سال پژوهنپانده زد(هم، مجله شماره 5، پژوهشيآذر وپي دردي دانشگاهپي 771389، علوم صفحاتپزشكي 204 تاشهيد 207 بهشتي) تاريخ تاريخ پذيدريافت رش مقامقاله:له: 18/21/6/12/13871389

بررسي ميزان هوش هيجاني در دانشجويان سال چهارم رشته هاي مختلف
دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در سال 1387- 1388
دكتر عليرضا ظهيرالدين1*، دكتر پروين ديباجنيا2، زهرا قيدر3

استاد، گروه روانپزشكي، مركز تحقيقات علوم رفتاري، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
استاديار، گروه روانپزشكي، مركز تحقيقات علوم رفتاري، دانشكده توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-9905224845

كارشناس ارشد روانسنجي، مركز تحقيقات علوم رفتاري، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
چكيده
سابقه و هدف: هوش هيجان ي مجموعهاي از هيجانات، عواطف، دانش اجتماع ي و توانمندي ها يي است كه فرد را جهت تطابق با محـ يط آماده مي كند و عملكرد شغلي و خانوادگي او را تحت تأثير قرار ميدهد. با توجه به اهميت هوش هيجاني در رفتارهـا و عـدم اطلاعـات كافي از ميزان آن در ميان دانشجويان، هدف اين مطالعه بررسي و مقايسه هوش هيجاني دانشجويان سال چهـارم رشـته هـاي مختلـف دانشگاه علوم پزشك ي شهيد بهشت ي در سال 88-1387 ميباشد.
مواد و روشها: اين پژوهش از نوع مطالعات مقايسه اي بوده و برا ي جمعآوري اطلاعات از پرسشنامه 90 سوالي بـار- اوون و پرسـشنامه اطلاعات فردي استفاده شده است. 400 دانشجو به شيوه نمونه برداري سهميه اي در ا يـن مطالعـه شـركت كردنـد كـه در نها يـت 379 پرسشنامه با استفاده از روشها ي آمار توصيفي، آزمون t و آناليز واريانس مورد تجزيه و تحليل قرارگرفت.
يافتهها: از ميان افراد مورد مطالعه 5/24% مذكر بودند. بالاترين ميانگين نمره هوش هيجاني (332) در دانشكده پرسـتار ي و كمتـر ين نمره (307) در دانشكده بهداشت ب ه دست آمد و نشان داد هوش هيجاني دانشجويان در رشته هاي مختلف پزشـكي در سـطح متوسـطقرار دارد . هوش هيجاني در ميان دانشجويان متأهل بيشتر از غيرمتأهلها بود (05/0 <p)، در حاليكه ميزان هوش هيجاني درميان زنان و مردان، رشته هاي مختلف پزشك ي و اهليت تفاوت معني دار ي را نشان نداد.
نتيجهگيري: باتوجه به عدم تفاوت هوش هيجاني در گروههاي مختلف و پايين بودن سطح آن بهتر است تا آمـوزش مهارتهـاي هـوش هيجاني در همه سطوح مورد توجه قرار گيرد.
-19049245552

واژگان كليدي: هوش هيجاني، دانشجوي علوم پزشكي، پرسشنامه بار- اوون لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Zahiroddin A, Dibajnia P, Gheidar Z. Evaluation of emotional intelligence among students of 4th grade in different medical majors in Shahid Beheshti University of Medical Sciences. Pejouhandeh .7-402 :)5(51;0102
19587257

مقدمه1
هوش هيجاني شامل مجموعه اي از هيجانات، دانش اجتماعي و توانمندي هايي اسـت كـه قـدرت كلـي مـا را در جهتـ ي كـه بتوانيم به عوامل و فـشارها ي محيطـ ي پاسـخ مناسـب دهـ يم هدايت و تقويت مي كند و سبب عملكرد بهينه در چهار حيطه زير مي گردد: خود آگاهي (درك توانايي هاي خود و ابراز آنهـا ؛) آگاهي اجتماعي (آگاهي نسبت به ديگران و درك توانايي هـاي آنها و همدلي)؛ مديريت رابطه؛ و خود مديريتي (توانايي انطباق

*نويسنده مس ؤول مكاتبات : دكتر عليرضا ظهيرالـدين. تهـران، ميـدان امـامح سين، خياب ان مـدني، بيمارس تان ام ام ح سين ، مرك ز پژوه شهاي رفت اري؛ تلفن: 77553034 -21-98+؛ پست الكترونيك: [email protected]

با تغييرات و حل مسائل شخصي و اجتماعي) (1). در سـالها ي اخير تحقيقات گـسترده اي در مـورد هيجانهـا و تـأثير آنهـا در زندگي افراد صورت گرفته اسـت (8-2)؛ ا يـن مطالعـات نـشان مي دهند كه علاوه بر هوش، هيجانها نيز در چگونگي اداره خود و ديگران دخالت دارند و از طريق آموزش، بازخوردها و تجربـه مي توان اين هيجانها را به بالاترين و مفيدترين سـطح كـارآيي
رسـاند 9(). ب ر هم ين اس اس مهارته ا ي ه وش هيج ان ي از مهمتـرين عوام ل موفقيته ا ي ش غل ي و خ انوادگ ي مح سوب مي گردند و آموزش و ارتقاء آن مورد توجه مراكز مختلـف قـرار گرفته و مطالعات گسترده اي در اين حوزه صورت گرفته اسـت . هوش هيجاني مفهومي بر اسـاس هيجانهـا و هـوش اجتمـاع ي اس ت ك ه ه ر دو از عوام ل مه م و تأثيرگ ذار در رفتاره ا و ارتباطات هستند. هوش اجتماعي، توانايي درك و اداره ديگران اس ت ك ه س بب عملك رد خردمندان ه در ارتباط ات ان ساني مي گردد و هيجانها تلاشي هستند براي انعطـاف پـذ ير سـاختن اين عملكردها در حوزه فردي و اجتمـاع ي كـه در نها يـت ا يـن سازگاري و تطابق، سـلامت فـرد و جامعـه را بـه همـراه خـود خواهد داشت.
-2755391449840

هوش هيجاني باعث سلامتي، موفقيت و خوشبختي افـراد در زندگ ي فرد ي و حرفه ا ي مي گردد 2(). داماسيو اظهار مي كنـد كه مغز هيجاني به همان اندازه مغز متفكر در اسـتدلال كـردن نقش دارد (11-10).كياروجي و همكاران مدلي را بـرا ي نقـش بالقوه هوش هيجاني در جنبه هاي زندگي روزمره ارائه ميدهند و معتقد هـستند كـه هـوش هيجـان ي بـه مـا در درك بهتـر و پيش بيني جنبه هاي مختلف زنـدگ ي مثـل حـوادث ، عواقـب و تطابق آنها كمك مي كند (12). به طور كلـي مـي تـوان گفـت هوش هيجاني با عث ارتباط بهينـه بـا ديگـران ، كنتـرل خـود ، تطابق و انگيزه براي زندگي مي گردد و مهارتهاي درون فـردي، بين فردي، سازش پـذ يري، مـد يريت اسـترس و خلـق و خـوي عمومي را افزايش مي دهد و مي تواند سطح كارآيي افـراد را در زمينه تحصيل ي و تخصص ي افزايش دهد (10). آگاه ي مسؤولين آموزشي و تربيتي جامعـه از هـوش هي جـاني و تـ أثيرات آن در كـاهش خطـرات احتمـال ي مانن د اعتيـاد، بزهكـاري، طـلاق و بيماريهاي رواني راهگشاي بـسياري از مـشكلات خواهـد بـود . بنابراين با توجه به اهميت هوش هيجاني در موقعيتهاي شغلي و خانوادگي و قابليت آموزش پـذيري مهارتهـا ي آن، و از سـوي ديگر عدم اطلاعات كافي از ميزان آن در ميان دانشجويان سال چهارم رشتههاي پزشكي دانشگاه شهيد بهشتي، ا يـن مطالعـه در سال 88-87 بر رو ي اين گروه صورت گرفت.

مواد و روشها
شماره 5، پي در پي 77، آذر و دي 1389 دكتر عليرضا ظهيرالدين و همكاران/ 205
اين مطالعه از نـوع مطالعـات مقايـسه اي اسـت . گـروه مـوردمطالعه شامل 400 دانشجوي زن و مرد مي باشد كه به صـورتنمون ه گي ري س هميه اي از مي ان دان شجويان س ال چه ارم رشته هاي پزشكي انتخاب شده بودند. اين گـروه پـس از ارائـهتوضيحات لازم توسط آزمـونگران آمـوزش د يـده، بـه تكم يـل كردن پرسشنامه اطلاعات فردي (شامل جنس، تأهل، اهل يـت) و پرســشنامه 90 ســؤال ي بــار- اوون پرداختنــد. پرســشنامه ب ار- اوون ب ه ص ورت 5 گزين ه ا ي اس ت و ب ا روش ليك رت نمرهگذار ي مي گـردد، حـداقل نمـره كـسب شـده از آن 90 و حداكثر نمره 450 ميباشد. اين پرسشنامه توسـط سـموع ي و همكاران هنجاريابي شده و پايايي آن بـا روش آلفـا ي كرنبـاخ 93% محاسبه گرديده است (13). پس از جمع آوريدادههـا از روشـها ي آمـار توص يفي ماننـد ميـانگين، وار يـانس و انحـراف استاندارد برايخلاصه كردن داده و روشهاي آمـار اسـتنباطي مانند آزمون t براي بررسـي تفـاوت م يـان هـوش هيجـان ي در رشتههاي مختلف، و بـراي بررسـي رابطـه هـوش هيجـان ي بـا جنس، تأهل و اهل يـت از آزمـون تحل يـل و وار يـانس اسـتفاده گرديد.

يافته ها
از ميان 400 دانشجوي مورد مطالعه 2/5% به علت انصراف از طرح خارج شدند و در نهايت 379 دانشجو كه شـامل 93 نفـر مـرد (5/24%) و 286 زن (5/75%) بودنـد در مطالع ه شـركت كردند. نتايج تجزيه و تحليل داده ها نشان داد كه ميزان هـوش هيجاني دانشجويان مورد مطالعه حداقل 307 و حـداكثر 332 مي باشد كه درجدول 1 ارائه گرديده است. همانگونه كه نتـا يج جدول 1 نشان مي دهـد بـالاتر ين نمـره هـوش هيجـان ي 332 مربوط به گروه پرستاري و كمترين نمره 307 مربوط به گـروه بهداشت مي باشد و در عين حال ب يـشترين نـاهمگون ين يـز در گروه پرستاران مشاهده مي گردد. ب يـشترين اخـتلاف نمـره در ميان دانشكده هـا مربـوط بـه دانـشكده پرسـتار ي و دانـشكده بهداشت با اختلاف 25 نمره است كه از لحاظ آمـار ي معنـادار نيست.

جدول1- هوش هيجـان ي در دانـشجويان مـورد مطالعـه برحـسب دانشكده ها
دانشكده تعداد ميانگين نمره هوش هيجاني پزشكي 21 21 ± 312 پرستاري 15 36 ± 332 دندانپزشكي 34 20 ± 311 داروسازي 9 17 ± 324 پيراپزشكي 69 23 ± 321 صنايع غذايي 79 25 ± 314 توانبخشي 39 25 ± 322 بهداشت 112 31 ± 307

بر اساس نتايج جـدول 2 و در سـطح معنـادار ي 95% هـوش هيجاني دانشجويان در دانشكده هـاي مختلـف بـا هـم تفـاوت ي معني دار نـدارد . همچنـ ين نتـا يج نـشان داد كـه م يـان هـوش هيجانيدانشجويان زن و مـرد (05/0<p) و دانـشجويان اهـل شهر تهران با بقيه شهرها تفاوت معنيداري وجـود نـدارد . امـا هوش هيجاني دانشجويان متأهل با دانـشجويان غي رمتأهـل در سطح (05/0<P)داراي تفاوت معنيدار است.

بحث
-2093970829316

همانگونه كه گفته شد اين مطالعه به بررسي هـوش هيجـان ي دانشجويان دانشكده هـاي مختلـف علـوم پزشـك ي كـه شـامل دانـشكده اهـ ي پزشـكي، پرسـتار ي، دندانپزشـكي، داروسـازي، پيراپزشكي، صنايع غذايي، توانبخشي و بهداشت بود پرداخـت . حجم نمونـه شـامل 400 دانـشجو ي زن و مـرد بـود كـه ا يـن گروههـا بـه دو پرسـشنامه اطلاعـات فـرد ي و پرسـشنامه 90 سؤالي بار- اوون پاسخ دادنـد . نتـا يج تجز يـه و تحل يـل داده هـا نشان داد كه بالاترين نمره هوش هيجاني 332 و كمتـر ين آن 307 است و هوش هيجاني گروههاي مختلف پزشـك ي بـا هـم تفاوتي ندارد. هوش هيجاني دانشجويان رشته هاي پزشـكي در سطح متوسط قرار دارد، در حاليكه نتايج فراواني نشان دهنـدهارتباط مستقيم ميان هوش هيجاني و موفقيـت در كـار اسـت (17-14). البته هنگامي كه موضوع تعيين افراد با عـاليتـرينعملكرد د ر يك شغل و يا شناخت رهبراني ممتاز باشد، هـوشهيجاني عامل مهمتري نسبت بـه هـوش عقلانـي خواهـد بـود (1 و 19-18 ) پژوهشهاي انجـام شـده در دانـشگاه كوئينزلنـدنشان داد 90% كساني كه عملكرد شغلي عالي دارنـد از هـوش هيجاني بسيار بالا برخوردارند (1). در واقـع مهارتهـاي هـوشهيجاني مانند مسؤوليت پذيري ، همدلي و درك ديگران، روابط بين فردي، انعطاف پذيري، واقع گرايي، حـل مـسأله و تحمـلفشار رواني ، از عوامل مهم در مشاغل حساسي همچون پزشكيمي باشند . بنابراين لازم است تا اين مهارتها و آموزش آنهـا دردانشجويان رشته هاي پزشكي مورد توجه قرار گيرند. وايزينگر (17) عنوان ميدارد كه ارتباط مستقيمي بين هوشهيجـاني وموفقيت در كار وجود دارد. هوش هيجاني با رضايت از زنـدگيو كيفيت و كميت شبكه ارتباطـات اجتمـاعي ارتبـاط مثبتـيدارد. مشخص شده است كه هـوش هيجـاني خيلـي بيـشتر ازشخصيت فرد، تعيينكننده وسعت شبكه روابط اجتماعي افرادمي باشد (13).
يوست و تاكر (11) اين مسأله را تأييد نمودند كـه بـين كـارگروهي موفق و هوشهيجاني وجـوه اشـتراك بـسياري وجـوددارد. آنها ادعا نمودند كه قابليتهاي هوش هيجاني از “مهارتهاي يدي” افراد، همچون توانـايي فنـي، بـسيار مهمتـر مـيباشـد .
تفاوت روابط كاري موفق و متوسط خصوصاً در گروههاي كاريرا ميتوان به تـسلط اعـضاي گـروه بـر مهارتهـا، توانـاييهـا وراهكارهاي مبتني بر هوش هيجاني، نسبت داد.
206/ دوماهنامه پژوهنده بررسي ميزان هوش هيجاني در دانشجويان سال چهارم رشتههاي …

جدول 2 – آناليز واريانس نمرات EQ آزمونها در دانشكده ها ي مختلف
Sig آزمون F ميانگين مجذورات مجموع مجذورات درجات آزادي منبع تغييرات
6/85 1069/72 156 بين گروهها
0/67 0/93 7/34
1622/04 2691/76 221
377 درون گروهي جمع

همچنين نتايج مطالعه آشكار كرد كه ميان هوش هيجاني زنانو مردان، دانشجويان اهل تهران و غير تهران تفاوت معني داري وجود ندارد . تحقيقات نشان مـيدهنـد كـه رفتـار مبتنـي بـر هوش هيجاني در مردان و زنان داراي تفاوت اسـت و ميـزان و ماهيت اين تفاوت اساساً تحـت تـأثير عوامـل فرهنگـي اسـت.
تحليلهاي انجام شده نـشان مـي دهنـد كـه رفتـار مبتنـي بـر هوش هيجاني در محل كار و فـضاي زنـدگي خـصوصي افـراد متفاوت است . مطالعات ديگري (22-20) نشان داد كه تفـاوتهوش هيجاني زنان و مردان بيشتر با قابليتهاي هوش هيجـانيدر ارتباط است و آنها در نمره كلي با هم تفاوتي ندارند (10).
از ديگر نتايج، تفاوت معنـي دار هـوش هيجـان يم يـان افـراد متأهل و غيرمتأهل است. بر اساس تحقيقات، هـوش هي جـاني عامل پيشبين ي كننده بهتر ي در عملكردها ي كار ي و تحصيلي است (13). افرادي كه بهتـر مـيتواننـد هيجانهـاي ديگـران رابازشناسي كنند، در كار و همچنين در زندگي اجتماعي خود ازموفقيت بيشتري برخوردار ميباشند 4(). تحقيقات در خصوص آموزش و يادگيري هيجانات و تغيير رفتار عنوان مـيدارد كـهميتوان به افراد در هر سـني كمـك نمـود تـا از نظـر كنتـرلهيجانه ا در محـل كارشـان هوشـ مندتـر عمـل كننـد. هـوش هيجاني مدل مثبتي را براي روانشناسي ارائه مـيكنـد . ماننـدديگر مدلهاي مثبت، اين مدل داراي اشارات ضمني و روشهايياست كه ما را در برطرف نمودن بسياري از مـشكلات روزمـره،فعاليتهــاي پيــشگيرانه ذهنــي و فيزيكــي و همچنــين بــراي مـداخلات مـؤثر در مـدارس و اجتماعـات، كـسب و كـار و در سازمانها هدايت ميكند. افرادي كه سطح هوش هي جـاني آنهـا بالاتر از متوسط است معمولاً از توانايي بهتري براي مواج هـه و مقابله با فشارهاي رواني برخوردار هستند و اين توانـا يي بـرا ي ايجاد و حفظ اشتياق، اطمينان و تشريك مساعيدر محل كار داراي اهميت بسيار بالا يي است (10).

نتيجهگيري
با توجه به نتايج اين پژوهش و آموزش پـذير بـودن مهارتهـايهوش هيجاني ، ميتوان قدرت تطابق دانشجويان بـا فـشارهايمحيطي را افزايش داد و از طريق اين آموزشـها خلـق و خـويعمومي را بهبود بخشيد. همچنين ميتوان با ايجـاد مهارتهـاي
شماره 5، پي در پي 77، آذر و دي 1389 دكتر عليرضا ظهيرالدين و همكاران/ 207
فردي و بـين فـردي، احتمـال بيماريهـاي جـسمي و روانـي راتشكر و قدرداني كـاهش داد و بـدين طريـق سـبب عملكـرد مناسـب و مفيـد لازم است تا بدين وسيله از زحمات تمـام دانـشجوياني كـه درمتخصصان رشتههاي پ زشـكي در محـيط شـغلي و خـانوادگيجهت انجام اين پژوهش مـا را يـاري رسـاندند كمـال تـشكر وگشت. قدرداني را بنماييم.
REFERENCES

Goleman D, Boyatzis RE, Mckee A. Primal leadership: Realizing the Power of Emotional Intelligence. Boston, Massachusetts: Harvard Business School Press; 2002.
Bar-On R, Parker JDA. The Handbook of Emotional Intelligence: Theory, Development, Assessment, and Application at Home, School and in the Workplace. 1st ed. San Francisco, CA: Jossey- Bass; 2000.
Stone H, Parker JDA, Wood LM. Report on the Ontario Principals’ Council Leadership Study. 2005. Available from: http://www.eiconsortium.org/reports/opc_leadership_study_final_report.html
Gheidar Z. Study of correlation between creativity and EQ among insurance worker. Tehran: Asre Andishe institute; 2009. (Text in Persian)
Asadpor E. Effectiveness of EQ components training on students’ health. (dissertation). Tehran: Tarbeyat Moalem University: 2007. (Text in Persian)
Mayer JD, Caruso DR, Salovey P. Emotional intelligence meets traditional standards for an intelligence. Intelligence 1999;27(4):267-98.
Spencer LM. Competency assessment methods: History and state of the art Competency assessment, history and state of the art. Boston: Hay/McBer Research Press; 1997.
Feist GJ, Barron F. Emotional intelligence and academic intelligence in Career and life success. The Annual Convention of the American Psychological Society. San Francisco, CA: June 1996.
Nowack K. Emotional Intelligence: Leaders Make a Difference. 2006. www.eiconsortium.org Damasio AR. Descartes’ error: emotion, reason, and the human brain. New York: G. P. Putnam; 1994.
Yost CA, Tucker ML. Are effective teams more emotionally intelligent? Confirming the importance of effective communication in teams. Delta Pi Epsilon Journal 2000:42(2);101-9.
Ciarrochi J, Forgas JP, Mayer JD. Emotional Intelligence in every day life a Scientific Inquiry: NY: Psychology Press; 2001.
Samoe R. Emotional intelligence test. Tehran: Sina research institute publiation; 2005. (Text in Persian)
Pritchard VE, Clark CA, Liberty K, Champion PR, Wilson K, Woodward LJ. Early school-based learning difficulties in children born very preterm. Early Hum Dev 2009;85(4):215-24.
Grossman M, Wood W. Sex differences in intensity of emotional experience: a social role interpretation. J Personal Soc Psychol 1993;65(5):1010-22.
1038758-3565545

Tucker ML, Sojka JZ, Barone FJ, McCarthy AM. Training tomorrow’s leaders: Enhancing the emotional Intelligence of business graduates. J Educ Business 2000;75(6):331-7.
Weisinger H. Emotional intelligence at work. The untapped Edge for Success. San Francisco: Jossey-Bass; 1998.
Goleman D. Working with Emotional Intelligence. New York: Bantam; 1998.
Cherniss C, Goleman D. The Emotionally Intelligent Workplace How to Select For, Measure, and Improve Emotional Intelligence in Individuals, Groups, and Organizations. 1st ed. San Francisco, CA: Jossey- Bass; 2001.
Hofstede G. Cultures and organizations: Software of the mind. New York: McGraw Hill; 1997.
Boyatzis R. The financial impact of competencies in leadership and management of consulting firms. Cleveland: Case Western Reserve University; 1999.
Boyatzis RE, Goleman D, Hay Group. The Emotional Competence Inventory (ECI). Boston: HayGroup; 2001.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید