پژوهنده (مجله سال هجدهم، فروردين پژوهشيشماره و 1، پي دانشگاه در ارديبهشتپي علوم 91، 1392 پزشكي صفحات 8 شهيد تا 15 بهشتي) تاريختاريخ پذيرش دريافت مقاله:مقاله : 1/28/7/1/13921391
بررسي تأثير رفلكسولوژي بر شدت علايم سندرم پيش از قاعدگي
ساره عبداللهي فرد1، ماهرخ دولتيان*2، دكتر رضا حشمت3، دكتر حميد علوي مجد4

كارشناس ارشد مامايي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم
كارشناس ارشد مامايي، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي
متخصص طب سوزني، تهران
-9097189960

دانشيار، دكتراي تخصصي آمار حياتي، گروه آمار زيستي، دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: سندرم پيش از قاعدگي مجموعهاي از علايم فيزيكي، رواني و رفتاري با شدت متفاوت است كه باعث به وجـود آمـدناختلال در روابط فردي و اجتماعي ميشود و يكي از شايعترين اختلالات سنين باروري است. رفلكسولوژي يا بازتاب درماني بـه عنـوانيكي از روشهاي غير دارويي پيشگيري و درمان سندرم پيش از قاعدگي، يك روش قديمي و غير تهاجمي است كه تحقيقـات كـافي در زمينه تأثير آن بر علايم سندرم پيش از قاعدگي وجود ندارد. اين تحقيق به منظور تعيين تأثير رفلكسولوژي پا بر علايم سندرم پيش از قاعدگي در دانشجويان ساكن خوابگاههاي دانشگاه جهرم در سال 91 -1390 انجام گرفت.
مواد و روشها: اين مطالعه يك كارآزمايي باليني دو گروهي يك سوكور بود كه در آن 90 دانشجوي مبتلا به سندرم پيش از قاعدگي و ساكن خوابگاه دانشگاه جهرم، به طور تصادفي در دو گروه رفلكسولوژي پا و كنترل قرار گرفتند. رفلكسولوژي پا به مدت 15 دقيقه روي هر پا (مجموعاً 30 دقيقه)، يك بار در روز، به مدت 10 روز قبل از شروع سيكل خونريزي ماهانه انجام شد و تا زمان پريود ادامه داشت و پژوهشگر تا زمان اتمام سيكل قاعدگي نمونهها را تحت نظر داشت. در گروه كنترل نيز ماساژ ملايم و بيتأثيري به پا داده شد. شـدتعلايم سندرم پيش از قاعدگي در سيكل قبل از مداخله و سيكل مداخله توسط آزمودنيها ثبت گرديد. ابزار جمعآوري اطلاعـات شـاملفرم تشخيص موقت سندرم پيش از قاعدگي، فرم ثبت وضعيت روزانه و آزمون افسـردگي بـك بـود. تغ ييـرات داخـل گـروه بـا آزمـونويلكاكسون و بين گروهها با آزمون من ويتني تجزيه و تحليل شد.
يافتهها: از مجموع افراد انتخاب شده، 90 نفر در دو گروه 45 نفره بررسي شدند. دو گروه از نظر متغيرهاي زمينهاي نظير سـن و سـنمنارك و نيز شدت علايم قبل از مداخله اختلاف معنيداري نداشتند. ميزان شدت علايم سندرم پـ يش از قاعـدگ ي در گـروه كنتـرل از54/27±4/33 به 2/29±1/43 افزايش يافت (0001/0<P) و در گروه رفلكسولوژي پـا از 3/27±02/33 بـه 5/10±6/9 كـاهش يافـت
(0001/0<P) كه اين اختلاف بين دو گروه معنيدار بود (0001/0<P).
نتيجهگيري: به نظر ميرسد رفلكسولوژي پا در بهبود علايم جسمي و رواني سندرم پيش از قاعـدگ ي مـؤثر اسـت. بنـابراين مـيتـوانپيشنهاد كرد كه پژوهشهايي جهت بررسي تأثير آموزش اين تكنيك ساده و راحت به خود افراد انجام شود.

واژگان كليدي: سندرم پيش از قاعدگي، رفلكسولوژي پا، ماساژ، طبهاي مكمل

لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Abdollahi Fard S, Dolatian M, Heshmat R, Alavi Majd H. Effect of foot reflexology on physical and psychological symptoms of premenstrual syndrome. Pejouhandeh 2013;18(1):8-15.

مقدمه1
سندرم پيش از قاعدگي يكي از شايعترين اخـتلالات سـنين باروري است كه به درجات مختلف در 90-85 درصـد از زنـان در سنين باروري ديده ميشود (3-1). اين اختلالات، گروهـ ي

*نويسنده مسؤول مكاتبات: ماهرخ دولتيان؛ تهران، تقاطع خيابان ولـيعصـر وني ايش، دانش كده پرس تاري و مام ايي ش هيد بهش تي، گــروه مام ـايي؛ پســت الكترونيك: [email protected]

از تغييرات جسمي– خلقي و رفتاري است كه به طور مـنظم ودورهاي در ارتباط با فـاز لوتئـال سـيكل قاعـدگي و در اغلـبسيكلها اتفاق ميافتد (2). علايم اين سندرم شامل: خستگي، تحريكپذيري، ادم، اضطراب، تنش، دردنـاك شـدن پسـتانها،تغيير خلق، افسردگي، آكنه، افزايش اشتها، گريههاي بيمـورد،ســردرد، فراموشــ ي، علايــم گوارشــي، اشــكال در تمركــز،گرگرفتگي، نفخ شكم، ادم اندامها و سرگيجه ميباشد (4 و 5). ايـن اخـتلال مـيتوانـد موجـب اخـتلال در روابـط زناشـويي، مشكلات مـادر و فرزنـدي، انـزواي اجتمـاعي، كـاهش توجـه،افـزايش شـكايات بيماري اهـ ي روان تنـي و حتـي خودكشـي و مشكلات قانوني شود (2 و 6). اگرچه سندرم پيش از قاعـدگ ي به عنوان يكي از شايعترين بيماريهاي دنيا شناخته شده است، اما شيوع واقعي آن به سختي به دست ميآيد و علت اصلي آن اختلاف وسيعي است كـه در تعـاريف و معي ارهـاي تشخي صـي وج ود دارد (4). تحقيق ات مختل ف ش يوع س ندرم پ يش از قاعدگي را بين 54 تا 90 درصد گزارش نمودهانـد (1، 2 و 6).
علت واقعي سندرم پيش از قاعـدگ ي تقريبـاً ناشـناخته اسـت.
دانشـمندان عوامـل زيـادي را در ايجـاد ايـن سـندرم دخيـل ميدانند و تلاشهاي زيادي جهت درمان ا يـن سـندرم صـورتگرفته است (2، 5 و 7).
هدف كلي از درمان سندرم پيش از قاعدگي، كنترل علائم به اندازه كافي است به طوري كه بيمـار بتوانـد در تمـام مراحـلسيكل قاعدگي عملكرد مناسبي داشته باشد (4 و 8). در رابطه با سندرم پيش از قاعدگي، هيچ درمان واحدي كه مورد توجـههمگان باشد وجود ندارد (6). رويكرد درماني بر اين اسـت كـهدر ابتدا همه بيماران مبتلا به سندرم پيش از قاعدگي، بايد بـادرمانهاي غير دارويي و كم عارضه پيگيري شـوند و درمانهـاي دارويي بايد براي بيماراني كه عليرغم درمانهاي غ يـر دارويـي علائمشان مقاوم و پايدار است، به كار گرفته شود (9). در ا يـن راستا روشهاي درماني شامل: دارو درماني، جراحي و درمانهاي غير دارويي و جايگزين و طب مكمل پيشنهاد شـده اسـت. بـاتوجه به اثرات جانبي درمانهاي دارويي و جراحـي، اسـتفاده ازدرمانهاي غير دارويي و طب مكمل در زنان مبتلا، بيشتر مورد توجه محققين قرار گرفته است (13-10). امروزه طـب مكمـليكي از شايعترين روشهاي درمان هر نوع بيماري است، چرا كه علاوه بر مقرون به صرفه بودن، عوارض جانبي كمتـري نسـبتبـه داروهـاي شـيميايي دارد. يكـي از روشـهاي غيـر دارويـي پيشــگيري و درمــان ســندرم پــ يش از قاعــدگي اســتفاده از رفلكسولوژي يا بازتاب درماني است.
رفلكسولوژي يا بازتاب درماني شاخهاي از طب مكمل، كلنگر و يك روش قديمي، ملايم، ارزان و غير تهاجمي است، و شامل ماســاژ نقــاط رفلكســ ي در دســتها و پاهــ ا اســت (16-14). رفلكسولوژي بر اين اساس يزي شده كه نقاط بازتـابي بـر روي كف دستها و پاها وجود دارند كه بـا هـر قسـمت بـدن اعـم ازعضله، عصب، غده و استخوان مطابقت دارند. به عبـارت ديگـر پاها نماينده و نمايانگر نقشهاي از كل بدن هستند، يعني تمـاماعضا و قسمتهاي مختلف بدن روي آنها منعكس شده و نظم وترتيب قرارگيري بخشهاي بدن روي كف پاها دقيقاً مشابه نظمو ترتيب قرارگيري آنها در بدن است. اين بازتابهـا را مـيتـوانروي كف پا، انگشتان و در طول كناره داخلي و خارجي پا پيدا كــرد (17). رفلكســولوژي جهــت درمــان انــواع مشــكلاتفيزيولوژيك نظير تهوع و استفراغ، افـزايش كيف يـت زنـدگي و همچنين كاهش افسردگي، خستگي، و اضطراب زنان ميانسـال و زنان سـن ين بـاروري اسـتفاده شـده اسـت (10، 18 و 19). رفلكسولوژي همچنين باعث كاهش شـدت درد زا يمـان و ن يـز كاهش اضطراب زنان نخستزا هنگام زايمان و كـاهش شـدتدرد پس از سزارين و كاهش شدت يبوست در زنان باردار شده اس ت (14 و 20). چگ ونگي عملك رد رفلكس ولوژي هن وز در هالهاي از ابهام قرار دارد اما برخي تئوريهاي مطـرح در مـوردمكانيسم تأثير رفلكسـولوژي شـامل: تئـوري كنتـرل دروازه اي درد، تئــوري ايمپــالس عصــبي، افــزايش ترشــح انــدورفين و انكفالين و در نتيجـه كنتـرل درد، بهبـود جر يـان لنفات يـك و تقويت سيستم ايمني، بهبود جريان عصبي و گـردش خـون ودفع سموم از بدن در نتيجه بهبود جريان خون ميباشـد (10، 14 و 21). برخي مطالعات انجـام شـده بـا هـدف تع يـين اثـررفلكسولوژي بر روي مشكلات زنـان سـنين بـاروري بـا نتـايج مثبتي همراه بوده است. اما با توجه به عـدم وجـود تحقيقـات كافي در زمينه اثربخشي رفلكسولوژي بر شدت علايم سـندرمپيش از قاعدگي و با توجه بـه شـيوع بـالاي سـندرم پـيش از قاعدگي، عوارض جانبي و هزينهبر بودن روشـها ي دارويـي و از طرفي گرايش روزافزون به طب مكمل و جايگزين، اين تحقيق جهت بررسي راهكاري عملي جهت كنترل شدت علايم سندرم پــيش از قاعــدگي بــه روش غيردارويــي، بــه تعيــين تــأثير رفلكســولوژي پــا بــر شــدت ســندرم پــيش از قاعــدگي در دانشــجويان ســاكن خوابگاههــاي دانشــگاه جهــرم در ســال91-1390 پرداخت.

مواد و روشها
پـژوهش حاضـر يـك مطالعـه از نـوع كارآزمـايي بـاليني دو گروهي بود كه پس از تصـو يب طـرح و تأ ييـد كميتـه اخـلاقدانشگاه علـوم پزشـكي و خـدمات بهداشـتي- درمـاني شـهيد بهشتي در مركز كارآزماييهاي بـاليني وزارت بهداشـت بـا كـدIRCT138811103226N1 ثبت گرديد. اين پژوهش به مـدت
3955134226103

شماره

شكل
1
نمونه

انتخاب

مراحل
:
ها

تعداد

)
شرايط

واجد

افراد

ارزيابي
860
(
نفر

تحقيق

معيارهاي

نداشتن

دليل

به

مطالعه

به

ورود

عدم
تعداد
)
730

(
نفر

:
مطالعه

از

خروج

به

تمايل

عدم

)

مطالعه

در

شركت
19
%
(

)

پيگيري

ماه

دو

از

پس

قاعدگي

از

پيش

سندرم

تأييد

عدم
5
/
11
%
(

تعداد
)

تصادفي

تقسيم
90
(
نفر

تعداد
)

كنترل

گروه
45

(
نفر

تعداد
)

رفلكسولوژي

گروه
45

(
نفر



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید