پژوهسالن دهچه (اردهمجلهم ، شما رپژوهشهآذري۵ ، و داپدينش يگادر هپ عيل۱۳۸۸ وم۷۱ ، پزصفشكحي اتشهيد۲۸۳ تابهشت ي۲۸۷ ) تاريخ تاريخد پريافت ذيرش مقامقاله :له :۷ ۱۷ / /۵ ۱۲ /۱۳۸۷
۱۳۸۸/
مقايسه اثر گلوكزآمين سولفات و گلوكزآمين / متيل سولفونيل متان ( MSM)
در درمان علا ي م استئوآرتريت زانو
دكتر عليرضا رجايي۱ ، دكتر اميرحسام عليرضايي۲ ، مهندس ناصر ولايي ۳
۱ . استاديار، گروه روماتولوژي، بيمارستان لقمان حكيم، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۲ . دستيار، گروه داخلي، دانشگاه علوم پ زشكي شهيد بهشتي
-9143209494

۳ . مربي، دانشكده تغذيه، دانشگاه ع لوم پ زشكي شهيد بهشتي چ كي ده
سابقه و هدف : با توجه به شيوع و روند در حال افزايش استئوآرتريت زانو ، شـكايت بيمـاران مبـتلا از درد زانـو و گزارشـهايي از تـأ ثير مثبت گلوكزآمين سولفات و گلوكزآمين /MSM در كاهش درد و ناراحتي بيماران ، همچنين كمبودهاي موجود در پژوهشهاي قبلي ، ايـن تحقيق به منظور مقايـسه تـأ ثير گلـوكزآمين سـولفات و گلـوكزآمين /MSM بـر ميـزان درد و علايـم مبتلايـان بـه اسـتئوآرتريت زانـو مراجعه كننده به يك درمانگاه خصوصي در سال۱۳۸۷ انجام شد .
مواد و رو شها : تحقيق با طراحي كارآزمايي باليني انجام گرفت . بيماران با سن بيشتر از ۴۰ سال كه تشخيص قطعي استئوآرتريت زانـو
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بر اساس معيارهاي ACR ) American College of Rheumatology) داشتند و نمايـه تـوده بـدني ( BMI) بيـشتر از۳۰ ، سـابقه اخيـر (يك س اله) جراحي زانو و استتئوآرتريت ثانويه را نداشتند ، پس از مشابه سازي از نظر سـن و جـنس ، وارد مطالعـه شـدند . شـد ت علايـم بيماران با استفاده از WOMAC index در يك طيف۰ تا۹۶ در ابتدا و س پس در انتهاي تحقيق ، اندازه گيري شـد . بيمـاران بـ ه صـورت تصادفي در گرو هه اي گلوكزآمين با دوز يك قرص دو بار در روز و گروه گلوكزآمين /MSM با دوز يك قـرص دو بـار در روز بـراي مـدت شش ماه ، درمان شدند . تغييرات ميزان درد در هر گروه با آماره ويلكاكسون و بين دو گروه با آزمون من يـو ويتنـي مـورد قـضاوت قـرار گرفت .
يافته ها :۲۷ نفر در گروه گلوكزآمين سولفات و۲۶ نفر در گروه گلوكزآمين /MSM در تحقيـق وارد شـدند . بـروز عـوارض جـانبي در دو گروه مشابه بود (۹ / ۰ p<) ، شدت درد در بدو ورود به مطالعه و نيز سن ، جنس و سايرشاخص هاي مورد بررسي مشابه بودند . كـاهش درد در گروه گلوكزآمين سولفات برابر۳ / ۱۷ ±۴ / ۲۷ و درگروه گلوكزآمين /MSM برابر۷ /۱۵ ±۵ /۲۵ بود كه در گروه گلوكزآمين حـدود۸ /۲۸ % و در گروه گلوكزآمين /MSM حدود۱ /۲۶ % كاهش نشان ميداد (۰۵ / ۰ p<) ولي ميزان كاهش درد بين دو گـروه بـه لحـاظ آمـاري تفـاوت مع نيدار ي نداشت (۸ / ۰ p< ).
نتيجه گيري : ب ه نظر مي رسد دو داروي فوق اثر درماني مشابهي دارند ولي با توجه به قيمت داروها و عوارض احتمالي طولا نيمدت آنها ، مصرف داروي گلوكزآمين سولفات بهتر از داروي گلوكزآمين /MSM مي باشد .
واژگان كلي دي: گلوكزآمين سولفات ، گلوكزآمين /MSM ، استئوآرتريت ، درد ، WOMAC index ، كرايترياي ACR

مقدمه۱
استئوآرتريت ( O.A) شايعترين بيمـاري مفـصلي اسـت كـه بـا تخريب پيشرونده غضروف مفصلي مشخص مي شـود ( ۱ ) . ايـن بيماري يكي از دلايل مهـم نـاتواني و از كـار افتـادگي د ر افـراد مسن است . درمانهاي دارويي كه امروزه براي بيماران مبتلا بـه
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

O.A ب ه كار مي روند، شامل استامينوفن، داروهـاي ضـدالتهابي غيراستروييدي ( NSAIDs) ، ترامادول، ضددردهاي ناركوتيك و داروهاي كورتيكواس ترو ي يدي مي باشند ( ۲ و ۳ ) . تمام اين داروهـا داراي عــوارض جــدي و بــالقوه هــس تند؛ بــ ه عنــوان مثــال NSAID ها علاوه بر عوارض گوارشي، رونـد تخريـب مفـصل را بدتر مي كننـد ( ۱ و۴ – ۳ ) . بنـابراين ، گز ينـههـاي درمـاني ديگـر همچــون گلــوكزآمين ســولفات، گلــوكزآمين /كونــ در وئيتين و گلوكزآمين / متيـل سـولفونيل متـان ( MSM) در درمـان ايـن بيماران مورد استفاده قرار گرفته ان د . گلوكزآمين علاوه بـر ايـن كه عوارض جانبي بسيار كمي دارد، روند ترميم و دوباره سـازي مايع سنيوويال را افزايش داده و ممكـن اسـت سـبب افـزايش سنتزغـضروف نيز گـردد؛ همچنـين داراي آثـار ضـد التهـابي و ضدآرتري تي ميباشـد ( ۵ و ۶ ) . گلـوكزآمين نـسبت بـه داروهـاي مرسوم مـورد اسـتفاده در O.A ، هـم اثـر درمـاني بهتـر و هـم عوارض كمتري داشته است اما در مورد گلـوكزآمين /MSM در ايـران تحقيقـي انجـام نـشده اسـت و يـا لااقـل در دسـترس نمي باشد ولي در مطالعاتي كه در كشورهاي ديگر انجام شـده ، نـشان داده شـده اسـت كـه درمـان تركيبـي در مقايـسه بـا گلوكزآمين تنها اثر س ريعتري روي درد و التهاب داشـته اسـت . با توجه به اين پيشينه ، شيوع بالاي استئوآرتريت زانو و افزايش بيماري با افزايش سن ، به منظور مقايسه دو داروي گلوكز آمين سولفات و گلوكزآمين /MSM ، ايـن تحقيـق روي مبتلايـان بـه استئوآرتريت زانو مراج عهكننده به درمانگاه روماتولو ژي در سال
۱۳۸۷ انجام گرفت .
مواد و رو شها
تحق يــ ق با طرا ح ـي كارآ زماي ـــي بالي ن ـي از نـــوع
۲۸۴ / دوماهنامه پژوهنده مقايسه اثر گلوكزآمين سولفات و گلوكزآمين /MSM
sequential matched randomized control clinical trial انجام گرفت . براي انجام اين مطالعه، افراد بالاي۴۰ سال مبتلا به O.A زانو كه در يك ماه قبل از پژوهش از تركيبات دارو يي مورد مطالعه استفاده نكرده بودند و موافقت كتبي و آگاهانه خود را براي همكاري با طرح اعلام نموده بودند، وارد پژوهش شــدند . تش ـخيص O.A زانو برا سـ اس معيــارهـاي ACR FC I,II ,III) American College of Rheumatology) انجام گرفت كه حداقل ميبايست شش ماه مبتلا باشند . بيم اراني كه نمايه توده بدني (Body Mass Index: BMI) بيشتر از۳۰ داشتند ، سابقه اخير (ي كس اله) جراحي روي زانو را ذكر مي كردند و كليه موارد استئوآرتريت ثانويه از مطالعه خارج شدند . بيماراني كه در طول مطالعه به هر دليل اعم از ايجاد عوارض داروي ي يا خودسرانه مصرف دارو را قطع مي كردند با ثبت موارد ، از مطالعه خارج مي شدند . مصرف حداقل۸۰ % داروها توسط بيماران لازم بود و بيماراني كه كمتر از اين مقدار دارو مصرف كرده بودند ، همچنين بيماراني كه در طول مطالعه مقادير زياد از داروهاي مسكن مصرف كرد ه بودند ،از مطالعه خارج شدند . در طول مدت مداخله ، بيمار جهت كنترل درد در صورت لزوم مي توان ست از استامنيوفن استفاده كند ( PRN) و اجازه استفاده از دارو ها ي ديگري مانند NSAIDs يا ترامادول ، ب ه عنوان ضد درد ، نداشت . استامينوفنتنها در موارد ضروري مصرف مي شد و تعداد قرص هاي مصر فشده توسط بيمار بيان ميشد . بيشترين مقدار مجاز براي مصرف استامينوفن۲۵ /۳ گرم در هفته يعني يك بسته ده تايي قرص استامينوفن درنظرگرفته شد . بيماراني كه بيش از اين مقدار استامينوفن مصرف مي كردند ، از مطالعه خارج شدند . در ضمًن بيماراني كه همچنان از درد شديد شاكي بودند ، مجددا ويزيت مي شدند و درصورت شروع درمان جديدي كه احتمال تداخل با نتايج مطالعه داشت ، از مطالعه كنار گذاشته مي شدند . ضمن اًا بيماران هم از نظر مراجعه در يك دوره زماني و نيز مراجعه به يك درمانگاه خصوصي ، از لحاظ اجتماعي – اقتصادي ( socio economic) مشابه بودند .
تعداد نمونه با س طح اطمينان۹۵ % و توان آزمون۸۰ % و بر اساس مقدار قابل انتظار در ميزان كاهش درد در مطال عات آزمايشي قبلي ، تعداد۲۶ نفر در هر گروه و جمعاًعا۵۲ نفر برآورد شد (۱۷ -۱۶ و۱۴ – ۱۳ ) . شدت اوليه درد در بيماران با استفاده از WOMAC index اندازه گيري شد كه بر اساس اين شاخص،۲۴ مورد يا ويژگي بررسي شده و به هر يك نمره۰ تا۴ داده مي شد . بنابراين مقدار آن عددي بين۰ تا۹۶ است كه
۰ بهترين حالت و۹۶ بدترين حالت ممكن مي باشد . براي بيماراني كه در اولين مراجعه علايمي به نفع افسردگي داشتند ، به منظور جلوگيري از تداخل افسردگي در نتايج WOMAC index ، پرسشنامه SF­36 تكميل مي شد كه البته هيچ يك از بيماران ما اين گونه نبودند .
نمونه گيري با روش مراجعه مستمر بوده و بيماران بر حسب معيارهاي ورود و خروج و پس از مشابه سازي وارد مطالعه شدند و به صورت تصادفي به دو گرو ه شامل گروه گلوكز آمين سولفات و گل وكزآمين / MSM اختصاص پيدا كردند . در گروه گلوكز آمين سولفات ، داروي گلوكز آمين سولفات تهيه شده در كارخانجات enerex كانادا با دوز۵۰۰ ميلي گرم دو بار در روز تجويز گرديد . در گروه گلوكزآمين / MSM ، از تركيبي واجد۷ /۶۶۶ ميلي گرم گلوكزآمين سولفات ،۳ /۳۳۳ ميلي گرم MSM ،۱۰۰ ميلي گرم ويتامين سي و۳ /۳۳ ميلي گرم سيليكا تهيه شده در كارخانجات enerex كانادا با دوز يك قرص دو بار در روز استفاده شد .
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در پ ايان مطالعه ، درد بيماران با استفاده از WOMAC index اندازه گيري شد و در فرم اطلاعاتي ديگري ثبت گرديد . در خاتمه تحقيق ، داده هاي فر م اطلاعاتي استخراج و ابتدا بررسي شد كه آيا موارد حذف نمونه ها و عوارض دارو يي در دو گروهمشابه هستند يا خير كه اين كار با آزمون دقيق فيشر انجام شد . سپس به كمك آزمون t قضاوت شد كه آيا بيماران دو گروه به لحاظ سن و با آزمون كاي دو قضاوت شد كه آيا توزيع بيمارا ن دو گروه به لحاظ جنس ، مشابه هستند يا خير . تغييرات شدت درد در داخل هر گروه با آزمون ويلكاكسون و بين دو گروه با آزمون من يو ويتني مورد قضاوت آماري قرار گر فت.
ي افتهها
تحقيق در۶۹ بيمار انجام گرفت . تعداد۳۲ نفر در گروه گلوكز آمين سولفات و تعداد۳۷ نفر در گروه گلوكزآمين /MSM قرار گرفتند . ب ه علت بروز عوارض داروي ي در گروه گلوكز آمين سولفات۳ نفر (۴ /۹ %) و در گروه گلوكزآمين /MSM تعداد۴ نفر (۸ /۱۰ %) از مطالعه خارج شدند كه از اين ميان۵ مورد به دليل عوارض گوارشي بود كه۳ مورد آن در گروه گلوكزآمين /MSM و۲ مورد آن در گ روه گلوكزآمين سولفات قرار داشتند،۲ نفر هم به دليل ايجاد كهير مجبور به قطع دارو شدند كه۱ نفر از هر دو گروه درماني بود . ميزان بروز عوارض دارويي در دو گروه مشابه بود (۹ / ۰ p<). يك نفر از گروه گلوكزآمين /MSM به علت فوت ناشي از حوادث قلبي عروقي ( MI) ازمطالعه كنا ر گذاشته شد .
۲ نفر از گروه گلوكزآمين /MSM به علت قطع خودسرانه دارو، يكي۲ ماه و ديگري۳ ماه بعد از مصرف دارو و۲ نفر هم به دليل مصرف مقادير بالاي مسكن از مطالعه كنار گذاشته شدند . در گروه گلوكز آمين سولفات هم۲ نفر به دليل مصرف مقادير بالاي مسكن از مطالعه كن ار گذاشته شدند . به طور كلي موارد خروج بيماران در دو گروه مشابه بوده و اختلاف آنها به لحاظ آماري مع نيدار نبود . در نهايت، مطالعه روي۵۳ نفر انجام گرفت كه۲۷ نفر در گروه گلوكز آمين سولفات و۲۶ نفر در گروه گلوكزآمين /MSM قرار گرفتند .
شماره۵ ، پي د رپي۷۱ ، آذر و دي۱۳۸۸ د كتر عليرضا رجايي و همكاران /۲۸۵
سن بيماران در گروه گلوكز آمين سولفات برابر۵ /۷ ±۱ /۶۱ و در گروه گلوكزآمين /MSM برابر۹ /۷ ±۹ /۶۰ بود . در گروه گلوكز آمين سولفات۶ نفر مرد و۲۱ نفر زن بودند و در گروهگلوكزآمين /MSM۶ نفر مرد و۲۰ نفر زن بودند . به اين ترتيب ب ه غير از معيارهاي ورود و خروج كه در افراد دو گروه مشابه بودند ، نمو نه هاي دو گروه به لحاظ سن و جنس نيز مشابه بودند .
شدت درد بيماران برحسب زمان هاي مورد بررسي در جدول۱ ار اي ه گرديده و نشان مي دهد كه براساس WOMAC index ، در ابتداي مطالعه روي۲۷ نفر بيماران گروه گلوكزآمين سولفات برابر۹ /۷ ±۵ /۳۸ و در۲۶ نفر بيماران گروه گلوكزآم ين / MSM برابر۶ /۷ ±۵ /۳۴ بود و آزمون من يو ويتني نشان داد كه دو گروه بر اساس شدت درد در ابتداي مطالعه مشابه بوده و اختلاف آنها به لحاظ آماري معني دار نبود . ميزان تغييرات شدت درد در گروه گلوكز آمين سولفات برابر۳ /۱۷ ±۴ /۲۷ بود كه حدود۸ /۲۸ % كاهش نشان ميدهد و آزمون ويلكاكسون نشان داد كه اين كاهش شدت درد در گروه گلوكزآمين سولفات به لحاظ آماري مع نيدار است (۰۵ / ۰ p<). ميزان تغييرات شدت درد ، در گروه گلوكزآمين / MSM برابر۷ /۱۵ ±۵ /۲۵ بود كه حدود۱ /۲۶ % كاهش نشان ميدهد و آزمون ويلكاكسون نشان داد كه اين كاهش ميزان درد ، در گروه گلوكزآمين /MSM به لحاظ آماري مع نيدار است (۰۵ / ۰ p<). آزمون من يو ويتني نشان داد كه ميزان كاهش شدت درد در دو گروه درماني مشابه بوده و اختلاف آنها به لحاظ آماري مع نيدار نيست (۸ / ۰ p<) .
جدول۱ – توزيع مبتلايان به استئوآرتريت زانو بر حسب شدت درد در مراحل مختلف بررسي به تفكيك گروه درماني
شدت درد ابتداي مطالعه انتهاي مطالعه تغييرات درد گروه درماني
94488-354109

گلوكزآمين سولفات۹ / ۷ ±۵ /۳۸ ۰۴ /۸ ±۳ /۲۱ ۳ /۱۷ ±۴ /۲۷ گلوكزآمين /MSM۶ /۷ ±۵ /۳۴ ۹ /۶ ±۹۲ /۱۸ ۷ /۱۵ ±۵ /۲۵
توزيع بيماران بر حسب ميزان كاهش شدت درد ب ه تفكيك گروه درماني در جدول۲ ارايه شده است و نشان مي دهد كه دو گروه از لحاظ كاهش شدت درد مشابه بوده واختلاف آنها به لحاظ آماري مع نيدار نبود (۸ / ۰ p< ).
جدول۲ – توزيع مبتلايان به استئوآرتريت زانو بر حسب كاهش ميزان درد به تفكيك گروه درماني
1307592-78930

كاهش درد۴۰ -۳۰ ۳۰ -۲۰ ۲۰ -۱۰ ۱۰ -۰ افزايش جمع گروه درماني
1307592599543



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید