي ایرانی، توس ط مؤلفین این مقتالته مورد مطتالعته قرار گرفتته و عوامتل و مقیاسهاي این پرستشنامه در جامعه ي ایرانی نیز به تأیید رسیده است. ضریب آلفاي کرونباخ مقیاسهاي این پرست شت نامه به ترتیب برابر با 89/5، 82/5 و 89/5 به دست آمد )19(. همچنین در این ابزار، نقطهي برش تشخیص علایم ADHD بر اساس مقیاس نمرهي T با میانگین 05 و انحراف معیار 15، برابر با 95 میباشت د. از این روي، افرادي که نمرهي بالاتر از 95 )95T>( دریافت کرده و انحراف معی اري ب الاتر از می انگین دارن د، واج د این علایم میباشند. براي مقایسهي نمرات دو گروه در علایم ADHD از آزمون t مستتتقل و به منظور مقایستتهي فراوانی افرادي که به این علایم مبتلا هستند نیز از آزمون خیدو استفاده شد.

یافتهها
میانگین ) انحراف معیار( ستتن دانشتتجو یان المپیادي و غیر المپیادي به ترتیب برابر با 75/990/25 و 99/225/19 بود.
78 درصد افراد در گروه دانشجویان المپیادي و 95 درصد افراد در گروه غیر المپیادي، مرد بودند. در هر دو گروه، 95 درصت د افراد مجرد بودند. نتایج مقایسهي ویژگیهاي جمعیت شناختی دو گروه مورد و شتتاهد نشتتان داد که دو گروه با یکدیگر همتا میباشتتند؛ هر نند نتایج این مقایستته از نظر آماري معنیدار نبود )50/5p>( )جدول 1(.
مقایس هي میانگین نمرات دو گروه دانش جویان المپیادي و غیر المپیادي در علایم ADHD نشان داد، که این دو گروه در علایم ADHD بتا یکتد یگر تفاوت معناداري دارند )50/5p<(. دانشتتتجویت ان المپیت ادي، بیتوجهی، پرتحرکی-کنترل تکانه و شتاخصADHD بالاتري نستبت به دانشجو یان غیر المپیادي دارند. نتایج آزمون t مستقل نشان داد که دانشجویان المپیادي با میانگین ) انحراف معیار( بیتوجهی )92/980/9( نس بت به دانشجویان غیر المپیادي )99/909/7(، بیتوجهی بالاتري نشتتتان میدهنتد و این تفاوت از لحاظ آماري معنادار استتتت )519/5p=(. همچنین، دانشتتتجویان المپیادي با میانگین )± انحراف معیار( پرتحرکی-کنترلتکانه) 17/980/15( نستتبت ب ه دانشتتتجوی ان غیرالمپی ادي )79/907/7(، پرتحرکی-کنترلتکتانه ي بالاتري نشتتتان میدهند و این تفاوت از لحاظ آمتار ي معنادار استتتت) 5551/5p=(. همچنین، دانشتتتجویان المپیت ادي بتا م یانگین ) انحراف معیار( شتتتاخص ADHD )59/981/10( نستتتب ت ب ه دانشتتتجو ی ان غیرالمپی ادي
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:08 +0330 on Wednesday January 10th 2018

)92/071/15(، ش اخص ADHD بالاتري نش ان میدهند و این تفاوت از لحاظ آماري معنادار اس ت )5551/5p=( )جدول 2(. همچنین، نت ایج مق ایستت هي فراوانی افراد داراي علایم

جدول 3. بررسي ویژگيهای جمعيت شناختي دانشجویان المپيادی و غير المپيادی
سطح معناداری* دانشجویان غيرالمپيادی )شاهد( )93 n ( دانشجویان المپيادی )مورد( )93 n ( ویژگي جمعيت شناسي
Sig = 0.56 25/909/75 19/252/99 سن
99 )78%( 99 )95%( مرد جنسيت زن )%15( 0 )%22( 11 0.60 = Sig
Sig = 0.98 90 )95%(
0 )15%( 99 )95%( 0 )15%( مجرد
متاهل وضعيت تأهل
Significant: p<0.05 *

جدول 9. نتایج مقایسهی ميانگين علایمADHD و مقایسهی فراواني افراد دارای علایم در دانشجویان المپيادی و غير المپيادی
Sig X2 Sig T انحراف استاندارد انحراف معيار ميانگين متغير
غیر المپیادي المپیادي غیر المپیادي المپیادي غیر المپیادي المپیادي 5/599 9/19 5/519 2/90 5/75 5/99 9/99 9/92 7/09 9/80 بيتوجهي
5/552 9/77 5/5551 9/89 5/00 5/09 9/79 9/17 7/07 15/79 پرتحرکي- کنترل تکانه
5/552 9/77 5/5551 9/28 5/85 5/88 0/92 9/59 15/71 10/81 ADHD شاخص

8
%
4
%
4
%
21
%
27
%
27
%
0
5
10
15
20
25
30
توجهی

بی
پرتحرکی

شاخص
ADHD
درصد

علایم
ADHD
المپیادي

غیر
المپیادي



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید