پژوهنده (مجله پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)
تاریخ دریافت مقاله: 20/1/90سال شانزدهم، شماره 4، پی در پی 82، صفحات 154 تا 161تاریخ پذیرش مقاله: 12/9/90مهر و آبان 1390
اثر سه ماه تمرینهاي مقاومتی پیشرونده بر غلظت لپتین و اینترلوکین-6 در
مردان چاق
32*1
دکتر سیروان آتشک ،دکتر محمد علی آذربایجانی ،حسین شرفی
دکتراي فیزیولوژي ورزشی،گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران
دانشیار،گروه فیزیولوژي ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزي
مربی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد

چکیده
سابقه و هدف: با توجه به شیوع گسترده چاقی در ایران و در سراسر جهان و افزایش عـوارض و بیماریهـاي ناشـی از آن، شـناخت روشـهاي مؤثري که بتواند عوامل خطرزا و عوارض ناشی از آن را در افراد چاق کاهش دهد، میتواند کاربردهاي بسیار مهمی از نظر بالینی داشته باشد. از این رو ،هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثرات 3 ماه تمرینهاي مقاومتی پیشرونده، بر غلظت لپتین و اینترلوکین- 6 در مردان چاق بود.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روشها: دریک کارآزمایی نیمه تجربی ،20 مرد چاق (30≥(BMI 30-20 ساله از بین افراد داوطلب، انتخاب و بهطور تصـادفی، در 2گروه تمرینهاي مقاومتی (10 نفر) و کنترل (10 نفر) قرار گرفتند. افراد گروه تمرین مقاومتی، یک برنامه مقاومتی پیشرونده را که شـامل 8حرکت مقاومتی بود ،3 جلسه در هفته و به مدت سه ماه انجام دادند. 5 میلیلیتر خون پس از 14-12 ساعت ناشتایی شـبانه، در دو مرحلـه پیش از آزمون و 48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرینی از وریـد آنتـی کیوبیتـال بـراي سـنجش غلظتهـاي لپتـین و اینترلـوکین -6 سـرم، جمعآوري شد. دادهها با استفاده از آزمونهاي آماري تی همبسته و تی مستقل، در سطح معنیداري 05/0≤p تحلیل شد.
یافتهها: پس از 3 ماه تمرینهاي مقـاومتی، سـطوح لپتـین سـرمی، کـاهش معنـیدار یافـت (از 86/4±23/21 نـانوگرم بـر دسـی لیتـر بـه 36/5±21/16 نانوگرم بر دسیلیتر؛ 007/0=p) غلظت اینترلوکین-6 سرمی نیز کاهش معنیدار داشت (از 29/0±53/8 پیکوگرم بر میلیلیتر به 81/0±32/5 پیکوگرم بر میلیلیتر؛ 0004/0=p). در حالی که تغییرات غلظت لپتـین، 91/6±91/19 نـانوگرم بـر دسـی لیتـر، در مقابـل 39/7±31/20 نانوگرم بر دسیلیتر (463/=p) و اینترلوکین6، 62/0±51/9 پیکوگرم بر میلیلیتر، درمقابل 67/0±61/9 پیکوگرم بر میلیلیتر
(641/0=p) درگروه کنترل در این زمان، از نظر آماري معنیدار نبود.
نتیجهگیري: نتایج این مطالعه نشان داد که انجام تمرینهاي مقاومتی طولانیمدت، باعث کاهش معنیدار غلظت لپتین و اینترلوکین-6 می شود. ینابراین پیشنهاد می شود این تمرینها میتواند به عنوان یک راهکار درمانی مؤثر و کمهزینه در کنترل درصد چربی و ترکیب بدن وزن
مردان جوان چاق، مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس، به مردان جوان چاق توصیه میشود بهطور مـنظم بـه اجـراي تمرینهـاي مقـاومتی بپردازند.
واژگان کلیدي: تمرینهاي مقاومتی پیشرونده، غلظت لپتین، اینترلوکین-6، مردان چاق.

لطفالطفاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایید:
Atashak S, Azarbayjani MA, Sharifi H. Effect of three-month progressive resistance training on leptin and Interleukin-6 concentration in obese men. Pejouhandeh .16-451:)4(61;1102

مقدمه1
چاقی عمدهترین عامل خطرساز براي بسیاري از بیماریهاي شایع جهان از جمله دیابت، بیماریهاي قلبی- عروقی، فشار

*نویسنده مسؤول مکاتبات: دکتر سیروان آتشک؛ آذربایجان غربی، مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی؛ نمابر:
04422233000؛تلفن همراه: 09143180386؛ پست الکترونیک:
[email protected]
خون بالا، اختلالات متابولیکی و انواع مختلف سرطانهاست (2و1). امروزه شیوع جهانی چاقی، بهعنوان یک چالش بزرگ اجتماعی در حوزههاي مختلف، بویژه در بخش سلامت عمومی و هزینههاي مربوطه به شمار میرود (3). اما هزینههاي مالی ،تنها بخشی از نگرانیهاي کلی ناشی از اضافه وزن و چاقی است ،به طوریکه افراد چاق، بیشتر در معرض خطر و توسعه بیماریهاي مزمن خطرناك بوده (4) و در نهایت افراد چاق، با کاهش طول عمر و مرگ زودرس مواجه هستند.
از سوي دیگر، شیوع چاقی و پیشرفت سریع آن، موجب شده تحقیقات به سمت تنظیم و تعادل وزن بدن، متمرکز شوند (5). مطالعات مختلف نشان دادهاند که چاقی با تغییر سطوح هورمونهاي اثرگذار در تعادل وزن و انرژي، مانند لپتین (Leptin) و گرلین (Ghrelin)، همراه است (6). بهطوري که غلظت پلاسمایی لپتین با محتواي بافت چربی، متناسب بوده و بهطور چشمگیري در افراد چاق (7) و حیوانات چاق (8)، غلظت پلاسمایی آن افزایش مییابد. لپتین، هورمون پروتئینی با توده مولکولی 16کیلو دالتون است که توسط ژن چاقی تولید شده (10و9) و به روش ضربانی توسط سلولهاي بافت چربی (Adipocytes) به داخل گردش خون عمومی ریخته میشود (11) و تصور این است که نقش مهمی را در تنظیم وزن بدن و متابولیسم انرژي ،در افراد چاق ایفا میکند (9). پیشنهاد شده در افراد چاق ،افزایش سطوح لپتین در گردش (به عنوان شاخص مقاومت لپتین)، دربروز بیماریهاي مرتبط با چاقی، از قبیل بیماریهاي قلبی-عروقی (12)، دیابت نوع دوم (9)، مقاومت به انسولین
(8) و فشار خون بالا (10) در انسانها اثر داشته باشد.
همچنین شواهد فراوانی وجود دارد که چاقی با افزایش سطوح پلاسمایی سایتوکاینهاي التهابی، همراه بوده و در واقع، چاقی را بهعنوان یک وضعیت التهابی خفیف (Low grade
inflammation) معرفی کردهاند (13). بهعلاوه، این سایتوکاینها میتوانند عامل خطر قدرتمندي براي بیماریهاي قلبی- عروقی از جمله سکته قلبی و انفارکتوس میوکارد باشند (14). یکی از این سایتوکاینها که سطوح آن در افراد چاق نسبت به افراد داراي وزن طبیعی، افزایش پیدا میکند، اینترلوکین- 6 است (15).
اینترلوکین- 6 گلیکوپروتئینی با وزن مولکولی 20 تا 30 کیلو دالتون بوده که منبع اصلی آن، سلولهاي سیستم ایمنی، سلولهاي اندوتلیال عروقی و سلولهاي چربی بوده (16) و غلظت سرمی آن با اندازههاي چاقی، از قبیل شاخص توده بدن (Body Mass Index‚ BMI)، نسبت دور کمر به لگن و درصد چربی بدن، همبستگی بالایی دارد (17).
با این حال، نتایج برخی از مطالعات قبلی نشان میدهد شرکت در فعالیتهاي ورزشی، بویژه فعالیتهاي هوازي و بهکارگیري عوامل تغذیهاي، میتواند روش مناسبی براي پیشگیري از عواقب و بیماریهاي ناشی از چاقی باشد (18). اما از آنجا که بسیاري از افراد چاق احتماًلاً به دلیل محدودیتهاي ارتوپدي و قلبی-ریوي قادر به شرکت در فعالیتهاي هوازي نیستند، مطالعات متعدد نشان دادهاند انجام تمرینهاي مقاومتی منظم، ممکن است شیوه سودمندي براي کاهش شاخصهاي التهابی (19) و بهبود هورمونهاي تنظیمکننده تعادل انرژي/وزن در افراد چاق ،مسن و بیمار باشد (20). در این راستا، فتروس و همکاران (2005) گزارش دادند تمرینهاي مقاومتی طولانیمدت، باعث کاهش معنیدار غلظت لپتین پلاسما در مردان غیر فعالمیشود (20). در مطالعهاي دیگر، حقیقی و همکاران (1385) کاهش میزان سایتوکاینهاي التهابی، اینترلوکین-6 و عامل نکروز تومور (TNF-α) در مردان چاق را پس از اجراي 13هفته تمرینهاي مقاومتی، گزارش کردند (21). در حالی که نتایج برخی دیگر از مطالعات، مغایر با یافتههاي این محققان بود و بیانگر عدم تأثیرگذاري تمرینهاي مقاومتی بر غلظت لپتین و اینترلوکین-6 است (22و 23).
بنابراین با توجه به شیوع گسترده چاقی در ایـران و در سراسـر جهان و افـزایش عـوارض و بیماریهـاي ناشـی از آن (24) و بـا توجه به تناقضات موجود در مطالعات قبلی، شـنا خت روشـهاي مؤثري که بتواند عوامل خطـرزا و عـوارض ناشـی از آن را در افـراد چاق، کاهش دهد، میتواند کاربردهاي بسیار مهمی از نظر بـالینی داشته باشد. از این رو هدف از پژوهش حاضر، تعیین اثـرات 3 مـاه تمرینهاي مقاومتی پیشـرونده بـر غلظـت لپتـین و اینترلـوکین – 6درمردان چاق بود.
مواد و روشها
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در یک کارآزمایی نیمه تجربی ،20 مرد چاق به صورت هدفمند و داوطلبانه از بین افراد ذيصلاح (بر اساس برخی از شاخصهاي آنتروپومتري از قبیل 30≥BMI، جنس مذکر، گروه سنی 30- 20سال) انتخاب شدند. همه شرکتکنندگان باید قبل از نام نویسی در این مطالعه، واجد شرایط زیر میبودند: 1) عدم شرکت در برنامههاي ورزشی منظم ،2) عدم ابتلا به بیماریهاي مزمن ،3) عدم استعمال دخانیات ،4) عدم ابتلا به بیماریهاي تنفسی، متابولیکی ،قلبی- عروقی، کلیوي، کبدي و یا سایر بیماریهاي مزمن. پس از توضیح و شرح کامل موضوع، اهداف، روشهاي تحقیق، تکمیل و اخذ فرم رضایتنامه و تکمیل پرسشنامه سلامت و سابقه ورزشی ،تمامی افراد داوطلب پس از احراز شرایط ذکر شده، در قالب طرح نیمهتجربی به صورت تصادفی به دو گروه کنترل (10نفر) و تمرینهاي مقاومتی (10 نفر) تقسیم شدند. گروهها بر اساس وضعیت جسمانی، سن، درصد چربی بدن و BMIهمگن شدند. همچنین در راستاي تعیین درصد چربی بدن از ضخامت سنج پوستی (Caliper) و ضخامت چینهاي پوستی پشت بازو، شکم و فوق خاصره سمت راست بدن با استفاده از کالیپر و فرمول بروزك و همکاران (1967) استفاده شد (25). لازم به ذکر است در پایان دوره جمعآوري اطلاعات، دادههاي مربوط به 4 نفر از آزمودنیها، به دلیل بیماري (2 نفر) و عدم به پایان رساندن برنامه تمرینی (2 نفر) کنار گذاشته شدند.
برنامه تمرینی
برنامه تمرینهاي مقاومتی مورد استفاده در این مطالعه، قبًلاً در مطالعات دیگر به کار رفته بود (26). این تمرینهاي مقاومتی، بهصورت ایستگاهی و دایرهاي اجرا شدند. لذا به منظور آشنایی آزمودنیها با حرکات و دستگاههاي مورد استفاده، در دو هفته نخست، آزمودنیها به سالن آمادگی جسمانی و بدنسازي دانشگاه فراخوانده شدند تا با شیوه مناسب بلند کردن وزنهها و تکنیک صحیح نفسگیري آشنا شدند و یک تکرار بیشینه آزمودنیها در حرکات مورد نظر محاسبه شد (در راستاي تعیین یک تکرار بیشینه (1-RM) از فرمول برزسکی (Brzycki) [((تکرار×0278/0)- 0278/1)/وزنهجابجا شده به کیلوگرم= یک تکرار بیشینه] استفاده شد. بدین ترتیب، شرکتکنندگان پس از 10-5 دقیقه گرم کردن، به ترتیب به اجراي فعالیت در ایستگاههاي زیر پرداختند. پرس پا (Leg Press)، پرس سینه (Chest Press)، سیم کش (Let pull)، پشت بازو (Triceps push-down)، باز کردن زانو با
دستگاه (Knee extension)، حرکت پارویی (Seated row)، جلو بازو با هالتر (Biceps curl) و دراز و نشت (Abdominal crunch). شرکتکنندگان در طی هفته سوم وچهارم، هر ایستگاه را 2 الی 3 دوره (Set) با 20- 15 تکرار در شدت 1-RM 50-40% انجام دادند. از هفته 8-5 هر ایستگاه را 3 دوره با 15-12 تکرار و شدت 1-RM %75-50 و در مدت 4 هفته آخر، ایستگاهها را با تکرارها 12- 8 و با شدت 1-RM %85-75اجرا کردند. زمان استراحت بین ایستگاهها ،45 ثانیه و زمان استراحت بین هر دایره ،90 ثانیه در نظر گرفته شد. بهعلاوه ،به منظور رعایت اصل اضافه بار و جلوگیري از اثر سازگاري ،1-RM آزمودنیها در تمامی ایستگاهها، هر 3 هفته یک بار، مورد محاسبه قرار گرفته و در هر جلسه بار تمرینی به دقت بر اساس آن اجرا و کنترل شد. همچنین از کلیه شرکتکنندگان خواسته شد که در طول مطالعه، رژیم غذایی معمول خود را داشته باشند و بسته به گروهی که در آن بودند، فعالیت بدنی خود را تغییر ندهند و یا در فعالیتهاي ورزشی دیگر شرکت نکنند.
خونگیري و سنجشهاي بیوشیمیایی
بهمنظور بررسی تأثیر تمرینهاي مقاومتی بر میزان غلظت لپتین و اینترلوکین-6، نمونههاي خونی آزمودنیها در دو
156/ دوماهنامه پژوهنده سه ماه تمرینهاي مقاومتی پیشرونده و غلظت لپتین وIL-6 …
مرحله پیشآزمون-پسآزمون، از محل ورید پیشآرنجی در حالت ناشتا جمعآوري شد. در مرحله اول از آزمودنیهاي دو گروه، خواسته شد که 72-48 ساعت قبل از آزمون، از انجام هرگونه فعالیت ورزشی سنگین، پرهیز کنند. بدین ترتیب ،نمونههاي خونی جمعآوري شده و سپس آزمودنیهاي گروه تمرینی، به مدت 12 هفته متوالی (3 جلسه در هفته) به اجراي فعالیت با وزنه در ایستگاههاي مقاومتی پرداختند. در حالی که گروه کنترل طی همین دوره، بدون فعالیت باقی ماندند. پس از سپري شدن این مدت و گذشت 72-48 ساعت پس از آخرین جلسه تمرینی، آزمودنیهاي دو گروه مجددمجددًاًا به آزمایشگاه دعوت شدند و مانند مرحله اول از آنها خونگیري به عمل آمد. از روش الایزا براي اندازهگیري فاکتورهاي بیوشیمیایی استفاده شد. بدین ترتیب براي اندازهگیري غلظت اینترلوکین- 6 از کیت Invitrogen ساخت کشور آمریکا، با درجه حساسیت pg/ml 2 استفاده شد که ضریب تغییرات درون آزمودنی (Intra-assay CV) آن 4/5% بود. بهعلاوه، براي اندارهگیري غلظت لپتین از کیتDiagnostic Biochem کشور کانادا با درجه حساسیت ng/ml5/0 استفاده شد که ضریب تغییرات درون آزمودنی و بین آزمودنی آن به ترتیب 4/7% و 7/8% بود.
روش آماري
ابت دا ب راي بررس ی نرم ال ب ودن توزی ع دادهه ا، از آزم ـون کلم وگروف-اس میرنوف اس تفاده ش د. س پس ب راي مقایس ه میانگین بین گروههـا از آزمـون آمـاري تـی، بـراي گروههـاي مستقل و براي مقایسه میانگین هر گروه، قبـل و پـس از دوره تمرینی از آزمون تی همبسته، اسـتفاده شـد . کلیـه محاسـبات آماري در سطح معنیداري 05/0< pو با اسـتفاده از نـرم افـزار SPSS نسخه شانزدهم انجام شد.
یافتهها
تفاوت آماري معنیداري در مقادیر BMI، درصد چربی بدن ،سن، قد و وزن در ابتداي پژوهش، بین دو گروه وجود نداشت (05/0>p) و گروهها کاملاً با یکدیگر، همگن بودند (جدول1).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:10 +0330 on Wednesday January 10th 2018

درصد چربی بدن در گروه تمرین مقاومتی، به دنبال 3 ماه تمرینهاي مقاومتی از 5/3±2/27 به 1/3±1/23 کاهش یافت که این کاهش از نظر آماري معنیدار بود (003/0p=). در حالی که در گروه کنترل، کاهش مشاهده شده از نظر آماري معنیدار نبود (5/2±8/25 در مقابل 0/3±5/25). بهعلاوه مقادیر شاخص توده بدن در دو گروه، پس از مداخله، تغییر معنیداري نداشت (جدول 2).
جدول 1- میانگین و انحراف معیار مشخصات فردي شرکتکنندگان در تحقیق
متغیرگروه

مقاومتی

تمرین
کنترل

گروه

مقاومتی

تمرین

کنترل



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید