پژوهنده (مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)
تاریخ دریافت مقاله: 12/5/89سال شانزدهم، شماره 4، پی در پی 82، صفحات 178 تا 186تاریخ پذیرش مقاله: 4/7/90مهر و آبان 1390
اولویتهاي پژوهشی مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی شهید
بهشتی در سال 1388
*54321
دکتر علیاصغر کلاهی، دکتر محمد رضا معتمدي، دکتر محمد رضا بیرانوند، دکتر احمد رضا فرسار، دکتر لطیف گچکار
دانشیار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
استاد، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
دانشیار، بیمارستان لقمان حکیم، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
دانشیار، بیمارستان کودکان مفید، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
استاد، مرکز تحقیقات بیماریهاي عفونی گرمسیري، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

چکیده
سابقه و هدف: کمبود منابع ایجاب میکند که براي رسیدن به سطح قابل قبولی از سلامت، این منابع محدود به طرحهـ اي پژوهش ـی داراياولویت، اختصاص داده شود. از اینرو تعیین اولویتهاي پژوهشی در مراکز پژوهشی، یک ضرورت اجتنابناپذیر است. هدف این مقاله، گزارش اولویتهاي پژوهشی مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در سال 1388 است.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روشها: این پروژهش با مشارکت 48 نفر از اعضاي هیئت علمی و سایر ذینفعان، در سالهاي 1388 انجام گرفت. فراینـدي کـه بـراي تعیین اولویتهاي پژوهشی به کار برده شد، بر پنج اصل استوار بود. این اصول شامل مشارکت ذینفعان، تحلیل وضعیت موجود و برآورد نیازها ،مشخص کردن عناوین پژوهشی، امتیازدهی بر اساس معیارها و تعیین اولویتها بر اساس بیشترین توافق بود، این روش با تغییرات انـدکی در جهـت عملـی بـودن ، از مـدل پیشـنهادي کـارگروه سـازمان جهـانی بهداشـت (The Council on Health Research for Development,COHRED) اقتباس شده بود.
یافتهها: بیست بیماري بهعنوان اولویتهاي مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به دست آمد. اولویتهاي پژوهشی به دست آمده به ترتیب اولویت، شامل انفارکتوس قلبی، فشارخون بالا، آنژین ناپایدار، آترواسکلروزیس، دیسلیپیدمی، نارسایی قلبی، آنـژین صدري پایدار، سندروم متابولیک، عوارض کرونري بايپاس، آمبولی ریه، بیماریهاي دریچـه قلبـی، پیشـگیري از ترومبـوز وریـد عمقـی، تـب
روماتیسمی، شوك کاردیوژنیک، آریتمیهاي قلبی، ایست قلبی و مرگ ناگهانی قلبی، بیماریهـاي عـروق محیطـی، سـنکوپ، آنژیوپلاسـتی و والوپلاستی و بیماریهاي قلبی از نظر اپیدمیولوژي، اتیولوژي، عوامل خطر، پیشگیري، بازتوانی، عوامل اجتمـاع ی-قتصـادي، آگـاهی و نگـرش مردم نسبت به عوامل خطر و پیشگیري است.
نتیجهگیري: وجود لیست اولویتها و پایبندي به آن، موجب میشود که موضوعات پژوهشی به سوي اولویتها هدایت شده و در نتیجه از منابع محدود، بیشترین بهرهوري حاصل شود.
واژگان کلیدي: اولویتهاي پژوهشی، مرکز تحقیقات قلب و عروق، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی،COHRED .

لطفًاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Kolahi AA, Moatamedi MR, Beyranvand MR, Farsar AR, Gachkar L. Research Priority of Cardiovascular
Research Center of Shahid Beheshti University of Medical Sciences in 2009. Pejouhandeh .68-871:)4(61;1102

مقدمه1
پژوهش، تلاشی دقیق و سازمانیافته براي یافتن حقیقت است و رسالت اصلی پژوهش در مراکز پژوهشـی دانشـگاهی ، ایجـاد

*نویسنده مسؤول مکاتبات: دکتر لطیف گچکار؛ تهران، ولنجک، دانشگاه علـوم پزشکی شهید بهشتی، مرکز تحقیقـات بیماریهـاي عفـونی؛ تلفـ ن: 22439963؛ نمابر: 22439964؛پست الکترونیک: [email protected]
محیط و بستر مناسب براي تولید دانش و استفاده از آنها، برايحل مشکلات و ارتقاي سلامت جامعه در عرصـه هـاي مختلـف است (1). به دلیل تنـوع و گسـتردگی عرصـه هـاي سـلامت و همچن ین مح دودیت من ابع، امک ان فعالی ت در تم امی ای ن
عرصهها و پاسخگویی به تمامی نیازهاي پژوهشی جامعه، غیـر ممکن است. در حال حاضر، پژوهش در زمینه نظـام اطلاعـات مربوط بـه سـلامت، اپیـدمیولوژي، دمـوگرافی، علـوم رفتـاري، اقتصاد بهداشت و امـور بهداشـتی -پزشـکی ، انـدك اسـت (2). نظام آموزشی ما تا اندازه زیـادي بـه برنامـه آموزشـی و منـابع آماده وارداتـ ی، وابسـته اسـت . پـژوهش بـه عنـوان یـک روش یادگیري و کشف حقیقت، به کار بـرده نمـیشـود . بسـیاري از پژوهش هاي انجــام ش ده ب دون توج ه بــه نیازهــاي جامع ه، نگرانیهاي آنها، جمعیت در معرض خطر و افـراد آسـیب پـذیر و عمدتعمدت ًاًا بر روي بیماران در دسترس، انجام می شـود . دانشـجوي امروزي و استاد و کـارگزار آینـده، بـه طـور غیـر مسـتقیم یـاد میگیرد که براي حل هر مشکلی بعـد از وقـوع، یـک راه حـل آماده وجود دارد که میتواند مشکلات را سریع حل کرده و یـا به تقاضا پاسخ دهد. همینطـور بـراي کـارگزاران، ورود ابـزار و تکنیک مناسبتر است، در حالی کـه بـه سـرمایه گـذاري بـراي پژوهشها که نتایج آن ممکن است سـ الها بعـد ، مـورد اسـتفاده قرار گیرد، بیتوجهی مـی شـود . درصـورتی کـه انتظـار مـی رود تحقی ق در زمین ه عل وم پزش کی، در جه ت نی ل ب ه آرم ان بهداشت و درمان، یعنی تأمین سلامت براي همه باشد و نتیجه تحقیق به اسـتفاده از خـدمات ، منجـر شـود (3). حاصـل ایـن فرآیند موجب شده است کـه تحقیـ ق در کشـور، بـدون تفکـر استراتژیک و محدود به مراکـز خـاص، قـائم بـه فـرد و بـدون استمرار بوده و مهمتر از همه اینکه حتـی از نتـایج تحقیقـات، براي رفع نیازهاي جامعه استفاده نمـ یشـود (4). تبعـات ایـن رون د، موج ب گ رایش محقق ان ب ه پژوهش هاي زود ب ازده و بر اساس سلیقه و بدون توجه به نیاز جامعه و اولویتها میشود. گ اه ه دف تحقی ق کس ب م دارج و م دارك علم ی ش ده و موضوعات انتخاب شده در بیشـت ر مـوارد ، تکـراري بـوده و بـه جمع آوري اطلاعات به منظـور بیـان بهتـر مسـئله و نـه حـل مسئله منجر می شود (5).
هر چند اعتبارهاي تخصیص یافته به پژوهش در کشور، انـدك بوده و در مقابل اختصاص 2/2 درصد از تولید ناخالص داخلـی در کشورهاي توسعه یافته به پـژوهش (6)، تنهـا 39/0 درصـد تولید ناخالص داخلی است (7) ولی از همین منابع انـدك هـم استفاده بهینه نمیشود.
از این رو سیاستگـذاري و تعیـین اولویتهـاي پژوهشـی ، یـک ضرورت بوده که میتـوان بـا تخصـیص بهینـه منـابع، جریـان تحقیقات را به سوي اولویتها هدایت کرد.
هدف این مقاله، گزارش اولویتهاي پژوهشـی مرکـز تحقیقـات بیماریهاي قلب و عروق دانشگاه علوم شـهید بهشـتی در سـال
1388 است.
مواد و روشهااین طرح (HSR) Health System Research در جهت اعمال محور حاکمیت و رهبري، با مشارکت 48 نفر از اعضاي هیئت علمی بیماریهاي قلب و عروق و سایر ذینفعان، در سال 1388انجام گرفت.
فرایندي که براي تعیین اولویتهاي پژوهشی به کار برده شد، بر پنج اصل استوار بـو د. ایـن اصـول شـامل مشـارکت ذینفعـان، تحلیل وضعیت موجود و برآورد نیازها، مشخصکـر دن عنـاوین پژوهشی، امتیازدهی بر اسـاس معیارهـا و تعیـین اول ویتهـا بـر اساس بیشترین توافق بـو د. ایـن روش بـا تغییـرات انـدکی در جهت عملی بودن، از مدل پیشنهادي کارگروه سازمان جهـانی بهداشــــت Council on Health Research for
Development (COHRED) اقتباس شده بود (8).الف- مشارکت ذینفعان: افراد ذینفع، ابتدا براي کمیته راهبردي و سپس براي هر یک از گروهها، شناسایی شده و بر اساس شش عامل اهمیت، نفوذ، قدرت، توان، جایگاه و علاقه ،مورد تحلیل و انتخاب قرار گرفته و امکان مشارکت آنها در پروژه فراهم گردید. گروههاي ذینفع، شامل نمایندگانی از شش گروه خبرگان و افراد صاحبنظر شاخص، پژوهشگران ،مدیران، تأمینکنندگان خدمات سلامت، تأمینکنندگان بودجه پژوهشی و نمایندگانی از جوامع مختلف بودند. فهرست گروههاي ذینفع به شرح زیر است:
اعضاي هیئت علمی بیماریهاي قلب و عروق و پزشکی اجتماعی، مدیران اجرایی، کارشناسان وزرات بهداشت درمان و آموزش پزشکی، نمایندهاي از عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامی، نمایندگانی از محققین غیر هیئت علمی، متخصص بیماريهاي قلب و عروق شاغل در بخش خصوصی، دستیاران قلب، دانشجویان پزشکی ،کارشناسان حوزههاي پژوهش، بهداشت، درمان، سازمان بهزیستی، سازمان تأمین اجتماعی، آسایشگاه سالمندان و معلولین کهریزك، شرکتهاي دارویی، اصناف مختلف و رابطین بهداشتی.
نحوه مشارکت به صورت حضور در جلسات، یا مکاتبه و با استفاده از یکی از روشهاي توافقی کیفی بارش افکار، بحث گروهی متمرکز، دلفی و تکنیک گروههاي اسمی و کمی مانند رأيگیري و امتیازدهی بود. پس از انتخاب ذینفعان، کمیته راهبردي با مشارکت منتخبی از آنها تشکیل و در مورد نقشه اجراي پروژه توافق حاصل شد.
جدول 1- معیارهاي تعیین اولویتهاي پژوهشی
تغییرات اعمال شده COHRED امتیاز تعداد معیار زیر گروه امتیاز تعداد معیار زیرگروه گروه بندي معیارها
15 3 15 5 ضرورت
21 7 21 7 مناسبت
12 2 12 4 احتمال موفقیت براي اجرا
12 4 12 4 تاثیر نهایی پیامدهاي پژوهش
60 16 60 20 جمع امتیازات
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

تحلیل وضعیت موجود و تعیین نیازها: به منظور تحلیلوضعیت، تمام منابع موجود مرتبط، تا حد امکان جمعآوري شده و توسط کارگروههاي تعیین شده، بر حسب موضوع مرور شد و نیازهاي هر حوزه با نظر خبرگان و مقایسه وضع موجود و اهداف تعیین شده، برآورد شد. اهداف تعیین شده از برنامههاي استراتژیک معاونت پژوهش و فناوري (9)، برنامه راهبردي و توسعه دانشگاه (10)، برنامه استراتژیک معاونت پژوهشی دانشگاه (11) و سند راهبردي نظام آموزشی دانشگاه ،گرفته شد (12). در تحلیل وضعیت بر حسب حوزه مربوطه از 1- اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت: آمار مرگ و میر (13)، بار بیماریها (14)، شاخصهاي زیج حیاتی (15)، مجموعه سیماي سلامت (16)، بهرهمندي از خدمات سلامت (17)، گزارش وضعیت عوامل خطر بیماریهاي غیر واگیر (18)، 2-اطلاعات مربوط به نظام پژوهش سلامت، شامل مقالات چاپ شده در مجلات داخلی و خارجی، پژوهشهاي انجام شده و در حال انجام (19) و پایاننامهها (20)، 3- اطلاعات و گزارشات معاونت درمان (21)، معاونتهاي آموزشی (22) استفاده شد.
مشخص کردن عناوین پژوهشـی بـا اسـتفاده از مسـتندات تهیه شده در مرحله پیش، عنـاوین و حـوزه هـاي پژوهشـی بـا مشارکت همه افراد ذینفع، مطرح و با تشکیل جلسـات متعـدد با حضور ذینفعان و با استفاده از روشهاي بارش افکار، مباحثات گروهی متمرکز، تکنیک گروههاي اسـمی و در مـواردي ، روش دلفی انجام گرفت.
امتیازدهی بر اساس معیارهـ ا: در ایـن پـروژه، از معیارهـاي توصیه شده مدل COHRED (8) استفاده شـد . نظـر بـه عـدم تناسب چهار زیر گروه در دو معیار مدل COHRED با فراینـد اتخاذ شده تعیین اولویتها، تغییرات اندکی با حفـظ چهـارچوب کلی مـدل داده شـد (23). در ادامـه، توضـیحات و علـل ایـن تغییرات، ذکر خواهد شد. معیارهاي توصیه شده COHRED ونحوه امتیازبندي آنهـ ا بـا تغییـرات اعمـال شـده، در جـدول 1نشان داده شده است.
همانطور که در جدول 1 دیده میشود، معیارها به چهار گـ روه ضرورت، مناسبت، احتمال موفقیت بـراي اجـرا و تـأثیر نهـایی پیامدهاي پژوهش، تقسیم می شود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

گـروه 1- ض رورت: معیاره اي ایـن گ روه، عن اوین طرحه اي پیشنهادي را غربال مـ یکنـد و طرحهـاي غیرضـروري را کنـار میگذارد. سئوال کلیدي این است: آیا لازم است ایـن پـژوهش انجام شود؟ معیارهاي این گروه، تعیین میکند کـه آیـا طـرح پیشنهادي مناسب جمعیت هدف اسـت و بـه تکـرار مطالعـات گذشته نمیپردازد. این گروه، داراي پنج معیار است. سه معیار،شامل مسائل اخلاقی در پژوهش، وجود پاسـخ کامـل (معتبـر، پایا، دقیق و در دسترس) به سؤال مطرح شده و احتمال تأییـد و حمایت مسئولین که در مطالعه ما پذیرفتـه شـد و دو معیـار حقوق بشر و جنبههاي حقوقی و قانونی از این گروه حذف شد و امتیاز آنها به امتیاز سه معیار پذیرفته شده، افزوده شد. علت حذف معیار مربوط بـه حقـوق بشـر، واضـح نبـودن و نداشـتن تعریف مشخص از آن بود و علت حذف معیار تلقی غیر قانونی بودن انجام پژوهش، وجود مرجع دیگري براي ارزیابی حقـوقی و قانونی بودن مطالعات در دانشگاه است. به نظر مـی رسـد کـه وجود این دو معیار، موجب حذف نابجاي یک موضوع پژوهشی شود.
گ روه 2- مناس بت: ه دف از معیاره اي ای ن گ روه، حص ول اطمینان از این است کـه پـژوهش بـر روي طـرح پیشـنهادي، براي جمعیت هدف مناسب بوده و با در نظر گـرفتن عـدالت و برابري، به مشـکلات مربـوط بـه سـلامتی جامعـه مـی پـردازد . سئوال کلیدي این است کـه چـرا بایـد ایـن پـژوهش را انجـام دهیم؟ این گروه داراي هفـت معیـار ، شـامل نیازهـاي جامعـه، فراوانی، شدت، روند مشکل، مطابقت با اولویتهاي ملی، فوریـت و تأکید بر عدالت است.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

گروه 3- احتمال موفقیت براي اجـر ا: هـدف از م عیارهـاي ایـن گروه، ارزشیابی توانادي و وجود منابع مـورد نیـاز بـراي انجـام پژوهش در مورد طرح پیشنهادي است. سؤال کلیدي این است که آیا توانایی انجام این پژوهش وجود دارد؟ ایـن گـروه داراي چهار معیار است. دو معیار ظرفیت نظام براي انجام پـژوهش و احتمال حمایت مالی، در مطالعـه مـا پذیرفتـه شـد . دو معیـار توجیه اقتصادي و توجیه زمانی، از این گروه حذف شد و امتیاز آنها به امتیاز دو معیار پذیرفته شده، افزوده شـد . علـت حـذف این دو معیار، این است که در عناوین و حیطـه هـاي پژوهشـی تعیین شده مطالعه ما، بودجـه مـورد نیـاز و زمـان لازم بـراي اجراي طرح، وجود ندارد تا بتوان در مـورد توجیـه اقتصـادي و زمانی، قضاوت کرد. به نظر میرسد که این دو معیار در مرحله تعیــین اولویتهــاي پژوهشــی، مناســب نباشــند مگــر اینکــه موضوعات پژوهشی با بودجه و برنامه زمـان بنـدي ، ارائـه شـده باشد. یادآور میشود که در مورد توجیه اقتصادي، یـک معیـار دیگر با عنوان میزان صرفه جویی در هزینهها، در گـروه چهـار وجود دارد.
گروه 4- تأثیر نهایی پیامدهاي پژوهش: هدف از معیارهاي این گروه، برآورد فایده حاصل از به کارگیري یافتههـاي پـژوهش و تعیین ارزش و کارایی آن است. سـؤ ال کلیـدي ایـن اسـت : بـا انجام این پژوهش چه چیزي نصیب گروههاي ذینفع میشـود؟ این گروه داراي چهار معیار است. این معیارها شامل این مـوارد میشود: 1) به کارگیري یافتههاي پـژوهش و اسـتمرار آن، 2) تأثیر بر وضعیت سلامت جامعه (پوشش جمعیت، کاهش بار یا وسعت مشکل، تأثیر بر وضعیت سلامت در آینده، امکـان حـل یا تخفیف مسئله یا قابل پیشگیري بودن یا بهبود کیفیـ ت)، 3) میزان صرفه جوئی در هزینـه هـا، 4) تـ أثیر نهـا یی بـر توسـعه (میزان مشـارکت گروههـاي بینـابینی و ظرفیـت سـازي بـراي پژوهش).
پس از تنظیم و توافق براي معیارها در کمیته راهبردي، به هـر یک از عناوین و حوزههاي پژوهشی آماده شده، بر اساس چـک لیست معیارهاي شانزدهگانه ،14 نفر از اعضـاي هیئـت علمـی متخصص بیماریهاي قلب و عروق و 6 نفـر از سـایر تخصصـها ،شامل متخصصین پزشکی اجتماعی، اپیدمیولوژي، آمار حیاتی ،عضــو شــوراي پژوهشــی امتیــاز دادنــد . علــت انتخــاب افــراد امتیازدهنده خـارج از رشـته تخصصـی، نقـش تعـدیل کننـده، اشراف به تمامی معیارها و بیطرفی آنها بود. امتیاز کسب شده بین 16 تا 60 بوده که امتیـاز 60 بـه معنـی داشـتن بیشـترین اولویت اسـت . میـانگین امتیازهـا، بـه عنـوان امتیـاز آن عنـوان پژوهشی منظور شد. در این پـروژه، بـه جـاي امتیـاز دهـی بـه عناوین معیارها (ضرورت، مناسبت، احتمال موفقیت براي اجرا ،تأثیر نهایی پیامدهاي پژوهش) بـه اجـزاي آنهـا یعنـی بـه 16معیار، امتیاز داده شـ د. تجـارب قبلـی نویسـندگان نشـان داده است که استفاده از عناوین گروههاي چهارگانـه، بخصـوص در مورد ضرورت و مناسبت، نه تنهـا برداشـتهاي همسـان توسـط ذینفعان نداشت، بلکه با اجزاي تشکیلدهنده آن نیـز مطابقـت نشان نمیداد.
ه- تعیین اولویتهاي پژوهشی بر اساس بیشترین توافق: در ایـن مرحله با تشکیل کمیته تلفیق، عناوین و حوزههـاي پژوهشـی طبقهبندي شده و بـا تجمیـع عنـاوین و حـوزه هـاي پژوهشـی مشترك، اولویتهاي پژوهشی بر اسـاس بیشـترین توافـق و بـر حسب بیشترین امتیازات کسب شده، فهرست شد.
یافتهها
در تنظیم یافتههاي پژوهش سعی شده است به جاي عناوین پژوهشی، به بیان حوزههاي پژوهشی پرداخته شود، که تعدادي موضوع و عنوان در ذیل آن میتوان تعریف کرد.
بیست بیماري به عنوان اولویتهاي مرکز تحقیقات قلب و عروق دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به دسـت آمـد . اولویتهـاي پژوهشی به دست آماده به ترتیب اولویـت، شـامل انفـارکتوس قلبــی، فشــارخون بــالا، آنــژین ناپایــدار، آترواســکلروزیس، دیسلیپیدمی، نارسایی قلبی، آنـژین صـدري پایـدار، سـندروم متابولیک، عوارض کرونري بايپـاس، آمبـولی ریـه، بیماریهـاي دریچــه قلبــی، پیشــگیري از ترومبــوز وریــد عمقــی، تــب روماتیسمی، شوك کاردیوژنیـک، آریتمـی هـاي قلبـی، ایسـت قلبی و مرگ ناگهانی قلبی، بیماریهاي عروق محیطی، سنکوپ ،آنژیوپلاســـتی و والوپلاســـتی و بیماریهـــاي قلبـــی از نظـــر اپی دمیولوژي، اتیول وژي، عوام ل خط ر، پیش گیري، ب ازتوانی ،عوامل اجتماعی اقتصادي، آگـاهی و نگـرش مـردم نسـبت بـه عوامل خطر و پیشگیري است.
بیشتر بیماریها از جنبههاي خاصی، داراي اولویت پژوهشی بودند. در مجموع 76 حوزه پژوهشی در 20 حیطه، بهترتیب اولویت در جدول 2 ارائه شده است.
پژوهش در مورد پیشگیري، اولین اولویت از نظر زیر موضوعها بوده و اپیدمیولوژي در رتبه بعدي قرار دارد. این موضوع نشاندهنده وسعت دید امتیازدهندگان حوزههاي پژوهشی است، زیرا با وجود اینکه بیش از نیمی از آنها متخصصین بیماریهاي قلب و عروق بودند، ولی پژوهش در حوزه پیشگیري را خیلی بیش از درمان، داراي اهمیت میدانستند.
همینطور توجه به عوامل خطر نیز قابل توجه است. در جدول 3 توزیع زیر موضوعها نشان داده شده است.

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

جدول 3- اولویتهاي پژوهشی بیماریهاي قلب و عروق بر حسب زیرموضوعها
تعداد زیرموضوع رتبه
17 پیشگیري اول
14 اپیدمیولوژي دوم
9 اتیولوژي سوم
8 عوامل خطر چهارم
8 درمان پنجم
7 تشخیص ششم
3 درمانهاي جایگزین هفتم
3 عوارض هشتم
7 سایر جنبهها نهم
76 جمع 1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بحث
دستاورد این مطالعه، تعیین76 اولویت پژوهشی در 20 حیطه مربوط به بیماریهاي قلبی عروقی بود. سه بیماري انفارکتوس قلبی، فشار خون بالا و آنژین ناپایدار، سه اولویت اول از نظر موضوع و سه زیرموضوع پیشگیري، اپیدمیولوژي و اتیولوژي ،بیشترین اولویت پژوهشی را کسب کردند.
در مقایسه با اولویتهاي پژوهشی اعلام شده از سوي معاونت پژوهشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خرداد 1376، ملاحظه میشود که از 21 اولویت ذکر شده در زمینه علوم بالینی بیماریهاي قلب و عروق، تعداد ده اولویت، مربوط به پیشگیري و پنج مورد، مربوط به آنژین استرپتوکوکی، تب روماتیسمی و عوارض آن و شش مورد باقیمانده، مربوط به اتیولوژي، درمان و بازتوانی بود (24). البته اولویتهاي آن زمان ،بهصورت عنوان، مطرح شده و مبتنی بر نظر سنجی از خبرگان بود.
سؤالی که پیش میآید این است که چرا در اعلام اولویتهاي پژوهش در طول 12- 10 سال، موضوعهاي همانندي مطرح میشود. براي پاسخ به این سؤال، سه فرضیه مطرح میشود: اول، موضوعها همچنان بهطور واقعی وجود دارند. دوم، در طول این سالها یا پژوهش کافی در این موارد نشده یا پژوهش انجام شده، نتوانسته است مشکلات را حل کند. سوم ،مشارکتکنندگان در فرایند تعیین اولویتها، بر اساس اطلاعات و معیارها امتیاز ندادهاند.
براي اینکه ببینیم بین اولویتهاي تعیین شده در این مطالعه، با علل مرگ و بار بیماري چه رابطهاي وجود دارد، از یافتههاي دو مطالعه زیر استفاده میشود:
در سال 1383 تعداد 583‚304 مورد مرگ در کشور، ثبت شده است. میزان تقریبی مرگ و میر خام ،435 نفر در هر صد هزار نفر، جمعیت است. اولین عامل مرگ با تعداد 007‚138 (3/45%) نفر به علت بیماریهاي قلبی و عروقی، رخ داده است. میزان مرگ به علت بیماریهاي قلبی عروقی در کل سنین ،205 نفر در هر صدهزار نفر جمعیت و در سنین بیش از 70 سال، به 4156 نفر در هر صدهزار نفر جمعیت، افزایش یافته است. به عبارت دیگر ،45% مرگ در کلیه سنین و 64% مرگها در سنین بیش از 70 سال به علت بیماریهاي قلبی و عروقی رخ میدهد (13). میزان عمر از دست رفته به علت بیماریهاي قلبی عروقی، برابر 188‚183‚1 سال (26% از کل) است. در مجموع، بار بیماریهاي قلبی عروقی در کشور با 882‚507‚1 سال ،(4/10% از کل بیماریها) رتبه سوم کشوري را بعد از بیماریهاي روانی و حوادث و سوانح، داراست (14). بنابراین بیماریهاي قلبی و عروقی، اولین علت مرگ و سومین علت بار بیماري در کشور است. در نتیجه، اولین اولویت نظام سلامت در کشور محسوب میشود.
در این مطالعه، در اعلام اولویتهاي پژوهشی به جاي عناوین پژوهشی، حوزههاي پژوهشی بیان شده است. این انتخاب،موجب میشود که ذینفعان مشارکتکننده در فرآیند این پروژه، بتوانند در حیطه گستردهتري در مورد موضوع پژوهشی تفکر کرده و از آن بهعنوان نقطه تمرکز، استفاده کرده و به بسط ایده بپردازند. همچنین فرصت تفکر گسترده را براي سایر محققینی که میخواهند با استفاده از لیست اولویتهاي این پروژه به پیشنهاد طرح پژوهشی اقدام نمایند، فراهم میسازد و در همان حال، عرصه را جهت ابداع ایدههاي نو تسهیل میکند. مزیت دیگر این روش این است که وجود و حضور یک عامل را که در عمل، یک مانع مهم در مشارکت بود نیز برطرف میکند. این مانع، ترس از عدم رعایت حقوق معنوي فرد ارائه دهنده عنوان پژوهش است. با استفاده از حیطههاي پژوهشی، این انگیزه در افراد ایجاد میشود که با عنوان نمودن این حیطهها زمینه را براي ارائه پروپوزالی با موضوعات پژوهشی مورد نظر خود، مهیا کنند و بدینترتیب،حقوق معنوي و مالکیت معنوي آنها محفوظ باقی بماند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید