پژوهنسال ده (مجله چهاردهم، فروردين پژوهشيشماره و 1، ارپي دانشگاهدر ديبهشتپي علوم 79، 1390 پزشكي صفحات شهيد39 تا 41 بهشتي) تاريختاريخ دريافتپذيرش مقالهمقاله:: 3016/1//4/8990
آيا اندازه گيري دقيق پارامترهاي بيوشيميايي سرم هاي ليپميك مقدور است؟
دكتر هوشنگ اميررسولي1*، ناصر ولائي2
دانشيار، گروه علوم آزمايشگاهي، دانشكده پيراپزشكي ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-9875185380

عضو هيأت علمي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: وجود ليپيد با غلظت بالا در سرم بيماران هيپرليپميك منجر به مخدوش كردن نتايج پارامترهاي مورد اندازهگيـري درنمونه سرم اين بيماران مي شود. با توجه به در دسترس نبودن و گران بودن روش استاندارد اولتراسانتريفوژ جهت جدا كـردن ليپيـد در اين موارد و براساس تجربيات شخصي در حذف ليپيدهاي اين نمونهها به روش استخراج با حلال اتيـل اسـتات، ايـن تحقيـق در سـال1388 انجام گرفت.
مواد و روشها: ابتدا 45 نمونه سرم نرمال انتخاب شد و پس از تعيين سيزده پارامتربيوشيميايي در آنها، به آنها ليپيد افزوده شد. پـساز تأييد ليپميك بودن آنها، دو سري نمونه از آنها انتخاب شد؛ ليپيد قسمت اول به روش استخراج با اتيل استات و قسمت دوم بـا روشاستاندارد اولتراسانتريفوژ از نمونه جدا شد و مجدداً پارامترهاي بيوشيميايي اندازهگيري شد . مقادير بـهدسـت آمـده از ايـن دو روش بـاآزمون T مكرر مورد قضاوت آماري قرار گرفت.
يافتهها: در آزمايشات، نرمال بودن پارامترهاي بيوشيميايي در نمونه اوليه و غير نرمال بودن پارامترها پس از افزودن ليپيد تأييـد شـد. تفاوت نتايج اندازهگيري پارامترهاي اعلام شده پس از استخراج ليپيد به روش اتيل اسـتات بـا روش اسـتاندارد اولتراسـانتريفوژ از نظـر آماري معني دار نبود (6/0 p>). با اينكه ميزان اوره در روش استخراج كمتر و ALT بيشتر از نمونـه اولتراسـانتريفوژ بـود (05/0 p<) ولي مقادير دو پارامتر فوق در روش اتيل استات به مقادير آن در نمونه اوليه نزديكتر بود.
نتيجهگيري: به نظر ميرسد استخراج ليپيد نمونههاي ليپميك با حلال اتيل اسـتات مقـدور مـيباشـد و تحقيقـات بيـشتر را توصـيه مينمايد.
-19019245629

واژگان كليدي: هيپرليپيدمي، ليپميك، پارامترهاي بيوشيميايي، اتيل استات لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Amirrasouli H, Valai N. Is there a possible way to accurately determine biochemical parameters in lipemic specimens?
Pejouhandeh 2011;16(1):39-41.
15547258

مقدمه1
يكي از دغدغه ها و نگراني پزشكان و آزمايشگاهها اندازه گيـريدقيق پارامترهاي سرمهاي ليپميك است. زيـرا تـريگليـسريدبالايmg/dl 400 بـه عنـوان نمونـه ليپميـك در آزمايـشهاي بيوشيمي باليني مزاحمت ايجاد ميكند 1-4(). روزانه مواردي از نمونههاي ليپميك در آزمايشگاهها ديده ميشود كه ب هعلـتبالا بودن ليپيد نمونه، انجام آزمايـشات بيوشـيميايي بـا دقـتقابل قبول امكانپذير نمـي باشـد؛ زيـرا ليپيـد بـ هعلـت ايجـادكدورت و تغيير جذب نوري واكنش نهايي، غلظت پارامترهـاي مـورد ان دازهگيـري را ب هط ور ك اذب تغيي ر مـي د ه د 2().

*نويسنده مسؤول مكاتبات: دكتر هوشـنگ اميررسـولي؛ تهـران، ميـدان قـدس، اول خيابان دربند، دانـشكده پيراپزشـكيِ دانـشگاه علـوم پزشـكي شـهيد بهـشتي ، گروه علوم آزمايشگاهي، تلفن: 22718531 -21- 98+ پست الكترونيك: [email protected]

به علاوه به علت جايگزيني چربي با آب سرم ميزان الكتروليتها كه در آب سرم محلولاند به همان نسبت كاهش پيدا مي كنـد 5(). براي از بين بردن دخالت چربيهـاي بـالا روش اسـتاندارد، استفاده از دستگاه اولتراسانتريفوژ ميباشد. با اين روش چربيهااز بقيــه ســرم جــدا شــده و در نتيجــه تجزيــه پارامترهــايبيوشيميايي مقدور خواهد شـد 6(). امـا بـه علـت گرانـي و دردسترس نبودن دستگاه اولتراسـانتريفوژ اسـتفاده از آن مقـدورنمي باشد. طبعاً عـدم امكـان انـدازه گيـري دقيـق پارامترهـايبيوشيميايي عوارض شناخته شـده خـود را دارد 7-9(). سـؤال اين است كه آيا امكان دارد كه با روشـهايي چربيهـاي سـرم راجدا كرده و سرم عاري از چربيها را مورد تجزيـه قـرار داد؟ بـهنظر مي آيد چون چربيها در بعـضي حلال هـاي شـيميايي قابـلاستخراج هستند پاسخ اين سؤال مثبـت باشـد و نيـز در يـكمطالعه آزمايشي پاسخ سؤال نيز مثبـت بـود. امـا نگرانـي ايـناست كه با اين عمل آيا مقدار پارامترهـاي بيوشـيميايي مـورداندازه گيري تغيير ميكنند يا خير. براي پاسخ به ايـن سـؤال وبه منظور مقايـسه نتـايج پارامترهـاي بيوشـيميايي سـرمهـايليپميــك در روش حــلال اتيــل اســتات بــا روش اســتاندارداولتراسانتريفوژ، اين تحقيق روي نمونه هاي مراجعـهكننـده بـهدانشكده پيراپزشكي شهيد بهشتي و بيمارستان مهراد در سال1388 انجام يافت.

مواد و روشها
تحقيق به روش تجربي انجـام گرفـت. تعـداد 45 نمونـه سـرمنرمال افراد (نمونهA ) انتخاب گرديد . ميزان پارامترهاي سديم،پتاسـيم، منيـزيم، كلـسيم، فـسفر، گلـوكز، اوره، اسـيداوريك، كراتينين، آ لانـين آمينوترانـسفراز، آسـپارتات آمينوترانـسفراز،كلسترول، و تري گليسريد با استفاده از كيتهاي پارس آزمونو دستگاهRA1000 و فلم فوتومتر به دسـت آمـد. بـراي انـدازهگيري پايايي (Reliability)، شش نمونه از طريـقTest retest بررسي شد و عدد بدست آمده برابر 96% بود.
سپس به تمام اين نمونهها به ازاء هـر يـك ميلـي ليتـر سـرم، 100 ميكروليتــر intralipid اضــافه شــد ، بــ ه طــوري كــه تري گليسريد نمونـههـا بـه هـزار ميلـي گـرم درصـد رسـيد وپارامترهاي فوق مجدداً مورد آزمايش قرار گرفـت و مقـادير آنثبت گرديد(B) . در مرحله بعد به كليه نمونهها اتيل استات بـهنسبت 1 ميليليتر سرم+ 2 ميليليتر اتيل استات اضافه شـــد(نمونهC ). پس از مخلوط كردن بـا دورg 1500 بـه مـدت5 دقيقه سـانتريفوژ و لايـه اتيـل اسـتات و سـرم از هـم جـدا و آزمايشات به همان روش قبل روي سرم تكرار گرديد و مقـاديرآنها بررسي و ثبت گرديد. ده نمونه از نمونه هـاي ليپيـدي(B) جهت تعيين validity روش استخراج با اتيلاستات، با استفادهاز روش gold standard اولتراسـانتريفوژ در بخـش بيوشـيمي دانشكده پزشكي دانشگاه علوم پزشـكي تهـران بررسـي شـد ونتيجه ثبت گرديد (نمونهD ). ب مقادير هدسـت آمـده تمـام 13
40/ دوماهنامه پژوهنده آيا اندازهگيري دقيق پارامترهاي بيوشيميايي سرم هاي …

پارامتر در سه مرحله آزمايشات با آزمونT-test دو به دو موردقضاوت آماري قرار گرفت و همچنين نسبتA/C و A/D نمونه تعيين و گزارش گرديد.

يافته ها
تحقيــق روي 45 نمونــه انجــام گرفــت . مقــادير پارامترهــاي بيوشيميايي برحس ب مراحل آن در جدول 1 ارائه شده اسـت و نشان ميدهد كه در مرحله B كـه ليپيـد اضـافه شـد، مقـاديرسديم، پتاسيم ، و منيزيم به طور معني داري كاهش (01/0<P) و 10 پارامتر بيوشيميايي ديگر افزايش يافت (01/0<P).
در مقايسه روشهاي حذف ليپيد ديده شد كـه اخـتلاف ميـانمقـادير انـ دازهگيـري شـده در دو روش، در مـورد 9 شـاخص سديم، پتاسيم، منيزيم، كلسيم، فسفر، گلـوكز، اسـيد اوريـك،كراتينين،AST ، معني دار نبود(4/0 <P). بـهعلـت حـذف دو پارامتر كلـسترول و تـريگليـسريد در روشـهاي اسـتخراج بـااتيل استات و اولتراسانتريفوژ، اين دو پارامتر مورد انـدازهگيـريقرار نگرفت. اما اوره ب هميزان 7 واحد كمتر از ميزان واقعي بـودو آزمون نشان داد كه اين اختلاف از نظر آماري معنيدار است(05/0<P) و نيز ميزان ALT در روش حذف ليپيد توسط اتيل استات به ميزان 5 واحد (7/21%) كمتر بود (05/0<P). ضمن اينكه اندازهگيري پارامترهاي بيوشيميايي فوق در روش حـذفليپيد با اتيلاستات نه تنها مقدور بود، بلكه به م قادير اوليه آنهانيز نزديكتر بود (جدول1).

بحث
تحقيق نشان داد استخراج ليپيد توسـط اتيـلاسـتات تـأثيري روي پارامترهاي مورد مطالعه نداشته است. در بررسي مقالات ، تحقيقي كه تأثير اتيل اسـتات و سـاير حلالهـاي شـيميايي راروي نمونه هاي ليپميك بررسي و گزارش كرده باشـد مـشاهده نشد و يا در دسترس نبود تا امكان مقايسه وجود داشته باشد.
جدول 1- مقايسه غلظت پارامترهاي بيوشيميايي در شرايط متفاوت
A/D A/B P value اولتراسانتريفوژ A+lipid+EA* A+lipid Serum A آناليت
1/01 1/02 P<0/9 142±2/2 141±2/6 128±6/2 144±2/4 سديم
1/09 1/04 P<0/9 4/4±0/13 4/6±0/11 3/6±0/13 4/8±0/15 پتاسيم
1/2 1/05 P<0/4 1/5±0/31 1/7±0/33 1/1±0/29 1/8±0/31 منيزيم
0/95 1/03 P<0/4 9/6±0/79 8/9±0/72 14±1/1 9/2±0/81 كلسيم
1/08 1/1 P<0/9 3/6±0/27 3/5±0/25 6/1±0/33 3/9±0/21 فسفر
0/96 1/06 P<0/ 6 99±2/9 90±2/6 166±8/2 96±2/1 گلوكوز
0/90 1/2 P< 0/0 5 32±1/6 24±1/3 55±1/9 29±1/1 اوره
0/94 1/06 P<0/2 5/4±0/61 4/8±0/53 8/9±0/71 5/1±0/41 اوريك اسيد
0/84 0/84 P<0/9 1/3±0/29 1/3±0/31 2/3±0/29 1/1±0/26 كراتينين
0/94 0/89 P<0/8 28±2/7 29±2/8 115±6/36 26±1/4 SGOT(AST)
0/84 1/16 P<0/0 5 25±1/6 18±1/5 109±5/6 21±1/6 SGPT(ALT)
– – – – 251±15/2 215±5/4 كلسترول
– – – – 987±72/0 166±3/9 تري گليسريد
EA*: اتيل استات
شماره 1، پي در پي 79، فروردين و ارديبهشت 1390 دكتر هوشنگ اميررسولي و همكاران/ 41

اما س ؤال اين است كه چگونه و با چه مكانيزمي اتيلاسـتات دراندازه گيريهاي بيوشيميايي تأثير نگذاشـته اسـت. شـايد دليـلاصلي، عدم تجزيه و مخلوط شدن آن با سرم باشد. اتيل استات حلال شناخته شده شيميايي در استخراج چربيها اسـت (10 و11) و نقش آن تنها جدا كردن چربيها و از بين بردن كـدورتحاصل از آنها در نمونههاي سرم بود؛ كما اينكه در نمونـههـايC، چربيها به خوبي از نمونههاي سرم اسـتخراج شـده اسـت؛ ومنطقاً نبايد روي پارامترهاي ديگر اثر كاذب داشته باشد.
اين تحقيق داراي محدوديتهايي بود كه مهمتـرين آنهـا اضـافهكردن مقادير دستي چربي بـه نمونـه هـاي سـرم بـراي ايجـادليپمي بود كه طبعاً اعتبـار خـارجي بـاليني نـدارد. ولـي ايـنتحقيق داراي اعتبار دروني است به دليل اينكه كار در شـرايطآزمايشگاهي انجام شده است و چنانچه به ما آموختهاند، ابتـدا بايد اعتبار دروني و سپس بيروني حفظ شود. پيشنهاد ميشود اين تحقيق روي نمونههاي بيماران با ليپيدمي انجـام شـود تـامشخص شود آيا استفاده از محلول اتيل استات در اندازه گيري پارامترهاي ب يوشيميايي داراي ارزش ميباشـد يـا خيـر. يكـيديگر از كاسـتيهـاي ايـن تحقيـق بـه كـارگيري پارامترهـايبيوشيميايي در سرم هاي نرمال بوده اسـت كـه انحـراف معيـارآنها كم بوده است، در حـالي كـه ممكـن اسـت در افـرادي بـاغلظت پارامترهاي غيرنرمال و هيپرليپمـي نتـايج غيـر از ايـنباشد. از طرف ديگر اين تحقيق داراي جنبه هاي مثبتي بود، ازقبيل تعداد نمونه بالا (45 نمونه) كه در اين تحقيـق اسـتفادهشد و نيز تمام روشهاي اندازهگيري شاخصهاي سيزدهگانه كـهروشهاي استاندارد و معتبر بودند و پايايي همه ايـن روشـها بـابرنامه هاي كنترل كيفي موجود بررسي و ارزيابي شـد . از همـهمهمتر اينكه موردC با روش استانداردD و به صـورت كـور بـااستاندارد طلايي مورد مقايسه قرار گرفت. در هر حال در يـكجمع بندي به نظر ميرسد پاسخ سؤال مطروحه يعني اينكه آيااندازه گيري پارامترهاي بيوشيميايي سرم هاي ليپميـك مقـدوراست حداقل در شرايط انجام شده مثبت است.
يكـي از امتيـازات ايـن روش ايـن اسـت كـه بـر عكـس روش اولتراسانتريفوژ مي تواند همـه چربيهـا را بـدون توجـه بـه وزنمولكولي آنها جـدا نمايـد در حاليكـه در روش اولتراسـانتريفوژمولكول هاي كوچك چربي جدا نميشوند 5(). امتياز ديگـر آننيز است فاده از محلول ارزان اتيل استات است كه هزينه آزمايشرا زيـاد افـزايش نمـ يدهـد و از هم ه مهمتـر اينكـه در ه ر آزمايشگاهي قابل انجام مي باشد.

نتيجه گيري
نتيجه اين تحقيق نشان مـيدهـد بـراي حـذف اثـر ليپيـد درنمونه هاي هيپرليپميك جهت جلـوگيري از مخـدوش نمـودننتايج پارامتره اي بيوشيميايي، مـيتـوان بـا اطمينـان از روشاستخراج ليپيد با اتيل استات استفاده كرد. اين روش به علـتساده بودن و ارزان بودن به طـور روتـين در هـر آزمايـشگاهيقابل انجام است.

تشكر و قدرداني
بدينوسـيله از همك اران گـروه بيوشـيمي دانـشكده پزشـكيدانشگاه علوم پزشـكي تهـران كـه امكـان اسـتفاده از دسـتگاهاولتراسانتريفوژ را فـراهم آوردنـد صـميمانه قـدرداني و تـشكرمي نمايد.
.
REFERENCES
120792267669

Randall AG, Garcia-Webb P, Beilby JP. Interference by haemolysis, icterus and lipaemia in assays on the Beckman Synchron CX5 and methods for correction. Ann Clin Biochem 1990;27(Pt4):345-520.
Grafmeyer D,Bondon M, Manchon M,Levillain P. The influence of bilirubin, haemolysis and turbidity on 20 analytical tests performed on automatic analysers. Results of an interlaboratory study. Eur J Clin Chem Clin Biochem1995;33(1):31-52.
Steen G, Vermeer HJ, Naus AJ, Goevaerts B, Agricola PT, Schoenmakers CH. Multicenter evaluation of the interference of hemogolobin, bilirubin and lipids on synchron LX-20 assays. Clin Chem Lab Med 2006;44(4):413-9.
Von Schenck H, Lennmarken C, Larsson J. The Effect of fat emulsion on some common clinical chemical analyses. Clin Nutr 1989;8(2):79-81.
Dimeski G, Mollee P, Carter A. Effects of hyperlipidemia on plasma sodium, potassium, and chlorid measurements by an Indirect Ion-Selective Electrode Measuring System. Clin Chem 2006;52(1):155-6.
Bornhorst JA, Roberts RF, Roberts WL. Assay-Specific Differences in Lipemic Interference in Native and IntralipidSupplemented Samples. Clin Chem 2004;50(11):2197-201.
Kannel WB, Castelli WP, Gordon T. Cholesterol in the Prediction of atherosclerotic disease. New Perspectives based on the Framingiam study. Ann Intern Med 1979:90(1):85-91.
Gordon T, Kannel WB, Castelli WP, Dawber TR. Lipoproteins, Cardiovascular disease and death. The Framingham study. Arch Intern Med 1981;141(9):1128-31.
Assmann G, Schutle H. Relation of high- density lipoprotein cholesterol and triglycerids to incidence of atherosclerotic coronary artery disease (the Procam experience).Prospective cardiovasular Munster study. AM J cardiol 1992;70(7):733-77.
Whiteley GS, Fuller BJ, Hobbs KEF. Lipid Peroxidation in liver tissue specimens. Cryo Letters 1992;13:83-6.
Imberg A. On the microstructures of ethyl acetate / monoolein / water. Colloids Surf B Biointerfaces 2006;53(2):233-40.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید