پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي)
تاريخ دريافت مقاله: 4/5/1391
سال هفدهم، شماره 5آذر، و پي ديدر پي 1391 89، صفحات 234 تا 240 تاريخ پذيرش مقاله: 17/11/1391
بررسي روند تغييرات ساعتي آلاينده هاي هواي تهران در سالهاي 2004 تا 2008 و توصيه هاي لازم جهت انجام تمرينات ورزشي براي ورزشكاران و بيماران
دكتر شهرام محقق*1، دكتر رامين PكرديP 2، دكتر مسعود يونسيان3، دكتر مريم حاجيان4، مهندس بهرام محقق5

استاديار، متخصص پزشكي ورزشي، بيمارستان لقمان، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دانشيار، مركز تحقيقات پزشكي ورزشي، دانشگاه علوم پزشكي تهران
استاد، متخصص اپيدميولوژي، مركز تحقيقات آلودگي هوا، دانشگاه علوم پزشكي تهران
دستيار تخصصي پزشكي اجتماعي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-10921208019

كارشناس ارشد ژئوفيزيك، پايگاه ملي داده هاي زمين، سازمان زمين شناسي چكيده
سابقه و هدف: با توجه به تأثير آلاينده هاي هوا بر سلامتي ورزشكاران و بيماران و كاستي هاي تحقيقات پيشين، اين تحقيق به منظـورتعيين الگوي تغييرات ساعتي آلايندههاي اصلي هواي شهر تهران در مقطع زماني سالهاي 2004 تـا 2008 مـيلادي و همچنـين ارايـهتوصيه هاي لازم به ورزشكاران و بيماران جهت انجام تمرينات ورزشي انجام گرديد.
مواد و روشها: در اين تحقيق به روش مقطعي و با استفاده از اطلاعات ايسـتگاههاي پـايش كيفيـت هـواي سـازمان حفاظـت محـيطزيست، به بررسي ميانگين ساعتي غلظت آلاينده هاي هوا در ماهها و فصول مختلـف سـالهاي 2004 تـا 2008 پرداختـه شـد و سـپس غلظت به دست آمده به شاخص كيفيت هوا تبديل گرديد. پس از آن بر اساس ميانگين گيري از داده هاي ايسـتگاهها, تغييـرات سـاعتي شاخص فوق براي هر يك از آلاينده ها در شهر تهران نشان داده شد. براي يافتن پاكترين و آلوده ترين ساعات در محلهاي ورزش، نقشـهآلودگي هواي شهر تهران بر اساس غلظت ساعتي آلاينده ها در محل ايستگاهها و با كمك نرم افزار ARC GIS ساخته شـد. توصـيه هـايانجام ورزش در غلظتهاي مختلف آلاينده ها بر اساس آخرين ديدگاه كالج آمريكايي پزشكي ورزشي صورت گرفت.
يافته ها: آلاينده هاي ذرات معلق، مونوكسيدكربن و ازن به ترتيب آلاينده هاي غالب شهر تهران بودند. روند تغييرات ساعتي ذرات معلق اندك و در تمام ساعات شبانهروز بالاتر از حد مطلوب بود. پاكترين ساعتها در مجموع ساعات ابتدايي صبح (قبـل از 7 صـبح) و سـپس17 الي 18 بود.
نتيجه گيري: در مجموع ساعات ابتدايي صبح بهترين زمان براي انجام ورزش در تهران محسوب مي شود. با توجه به وجـود آلـودگي در تمام ساعات شبانه روز، لازم است اقدامات لازم براي كاهش غلظت آلاينده هاي هوا در شهر تهران انجام شود.

-18286231903

واژگان كليدي: آلودگي هوا، آلاينده هاي هوا، ورزش، شاخص كيفيت هوا (ARC GIS ،(AQI، تهران لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
510311630

Mohaghegh Sh, Kordi R, Younesian M, Hajian M, Mohaghegh B. Investigating the trend of hourly changes of air pollutants in Tehran during 2004 to 2008 and exercise recommendations for athletes and patients. Pejouhandeh 2012;17(5):234-40.

مقدمهP0F1
آل ودگي ه وا در ح ال حاضـر ب ه مشـكل روز بسـياري ازكلان شهرها از جمله تهران بدل شده است. آلودگي هوا نه تنها موجب به خطر افتادن سلامتي و افزايش مرگ و ميـر بيمـاران مي شود، بلكه بر كاركرد ورزشي ورزشكاران نيز تأثير سوء دارد .
مطالعات متعددي نشان داده اند كه اثرات سوء آلاينده هاي هـوا

*نويسنده مسؤول مكاتبات: ، دكتر شهرام محقق؛ تهران، خ كارگر جنـوب ي، خ كمالي، بيمارستان لقمان؛ پست الكترونيك: [email protected]

بر انسان با افزايش فعاليت فيزيكي افزايش يافته و مواجهـ ه بـاآلاينده هاي هوا در حـين ورزش بـر كـاركرد ريـوي و كـارآيي ورزشكاران تأثير منفي دارد (3-1). به دليل شدت آلـودگي دربعضي منـاطق ، برگزاركننـدگان مسـابقات ورزشـي همـواره بـامشكل تعيين زمان مناسب براي انجام مسابقات در اين مناطق مواجه بوده اند. براي نمونه مي توان به تجربه برگزاري مسـابقاتالمپيك 2008 در شهر پكن اشاره كرد كه يكي از آلـوده تـرينكلان شهرهاي دنيا به حساب مي آيد و غلظت آلاينده هاي هواي آن در برخي ساعات از مـرز اسـتانداردهاي غلظـت آلاينـده هـافراتر مي رود (4). چنين وضعيتي براي شهر تهـران نيـز مكـرراً گزارش شده است (5). از آنجايي كه در ورزش قهرماني كـاهشاندكي از كارآيي ورزشكار بر ميزان موفقيت وي در كسب مدال تأثير قابل ملاحظه اي دارد، از اثـرات آلـودگي هـوا بـر كـارآيي ورزشكاران در سـطوح بـالاي ورزش نبايـد غفلـت كـرد (6). از طرف ديگر با توجه به اهميت فعاليـت فيزيكـي و نقـش آن درتندرستي عموم افراد جامعـه و فراگيـر شـدن ورزش در ميـاناقش ار مختل ف م ردم و بيم اران س اكن در ش هرهاي ب زرگ، همواره اين سؤال براي آنان مطرح بوده كـه در چـه سـاعتي ازشبانه روز به انجام ورزش بپردازند تا كمتـر تحـت تـأثير اثـراتسوء آلاينده هاي هوا قرار گيرند. اين مهـم بـا توجـه بـه اثـراتچشمگير آلاينده هاي هوا بر سلامتي انسان و افـزايش عـوارضبيماري و مرگ و مير بيماران در مواجهه با آلاينده هاي هوا (7 و 8)، سبب توجه بيش از پيش پژوهشگران بـه تعيـين سـاعتمناسب ورزش جهت بيماران و گروههاي پرخطر (سـالمندان وكودكان) در شهرهاي بزرگ و آلوده شده است .
با توجه به اينكه بسياري از آلاينده هـا (نظيـرO3 و PM2.5) فاقد غلظت آستانه اي هستند كه در زير آن بدون تأثير سوء بـرسلامتي باشند (9)، دانستن روند غلظتي آلاينده ها و الگوهـايروزانه و فصلي آنها در ساعات مختلف شبانه روز كمـك شـايانيبه برنامه ريزي جهت انجام ورزش و فعاليت بدني در افراد سالم و بيمار در شهرهاي آلوده خواهد كرد( 13-10).
اولين گزارش موجود درباره روند تغييرات ساعتي آلاينده هاي ه واي ش هر ته ران مرب وط ب ه گزارش هاي آژان س همك اري بــين المللــي ژاپــن(Japan International Cooperation Agency) موسوم به گزارشهاي جايكـا اسـت. در ايـن گـزارشروند تغييرات ساعتي آلاينـده هـا ي هـواي شـهر تهـران در دوايستگاه فاطمي و بازار (وابسته به شركت كنترل كيفيت هـوايشهرداري تهران) در فاصـل ه زمـاني اكتبـر 1995 تـا سـپتامبر1996 (يك سال) تعيين شـده بـود (14). پـس از آن شـركتكنترل كيفيت هوا (وابسته به شهرداري تهران) طـي گزارشـيمتوسط غلظـت سـاعتي آلاينـده هـا ي هـواي شـهر تهـران در ايستگاههاي سنجش آلودگي هوا در سال 1390 را اعلام كـردكه بر اساس داده هاي 19 ايستگاه تازه تأسيس پـايش كيفيـتهواي اين شركت استوار بود (15).
با توجه به موارد ذكر شده و كاستي هـاي تحقيقـات پيشـين
(محدوديت ايستگاهها و زمان بررسي) و خصوصـاً عـدم وجـودتوصيه هـاي لازم بـه بيمـاران جهـت انجـام تمرينـات ورزشـيدرساعات مختلف در شهر تهران، اين تحقيق بـ ا اهـداف اصـلي ذيل انجام شد: 1- تعيين الگوي تغييرات ساعتي آلاينده هـا در شهر تهران در مقطع زماني سالهاي 2004 تـا 2008 مـيلادي ؛ 2- ارائه راهنما براي بيماران قلبي، ريوي، كودكان و سالمندان جهت انجام ورزش در نقاط مختلف شهر تهران.

مواد و روشها
اين تحقيق به صورت مقطعي انجام شد .ابتدا اطلاعات غلظت ساعتي آلاينده ها در ايستگاههاي سنجش آلاينـده هـاي هـوايشهر تهران كه در اختيار سـازمان حفاظـت از محـيط زيسـتاست اخذ شد؛ اين ايستگاهها شامل: پارك سرخه حصار، پارك پرديسان، ميدان آزادي، ميدان بهمن، ميدان تجريش، قلهك و ويلا بود. سپس داده هاي غلط (اعداد منفي و صفر) و داده هايي كه احتمالاً ناشي از پديده هاي موضعي (نظير آتـش سـوزي) درمحل ايستگاه بودند (اعدادي كه سنخيتي با ساعات قبل و بعد از خود ندارند بر اساس اختلاف بيش از 5 برابر اعداد غلظت بـا
يك ديگر) ح ذف شـد. پ س از آن مي انگين س اعتي غلظ ت آلاينده هاي هوا در فصول مختلف سالهاي 2004 تـا 2008 در اين ايستگاهها با استفاده از نرم افزار Excel محاسبه و غلظت به دست آمده بر اسـاس غلظتهـاي اسـتاندارد ذيـل بـه شـاخصكيفيت هوا( Air Quality index) تبـديل شـد. سـپس غلظـتساعتي آلاينده ها بر حسب AQI به تفكيك ايستگاهها محاسبه شد. داده هاي ايستگاههاي تحت كنترل شركت كنترل كيفيـتهوا (وابسته به شهرداري تهران) در مطالعه وارد نشـدند. كليـه ايستگاههاي پايش وابسته به اين شركت در زمان انجام مطالعه (2009 ميلادي) بجز دو ايستگاه (ايستگاههاي فاطمي و بـازار)طي يك سال از زمان شروع مطالعـه راه انـدازي شـده بودنـد وداده هاي آنها براي اين تحقيق كه نيازمند ارزيابي چندين ساله داده هاي ايستگاهها بود، ناكافي بود. ايستگاههاي فاطمي و بازار نيز در سالهاي مورد مطالعه( 2004 تا 2008) براي بسياري از آلاينده هاي تحت مطالعه فاقد داده بودند كه احتمـالاً ناشـي ازخراب ي ي ا غي ر فع ال ب ودن آنه ا در اي ن اي ام ب وده اس ت .
ايستگاههاي سـازمان حفاظـت محـيط زيسـت پـيش از سـال2004 فاقد داده بودند.
شاخص كيفيت هوا (AQI) شاخصي براي فهم بهتـر كيفيـتهوا براي عموم مردم اسـت . نحـو ه محاسـبه آن بـدين صـورتاست كه غلظت هر يك از آلاينده هاي هـوا بـر اسـاس غلظـتاستاندارد آن آلاينده به عـدد صـحيحي بـالاتر از صـفر تبـديلمي شود. هر چقـدر ميـزان عـددي ايـن شـاخص بـالاتر باشـد، كيفيت هوا از نظر آن آلاينده نامطلوبتر بوده و گوياي تـ أثيرات سوء بيشتر آن بر انسـان در كوتـاه مـدت اسـت( 16). در ايـنتحقيق از فرمول زير براي محاسبه AQI استفاده شد (17):
100 ×(غلظت استاندارد آلاينده/غلظت محاسبه شده آلاينده) AQI = هر آلاينده
در اين تحقيق به علت نبود استانداردهاي ساعتي بـراي اكثـرآلاينـده ه ا در كش ور اي ران و EPA (س ازمان مح يط زيس ت آمريكا)، از استانداردهاي ايالت كاليفرنيا براي غلظت اسـتانداردسـاعتي آلاينـده هـا ي ازن (ppm 09/0)، دي اكسـيد نيتـروژن (ppm 25/0)، مونوكسـ يد كــربن (ppm 20) و دي اكسـ يد گوگرد (ppm 25/0) استفاده شـد (18).در مـورد ذرات معلـق كمتر از 10 ميكرون (PM10) به دليل عـدم وجـود اسـتانداردساعتي و وجود استاندارد 24 ساعته، بـر اسـاس روابـط مـابينغلظتهاي ساعتي و چند ساعته آلاينده ها، ابتدا ميانگين غلظت ساعتي به دست آمده در عدد ثابت 4/0 ضرب شـد تـا معـادل24 ساعته تقريبي آن به دست آيد (19) و سپس عدد حاصـلهبــ ا اســ تاندارد 24 ســ اعته ايالــ ت كاليفرنيــ ا معــ ادل microgram/m3 50 مقايسه و عدد AQI محاسبه گرديد.
در اين تحقيق كيفيت هوا در هر ساعت بر اساس آلاينـده اي كه حداكثر شاخص كيفيت هوا را داشته باشد بيان شده اسـت.
EPA (سازمان محيط زيست آمريكا)، شاخص AQI را بـراي 5 دسته از آلاينده هـا شـامل ازن در سـطح زمـين، ذرات معلـق ، مونوكسيد كربن، دي اكسيد گوگرد و دي اكسيد نيتـروژن بـ ه كار مي گيرد.
پ س از تعي ين مي انگين غلظ ت س اعتي در ه ر ايس تگاه،ميانگين ساعتي غلظت آلاينده هـا بـراي كـل شـهر تهـران بـراس اس مي انگين غلظ ت س اعتي ايس تگاهها ب ه دس ت آم د.
ميانگين شبانه روزي غلظت آلاينده هـا در دو فصـل تابسـتان وزمستان (به عنوان نماينده فصول گرم و سرد سال) بـاpaired T test مورد مقايسه قرار گرفت.
براي يافتن پاكترين و آلوده ترين سـاعات در محلهـاي ورزش(بوستانها و ورزشگاهها)، نقشه هاي تغييرات ساعتي آلودگي هوا به تفكيك فصول سال در محلهاي ورزش مورد نظر بـر اسـاسغلظت ساعتي آلاينده ها در محل ايستگاهها و با كمك نرم افزار
ARC GIS و ب ه روش وزن ده ي ب ر اس اس عك س فاصــله(Inverse Distanse Weighted) ساخته شد. به اين منظـور در ابتدا به ازاي هر ميانگين 5 ساله هر يـك از 5 آلاينـده در هـر
س اعت ش بانهروز و در 4 فص ل س ال، ي ك نقش ه تهي ه ش د (مجموعا 480 نقشه). سـپس در مرحلـه بعـد بـر اسـاس ايـننقشه ها و نـرم افـزار ncBrowse، نمودارهـاي تغييـرات سـاعتيشاخص كيفيت هوا براي آلاينده ها در هر مكان ورزشي ترسيم گرديد (مجموعاً 20 نمـودار در هـر مكـان ورزشـي؛ 4 نمـودار (يكي به ازاي هر فصل) براي 5 آلاينده مورد بررسي).
توصيه هاي انجـام ورزش در غلظتهـاي مختلـف آلاينـده هـا بـر اسـاس آخـرين ديـدگاه كـالج آمريكـايي پزشـكي ورزش ي (2010 ميلادي) صورت گرفت كه در قسمت بحث مقاله لحاظ گرديده است.

يافته ها
بررسي ميانگين كلي غلظت آلاينده هاي هوا در شـهر تهـران نشانگر آن است كه آلاينده هاي ذرات معلق، مونوكسـيد كربن و ازن به ترتيب آلاينده هاي غالب شهر تهران هستند (نمـودار 1). پاكترين ساعتها در مجموع سـاعات ابتـدايي صـبح (قبـل از 7 صبح) و سپس 17 الي 18 بوده است. ساعات اوج آلودگي براي آلاينده هاي ذرات معلق 20 الي 23، مونوكسيدكربن 8 و 21 و ازن 13 الي 15 بوده است. همانگونه كه در نمودار 1 مشـاهدهمي شود روند تغييرات ساعتي آلاينده ذرات معلق كمتر از ساير آلاينده ها است. آلاينـده هـا ي CO ،SO2 و NO2 داراي الگـويتغييرات ساعتي مشابهي هستند. اين سـه آلاينـده در سـاعاتابتدايي صبح( 7 تا 9 صبح) و اواسط شب (20 الي 23) در اوج خود مي باشند.
همچنين مقايسه ميانگين غلظت شـبانه روزي آلاينـده هـا درفصل زمستان و فصل تابستان نشان داد كه غلظت آلاينده هاي CO و NO2 در فصل زمستان، و آلاينده هاي ازن، ذرات معلـقو SO2 در فصل تابستان بالاتر بـود. هنگـامي كـه ميانگينهـايفوق بر اساس تسـتPair T test بـا يكـديگر مقايسـه شـدند،تفاوت بين ميانگينها معني دار بود ( 05/0 P<) (جدول 1).
جدول 2 نشانگر پاكترين ساعات در برخي مكانهاي ورزش در شهر تهـران اسـت كـه بـر اسـاس نقشـه هـاي آلـودگي هـوا ونمودارهاي روند تغييرات شاخص كيفيت هوا در هر مكـان بـ ه دست آمده است. در دو محل انجام ورزش (بوستان پرديسان و بوستان سـرخه حصـار) بـه دليـل وجـود ايسـتگاههاي پـايشكيفيت هوا در آن نقـاط، سـاعات پيشـنهاد شـده مسـتقيماً از اطلاعات ايستگاهها به دست آمده است. به دليـل تعـداد زيـادنقشه هاي آلودگي هوا و همچنين تعداد نمودارها در هـر مكـانورزشي و محدوديت فضا، از ارايه نقشه هـا و نمودارهـا در ايـنمقاله خودداري شده است و نتايج در قالـب جـدول 2 خلاصـهشده است.

نمودار 1. روند تغييرات ساعتي شاخص كيفيت هوا (AQI) آلاينده ها در شهر تهران( 2004 تا 2008)

جدول 1. ميانگين ساعتي تابستانه و زمستانه آلاينده هاي هواي شهر تهران(2004تا 2008)
ميانگين ساعتي تابستان (انحراف معيار) ميانگين ساعتي زمستان (انحراف معيار) P value واحد آلاينده
0/01 32/3 (2/1) 34/5 (2/6) ppb SO2
0/001 11/9 (4/3) 16/9 (8/9) ppb O3
0/001 40/2 (2/6) 29/7 (3/8) ppb NO2
0/042 4/7 (0/8) 4/3 (1/4) ppm CO
0/024 101/4 (10/3) 109/4 (9/6) microg/m3 PM10
2. ساعات با حداقل غلظت آلودگي هوا در برخي مناطق انجام ورزش در شهر تهران (2004 تا 2008) جدول
پاكترين ساعات صبح پاكترين ساعات بعد از ظهر مكان ورزشي 19-20 5-7 دانشكده تربيت بدني دانشگاه تهران
17-19 5-7 مجموعه ورزشي شهيد شيرودي
19-22 5-7 بوستان ملت
17-19 6-7 بوستان لاله
17-19 5-7 بوستان سرخه حصار
17-19 4-6 بوستان پرديسان

بحث
نتايج اين تحقيق تقريباً مشابه نتايج گزارشات جايكا در سـال1997 و شركت كنترل كيفيت هـوا در سـال 1390 بـود ولـيآلاينـده ذرات معل ق در اي ن تحقيـق داراي نوس انات غلظت يكمتري نسبت به گزارشات پيشين بـود كـه احتمـالاً ناشـي ازاختلاف بازه زماني اين تحقيق و تحقيقات گذشته( پـنج سـالدر برابر يك سال) بوده است.
روند تغييرات ساعتي غلظت برخي آلاينده ها در شـهر تهـرانتا حدود زيادي مشابه شهرهاي تورنتـو و لـوس آنجلـس اسـت. تغييرات ساعتي غلظـت آلاينـد ه ذرات معلـق در شـهر تورنتـو تقريباً مشابه شهر تهران اسـت (1)؛ در هـر دو شـهر تغييـراتساعتي اين آلاينـده انـدك بـوده و سـاعات اوج غلظـت كمتـرنمايان هستند. همچنين تغييرات سـاعتي غلظـت آلاينـده ازن همانگونه كه انتظار مي رفت در هر سه شهر مشابه بـوده و ايـنآلاينده در ساعات گرم بعداز ظهر در حداكثر خـود بـود. رونـدتغييرات سـاعتي غلظـت آلاينـده هـايCO و NO2 در تهـرانمشابه تورنتو بوده و منطبق با ساعات اوج ترافيك صبحگاهي و احتمالاً شامگاهي است. چنـين رونـدي بـراي آلاينـده CO در شهر لوس آنجلس نيز مشـاهده شـد (11). در تهـران بـرخلافتورنتو روند تغييرات آلاينده SO2 شباهت زيادي با آلاينده هاي CO و NO2 دارد و به نظر مي رسد با توجـه بـه شـباهت رونـدتغييرات ساعتي اين سه آلاينده در تهران، نقش منابع متحرك آلاينده هوا (خودروهاي سبك و سنگين) در ايجاد و انتشار اين آلاينده ها بيش از منابع ثابت حائز اهميت باشد.
وجود شباهت زياد بين روند تغييرات ساعتي غلظت آلاينده هـا در شهر تهـران بـا شـهرهاي تورنتـو و لـوس آنجلـس كـه داراياستانداردهاي بالاي زيست محيطي هستند، مي توانـد دليلـي بـراعتبار داده هاي مورد اسـتفاده در ايـن تحقيـق باشـد. همچنـينانطب اق رون د تغيي رات س اعتي آلاين ده ازن ب ا ش رايط ج وي ايجادكننده حداكثر غلظت اين آلاينده (بـالاتر بـودن غلظـت درساعات گرم تابستان و بالاتر بودن معني دار آن نسبت بـه غلظـتزمستانه آلاينده) و انطباق روند تغييرات ساعتي آلاينده هاي CO و NO2 با سـاعات اوج ترافيـك صـبحگاهي و شـامگاهي، دليـلديگري بر اعتبار داده هاي مورد اسـتفاده در ايـن تحقيـق اسـت. مضافاً اينكه تحقيق اخير در مقايسه با تحقيقات گذشته در شهر تهران در سطح وسيعتري انجام شده (با اسـتفاده از داده هـا ي 7 ايستگاه در 5 سال) كه احتمـال تأثيرگـذاري خطاهـاي مـوردي گزارش شده را به حداقل مي رساند. همانگونه كه گفته شد نتايج گزارش كيفيت هواي سال 1390 شهر تهران نيز تا حدود زيادي با روند تغييرات آلاينده ها در اين تحقيق منطبق است. بـا توجـهبه موارد ذكر شده مي توان با اطمينان بالايي به صحت داده هـا ي مورد استفاده در اين تحقيـق اسـتناد كـرد. بـا توجـه بـه اينكـهداده هاي ايسـتگاهها مبنـاي تهيـه گزارشـات روزانـه، ماهيانـه وساليانه و اخذ تصميمات مقامات مسـ ؤول بـوده اسـت ، نبايـد درارزيابي هاي چندين ساله، تعيين روندها و الگوهاي غلظتي مـوردبي توجهي قرار گيرند.
از آنجايي كه غلظت برخي آلاينده هاي هوا نظير CO و NO2 بـاتراكم ترافيك و تردد خودروهـا ارتبـاط نزديكـي دارد (20)، بـ ه عنوان يك راهكار آسان مي توان به عموم مردم توصيه كـرد كـهفعاليته اي ورزش ي روزم ره خ ود را در س اعات ك م ترافي كشــبانه روز و در محيطهــاي دور از بزرگراههــا و منــاطق تــراكمخودروها انجام دهند. معمولاً ورزش در پاركهاي بزرگ و سـاعاتاوليه صبح را مي توان به اين منظور پيشنهاد داد. اين توصـيه بـانتايج اين تحقيق كه ساعات ابتدايي صبح را از پـاكترين سـاعاتشبانه روز مي داند، همخواني دارد. همچنين بر اساس نتـايج ايـنتحقيق به طور كلي بهتر است زمان انجام تمرينـات و مسـابقاتورزشي در مناطق مركزي شهر تهران (در فضاي باز) ساعات 17 الي 18 باشد، گرچه توجه به ساير متغيرها به خصوص وضـعيتآلودگي هوا در روز مسابقه يـا تمـرين، متغيرهـاي آب و هـوايي ، آلودگيهاي موضعي در محل ورزش و هشدارهاي زيست محيطي جهت برنامه ريزي صحيح زمان مسـابقه حـائز اهميـت اسـت. در برخي شرايط نظير آنچه كه در پديده وارونگـي رخ مـي دهـد، بـاوجود تغييرات غلظتي آلاينده ها در سـاعات مختلـف شـبانه روز، آلودگي در تمام ساعات شبانه روز (از جمله ساعات داراي حداقل آلودگي) فراتر از حد مجاز براي انجام ورزش با شدت بالا است.
يكي از محدوديتهاي اين تحقيق آن بود كه بر اسـاس داده هـا ي 7 ايستگاه واقع در مناطق مختلف شهر تهران انجام شد كه ناشـياز نبود اطلاعات كافي در ساير ايستگاهها در زمـان انجـام مطالعـه (سال 2009 ) بوده است؛ لذا ميانگين ساعتي ارائه شده براي شهر تهران و محلهاي انجام ورزش بر اساس نقشه آلودگي هـوا تقريبـيبوده و بيشتر گوياي روند تغييرات ساعتي آلاينده ها در منـاطقي ازشهر تهران است كه در مجاورت ايستگاهها واقعند؛ لـذا نمـي تـواناين يافته ها را براي تمام شهر تهران به خصوص براي مناطقي كـهبه دور از ايسـتگاههاي پـايش هـوا هسـتند، تعمـيم داد. ايـن امـر گوياي آن است كه مسؤولين مربوطـه بايـد بـه مـوازات گسـترششــهر و ايجــاد شــهر كهاي اقمــاري در حاشــي ه آن، بــه ايجــادايستگاههاي پايش كيفيت هوا در مناطق فاقد ايستگاه توجه ويـژهمبذول دارند. همچنين پيشنهاد مي شود با توجه به احتمال تغييـرالگوهاي آلودگي هواي شهر تهران ناشي از عواملي چون گسـترششهر و تغيير منابع آلاينـده هـوا نظيـر ظهـور ريزگردهـا و … ايـنمطالعه با در نظر گرفتن اطلاعات ايستگاههاي جديد و در فواصـلزماني مشخص تكرار شود تا اطلاعات دقيقتـري از رونـد تغييـراتساعتي آلاينده هاي هـوا در شـهر تهـران حاصـل شـود. پيشـنهادمي شود كه با همـاهنگي مسـؤولين مربوطـه يـك سيسـتمReal time (بر خط) با توجه به كليه متغيرهاي مـؤثر در آلـودگي هـوا وداده هاي غلظتي آلاينده ها طراحي و اجرا شود كه هر فرد بتوانـد ازكيفيت هوا در همان ساعت شروع ورزش آگاهي يابد.
مي توان بر اساس شاخص كيفيت هوا، توصيه هاي بهداشـتي لازمجهت انجام ورزش در غلظتهاي مختلف آلاينده ها را بر اساس نظـركالج آمريكايي پزشكي ورزشي ارائه داد (جدول 3). به عنوان يـكتوصيه كلي مي توان گفت كه شـهروندان تهرانـي بهتـر اسـت كـهساعات حداكثر فعاليت بـدني خـود را بـا سـاعات حـداقل غلظـتآلاينده هاي هوا منطبق سازند. با توجه به اينكـه بـر اسـاس نتـايجاين تحقيق ذرات معلق، آلاينده غالـب شـهر تهـران بـوده و رونـدتغييرات ساعتي آن اندك است لذا بر اساس جدول مذكور توصـيهمي شود در تمام ساعات شبانه روز افراد با حساسيت بيش از حـد ازانجام ورزش سنگين و طولاني پرهيز كنند.
نتيجهگيري تا به معضل آلودگي هوا نه به ديد پديده اي مقطعـي و گـذرا بلكـه
درنتايج اينپايان با تحقيق توجه به زنگ وجـود خطري براي آلـودگي در عموم تمـام مردم و سـاعات مسؤولين شـبانه روزاسـت ،با اتخاذمعضلي تدابيرفراگير كه مؤثر روند گريبانگير آلودگي يكايكهوا را افراد متوقف جامعه نمايند. اسـت نگريسـته و

جدول 3- توصيه هاي بهداشتي بر مبناي شاخص كيفيت هوا (21)
توصيه بهداشتي: NO2 توصيه بهداشتي: SO2 توصيه بهداشتي: CO توصيه بهداشتي: PM توصيه بهداشتي: O3 كيفيت هوا مقادير
هيچ هيچ هيچ هيچ هيچ مطلوب 50-0
هيچ هيچ هيچ افراد با حساسيت بـيش ازحد بايد فعاليـت طـولانيدر فضاهاي باز را محـدودكنند. افراد با حساسيت بـيشاز حـ د بايـ د فعاليـ ت ط ولاني ي ا س نگين در فضـاهاي بـاز را محـدودكنند. نسبتاً خوب 100-51

هيچ بيماران دچـار آسـم بايـدفعاليت در محيطهاي سـرباز را كاهش دهند. بيمـــاران دچـــارCVD (مانند آنژين) بايـد كمتـربه فعاليت بـدني سـنگينپرداخته و از منابع ايجـادكننده CO (نظير ترافيك سنگين) پرهيز كنند. افـ راد داراي بيماريهـ اي قلبي يا تنفسي، سالمندان و كودكان بايـد كمتـر بـه انجــام فعاليتهــاي بــدنيطولاني يا سنگين مبادرت ورزند. كودكــان، ســالمندان و بـــــالغين فعـــــال درمحيطهاي سر باز و افراد داراي بيماريهاي تنفسي نظير آسم بايد كمتر بـه انج ام فعاليته اي ب دني طـ ولاني يـ ا سـ نگين مبادرت ورزند. ناسالم بـرايگروهـــــاي حساس 150-101
هيچ بيمـــاران دچـــار آســـم،بيماري قلبـي يـا ريـوي وكودكـان بايـد فعالي ت درمحيطهـ اي سـ ر بـ از را كاهش دهند. بيمـــاران دچـــارCVD (مانند آنژين) بايـد كمتـربه فعاليت بـدني سـنگينپرداخته و از منابع ايجـادكننده CO (نظير ترافيك سنگين) پرهيز كنند. افـ راد داراي بيماريهـ اي قلبي يا تنفسي، سالمندان و كودكان نبايد بـه انجـامفعاليتهاي بدني طولاني يا س نگين مب ادرت ورزن د؛ بقيه افراد بايـد كمتـر بـه انجــام فعاليتهــاي بــدنيطولاني يا سنگين مبادرت ورزند. كودكــان، ســالمندان و بـــــالغين فعـــــال درمحيطهاي سر باز و افراد داراي بيماريهاي تنفسي نظير آسم نبايد به انجام فعاليتهاي بدني طـولانييـ ا سـ نگين مبـ ادرت ورزند؛ بقيـه افـراد بايـدكمتر به انجام فعاليتهاي بدني طولاني در فضـايباز مبادرت ورزند. ناسالم 200-151
كودكـــان و افـــراد داراي بيماريهاي تنفسـي (نظيـرآسم) بايـد كمتـر فعاليـتبدني سنگين در فضاي باز انجام دهند. بيمـــاران دچـــار آســـم،بيماري قلبـي يـا ريـوي وكودكان نبايد فعـاليتي درمحيطهاي سر بـاز داشـتهباش ند. بقي ه اف راد باي دكمتر به انجام فعاليتهـايبـــدني در فضـــايي بـــازمبادرت ورزند. بيمــاران دچــارCVD
(ماننـــد آنـــژين) نبايـــد فعاليت بدني داشته باشند و از من ابع ايج اد كنن ده CO (نظيــــر ترافيــــكسنگين) پرهيز كنند. اف راد داراي بيماريه اي قلبي يا تنفسي، سالمندان و كودكان بايد از انجام هر فعاليت بدني در فضاي باز اجتناب كنند؛ بقيـه افـرادنبايد به انجـام فعاليتهـايبدني طولاني يـا سـنگينمبادرت ورزند. كودكــان، ســالمندان و بـــــالغين فعـــــال درمحيطهاي سر باز و افراد داراي بيماريهاي تنفسي نظير آسم بايد از انجـامهــر فعاليــت بــدني درفضاي باز اجتناب ورزند؛ بقيه افراد بايد كمتر بـه انجام فعاليتهاي بدني در فضــايي بـ از مبـ ادرتورزند. بسيار ناسالم 300-201
كودكــان و افــراد داراي بيماريهاي تنفسـي (نظيـرآسم) بايـد كمتـر فعاليـتبدني متوسط و سنگين در فضاي باز انجام دهند. بيمـــاران دچـــار آســـم،بيماري قلبـي يـا ريـوي وكودكــان بايــد در خانــهبمانند. بقيه افراد نبايد بـه انجام فعاليتهاي بـدني درفضاي باز مبادرت ورزند. بيمـــاران دچـــار CVD (ماننـــد آنـــژين) نبايـــد فعاليت بدني داشته باشند و از من ابع ايج اد كنن ده CO (نظيــــر ترافيــــكسنگين) پرهيز كنند؛ بقيه افراد بايـد كمتـر فعاليـت
بـ دني سـ نگين داشـ ته باشند. پرهيز از هرگونـه فعاليـتبدني براي همه در فضـايبـاز ضـروري اسـت؛ اف رادداراي بيماريهاي قلبي يـاتنفســ ي، ســ المندان و كودكــان نبايــد از خانــه خارج شوند. پر هيز از هرگونه فعاليت بــدني بــراي همــه درفضاي باز ضروري است. خطرناك 500-301

REFERENCES

Campbell M, Li Q, Gingrich SE, Macfarlene R, Cheng S. Should people be physically active outdoors on smog alert days? Can J public health 2005;96(1):24-8.
Shephard RJ. Athletic performance and urban air pollution. Can Med Assoc J 1984;131(2):105-9.
Folinsbee LJ, Raven PB. Exercise and air pollution. J Sports Sci .57-75:)1(2;4891
Lippi G, Guidi GC, Maffulli N. Air pollution and sports performance in Beijing. Int J Sports Med 2008;29(8):696-8.
Air Quality control company. Monthly reports of Tehran air quality. [cited 2012 Sep 14]; Available from:
http://air.tehran.ir/Default.aspx?tabid=160. (Text in Persian)
Pierson WE. Impact of air pollution on athletic performance. Allergy Proc 1989;10(3):209-14.
Giovannini M, Sala M, Riva E, Radaelli G. Hospital admissions for respiratory conditions in children and outdoor air pollution in Southwest Milan, Italy. Acta Paediatr 2010;99(8):1180-5.
Thomas D. Why do estimates of the acute and chronic effects of air pollution on mortality differ? J Toxicol Environ Health A 2005;68(13-14):1167-74.
Vedal S, Brauer M, White R, Petkau J. Air pollution and daily mortality in a city with low levels of pollution. Environ Health Perspect 2003;111(1):45-52.
Atkinson G. Air pollution and exercise. Sports Exer Inj 1997;3:2–8.
Adams KJ. Exercise Physiology. In: Ehrman JK, editor. ACSM’s resource manual for Guidelines for exercise testing and prescription. 6thP ed. Philadelphia: Lippincott Williams and WilkinS; 2010. p. 73-4. P
Cedaro R. Environmental factors and exercise performance:A review. J Air Pollut Control Assoc 1992;8:161-6.
Carlisle A, Sharp N. Exercise and outdoor ambient air pollution.Br J Sports Med 2001;35(4):214-22.
Japan International Cooperation Agency (JICA). The study on an integrated master plan for air pollution control in the Greater Tehran Area in The Islamic Republic of Iran, Final Report. Tehran: DOE Publication; 1997.p. 467-89.
Air Quality control company. Air Quality report, 1390. [cited 2013 Jan 29]; Available from: http://air.tehran.ir/Default.aspx?tabid=77. (Text in Persian)
United States Enviromental Protection Agency (U.S. EPA). Air quality index, a guide to air quality and your health. [cited 2012 July 27]; Available from: http://airnow.gov/index.cfm?action=aqibasics.aqi.
Office of Environment and Heritage (OEH). About the AQI. [cited 2012 July 27]; Available from: http://www.environment.nsw.gov.au/aqms/dataindex.htm.
Feather River Air Quality Management District. State and national ambient air quality standards. 1997 Jul 18 [cited 2010 Apr 20]; Available from: http://www.fraqmd.org/aaqs.htm.
Wark K. Concentration relationships. In: Wark K, Warner CF, Davis WT, editors. Air Pollution: Its origin and control. 3rdP ed. New Jersey: Prentice Hall; 1997. p. 169. P
Lee K, Yanagisawa Y, Spengler JD, Nakai S. Carbon monoxide and nitrogen dioxide exposures in indoor ice skating rinks. J Sports Sci 1994;12(3):279–83.
Hastings J. Exercise prescription and medical considerations. In: Ehrman JK, editor. ACSM’s resource manual for
Guidelines for exercise testing and prescription. 6thP ed. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkin; 2010. p. 556. P



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید