سال پژوهنده (مجلهچهاردهم ، شماره پژوهشي 6، پي در دانشگاه پيعلوم72 ، پزشكي صفحات شهيد324 تا 331بهشتي) تاريخ دريافت مقاله: 27/4/1388 بهمن و اسفند 1388 تاريخ پذيرش مقاله: 29/7/1388

بررسي تأثير برنامه آموزش بهداشت بر اساس مدل اعتقاد بهداشت ي بر رفتارهاي پيشگيري كننده از مصرف خودسرانه داروها در مادران باردار شهر
اراك
محسن شمسي 1*، اكرم بياتي 2، ابوالفضل محمدبيگي 3، رضا تاجيك 1

عضو هيأت علمي، دانشكده پيراپزشكي، دانشگاه علوم پزش كي اراك
عضو هيأت علمي، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزش كي اراك
-9052194531

عضو هيأت علمي، دانشك ده بهداشت، دانشگاه علوم پزشكي قم چكيده
سابقه و هدف: خود درماني، يكي از مسايل مهم بهداشتي- اجتماعي است كه مي تواند معضلات بسياري را براي فرد و جامعه ايجاد نمايد. خوددرماني به ويژه در زنان در دورانهاي حساسي همچون بارداري و شيردهي از اهميت مضاعفي برخوردار مي باشد؛ زيرا تولد نوزاد ناهنجار، مي تواند مشكلات خانوادگي و اجتماع ي زيادي را اي جاد كند. اين مطالعه با هدف تعيي ن تأثير برنامه آموزش بهداشت بر اساس مدل اعتقاد بهداشتي بر رفتارها ي پيشگير يكننده از مصرف خودسرانه داروها در مادران باردار شهر اراك صورت گرفت.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روش ها: مطالعه حاضر از نوع مداخلهاي م ي باشد كه در آن 200 نفر از مادران باردار مراجعهكننده به مراكز بهداشـت ي- درمـان ي شهر ارا ك شركت داشته اند (نمونه ها به صورت تصادفي به دو گروه تجربي و شاهد، هر كدام 100 نفر، تقسيم شـدند ). نمونـه گ يـري بـه صورت خوشه اي و بر اساس مناطق پستي شهر اراك صورت گرفت. روش گردآور ي اطلاعات ، پرسشنامه تنظـيم شـده بـر اسـاس مـدلاعتقاد بهداشت ي (حساسيت، شدت، منافع و موانع دركشده، راهنما ي عمل ) و چ ك ليست عمل كرد مادران در خصوص مصرف خودسرانهداروها بود. قبل از انجام مداخله آموزشي، پرسشنامه و چكليست برا ي هر دو گروه تكميل شد و سپس مداخلـه آموزشـي بـراي گـروهتجربي در طي يك ماه و در قالب 4 جلسه آموزشي 50 دقيقه اي انجام گرديد. همچنين 1 و 2 مـاه بعـد از انجـام مداخلـه آموزشـي، 2 جلسه پيگيري برگزار شد؛ سپس 3 ماه پس از مداخله آموزشي، در هر دو گروه، اطلاعات مجدداً گردآوري و تجزيه و تحليل شدند.
يافته ها: ميانگين سني گروه تجربي و شاهد به ترتيب 7/4±2/29 و 8/3±1/27 سال و ميانگين مدت زمان بارداري 6/4±2/7 هفته بود. قبل از مداخله آموزشي ميزان آگاهي، حساسيت درك شده و عملكرد در زمينه خوددرماني كمتر از حد متوسط و ميزان شدت، منافع و موانع درك شده در زمينه مصرف خودسرانه داروها بيشتر از حد متوسط بود ولي پس از مداخله آموزشي بين دو گروه در همه متغيرهاي ذكر شده اختلاف معني داري ايجاد شد و عملكرد مادران نيز در زمينه خوددرماني كاهش پي دا كرد.
نتيجهگيري: هر چه آگاهي، حساس يت، شدت و منافع دركشده بالاتر و موانع دركشده مادران باردار جهت مصرف خودسرانه داروهـاپايينتر باشد ، عمل كرد در زمينه خوددرمان ي كمتر شده است. يافتههاي اين بررس ي تأثير و كارايي مدل اعتقاد بهداشتي (در مقا يـ سه بـاروشهاي سنت ي آموزش در درمانگاههاي گروه شاهد) را در كاهش مصرف خودسرانه داروها در مادران باردار نشان مي دهد؛ لذا پيـ شنهاد مي گردد آموزش بر اساس اين مدل در جهت كاهش سوء مصرف خودسرانه داروها در ساير مراكز بهداشت ي نيز انجام گيرد.
واژگان كليدي: مدل اعتقاد بهداشتي، خوددرماني، مادران

مقدمه1

*نويسنده مسئول مكاتبات: محـسن شمـسي؛ اراك، سردشـت ، دانـشگاه علـومپزشكي اراك، دانشكده پيراپزشكي، گروه بهداشـت عمـومي؛پـست الكترونيـك:
[email protected]
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بيماري و سلامتي دو واژه اي هستند كه قدمت آنها به تاريخ خلقت بشر برمي گردد و انسان از ديرباز با اين مفاهيم ارتباط داشته است؛ هر چند كه مفهوم، محتوا و نحوه برخورد افراد در زمانهاي مختلف با آنها متفاوت بوده است. به نظر ميرسد بيماري بيشتر از سلامتي توجه انسان را به خود معطوف كرده است، زيرا در حالت بيماري، نوعي عدم تعادل، عدم تطابق، درد و حالات غير معمول انسان را متوجه خود ساخته و به فكرراه چاره بوده است. استفاده از دارو به اشكال مختلف، به عنوانيكي از راههاي مبارزه با بيماري از گذشته مطرح بوده است؛ بهطوري كه مي توان گفت تاريخ پيدايش مواد دارويي به اندازهتاريخ به وجود آمدن انسان قديمي است (1). امروزه باپيشرفتهاي قابل توجهي كه در زمينه هاي مختلف علمي به وجود آمده است، شاهد دسترسي هر چه بيشتر افراد به داروهاي مختلف هستيم؛ به طوري كه اين دسترس ي راحت، به صورت يك پديده اجتماعي زيانبخش يعني استفاده نابجا و بي رويه از دارو شده است. بررسيها نشان مي دهند كه ميزان تجويز داروها با جمعيت كشور و وضعيت اپيدميولوژيك بيماريها همخواني ندارد. اين امر مي تواند ناشي از خوددرماني در جامعه باشد (2). خوددرماني كه به عنوان معمولي ترين فرم خود مراقبتي تلقي مي شود عبارت است از به دست آوردن و مصرف يك يا تعداد بيشتري دارو بدون تشخيص توسط پزشك يا استفاده از نظر او و نيز بدون نسخه يا نظارت درماني و شامل مصرف داروهاي گياهي يا صناعي مي باشد (3). از طرفي ميزان متوسط اقلام تجويزي در نسخ پزشكان ايراني 5/3 قلم دارو ست كه اين مقدار بيش از كشورها ي توسعه يافته است و اشاره به وضعيت نامطلوب تجويز دارو در كشور ما دارد (4)، به گونهاي كه ايران يكي از بزرگترين كشورهاي مصرف كننده آنتي بيوتيك در جهان مي باشد (5). در حال حاضر، مصرف خودسرانه داروها باعث شده است مسائلي مانند مقاومت باكتريايي، عدم درمان بهينه، مسموميتهاي ناخواسته و حتي عمدي، اختلال در بازار دارويي، هدر رفتن هزينه و افزايش سرانه مالي مصرف دارو در جامعه افزايش يابد (6). با در نظر گرفتن موارد فوق، توجه به عوارض ناشي از مصرف خودسرانه داروها در افراد جامعه از اهميت زيادي برخوردار است. در اين ميان، توجه به جمعيت زنان به دليل واقع شدن در دورانهاي حساسي همچون بارداري و شيردهي و همچنين تماس بيشتر با افراد خانواده و الگو و سرمشق بودن برا ي ساير اعضاي خانواده، از اهميت مضاعفي برخوردار است؛ به طوري كه رخداد بارداري در زنان به راحتي مي تواند مصرف دارو و مواد شيميايي را در آنان افزايش دهد. اين، در حالي است كه مصرف خودسرانه داروها در اين دوران مسئول بيش از 3% موارد ناهنجاريهاي مادرزادي مي باشد. تولد يك نوزاد ناهنجار مي تواند مشكلات خانوادگي و اجتماع ي شديدي را براي فرد و جامعه ايجاد كند (9- 7). .مطالعات مختلف نشان داده اند زنان تمايل ويژه اي به مصرف خودسرانه داروها از خود نشان مي دهند و معمولاً به طور مكرر براي درمان مشكلاتي همچون ديسمنوره، رفع علايم منوپاز، اختلالات قاعدگي، اختلالاتخلق، پيشگيري از پوكي استخوان و همچنين مشكلات دورانبارداري و شيردهي از داروها استفاده مي كنند. به عنوان مثال،بيش از 70% زنان در تمام طول عمر خود دچار عفونتهاي قارچي واژينال مي شوند كه در 50%- 40% موارد، اين عفونتها عود مجدد پيدا مي كنند كه تمام اين عوامل مي توانند زمينه ساز خوددرماني در زنان باشد (11و10). مطالعاتي كه در چند سال گذشته انجام شده است نشان مي دهند كه مصرف دارو در دوران بارداري رو به افزايش است. مصرف داروهايي كه از طريق نسخه مصرف مي شوند و نيز داروهايي كه بدون نسخه دريافت مي شوند، بدون هيچ گونه تغييري در ميان مادران در سراسر دوران بارداري در حال افزايش است (12).
از طرفي صاحب نظران عقيده دارند كه زنان آگاهي لازم را درباره عوارض مصرف خودسرانه داروها ندارند و با توجه به گستردگي روزافزون دسترسي به انواع داروها در جامعه و نقش مستقيم فرد در انتخاب و مصرف آنها، براي اين كه افراد بتوانند عمر طولاني و زندگ ي نسبتاً سالم و فعالي داشته باشند، لازم است دانش و آگاهي كافي براي تغيير رفتار به دست آورند. در راستاي حصول به چنين هدفي، شناخت عوامل مؤثر در تغيير رفتار، ايجاد تغيير را آسان خواهد كرد. بنابراين آموزش استفاده صحيح از داروها و عدم خود درماني، با استفاده از الگوهايي كه عوامل مؤثر بر رفتار را شناسايي و تقويت مي كنند، ضرور ي مي باشد. بدين منظور، محققان از مدلها براي تغيير رفتار كمك گرفته اند كه يكي از اين مدلهاي مؤثر در آموزش بهداشت، مدل اعتقاد بهداشتي مي باشد. اين مدل، رفتار را تابعي از دانش و نگرش فرد مي داند و با توجه به اجزايي كه دارد، بر اين اساس تدوين شده است كه موجب ادراك افراد از يك تهديد سلامتي مي شود و رفتارهاي آنها را به سمت سلامتي سوق مي دهد. به عنوان مثال، اين مدل مي تواند حساسيت و شدت درك شده افراد را در خصوص
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مصرف خودسرانه داروها بالا برده و فرد را، با توجه به منافع و موانع درك شده و راهنمايي به عمل، به سمت رفتار بهداشتي يا عدم مصرف خودسرانه داروها هداي ت كند. آموزش بر اساس اين مدل، از طريق افزايش حساسيت درك شده مادران نسبت به خوددرماني، نگرش آنان را در خصوص اي ن كه تا چه اندازه خود را در معرض مصرف خودسرانه داروها مي بينند، بالا برده و از طريق آموزش، شدت درك شده نگرش مادران در خصوص وخامت و عوارض خوددرماني در دوره بارداري، افزايش يافته كه مجموع اين دو عامل يعني حساسيت درك شده و شدت درك شده همراه با منافع و موانع درك شده يعني تجزيه و تحليل فوايد حاصل از عدم مصرف خودسرانه داروها و تجزيه وتحليل موانع بالقوه براي عدم خوددرماني در كنار راهنماهايعمل يا محركهايي كه از درون و بيرون بر فرد اثر مي گذارند،مانند دوستان و آشنايان، كتاب، تلويزيون، ترس از ابتلا بهعوارض خوددرمان ي و…، مادر را به سمت انجام رفتار بهداشتييا ترك رفتار غيربهداشتي كه همان مصرف خودسرانه داروها مي باشد، سوق مي دهد.
با در نظر داشتن اين نكته كه مصرف خودسرانه داروها يك معضل بهداشتي- رفتار ي مي باشد، بررسي آن نيز بايد از طريق مدلهاي بهداشت ي رفتاري صورت گيرد. به اين منظور، پژوهش حاضر با هدف تعيين تأثير برنامه آموزش بهداشت بر اساس مدل اعتقاد بهداشتي بر رفتارهاي پيشگيري كننده از مصرف خودسرانه داروها در مادران باردار شهر اراك در سال 1387 صورت پذيرفته است.

مواد و روش ها
پژوهش حاضر يك مطالعه نيمه تجربي است. جمعيت هدف در اين مطالعه مادران باردار مراجعه كننده به مراكز بهداشتي درماني شهر ارا ك بودند. نمونه ها 200 نفر بودند كه به صورت تصادفي انتخاب شدند و در دو گروه تجربي و شاهد (هر گروه 100 نفر) قرار گرفتند. نمونه گيري به صورت چند مرحله اي و بر اساس مناطق پستي شهر اراك صورت گرفت. با توجه به اين كه شهر اراك به 30 منطقه پستي تقسيم شده و هر منطقه داراي خصوصيات خاص فرهنگي و اجتماعي مي باشد، ابتدا از طريق نمونهگيري سيستماتيك 10 منطقه انتخاب شده و سپس از درون هر منطقه، يك درمانگاه جهت نمونه گيري به صورت تصادفي انتخاب گرديد (در مجموع 10 درمانگاه). سپس 5 درمانگاه به عنوان گروه شاهد و 5 درمانگاه به عنوان گروه تجربي در نظر گرفته شد. نمونهگيري در هر درمانگاه نيز به صورت تصادفي ساده صورت پذيرفت.
معيار ورود شامل مادران باردار واقع در سه ماهه اول بارداري كه فاقد بيماري خاصي بودند و معيارهاي خروج نيز شامل عدم تمايل مادر براي ادامه شركت در مطالعه، غيبت بيش از 2 جلسه از 4 جلسه آموزشي و رخداد هر بيماري خاص براي مادر در طي مطالعه بود.
روش جمع آوري اطلاعات، پرسشنامهاي مشتمل بر قسمتهاي زير بود: قسمت اول شامل مشخصات دموگراف يك مادر، قسمت دوم شامل سؤالات آگاهي (10 سؤال)، قسمت سوم شامل سؤالات حساسيت، شدت، منافع و موانع درك شده در زمينه خوددرماني كه جمعاً شامل 20 سؤال بوده و به صورت مقياس 5 گزينه اي ليكرت طراحي شده بودند، قسمت چهارمراهنماهاي عمل كه در قالب 2 سؤال انواع راهنماهاي عملداخلي و خارجي را در جهت خوددرماني سنجيده مي شد،قسمت پنجم چك ليستي بود كه عملكرد مادر را در زمينه خوددرماني در قالب برخي از بيماريهايي كه مادر در آنها اقدام به مصرف خودسرانه دارو نموده بود، مي سنجيد.
امتيازگذاري پرسشنامه بدين صورت بود كه در قسمت آگاهي به جواب صحيح امتياز 1 و به جواب غلط امتياز صفر تعلق مي گرفت و در پايان امتياز هر فرد بر اساس 100 نمره محاسبه مي شد. در قسمت حساسيت، شدت، منافع و موانع درك شده نيز دامنه امتياز هر سؤال بين 0 تا 4 متغير بود به گونه اي كه به جواب كاملاً مخالفم امتياز صفر، مخالفم امتياز 1، نظري ندارم امتياز2، موافقم امتياز3و كاملاً موافقم امتياز4 تعلق مي گرفت.
در مجموع كل امتياز هر يك از اين قسمتها (حساسيت، شدت، منافع و موانع درك شده) بين 0 تا 20 متغير بود كه امتياز كسب شده فرد در هر قسمت بر اساس 100 نمره محاسبه شد. در قسمت چك ليست عملكرد نيز بر اساس اين كه مادر در چه تعدادي از بيماريهاي ذكر شده اقدام به خوددرماني نموده است، امتياز وي از 100 نمره همانند قسمت سؤالات آگاهي محاسبه مي شد. سؤالات راهنماهاي عمل داخلي و خارجي در زمينه خوددرماني نيز به صورت فراواني محاسبه شدند. سنجش روايي (Validity) پرسشنامه حاضر با شيوه روايي محتوايي سنجيده شده است، بدين صورت كه پرسشنامه بر اساس مدل اعتقاد بهداشتي و با توجه به منابع و كتب معتبر تهيه و پس از آن توسط اساتيد صاحب نظر بررسي شد و نظرات آنان در پرسشنامه اعمال گردي د كه نهايتاً پس از رفع برخي از اشكالات و ابهامات روايي آن مورد تأييد قرار گرفت. پايايي (Relibility) پرسشنامه مذكور نيز از طريق روش آزمون آلفا كرونباخ بر روي 25 نفر از مادراني كه از لحاظ مشخصات دموگرافيك مشابه جمعيت مورد مطالعه بودند، سنجيده شد كه مقدار آن در قسمت سؤالات آگاهي 88/0، سؤالات ابعاد مدل اعتقاد بهداشتي 85/0 و چك ليست عملكرد 82/0 به دست آمد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

قبل از انجام مداخله آموزشي، اطلاعات در هر دو گروه تجربي و شاهد از طريق پرسشنامه مذكور جمعآوري و سپس مداخله آموزشي براي گروه تجربي در طي يك ماه و در قالب 4 جلسه آموزشي 50 دقيقه اي به صورت سخنراني، پرسش و پاسخ و بحث گروهي انتخاب و اجرا شد. در پايان جلسات آموزش ي نيز مطالب به صورت بوكلت آموزشي، پمفلت و پوستر در اختيار مادران مورد مطالعه گذاشته شد. با توجه به اي ن كه اك ثر افراددر پيش آزمون پزشك و پرسنل بهداشتي درماني را به عنوانراهنماي عمل خارجي خود در جهت عدم مصرف خودسرانهداروها عنوان كرده بودند، لذا از حضور اين افراد در جلساتمداخلات آموزشي براي تشويق شركت كنندگان به عدم
خوددرماني استفاده شد. بعد از مداخله آموزشي، افراد به مدت 3 ماه مورد پيگيري قرار گرفتند. سپس 2 جلسه پيگيري به مدت 1 و 2 ماه بعد از مداخله جهت مرور مطالب برگزار شد و در نهايت پس از پايان 3 ماه، اطلاعات مجدداً از هر دو گروه جمع آوري گرديد.
به منظور تجزيه و تحليل اطلاعات با استفاده از نرم افزار SPSS علاوه بر آزمونهاي آمار توصيفي و آزمون مجذور كاي، در هر يك از گروهها از آزمون تي زوجي و براي مقايسه در بين دو گروه از آزمون تي مستقل استفاده شد. 05/0p< سطح معني داري اختلافها در نظر گرفته شد.

يافته ها
ميانگين سني گروه تجربي و شاهد به ترتيب 7/4±2/29 و 8/3±1/27 سال و ميانگين مدت زمان بارداري 6/4±2/7 هفته بود. اختلاف دو گروه از نظر وضعيت شغلي، تأهل، سطح تحصيلات و تحت پوشش بيمه درماني بودن معني دار نبود (جدول 1). قبل از مداخله اختلاف ميانگين دو گروه از نظر آگاهي، حساسيت درك شده، شدت درك شده، منافع درك شده، موانع درك شده و عملكرد به لحاظ آمار ي معني دار نبود. بعد از مداخله بين دو گروه در همه متغيرهاي ذكر شده اختلاف معني داري مشاهده شد (در تمام موارد 001/0p<، جدول 2). اختلاف معني دار بين ميانگين نمرات متغيرهاي مورد نظر در گروه تجربي قبل و بعد از مداخله آموزشي مشاهده شد. در حالي كه در گروه شاهد هيچ گونه اختلاف معني داري ديده نشد (جدول 2). همچنين جداول 3 و 4 و 5و 6 نيز به تف كيك توزيع درصد فراوان ي راهنماهاي عمل داخليو خارجي را در دو گروه قبل و بعد از مداخله آموزشي نشانمي دهند.

بحث
در اين مطالعه حدود نيمي از مادران باردار فاقد هر نوع بيمه درماني بودند كه اين عامل مي تواند دسترسي افراد را به خدمات درماني و پزشك دشوار ساخته و در نهايت عاملي جهت مصرف خودسرانه داروها توسط آنان باشد. در پژوهش شمسي و همكاران نيز اين ارتباط معنادار نشان داده شده است (13). ميزان آگاهي كسب شده افراد در هر دو گروه مورد و شاهد قبل از مداخله آموزشي را مي توان به اطلاع رساني از طريق راديو و تلويزيون، روزنامه، مجلات، كتابها و همچنين پرسنل بهداشتي درماني درمانگاهها نسبت داد. در پژوهش حاجي سيدجوادي و همكاران، 74% از زنان باردار از عوارض مصرف داروها اطلاعي نداشتند (14)؛ در پژوهش سپهري نيز ميزان آگاهي افراد از دوز دارو 32% عنوان شده بود (15).
در پژوهش ضيايي نيز 42% از مادران باردار از داروهاي گياهي مصرف شده در دوران بارداري آگاهي داشتند (16). وجود اختلاف معنيدار بعد از مداخله آموزشي بين ميانگين نمره هاي آگاهي دو گروه را مي توان به علت تشكيل كلاسهاي آموزشي در خصوص عدم خوددرماني دانست. اين كلاسها توانسته تا حدود زيادي باعث ارتقاي ميزان آگاهي گروه مورد (به ميزان 42 نمره) در خصوص مصرف صحيح داروها شود. اين يافته ها با كاربرد مدل اعتقاد بهداشتي در پژوهشهايي در زمينه كنترل ديابت و مراقبت از خود و افزايش ميزان آگاهي پس از مداخله آموزشي همخواني دارد (18و17).
1225302190322

جدول 1- توزيع فراواني نسبي افراد مورد مطالعه بر حسب وضعيت تأهل، شغل، تحصيلات و وضعيت پوشش بيمه درماني مشخصات دموگرافيك گروه تجربي گروه شاهد كل
93
7 186
14 94
6 94
6 92
8 92 8 خانه دار شاغل وضعيت شغلي
54 46 108
92 56
44 56
44 52 48 52 48 بله
خير تحت پوشش بيمه درماني
100 0 200 0 100 0 100 0 100 0 100 0 متأهل
مجرد وضعيت تأهل
11 22 10 10 12 12 بي سواد 29 59 31 31 28 28 ابتدايي 32
17 64
33 33 16 33 16 31
17 31
17 راهنماييديپلم تحصيلات
11 22 10 10 12 12 دانشگاهي تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
جدول 2- مقايسه ميانگين نمرههاي آگاهي، حساسيت، شدت، منافع و موانع دركشده و عملكرد در خصوص مصرف خودسرانه داروها قبل و 3
ماه بعد از مداخله آموزشي بين دو گروه
1326648-4952

قبل از مداخله 3 ماه بعد از مداخله متغير مورد نظر گروه انحراف انحراف
17/2
16/8 83
46/2 15/2
16/1 41 44/3 تجربي
شاهد آگاهي
17/6
16/8 72/1
42/1 14/5
14/7 38/3 41/7 تجربي
شاهد حساسيت درك شده
19/3 14/5 88/3 56/6 21/2
17/8 53/8
56 تجربي
شاهد شدت درك شده
14/4
15/08 93/5
66 17/6
14/3 61/3
64/5 تجربي
شاهد منافع درك شده
14/5 16/3 34/5 67/6 14/48 15/62 73/8
75/3 تجربيشاهد1 موانع درك شده
2/8 3/5 6/51 18/12 تجربي عملكرد در خصوص
5/3 20/03 6/43 22/38 شاهد مصرف خودسرانه داروها
ميانگين ميانگين معيار معيار
1. آزمون paired t درگروه شاهد قبل و بعد از مداخله اختلاف معني داري را نشان مي دهد.

41 41 45 45 ترس از ابتلا به عوارض ناشي از خوددرماني
38 38 36 36 عدم اعتقاد به خوددرماني
57 57 54 54 حال عمومي مساعد
64 64 61 61 احساس سلامتي بيشتر در صورت عدم خوددرماني
18806169181338

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

جدول 3- توزيع فراواني راهنماهاي عمل خارجي در خصوص مصرف خودسرانه داروها بر اساس نظرات مادران باردار مورد مطالعه قبل از مداخله
آموزشي در هر دو گروه *
-275082-4953

گروههاي مورد مطالعه تجربي شاهد
درصد تعداد درصد تعداد راهنماهاي عمل
41 41 45 45 راديو و تلويزيون
20 20 24 24 كتاب و كتابچه
66 66 64 64 پزشك و پرسنل بهداشتي مراكز بهداشتي درماني
47 47 51 51 خانواده و آشنايان
58 58 55 55 ساير مادران مراجعه كننده به مراكز بهداشتي درماني
42 42 38 38 مجله و نشريات

*اختلاف بين دو گروه در هيچ موردي معني دار نبود.

جدول 4- توزيع فراواني راهنماهاي عمل خارجي در خصوص مصرف خودسرانه داروها بر اساس نظرات افراد مورد مطالعه 3 ماه بعد از مداخله
آموزشي در هر دو گروه
772653-5936



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید