پژوهنده (مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)
تاریخ دریافت مقاله: 5/2/90سال شانزدهم، شماره 4، پی در پی 82، صفحات 197 تا203تاریخ پذیرش مقاله: 18/7/90مهر و آبان 1390
بررسی نتایج لامینکتومی در مبتلایان به لنگش عصبی براساس رتبه NCOS
*21
دکتر حسن رضا محمدي،دکترپریسا عظیمی
استادیار، گروه جراحی مغز و اعصاب، بیمارستان امام حسین (ع)، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
دستیارگروه جراحی مغز و اعصاب، بیمارستان امام حسین (ع)، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

چکیده
سابقه و هدف: با توجه به مراجعه بیماران با لنگش عصبی و اهمیت نتایج درمانی در این بیماران و اطلاعات محدود در مورد نتـایج آن در کشور، اهمیت اطلاع از آن و نیز بهمنظور تعیین نتایج لامینکتومی در مبتلایـان بـه لـنگش عصـبی بـر اسـاس نمـره بنـدي NCOS(Neurogenic Claudication Outcome Score)، مطالعه حاضر در مورد مراجعین به چند بیمارسـتان، طـی سـالهاي 89-1387 انجـام گرفت.
مواد و روشها: این مطالعه بهروش مرور موارد انجام گرفت. کلیه بیمارانی که با تشخیص لنگش عصبی، تحت جراحی لامینکتومی قـرار گرفته بودند، مورد مطالعه قرار گرفتند. بیمارانی که حداقل سه ماه از درمان آنها گذشته بود، فراخوان شدند و نتیجه درمان، بـر اسـاس نمرهبندي NCOS، بررسی و افزایش 20 رتبهاي بعد از عمل این مقیاس، بهعنوان لامینکتومی موفق، تلقی شده و نقش عوامل مرتبط بـا موفقیت یا عدم موفقیت، در آنالیز رگرسیون مشخص شد. در ضمن، میزان رضایت بیماران نیز بررسی شد.
یافتهها: طی مدت دو سال، مطالعه روي 84 بیمار واجد شرایط انجـام گرفـت . سـن بیمـاران 11±61 (بـین 30 تـا 84 سـال ) بـوده و بیماران، حداقل یک سال پیگیري شدند. تغییرات متوسط رتبه NCOS، قبل و بعد از عمل 7/18±7/42 بود و بینNCOS قبـل و بعـد از عمل، ارتباط معنیداري دیده شد (0001/0<P). آنالیز رگرسیون نشان داد که نمـره بیشـتر NCOS قبـل از عمـل، سـن و جنسـیت بیماران، در پیشآگهی درمان نقش دارند (0001/0<P). 90٪ بیماران از نتیجه عمل، رضایت داشتند.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتیجهگیري: لامینکتومی براي بیماران لنگش عصبی، مفید و مؤثر است و به نظر مـی رسـد پارامترهـاي NCOS قبـل از عمـل، سـن و جنسیت بیماران در پیشآگهی نتیجه لامینکتومی، مؤثر است. از اینرو، انجام تحقیقات تحلیلی بیشتر در این زمینه، توصیه میشود.
واژگان کلیدي: لنگش عصبی، لامینکتومی، NCOS، تنگی کانال کمري، پیشآگهی.

لطفلطف ًاًا به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Mohammadi HR, Azimi P. Outcomes of laminectomy for neurogenic claudication based upon NCOS.
Pejouhandeh .302-791:)4(61;1102

مقدمه1
اصطلاح تنگی کانال کمري (Lumbar spinal stenosis) بهباریکی کانال نخاعی در محور قدامی-خلفی، اشاره دارد کهابتدا،درسال1911توسطDejerineوسپس،Von Gelderen در سال 1948 مطرح شد (1). و درسال 1954،Verbiest اولین گزارش را در مورد لنگش عصبی (Neurogenic Claudication, NC) که مهمترین علامت تنگیکانال کمري است، ارائه کرد (2).

*نویسنده مسؤول مکاتبات: دکتر پریسا عظیمی؛ تهران ،میدان امام حسین(ع)، بیمارس تان امــام حســین (ع)، بخــش جراحــی اعصــاب ؛ پســت الکترونیــک:
[email protected]
تنگی کانال کمري میتواند در کانال مهرهاي Lateral recess، یا سوراخهاي عصبی (نوروفورامن) ایجاد شود (3). این بیماري در جمعیت میانسال و مسن، بیشتر دیده میشود و ترجیح جنسی ندارد (4و5). در بیماران با کمردرد مزمن، شیوع تنگی کانال کمري 22٪ است (4). 65٪ از بیماران با تنگی کانال کمري، لنگش عصبی (درد یا ضعف پاها، بهدنبال ایستادن طولانی یا راه رفتن) دارند، که درد در پاها میتواند یک یا دو طرفه و بهصورت درد مبهم یا سوزشی یا احساس برقگرفتگی باشد. عدم درمان به موقع، مشکلات جدي را براي بیماران به همراه دارد (6).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

لامینکتومی، اولین بار در سال 1887 میلادي براي درمان
Victor Alexander Haden تنگی کانال کمري بهوسیله
Horsley در لندن انجام گرفت (7).
یکی از روشهایی که عمومًاً براي درمان لنگش عصـبی بـه کـار گرفته میشود، لامینکتومی است که پژوهشگران، قـب ًلاً نتیجـه این عمل را موفق گزارش کردهاند، اما نقش عوامـل مـرتبط در این بررسیها کمرنگ دیده شده است (1). با توجـه بـه اهمیـت عوامل همراه که همیشه در همه بیماران وجود دارد و نیز خـلأ اطلاعاتی در این قسمت و از طرف دیگر، با توجه بـه اینکـه در مطالعات قبلـی شاخصـها عمومـاعمومـاً ، روایـی (Validity) و پایـایی ((Reliability مناسب را نداشتند (8)، بنابراین در این تحقیـق ،نتایج درمان لامینکتـومی در مبتلایـان بـه لـنگش عصـبی، در مراجعین به بیمارستان امام حسین(ع) و مراکز خصوصی، طـی سالهاي 89-1387 و بر اساس مقیاس شاخص ناتوانی NCOS، گزارش شده است.
مواد و روشها
تحقیق به روش مرور موارد (Case Series) انجام گرفت. با مراجعه به بایگانی، پرونده کلیه بیمارانی که با تشخیص قطعی لنگش عصبی در طی مدت مورد بررسی، بهطور پیدرپی ،مراجعه و بهوسیله لامینکتومی درمان شدهاند و بهعلاوه قبل از عمل، رتبه NCOS داشتهاند، خارج و مورد مطالعه قرار گرفت (9).
بیمارانی که حداقل 3 ماه از عمل آنها گذشته بود، فراخوان شدند و خصوصیات جنسیت، سن، مدت علائم بیماري، عوارض لامینکتومی، و اتیولوژي لنگش عصبی، تاریخ عمل و رتبه NCOS قبل از عمل، از پرونده استخراج و در یک فرم ثبت شد. انتخاب بیماران با لنگش عصبی، طبق استاندارد Bradly و همکاران در نظر گرفته شده بود، و نیز رضایتمندي بیماران در رابطه با نتیجه لامینکتومی، مطابق استاندارد ارزیابی شد (10) و نتیجه آن بهصورت سؤالی و بهطور مستقیم از بیماران پرسیده و ثبت شد. نتیجه لامینکتومی بر اساسNCOS و مطابق استاندارد،در 3، 6 و 12 ماه بعد از عمل، مورد سنجش قرار گرفت.
روایی این رتبهبندي قبًلاً، تأیید شده است (10). و پایایی آن با روش آزمون-بازآزمون (Test-retest) انجام گرفته و مقبولیت لازم را داشته است.
رتبه NCOS در یک فرم، ثبت شد و اگر ارتقاي رتبه، بزرگتر از 20 بود بهعنوان نتیجه موفق، ثبت میشد. این تفاوت 20بهعنوان موفقیت با روش Delfy و رایزنی با متخصصینجراحی مغز و اعصاب تعیین شد. میزان موفقیت آن با آزمون Sign مورد بررسی آماري قرار گرفت و در یک آنالیز رگرسیون ،نقش رتبه NCOS اولیه بیماران، سن، جنسیت و NCOS بعد از عمل، مورد قضاوت آماري قرار گرفت و میزان موفقیت عمل از نظر بیماران، نیز گزارش شد. براي تأیید تشخیص تنگی کانال کمري از میلوگرافی و MRI استفاده شده بود. و براي تمام بیماران، عمل جراحی لامینکتومی در حد فضاي گرفتار انجام شده بود.
بیمارانی که بعد از توضیح کافی براي همکاري رضایت نداشتند، بیماران با سابقه قبلی عمل جراحی، بیماران دچار تروما و شکستگی مهره، بیماران دچار پلینوروپاتی و بیماریهاي اعصاب محیطی، اسپوندیلیت و بیماریهاي عفونی ،اسپوندیلولیستزیس، مشکلات قلبی و خطر بالاي بیهوشی از این مطالعه حذف شدند.
براي تحلیل آماري از نرمافـزار (18SPSS (PASW Statistics و براي توصیف دادهها از میـانگین ±انحـرا ف معیـار و فراوانـی (در صد) استفاده شده است. آزمـون آمـاري ویلکاکسـون ، تـی زوج ی و رگرس یون لجس تیک (logistic regression) انج ام گرفت و مقدار p-value محاسبه شد. بهمنظور انجام رگرسـیون لجستیک ،NCOS بعد از عمل، بهعنوان متغییر وابسته در نظـر گرفته شده و بر اساس میانگین نمرات بیماران، به یک متغییـر دو حالتی تبدیل شـد . سـن، جنسـیت و رتبـه NCOS قبـل از عم ل، بــهعن وان متغییــر مس تقل، تلق ی شــده و وارد مــدل رگرسیون لجسـتیک شـدند . سـن بـه صـورت متغییـر کمـی و جنسیت و رتبه NCOSقبل از عمل، بهعنـوان متغییـر کیفـی در نظر گرفته شد. نمره NCOS قبل از عمل، بر اساس چـارك (Quartiles) رتبه بیماران به سه گـروه 18-0، 25-19 و 26≥تقسیم شد.
یافتهها
از 96 بیمار پیدرپی بستري شده با لنگش عصبی، 84 بیمار واجد شرایط وجود داشت. تعداد 25 نفر (8/29٪) مرد و 59نفر (2/70٪) دیگر، زن بودهاند. توزیع سنی بیماران از 30 تا 84 سال، متغیر بوده و میانگین سن آنان 11±61 سال به دست آمده است. توزیع بیماران بر اساس مسافت طی شده ،پیش و بعد از عمل در نمودار 1 نشان داده شده است و مشاهده میشود که بعد از عمل، میزان درصد مسافت طی شده، بهمراتب افزایش یافته است.
درگیري تنگی کانال نخاعی با یک، دو، سه و چهار سطح درگیر، به ترتیب 7/10٪، 7/35٪، 5/34٪ و 05/19٪ بود.

نمودار 2- میزان رتبهNCOS مبتلایان به لنگش عصبی و تحت لامینکتومی بر حسب زمانهاي پیگیري؛ :SD انحراف معیار
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

میزان (VAS) Visual Analogue Scale بیماران قبل از عمل 03/1±70/8 و بعد از عمل 76/1±19/3 بود که تغییرات آن برابر 13/2±52/5 بود و 4/63٪ بهبود یافت و آزمون ویلکاکسون نشان داد که این تأثیر از نظر آماري، معنیدار است (0001/0<p).

نمودار1- توزیع بیماران 84 نفر بر اساس مسافت طی شده در پیش و بعد از عمل
میزان NCOSبیماران بر حسب زمانهاي پیگیري در نمودار 2ارائه شده است. و نشان میدهد که رتبه آنها بعد از پیگیري سه ماهه، از 7/12±96/26 به 8/16±7/69 افزایش یافت و آزمون ویلکاکسون نشان داد که این تأثیر به لحاظ آماري،معنیدار است (0001/0<P). و این افزایش رتبه NCOS در زمانهاي پیگیري، نسبت به قبل از درمان، معنیدار بود
.(p<0/0001)
بیشترین و کمترین تغییر NCOS قبل و بعد از عمل، بهترتیب 88 و 1 بود. و هفت نفر از 8 نفر بیماري که تغییرات NCOSکمتر از 20 داشتند، از نتیجه لامینکتومی رضایت نداشتند.
90٪ بیماران از نتیجه عمل لامینکتومی رضایت داشتند.
جدول1- نتیجه تجزیه و تحلیل رگرسیون لجستیک برايمتغیرهاي پیشبینیکننده نمره پایین NCOS بعد از عمل

متغییر میزان بخت(confidence95% CI سطحinterval) معنیداري

سن12/112/1-11/10001/0<
جنسیت
مرد 0/1 (مرجع)
زن1/473/4-47/30001/0<نمره NCOS قبل از عمل
26

0
/
1
)
مرجع
(
18

0
31
/
2
72
/
2

97
/
1
0001
/
0
<
25

19
56
/
3
24
/
4

99
/
2
0001
/
0
<

26

0

/



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید