پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي) تاريخ دريافت مقاله: 21/9/87 سال پانزدهم، شماره 1، پي در پي 73، صفحات 45 تا 48 تاريخ پذيرش مقاله: 1/10/88 فروردين و ارديبهشت 1389

بررسي تومورهاي غدد بزاقي در مراجعين به بيمارستان لقمان حكيم در يك دوره ده ساله
دكتر مهدي خواجوي1، دكتر علي اصغر پيوندي1*، دكتر بيژن نقيب زاده 1، دكتر نويد احمدي روزبهاني2

دانشيار، گروه گوش، حلق و بيني و جراحي سر و گردن، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-9924211706

دستيار، گروه گوش، حلق و بيني و جراحي سر و گردن، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: با توجه به اهميت مطالعات اپيدميولوژيك و همچنين عدم وجود مطالعات كـافي در مـورد تومورهـاي غـدد بزاقـي دركشور، به منظور تعيين خصوصيات اين تومورها، يك مطالعه اپيدميولوژيك در يك دوره ده ساله بر روي 55 بيمار ايراني انجام گرفت.
مواد و روش ها: در اين مطالعه توصيفي، اطلاعات باليني بيماران مبتلا به تومورهاي بزاقي مراجعهكننده به بيمارسـتان لقمـان حكـيمتهران از فروردين 1375 تا اسفند 1384 مورد بازبيني قرار گرفت. نقش عوامل مرتبط با آزمون T و كاي دو مورد قضاوت آمـاري قـرارگرفت.
يافته ها: تعداد 55 بيمار واجد شرايط وجود داشتند كه %55 آنها مرد و %45 زن بودند. تومورهاي بزاقي با شيوع بيشتر در دهه چهارم عمر مشاهده شده و ميزان بروز موارد بدخيم با افزايش سـن افـزايش يافـت. شـايع ترين تومـور در كـل و همچنـين شـايعترين تومـورخوش خيم، پلئومورفيك آدنوما بود و از ميان تومورهاي بدخيم، موكواپيدرموئيد كارسينوما بيشترين شيوع را داشـت . شـايعترين محـلدرگيري غده پاروتيد بود. درگيري غدد بزاقي مينور در اين گروه از بيماران مشاهده نشد.
نتيجه گيري: نتايج به دست آمده در اين مطالعه كه بر روي بيماران ايراني مبتلا به تومورهاي غدد بزاقي صورت گرفت، با آمار گـزارششده در مورد ساير جوامع مشابهت فراواني دارد. در عين حال، در اين مطالعه شيوع كمتر تومور وارتين و همچنين نئوپلاسمهـاي غـددبزاقي مينور نسبت به ساير مطالعات قابل توجه است.
واژگان كليدي: تومور غدد بزاقي، اپيدميولوژي، پلئومورفيك آدنوما، موكواپيدرموئيد كارسينوما.
15245239

مقدمه1
تومورهاي غدد بزاقي شيوع چنداني نداشته و 3 تـا 10 درصـدنئوپلاسم هاي سر و گردن را تشكيل مـيدهنـد (2،1). ميـزانب روز متوس ط آنه ا س الانه 7/4 در ه ر ص دهزار نف ر ب راي تومورهاي خوش خيم و 9/0 در هر صدهزار نفر براي تومورهاي بدخيم است (3،4). به نظر مي رسد ميزان شيوع ايـن تومورهـابا نواحي جغرافيايي و همچنين بـا نـژاد در ارتبـاط باشـد (4).
پاروتيد شايعترين غده درگير بوده و 34 تا 86 درصد تومورهـادر اين غده پديد مي آيند (4،3،1). در عين حـال، سـاير غـددبزاقي ماژور و مينور نيز ممكن است درگير شـوند (1). تظـاهرتومورهاي غدد بزاقي عمدتا به صورت تورم بدون درد در ناحيه

*نويســنده مســئول مكاتبــات: دكت ر عل ي اص غر پيون دي؛ ته ران، خياب ان كمالي، بيمارستان لقمان، بخش ENT؛ پست الكترونيك: [email protected]
مربوطه است. افزايش اندازه توده ممكـن اسـت در طـي مـدتطولاني رخ دهد (2،1). در 6 تا 29 درصد بيمـاران، درد جـزوعلائم اوليه است (5،4). درگيري عصب فاشيال قويا يك رونـدبدخيم را مطرح ميكنـد . ديگـر علا ئمـي كـه بـه نفـع وجـودبـدخيمي هسـتند عبارتنـد از تريسـموس، آدنوپـاتي گردنـي، بي حسي، لق شدن دندانها و خونريزي (7،6).
CT Scan خصوصا با كاربرد كنتراست وريـدي بـراي ارزيـابيمحل و ميزان گسترس بيماري به خصوص در صورت درگيـريلوب عمقـي پاروتيـد و نـواحي پارافارنژيـال مفيـد اسـت ولـيسـ يالوگرافي و اولتراسـ ونوگرافي در تشـ خيص و پيگيـــريتومورهاي بزاقي كاربرد چنداني ندارند (8). MRI در تشخيص درگيري نسج نرم نسبت به CT Scan ارجحيت دارد ولـي درمشخص كردن لند ماركهاي استخواني ناتوان است (8).
حساسيت FNAB براي تشخيص بدخيمي هاي بزاقـي 60 تـا73 درصد است (9). انجام FNAB به منظور تصميمگيري در مورد نحوه انجام جراحي و مشاوره با بيمار قبل از عمل بسـيارمفيد است (9).
درمان تومورهاي بزاقي عمدتا جراحي است. در مورد تومورهاي بدخيم ممكن است درمانهاي تكميلـي جرا حـي و غير جراحـيديگري نيز انديكاسيون داشته باشند (10).
با توجه به تفاوت ميزان شيوع و بروز ايـن تومور هـا در جوامـعمختلــف، لازم اســت در هــر منطقــه جغرافيــايي بررســيهاي اپي دميولوژيك انجــام گي رد . هــدف از اي ن مطالعــه تعيــينخصوصيات تومورهاي بزاقي و ارزيابي جـنس و سـن بيمـاران، محل و نوع هيستولوژيك تومور در بيماران مراجعـهكننـده بـهبيمارستان لقمان حكيم طي سالهاي 1375 تا 1384 بود.

مواد و روش ها
اين مطالعه با بررسي داده هاي موجود انجام گرفت. پرونده كليه بيماراني كه بر اساس گزارش پاتولوژي تشخيص قطعي تومور غدد بزاقي داشتند، مورد مطالعه قرار گرفت.
سن و جنس بيماران، خوش خيم يا بدخيم بودن و نوع تومور، سابقه مصرف سيگار، شكايات و نشانههاي بيماري، محل درگيري، اندازه تومور، نوع درمان و نتيجه آن بررسي و در يك فرم اطلاعاتي ثبت شد. داده هاي فوق با آزمونهاي t-test و مربع كاي مورد قضاوت آماري قرار گرفتند.

يافته ها
طي مدت 10 سال، تعداد 108 جراحي بر روي غدد بزاقي انجام شده بود كه پرونده 55 بيمار واجد شرايط شامل 30 مرد (55%) و 25 زن (45%) در اين مطالعه وارد شد. نسبت ابتلاي مرد به زن 2:1/1 بود. ميانگين سني بيماران 2/13±1/46 سال (78- 19سال) بود. شايعترين گروههاي سني، دهههاي چهارم و پنجم عمر بودند كه البته در اكثر بيماران اين گروههاي سني تومور خوش خيم بود. با افزايش سن شيوع تومورهاي بدخيم بيشتر شد. سن مبتلايان به تومورهاي خوش خيم 8/9±3/42 و در خصوص تومورهاي بدخيم 1/14±8/62 سال بود (01/0p<).
در مجموع 10 تومور بدخيم (3 تا در زنان و 7 تا در مردان) و 45 تومور خوش خيم (22 در زنان و 23 در مردان) بود. در واقع در مبتلايان به تومورهاي بدخيم 70% و در خصوص تومورهاي خوشخيم 8/51% افراد مبتلا مرد بودند (05/0p<). در مبتلايان به تومورهاي بدخيم در هنگام مراجعه، تعداد مردان 2/2 برابر زنان بود (2/2=OR).
46/ دوماهنامه پژوهنده تومورهاي غدد بزاقي
در شكل 1 شكايات بيماران در دو گروه مبتلا به تومورهاي خوش خيم و بدخيم آورده شده است.

شكل 1- شيوع شكايات و نشانه هاي همراه با تومورهاي غدد بزاقي خوشخيم و بدخيم

تومورهاي بدخيم در 80% موارد در غده پاروتيد و در 20% موارد در غده ساب مانديبولار وجود داشت حال آنكه در خصوص تومورهاي خوش خيم اين نسبت 9/88% و 7/6% بود و 2 تومور (4/4%) نيز در غدد ساب لينگوال گزارش شد.
شايعترين تومور غدد بزاقي در مطالعه حاضر آدنوم پلئومورفيك با فراواني مطلق 60% بود. ساير تومورهاي خوش خيم عبارت بودند از: آدنوم مونومورفيك (3/7%)، ليپوما (5/5%)، همانژيوما (6/3%)، تومور وارتين (6/3%) و شوانوما
(8/1%). شايعترين تومور بدخيم، موكواپيدرموئيد كارسينوما با فراواني مطلق 3/7% بود. ساير تومورهاي بدخيم عبارت بودند از: آدنوئيد سيست كارسينوما (6/3%)، آدنوكارسينوما (8/1%)، پاپيلري سيست كارسينوما (8/1%)، SCC (8/1%) و تومور بدخيم mix (8/1%).
سابقه استعمال دخانيات در 11 بيمار (20%) وجود داشت. تومورهاي خوش خيم و بدخيم به ترتيب در 63% و 36% از بيماران سيگاري و 76% و 23% از بيماران غيرسيگاري مشاهده گرديد.
اكثر بيماران مبتلا به تومور پاروتيد و ساب منديبولار با شكايت از تورم بدون درد مراجعه كرده بودند. اندازه تومورها در معاينه اوليه 27/1± 06/3 و از 5/0 تا 8 سانتيمتر متغير بود.
همه تومورهاي خوشخيم با جراحي درمان شدند. همه تومورهاي بدخيم نيز تحت عمل جراحي محل اوليه تومور و در صورت نياز اقدامات تكميلي قرار گرفتند.
شايعترين عارضه جراحي پارزي موقت عصب فاشيال و شايعترين شاخه درگير، مارژينال منديبولار بود كه درگيري آن در 7 بيمار (7/12%) مشاهده شد. يك بيمار دچار هماتوم محل عمل در 24 ساعت اول پس از جراحي شد كه با باز كردن زخم و هموستاز درمان گرديد. 6 بيمار (9/10%) دچار سيالوسل شدند كه با اقدامات نگهدارنده درمان شدند.

بحث
تحقيق نشان داد 8/81% تومورهاي بزاقي خوشخيم و 2/18% بدخيم بودند و نسبت موارد خوشخيم به بدخيم 9 بـه 2 بـودكه مشابه با آمار ارائه شده در ساير مطالعات است (12-10).
در اين مطالعه، همه تومورها در غـ دد بزاقـي مـاژور رخ داده وشايعترين محـل درگيـري پاروتيـد بـود (3/87%). بـر خـلافبسياري مطالعات كه شيوع تومورهـاي بزاقـي در زنـان بيشـتر گزارش شده است (14،13،10)، در اين مطالعه اين تومورها در مردان بيشتر مشاهده شد و نسبت جنسي مرد به زن 2/1 به 1 بود. مشـابه بـا آمـار ارائـه شـده در سـاير مطالعـات (15،10) شايعترين محدوده سني دهه چهارم و پنجم عمر بود كه البتـهدر اكثر بيماران اين گروههاي سني، تومور خوشخيم بود.
پلئومورفيك آدنوما شايعترين تومور در مطالعه حاضر بـود . بـهجز تومور وارتين كه در اين سري از بيماران فقط در دو مـوردمشاهده گرديد، ميزان شيوع ساير تومورها با توجـه بـه محـلدرگيري با آمـار ار ائـه شـده در سـاير مطالعـات مشـابه اسـت
.(10-14)
شايعترين شـكايت در بيمـاران، وجـود تـوده بـدون درد بـود.
شماره 1، پي در پي 73، فروردين و ارديبهشت 1389 دكتر مهدي خواجوي و همكاران/ 47
كاهش وزن، رشد سريع اخير توده و ترشح چركـي بـه داخـلدهان از سـاير شـكايات بيمـاران بودنـد. شـايعترين نشـانه هـا عبارت بودند از: لمس توده، لنفادنوپاتي گردني و تندرنس. قوام سفت توده و چسبندگي آن به بافتهـاي زيـرين يـا پوسـت بـابدخيم بودن تومور ارتباط معني دار داشت. اين موارد بـا آنچـهدر مطالعات مشابه ذكر شده است، همخواني دارد (12،11). بـااين حال، كاهش وزن و وجود لنفادنوپاتي گردني در تومورهاي خوش خيم و بـدخيم بـه يـك ميـزان مشـاهده شـد. بنـابراينپيش بيني كننده وجود تومور بدخيم محسوب نمي شـوند. ايـننكته بـرخلاف نتـايج حاصـل از برخـي مطالعـات ديگـر اسـت(15،13).
در مطالعه حاضـر ارتبـاط آمـاري معنـي داري بـين اسـتعمالدخانيات و ابتلا به تومورهاي بزاقـي وجـود نداشـت. در سـايرمطالعات نيز به اين موضوع اشاره شـده اسـت كـه تومورهـايبزاقي ارتباطي با مصرف دخانيات ندارند (16،15).
در كل، به نظر مي رسد نتايج به دست آمده در اين مطالعه كـهبر روي بيماران ايراني مبتلا به تومورهاي غـدد بزاقـي صـورتگرفت، با آمار گزارش شـده در مـورد سـاير جوامـع مشـابهتفراواني دارد. در عين حال، در اين مطالعه، شيوع كمتـر تومـور وارتين و همچنين نئوپلاسم هاي غدد بزاقي مينـور نسـبت بـهساير مطالعات قابل توجه است. به نظر مي رسد كه در برخـوردبا توده هاي غدد بزاقي كه در معاينه قـوام سـفت داشـته و بـهبافتهاي اطراف چسبندگي دارنـد، لازم اسـت وجـود بـدخيميقويا مد نظر باشد.

نتيجه گيري
تجارب ب ه دست آمده در اين مطالعـه نشـان مـي دهـد 8/81% تومورهاي بزاقي خوشخيم و همه تومورها در غدد بزاقي ماژور رخ داده است. در اين مطالعه نسبت جنسي مرد به زن 2/1 به
1 و شايعترين محدوده سني دهه چهارم و پنجم عمر بود.

REFERENCES
113614263241

.1 Eveson JW, Cawson RA. Salivary gland tumors: A review of 2410 cases with particular reference to histological types, site, age and sex distribution. J Pathol 1985;146:51-8.
.2 Abiose BO, Oyejide O, Ogunniyi J. Salivary gland tumors in Ibadan, Nigeria: A study of 295 cases. Afr J Med Med Sci 1990;19:195-9.
.3 Kolude B, Lawoyin JO, Akang EE. Salivary gland neoplasms: A 21-year review of cases seen at University College Hospital, Ibadan. Afr J Med Med Sci 2001;30:95-8.
.4 Vargas PA, Gerhard R, Araújo Filho VJ, de Castro IV. Salivary gland tumors in a Brazilian population: A retrospective study of 124 cases. Rev Hosp Clin Fac Med Sao Paulo 2002;57:271-6.
.5 Frankenthaler RA, Luna MA, Lee SS, Ang KK, Byers RM, Guillamondegui OM, et al. Prognostic variables in parotid gland cancer. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 1991;117:1251-6.
.6 Kamulegeya A, Kasangaki A. Neoplasms of the salivary gland: A descriptive retrospective study of 142 cases, Mulgao Hospital Uganda. J Contemp Dent Pract 2004;15:16-27.
48/ دوماهنامه پژوهنده تومورهاي غدد بزاقي
.7 Vong OS. Frozen section during parotid surgery revisited: efficacy of its applications and changing trends of indications. Head Neck 2002;24:191-5.
.8 Bradley MJ, Durham LH, Lancer JM. The role of colour flow doppler in the investigation of the salivary gland tumour. Clin Radiol 2000;55:759-62.
.9 Heller KS, Dubner S, Chess Q, Attie JN. Value of fine needle aspiration biopsy of salivary gland masses in clinical decision-making. Am J Surg 1992;64:667-70.
.01 Ansari MH. Salivary gland tumors in an Iranian population: A retrospective study of 130 cases. J Oral Maxillofac Surg 2007;65(11):2187-94.
.11 Ma’aita JK, Al-Kaisi N, Al-Tamimi S. Salivary gland tumors in Jordan: A retrospective study of 221 patients. Croat Med J 1999;40:539-43.
.21 Ito FA, Ito K, Vargas PA, de Almeida OP, Lopes MA. Salivary gland tumors in a Brazilian population: A retrospective study of 496 cases. Int J Oral Maxillofac Surg 2005;34:533-6.
.31 Vuhahula EA. Salivary gland tumors in Uganda: clinical pathological study. Afr Health Sci 2004;4:15-23.
.41 Waldron CA, el-Mofty SK, Gnepp DR. Tumors of the intraoral minor salivary glands: A demographic and histologic study of 426 cases. Oral Surg Oral Med Oral Pathol 1988;66:323-33.
.51 Ledesma-Montes C, Garces-Ortiz M. Salivary gland tumors in a Mexican sample: A retrospective study. Med Oral 2002;7:324-30.
.61 Nagler RM, Laufer D. Tumors of the major and minor salivary glands: Review of 25 years of experience. Anticancer Res 1997;17:701-7.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید