پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي)
تاريخ دريافت مقاله: 3/7/1390
سال هفدهم، شمارهفروردين 1و ، پي در پي ارديبهشت 85، 1391 صفحات 26 تا 31 تاريخ پذيرش مقاله: 15/1/1391

مقايسه اختلالات رواني در متقاضيان جراحي زيبايي با افراد غيرمتقاضي
دكتر زينب خانجاني1*، دكتر جليل باباپور2، گزيزه صبا3

دانشيار، گروه روانشناسي، دانشگاه تبريز
دانشيار، گروه روانشناسي، دانشگاه تبريز
-18287221582

كارشناس ارشد روانشناسي عمومي، دانشگاه آزاد اسلامي تبريز چكيده
سابقه و هدف: ظاهر بخش مهمي از هويت فرد است و در موقعيتهاي اجتماعي، بلافاصله در برخورد با ديگران نمايان مي شود. بنابراين اهميت اين سازه شخصيتي بسيار بارز است. اين پژوهش نيز با هدف مقايسه اختلالات رواني در متقاضيان جراحي زيبايي با افـراد غيـرمتقاضي انجام گرفته است.
مواد و روشها: پژوهش حاضر يك بررسي تحليلي است. متقاضيان جراحي زيبايي 62 نفر بودند كه بـا روش نمونـه گيـري در دسـترسانتخاب شدند، غير متقاضيان نيز با همتاسازي سن، جنسيت و سطح تحصيلات از ميـان بسـتگان داوطلبـين جراحـي زيبـايي انتخـابگشتند. متقاضيان جراحي زيبايي مراجعاني بودند كه در طي سه ماه به مراكز تخصصي جراحي زيبايي شهر اروميه مراجعه كرده بودنـد .
اطلاعات از طريق پرسشنامه SCL-90-R جمع آوري گرديد. يافته ها با استفاده از نرم افزار SPSS16 و آمار توصـيفي و تحليـل واريـانسچند متغيري MANOVA)) مورد تحليل قرار گرفت.
يافته ها: نتايج نشان داد كه از بين نه بعد اختلالات رواني، دو گروه متقاضي و غير متقاضي جراحي زيبايي در همـه ابعـاد بجـز دو بعـدافكار پارانوئيدي و روان پريشي تفاوت معنيداري با يكديگر داشتند.
نتيجه گيري: بر اساس اين نتايج پژوهش، در متقاضيان جراحي زيبايي آسيب پذيري چشمگيري در مؤلفه هاي اختلالات رواني وجود دارد.
-18287247167

واژگان كليدي: اختلالات رواني، جراحي زيبايي، ايران لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Khanjani Z, Papapour J, Saba G. Comparison of psychopathology in people seeking cosmetic surgery with controls.
Pejouhandeh .13-62:)1(71;2102

مقدمه٠F1
در جامعه به شدت پويا و پرشتاب كنوني كه اولين برداشـتهاو تأثيرات در طرف مقابل مهم هستند، ظـاهر افـراد، نمادهـا ونشانه هاي خـارجي ، منزلـت و اهميـت بسـزايي مـي يابنـد (1). زيبايي بر اين اسـاس بـه عنـوان يكـي از مؤلفـه هـاي جايگـاه اجتماعي در ارزيابي موقعيتهاي اجتمـاعي افـراد جامعـه مهـمقلمداد مي گردد. شكل گيري پديده اي به نام جراحي پلاستيك، شايد بزرگترين كمك ممكن را به كساني كـرد كـه از قيافـه وظاهر خود ناراضي بودند (2). در طي 20 سال اخيـر تحـولاتيدر روشها و جزئيات جراحي زيبايي بدست آمده( 3) كه باعـثفوايد چشمگيري براي جراح و بيمار شده است. امروزه جراحي

*نويسنده مسؤول مكاتبات: دكتر زينـب خانجـاني؛ تبريـز ، خيابـان 29 بهمـن،دانشــگاه تبريــز، دانشــكده علــوم تربيتــي و روانشناســي، گــروه روانشناســي، پست الكترونيك: [email protected]

زيبايي به عنوان يكي از شـايعترين اعمـال جراحـي در سـطحجهان مطرح است كه ميزان بهـره گيـري از آن ، رو بـه فزونـياست (4). از زمانيكه پيشرفتهاي علم پزشكي، توانـايي بشـر رادر دستكاري و تغيير ظاهر افراد ممكن ساخته طالبيني بسـيارزياد از مردم براي جراحي زيبايي به وجود آمد. از سـوي ديگـروضعيت رواني و شخصيتي متقاضيان نيز در انجـام ايـن اقـدامتأثير گذار بوده است (5).
Ishigooka درپژوهش ي روي 415 بيم ار متقاض ي جراح ي زيب ايي ب ه منظ ور مش خص نم ودن ويژگيه اي روانپزش كي، درياف ت ك ه وج ود اخ تلالات نوروتي ك، افس ردگي، فوبي ا و ناســازگاريهاي اجتمــاعي در بــين آنهــا چشــمگيرتر ازســايراختلالات اسـت (6). درايـن ارتبـاط Moss و Harris در سـال 2009 دريافتند كه پيش از انجام عمل زيبايي، سطح اضطراب و افسردگي متقاضيان جراحي زيبايي نسبت به گـروه كنتـرل، به ترتيب 4/7 و 6/7 درصد بيشتر بـوده اسـت؛ همچنـين ايـنافراد در ساير جنبه هاي اجتماعي و روابط نيز دچار ناسـازگاري و اختلال بودنـد (7). Marsh در سـال 2000 در پژوهشـي بـهارتب اط نارض ايتي از ب دن در متقاض يان جراح ي زيب ايي ب ا اضطراب، افسردگي، انزواي اجتمـاعي، اخـتلالات روان پريشـي ، وسواس، تضعيف خودپنداره و اعتمـاد بـه نفـس پرداخـت (8).
همچنين Pritchard و Green در سال 2003 در مطالعه خـودبيان كردند كه نارضايتي و نگرانـي نسـبت بـه بـدن و اشـتغالذهني بـه تغييـر دادن آن در بـين جوانـان داوطلـب جراحـيزيبايي بيشتر مشاهده مي شود (9). در مطالعه اي افراد متقاضي جراحي زيبايي پس از عمل بهبودي بيشتري در حساسيت بينفردي، وسواس و نگراني نسبت به ظاهر، جـرأت ورزي، اعتمـادبه نفس و سازگاريهاي اجتماعي از خود نشان دادند (10).
همانند ديگر تخصصها در پزشكي، مداخله هاي جراحي زيبـاييني ز باي د قب ل از آنك ه ب ر روي بيم اران اعم ال ش وند، تح ت كارآزمايي هاي باليني دقيقي قرار بگيرنـد. مـرز بـين نـوآوري در جراحي و آزمايش بر روي انسان مرز مبهمي است و هميشه بايد تأكيد بر حفاظت از سلامت و تندرستي بيمـاران باشـد( 11). در اين باره، وضعيت رواني سالم نيز در ميزان رضـايت بعـد از عمـل جراحي زيبايي، محوري تعيين كننده است كه مهمتر از تكنيك جراحي مي باشد (12). در بررسي كه بر روي 151 نفـر داوطلـبجراحي زيبايي با استفاده از پرسشـنامه SCL-90 انجـام گرفـت، مشاهده شد كه 1/70% از متقاضـيان داراي علايـم روانشـناختيمثبتي بودند؛ 8/27% اختلال شكايات جسماني، 9/13% اخـتلالپارانوئيد ،9/9% پرخاشگري، 3/7% فـوبي، 6% روانپريشـي، 6/2% وسواس، 1/3% اضطراب، و 1/3% دچار نقص در روابط بين فردي بودند( 13). در پژوهشي ديگر توسط مسـعودزاده و همكـاران در س ال 1388 روي50 ف رد متقاض ي جراح ي زيب ايي بين ي ب ااسـ تفاده از پرسشـ نامه NEO و سـ لامت عمـ ومي GHQ-28 مشاهده شد كـه در ايـن افـراد، الگـوي شخصـيتي بـاز بـودن وبرون گرايي بيشتر و بي ثباتي هيجاني و توافـق كمتـر اسـت و در وضــعيت ســلامت عمــومي شــكايتهاي جســماني، اضــطراب،افسردگي واختلال خواب وجود داشت (14).
اقدام به جراحي زيبـايي در جامعـه مـدرن امـروزي آنچنـانهمه گير شده است كه مي توان آن را حتي يك اپيدمي دانست.
با اين وجود تاكنون تحقيقي جامع كه ايـن عمـل را از حيطـهروانشناختي بررسـي نمايـد بسـيار انـدك بـوده اسـت و اكثـرپژوهشهاي صورت گرفته نيز براساس پيامدهاي جراحي زيبايي بوده و فاقد گروه كنترل مي باشـند . لـذا ضـمن توجـه بـه ايـنمسائل، ايـن پـژوهش بـا هـدف مقايسـه اخـتلالات روانـي درمتقاضيان جراحي زيبايي با افراد غيـر متقاضـي انجـام گرفتـهاست.

مواد و روشها
23359661331560

پژوهش حاضـر از نـوع تحليلـي اسـت و جامعـه آمـاري ايـنپژوهش كليه متقاضيان اعمال جراحي زيبايي در شـهر اروميـهدر سـال 1390 اس ت. نمون ه آم اري ايـن تحقي ق ش امل 62 متقاضي جراحي زيبايي بود كه به كلينيك پزشكان متخصـص اعمال زيبايي اروميه مراجعـه كـرده بودنـد و براسـاس فرمـول n=ϕ21−w2 2 Α تعداد نمونه اختصـاص يافتـه بـراي افـراد
 w Α 
متقاضي جراحي زيبايي و افراد عادي هر كدام 62 نفر اسـت ودر مجموع 124 نفر نمونه آمـاري پـژوهش حاضـر را تشـكيلمي دهند. نمونـه گيـري بـه صـورت غيـر تصـادفي و از نـوع در دسترس به صورت تمام شماري از بين افرادي كه شرايط ورود به مطالعه را داشتند انجـام شـ د. در ابتـدا توضـيحات لازم بـهداوطلب ان داده ش د و ب ه آنه ا در محرمان ه ب ودن اطلاع اتاطمينان داده شد. اعلام رضايت و همكاري، حتمي بودن زمان انجام عمل زيبايي توسط پزشك متخصص طي 15 روز آينـدهبا گذراندن مراحل پزشكي، نداشتن دليل طبي و ضروري براي انجام عمل زيبايي، انجام عمل زيبايي در اتـاق عمـل و نـه بـهصورت سرپايي و تزريق مواد در مطـب ، معيـار ورود و پـذيرشافراد متقاضي جراحي زيبايي به پژوهش بـود و انتخـاب افـرادغير متقاضي نيز با همتاسازي سن، جنسيت و سطح تحصيلات از ميان بستگان داوطلبين انجام گرفت.
ابزار به كـار رفتـه در ايـن پـژوهش پرسشـنامه SCL-90-R مي باشد. اين پرسشـنامه يكـي از پـر اسـتفاده تـرين ابزارهـايتشخيصــي روانپزشــكي اســت. فــرم اوليــه آزمــون توســطDerogatisn و همكاران در سال 1973 و فرم تجديد نظر شده آن نيز توسـطDerogatisn و همكـاران در سـال 1976 تهيـهگرديده اسـت ( 15 و 16). Levitt و همكـاران در سـال 1972 پايايي پرسشنامه SCL-90-R را مورد ارزيابي قرار دادنـد (17) و با محاسبه ضريب آلفاي كرونبـاخ (α) همسـا ني درونـي ايـنآزمون را بررسي كردند. آنها دامنه ضرايب آلفـا ر ا بـراي خـرده مقياسهاي ده گانه بين 83/0 تا 94/0 گزارش كردند كـه نشـاندهنده همساني دروني مطلوب اين پرسشنامه اسـت . در ايـرانميرزايي در سال 1359 اين پرسشـنامه را هنجاريـابي كـرده وجهت بررسي پايـايي آن از محاسـبه آلفـاي كرونبـاخ اسـتفادهكرده است. او ضريب آلفا را برابر با 07/0 و روايي آن را برابر بـا67/0 گزارش نمود (18). اين آزمون 9 بعد از اختلالات روانـيشامل شكايات جسماني، وسواس، حساسيت در روابط متقابـل ، افسردگي، اضطراب، پرخاشگري، ترس مرضي، افكار پارانوئيدي و روانپريشي را مي سنجد. پاسخ به سؤالات اين پرسشـنامه بـراساس طيف 5 گزينه اي ميزان نـاراحتي از صـفر (هـيچ) تـ ا 4 (به شدت) مي باشد، در نتيجه دامنه تغييرات نمرات بين صـفر تا 360 است. نمره گذاري و تفسير آزمون بر اساس سه شاخص ضريب كلي علايم مرضي (GSI) معيار ضريب ناراحتي (PSDI) و جمع علايم مرضي (PSI) بدست مي آيد.
تحليل داده ها با بهره گيري از روش آمـار توصـيفي (فراوانـي ، درصد، ميانگين و انحراف معيار) و آزمون تحليل واريانس چند متغيري (MANOVA) انجام شد و 05/0P< به عنـوان سـطحمعني داري اختلافها در نظر گرفته شد.

يافته ها
نفر (2/24%) مرد بودند. بيشترين متقاضـيان جراحـي زيبـايي تفاوت معني دار آماري با هم نداشتند.
(9/41%) در دامنه سني 25- 19 سال قـرار دا شـت ند و 50% از

جدول 1: ميانگين و انحراف معيار علايم مرضي اختلالات رواني در متقاضيان جراحي زيبايي و افراد غير متقاضي
0-171370متغير

افراد

متقاضي

متقاضي
افراد

غير

انحراف
معيار

معيار

انحراف

متغير

افراد

متقاضي

متقاضي



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید