سال پژوهنده (مجلهچهاردهم ، شمارهمرداد پژوهشيو 3 ، پي دردانشگاه شهريور پي علوم 138869، پزشكي صفحات شهيد129 تا 135بهشتي) تاريخ تاريخ دريافت پذيرش مقاله:مقاله: 30/11/3/10/13871388

مقايسه تأثير ليزر كم توان و اولتراسوند در مبتلايان به سندرم درد عضلاني- فاشيايي
دكتر محمد حسن بهرامي، دكتر محمدرضا مختاري راد2*، دكتر سيد منصور رايگاني1، دكتر داريوش الياس پور3، مهندس ناصر ولايي4، دكتر فاطمه ناجي2، كيومرث عيسي نيا5

دانشيار، گروه طب فيزيكي و توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دستيار، گروه طب فيزيكي و توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
استاديار، گروه طب فيزيكي و توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
مربي، دانشكده علوم تغذيه، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-9886188428

كارشناس فيزيوتراپي، گروه طب فيزيكي و توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي چكيده
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

سابقه و هدف: سندرم درد عضلاني- فاشيايي (myofascial pain syndrome; MPS)، يكي از بيمـاري هـاي مهـم عـضلاني – اسـكلتي اسـت و از عوارض مهم آن، افت عملكرد، اختلال خواب، افت كيفيت زندگي و عوارض رواني ميباشد. در مورد درمان آن ، اختلاف نظـر بـسيار اسـت و شـاملدرمان هاي دارويي (داروهاي ضد التهابي غيراستروييدي، ضدافسردگيهاي سهحلقـهاي و سـاير ض دافـسردگي هـا، داروهـاي ضدتـشنج و مخـدرها)، درمان هاي فيزيكي و ورزش هاي كششي، تزريقات ، اولتراسوند و نهايتاَ ليزر مي باشد. درمان هاي قبلي در پارهاي موارد ، داراي عـوارض بـوده و نتـايجمتناقضي به دنبال داشته اند. اثر ليزر در اين سندرم مورد بحث ميباشد و در كشور نيز هيچ تحقيقي در اين زمينه انجام نـشده اسـت. لـذا هـدف ازاين تحقيق، ارزيابي اثر ليزر و اولتراسوند در درمان سندرم درد عضلاني- فاشيايي است.
مواد و روشها: در اين كارآزمايي باليني تصادفي، براي آن دسته از بيماران مراجعه كننده به كلينيك طب فيزيكي بيمارستان شهدا ي تجريش كه در نتيجه بررسي شرح حال و معاينه باليني دقيق، تشخيص MPS در قسمت فوقاني عضله تراپزيوس مطرح شده بـود، پـس از اخـذ رضـاي ت كتبـي آگاهانه، شدت درد در استراحت، فعاليت و شب ب هوسيله پرسشنامه visual analogue scale (VAS) اندازه گيري شد. همچنين بيمـاران فـرم (NDI) neck disability index را تكميل كرده و آستانه شروع درد به واسطه فشار، توسط ارزيابي الگومتريك تعيين شد. سپس بيماران بـه روش تـصادفي، به ترتيب در گروه هايA,B,C (گروههاي درمان ليزر، اولتراسوند و ليزر نمايشي ) تقسيم شدند. 6 هفته بعد از اولين ويزيت ، بيماران مجـدداً ويزيـتشده و فرمها را تكميل نمودند. به منظور تحليل نتايج درمان، اطلاعات به دستآمده به صورت دوسوكور مورد بررسي قـرار گرفتنـد. تحليـل داخـل گروهها، با آزمون Wilcoxon و بين گروه ها ( ليزر و اولتراسوند)، با آزمون Mann-Whitney U انجام شد.
يافتهها: اولتراسوند، در بهبود VAS در فعاليت و ارزيابي هاي الگومتريك (01/0p<) و بهبود VAS در شب و در استراحت و بهبود نـاتواني گردنـي(05/0p<) مؤثر بود. ليزر نيز در بهبود VAS در فعاليت (01/0p<) و p<0/001) NDI) مؤثر بود. همچنين در بهبود VAS در شـب و در اسـتراحت
(05/0p<) و بهبود ارزيابيهاي الگومتريك (001/0<p) مؤثر واقع شد. ليزر نسبت به اولتراسـوند در بهبـود نـاتواني گردنـي تـأثير بيـشتري داشـته
(05/0p<) و همچنين بهبود بيشتر در ارزيابيهاي الگومتريك نشان مي دهد (01/0p<).
نتيجه گيري: اين تحقيق، ليزر را به عنوان يكي از درمانهاي ارجح در درمان سندرم درد عضلاني- فاشيايي ناحيه گردن مطرح ميكند.
واژگان كليدي: سندرم درد عضلاني- فاشيايي، ايندكس ناتواني گردني، معيار ديداري درد، ليزردرماني، اولتراسوند، كارآزمايي باليني تصادفي شده
15437307

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

30% مراجعين به درمانگـاههـاي عمـومي (1) و 85% بيمـاراندرمان شده در مراكز درد، MPS دارند (2). از عوارض مهم ايـنبيماري، افت عملكـرد (3)، اخـتلال خـواب (4)، افـت كيفيـتزندگي فرد و عوارض رواني است (2). اين بيماري ، بـا يـك يـاچند نقطـه حداكث ــــر حـســـاسيت بـه نـام نقطـه ماشـه اي (trigger point) مشخص مي شود كه بـا فـشاردادن بـر روي آننقاط، درد ايجاد و منتشر مي شود كه به يك درماتوم يا ميوتومنيز محدود نيست. اين نقطـه يـا نقـاط ، در طـول يـك طنـابعضلاني سفت شده به نام taut band قرار دارند كـه بـا معاينـهقابل تشخيص اسـت (7-5). همچنـين ممكـن اسـت در حـينلمس عضله ، اسپاسم آن عضله نيز رخ دهد. علل متعددي براي اين بيماري مطرح شده است كه از جملـه آنهـا اسـترس هـايمكـانيكي، كمبودهـاي تغذيـه اي، مـسايل انـدوكرين، مـسايل سايكولوژيك، عفونت هاي مزمن ، خـواب نامناسـب و ناكـافي رامي توان نام برد (8).
در مورد درمان اين بيماري، اختلاف نظر بـسيار اسـت و شـاملدرمان هاي دارويي مانند داروهاي ضد التهابي غيـر اسـتروييدي (9)، ضدافسردگيها منجمله ضدافـسردگيهـا ي سـهحلقـهاي
(10)، داروهاي ضدتشنج (11) و مخـدرها (12)، درمـان هـايفيزيكي، ورزش هـاي كشـشي (8و13) و تزريقـات (8و14و15) مي باشد.
با توجه به عوارض كليـوي و گوارشـي داروهـاي ضـد التهـابيغير استروييدي، و با توجه به اين كـه پروسـه التهـابي اصـلاً در MPS وجود ندارد، نميتوان انتظار داشـت كـه داروهـاي ضـدالتهابي غير استروييدي م ؤثر باشند و بيشتر بر روي مـشكلاتهمراه بيمار ي MPS اثر ميكننـد (9). بـا توجـه بـه ايـن كـهضدافسردگي ها بيشتر بـر روي فيبروميالژيـا م ؤثرنـد تـاMPS (10) و با توجـه بـه عـدم مطالعـه كـافي و مناسـب در مـوردضد تشنج ها (11) و اثر وابستگي مخدرها (12)، نمي تـوان آنهـارا به عنوان درمان هاي بـي خطـر و مطمئنـي مطـرح كـرد. در تحقيقات مختلفي كه بر روي درمان هاي تزريقي صورت گرفتهاست، بعضي از آنها هيچ اثري بيشتر از دارونما نداشته انـد و دربعضي از تحقيقات، تفاوتي بين اسـتفاده از سـوزن (needling) تنها با تزريق مـواد تزريقـي (ليـدوكايين، آب، نرمـال سـالين،پروكايين) وجود ند اشته است (15). البته بايد توجه داشت كهتزريق، يك اقدام تهاجمي محسوب شـده و عوارضـي از قبيـلشوك و حساسيت به علت ماده بي حسي و همچنين خونريزيو هماتوم محل تزريق را نيز ميتواند به دنبال داشته باشـد. در مورد كاربرد اولتراسوند نيز تحقيقات با نتـايج متنـاقض انجـامشدهاست. به طور كلي، در سه تحقيـق انجـام شـده در قـسمتگردني، در دو مورد، اولتراسوند نسبت به دارونما برتري نداشته و در يك تحقيق بهبودي معنيداري مشاهده شده اسـت (18-16). چون درمان هاي قبلي همه داراي عـوارض بـوده و نتـايج متناقضي داشته اند و اثر ليزر نيـز مـورد بحـث مـي باشـد و دركشور نيز تحقيقي در اين زمينه انجام نشده است، اين مطالعـهبا هدف ارزيابي اثر ليـزر و اولتراسـوند در درمـان بيمـاري دردعضلاني- فاشيايي در مـراجعين بـه درمانگـاه طـب فيزيكـي وتوانبخشي بيمارستان شهداي تجـريش در سـال هـاي 1386 و 1387 انجام شد.

مواد و روش ها
اين تحقيق با طراحي كارآزمـايي بـاليني تـصادفيشـده انجـامگرفـت. بيمـاران مراجعـه كننـده بـه كلينيـك طـب فيزيكـي بيمارستان شهدا ي تجريش كه توسط شرح حال و معاينه دقيقباليني تمام معيارهاي MPS را در ناحيه گردن (قسمت فوقاني عضله تراپزيوس ) دارا بودند، پس از اخذ رضايت كتبي آگاهانه،وارد مطالعه شدند. معيارهاي ورود عبارت بودند از: بيماران 17 تا 55 سالهاي كه با درد عضلاني ناحيه گردن (قسمت فوقـانيعضله تراپزيوس ) مراجعه كرده بودند، درد آنها انتشاري بـوده وبه يك درماتوم يا ميوتوم محدود نبوده و در معاينه آنها طنـابعضلاني سفت شده به نام taut hand لمس مي شد كه در طـولآن يك يا چند نقطه دردناك به نام نقطه ماشهاي وجود داشت و با فشاردادن آن درد توليد مي شد (7-5). همچنين بيمـاراندرد را حداقل براي 3 ماه گذشته ذكر مي كردند و درد بـر رويكيفيت زندگي و كار آنها تأثير گذاشته بود. معاينه نورولوژيـكنرمـال شـامل رفلكـس هـاي وتـري (DTR)، قـدرت عـضلاني (MMT) و معاينه حـسي داشـتند و بـه بيمـاري ديگـري كـهتوجيــه كننــده علايــم باشــد، ماننــد آرتريــت روماتوييــد و فيبروميالژيا مبتلا نبودند. بيمـاران، سـابقه تـصادف و ترومـايشديد به ناحيه گردن و عمل جراحي ناحيه گردن نداشته و در طي6 مـاه گذشـته نيـز سـابقه تزريقـي در ناحيـه مـورد نظـرنداشتند. معيارهاي خروج از مطالعه عبارت بودنـد از: بيمـار اني كه حاضر به ادامه درمان نبوده، و دچار عوارض احتمالي درمان شده بودند. ابـتلا بـه بيمـاري هـاي شـديد سيـستميك ماننـد بيماري هاي قلبي، كبـدي، كليـوي، فـشارخون كنتـرل نـشده ، بيماري هاي شديد رواني و احتمال وجود منشأ ذهني براي درد و وجــود بيمــاري هــايي از قبيــل راديكولوپــاتي ، نوروپــاتي و ميلوپاتي از علل ديگر خروج از مطالعه بودند.
از نظر رعايت اصول اخلاقي، تمام بيماراني كه بـ ه مطالعـه واردشدند ابتدا فرم رضايتنامه را به صورت آگاهانه پر كردند، انجام درمان ضرري براي بيماران نداشت ، و بيمار ان براي قطع رونـددرماني خود، اختيار كامل داشتند. گروه شـاهد نيـز درمـان را بـه صـورت ورزش هـاي كشـشي،hot pack و TENS دريافـتكردند. اطلاعات مربوط به افراد مـورد بررسـي، محرمانـ ه بـاقيمانده و درمان بيماران بدون اجازه آنها قطع نشد.
روش و تكنيك و نحوه اجراي مطالعه به ايـن صـورت بـود كـهتمام بيمار ان و پزشك مرتبط، از نوع درمان بي اطـلاع بودنـد ودرمان به صورت دوسوكور انجام شد.
به طـور كلـي، 49 نفـر وارد مطالعـه شـدند. شـدت درد ايـنبيمــاران در حالــت اســتراحت و فعاليــت و شــب بــ ه وســيله پرســشنامه VAS انــدازه گيــري شــد و همچنــين بيمــاران ، پرسشنامه neck disability index (NDI) را كه پرسـشنامه اي استاندارد براي اندازه گيري ميزان ناتواني بـه علـت درد گـردنمي باشد و قابليت اعتماد و اعتبار آن تأييد شده است، تكميـلكردنـد. هـر آيـتم از پرسـشنامه NDI كـه توسـط پزشـكان و محققان استفاده مي شود، از صـفر تـا 5 نمـره دارد و حـداكثرنمره آن 50 مي باشد. نمره بيمار در عدد 2 ضرب شده و يـكنمره درصدي به دست مي آيد (19).
همچنين آستانه شروع درد توسـط فـشار، بـه وسـيله ارزيـابيالگومتريك تعيين شد. سپس بيماران به صـورت تـصادفي بـهصورت 3، 2، 1 به ترتيب در گروه هاي A,B,C تقـسيم شـدند؛ به عبارت ديگر، همان سه گروه درماني كه عبارت بودند از: 1) ليزر (17 نفر )، 2) اولتراسوند (16 نفر )، 3) ليـزر نمايـشي (16 نفر). علاوه بر اين ، هر سه گـروه، ورزش هـاي كشـشي شـاملكشش قسمت فوقاني عضله تراپزيـوس و 10 جلـسهTENS و hot pack دريافت كردند. گـروه اول ، 10 جلـسه روزانـه ليـزرMLS- اينديوم را در يك دوره دو هفته اي و هر جلسه به مدت
2 دقيقه با دوز 2J/cm 58 دريافت كردنـد . گـروه دوم نيـز 10 جلسه روزانه اولتراسوند pulsed را در يـك دوره دو هفتـه اي وهر جلسه به مدت 5 دقيقه با دوز 5/1 وات بر سانتيمتر مربـعدريافت كردند. گروه سوم نيز مشابه گروه اول بوده ولي سو ييچ دستگاه ليزر بدون اينكه بيمـار متوجـه باشـد، خـاموش بـود .
بيماران، 6 هفتـه بعـد از ويزيـت اول، مجـدداً ويزيـت شـده وفرم ها را تكميل نمودند. اطلاعات بـه دسـتآمـده بـه منظـورتحليل نتايج درمان، مورد بررسي قرار داده شـدند. در ضـمن، تمام ويزيت ها و انتخـاب بيمـاران و ويزيـت اول و دوم توسـطيك متخصص طب فيزيكي و توانبخشي انجام شدهاست.
در اين مطالعه، گروه مورد، بيمـاران مبتلايـان بـه گـردن دردبودند كه پس از اي نكه با معاينه و شرح حـال ، تـشخيصMPS ناحيه گردن براي آنها گذاشته شد، تحت درمان با 10 جلـسه روزانه ليزر هر كدام بـه مـدت 2 دقيقـه ، بـ ه عـلاوه 10 جلـسهورزش هـاي كشـشي، TENS و hotpack قـرار گرفتنـد . گـروهشاهد نيز مبتلايان بـهMPS ناحيـه گـردن بودنـد كـه تحـتدرمان با 10 جلسه روزانه ليزر نمايشي هر كـدام بـه مـدت 2 دقيق ه، ب ه ع لاوه 10 جل سه ورزشه اي كش شي، TENSو hotpack قرار گرفتند.
ورزشهاي كششي ، ورزش هايي بودند كه بر روي كشش عضلهتراپزيوس تمركز ميكردند. اين ورزشها توسط فيزيوتراپيستبه مدت 10 جلسه انجام شده و همچنـين بـه بيمـار آمـوزش داده مي شدند تا در منزل نيز آنها را انجام دهد (9).
hot pack، كيسه هاي حاوي سيليكون دياكسيد در اندازه هاي مختلف هستند كه در آب 5/74 درجه سانتي گراد گرم شـده وبعد از خارج كـردن از آب، درون حولـه قـرار داده شـده و رويموضع دردناك بيمار قرار داده مي شود . اين كيسه هـا ، توانـاييتولي د گرم ا ب ه م دت 30 دقيق ه را دارن د. در عم ق 1 و 2 سانتيمتـري ، بـه ترتيـب 3/3 و3/1 درجـه سـانتيگراد دمـايموضع را افزايش داده و اثرات ضد درد و ضداسپاسم دارند.
ليزر كم توان استفاده شده در اين مطالعه، از نوعMLS بوده كهداراي دو منبع ليزر است: امواج پيوسته با طول موجnm 880، و پالس بـا طـول مـوج nm 905 بـا تــوان w 1/1 فركانـ ـس Hz 700 و با دوز كلــي انـرژي J/cm2 7/39 كـه در طـي دودقيقه به هر نقطه دردناك وارد ميكند. نتايج درمان در داخلگـروه هـا توسـط آزمـون Wilcoxon و بـين گـروه هـا (ليـزر و اولتراسوند) توسط آزمـون Mann-Whitney U مـورد بررسـيقرار گرفتند.

يافته ها
اين تحقيق در 49 نفـر شـامل گـروه شـاهد (16 نفـر)، گـروهاولتراسوند (16 نفر ) و گروه ليزر (17 نفر ) انجام گرفـت. افـرادسه گروه مورد مطالعه، به لحاظ ميزان هاي درد، ميزان نـاتوانيگردني، جنس، سن، طول مدت علايم و آستانه شـروع درد در نقطه ماشه اي با يكديگر مشابه بودند (جدول 1).
درگـروه اولتراسـوند، بهبـود درVAS در فعاليـت (01/0p<)، بهبـود در VAS در اسـتراحت (05/0p<)، بهبـود در VAS در شـــب (05/0p<)، بهبـــود در p<0/05) NDI) و بهبـــود در ارزيابي هاي الگومتريك (01/0p<) مشاهده شد (جدول 2).
درگروه ليزر نمايـشي ، فقـط بهبـود درVAS حـين فعاليـت وارزيابيهاي الگومتريك ديده شد (05/0p<)؛ ولـي در VAS در استراحت (3/0VAS ،(p< در شـب (2/0p<) وp<0/5) NDI )، بهبودي مشاهده نشد (جدول 3).
در گروه ليزر، بهبود درVAS در فعاليت (01/0p<)، بهبـود در VAS در اســـتراحت (05/0p<)، بهبـــود در VAS در شـــب
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

(05/0p<)، بهبود در p<0/001) NDI) و بهبود در ارزيابيهاي الگومتريك (001/0p<)، مشاهده شد (جدول 4).
در مقايسه بين گروهها، گروه اولتراسوند نسبت به گـروه ليـزرنمايشي، بهبود در VAS در شـب (05/0p<)، بهبـود درNDI (05/0p<) و ارزيابيهـ اي الگومتريـك (05/0p<) را نـشان داد
(جدول 5). گروه ليزر نسبت به گروه ليزر نمايـشي، بهبـود در VAS در فعاليــت (05/0p<)، بهبــود در VAS در اســتراحت (01/0p<) و VAS در شــــب (05/0p<)، بهبــــود در NDI
(001/0p<) و ارزيابي هاي الگومتريـك (001/0p<) نـشان داد
(جدول 6). گروه ليزر درمقايسه با گروه اولتراسـوند، بهبـود درp<0/05) NDI) و ارزيابي هاي الگومتريك (01/0p<) را نـشانداد (جدول 7).

نسبت زن
به مرد آستانه شروع درد
TPs(kg.cm2)N Neck disability index (NDI) شدت درد درشب* شدت درد حيناستراحت* شدت درد حين فعاليت* طول مدت علايم (ماه) سن (سال)
به 4 21/2±4 42±9 6/7±1/9 6/1±1/5 7/5±0/9 8±1/5 39/7±8/5
به 3 20/4±5/1 44±8 5/9±1/9 5/6±2/1 8/2±1/2 8/5±1/1 38/3±7/5
به 5 20±2/8 46±10 6/6±1/8 5/2±2/4 7/6±1/9 9±1/6 42/5±7/6
p<0/6 p<0/6 p<0/6 p<0/5 p<0/8 p<0/5 p<0/7 p<0/2
جدول 1- خصوصيات مبتلايان به سندرم درد عضلاني- ف اشيايي برحسب گروه هاي درماني قبل از درمان
*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول 2- ميزان درد و ناتواني بيماران مبتلا به سندرم درد عضلاني- فاشيايي برحسب زمانهاي بررسي، به تفكيك قبل و بعد از درمان با اولتراسوند (16n=)
21±4 42/4±9 6/6±1/5 6/1±1/5 7/5±0/9 قبل از درمان
29±5/7 27/6±6 4/3±0/8 3/7±0/8 4±0/9 بعد از درمان
p<0/01 p<0/05 p<0/05 p<0/05 p<0/01 مقدار p
-138776-118892

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:11 +0330 on Wednesday January 10th 2018

-99058829035

مراحل درمان خصوصيات حين شدت فعاليدردت * شدت درد استراحت* حين شدت درد در شب* Neck disability index (NDI) آستانه شروع درد TPs(kg.cm2)N
*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول 3- ميزان درد و ناتواني بيماران مبتلا به سندرم درد عضلاني- فاشيايي برحسب زمانهاي بررسي و به تفكيك قبل و بعد از درمان با ليزر نمايشي (16n=)
20/4±5 44±8 5/8±1 5/6±2 8/2±1 قبل از درمان
24/4±4 37/8±9 5/1±1 4/7±1 6±1 بعد از درمان
p<0/05 p<0/5 p<0/2 p<0/3 p<0/05 مقدار p
-125060-139228

-85342847560

مراحل درمان خصوصيات حين شدت دردفعاليت * شدت درد استراحت* حين شدت درد در شب* Neck disability index (NDI) آستانه شروع درد TPs(kg.cm2)N
*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول 4- ميزان درد و ناتواني بيماران مبتلا به سندرم درد عضلاني- فاشيايي برحسب زمانهاي بررسي و به تفكيك قبل و بعد از درمان با ليزر
(n=17)
20±2 46±10 6/6±2 5/2±3 7/6±2 قبل از درمان
41±8 13±4 3/2±1 2/5±1 3/5±1 بعد از درمان
p<0/001 p<0/01 p<0/05 p<0/05 p<0/01 مقدار p
-117440-159428

-77722865460

مراحل درمان خصوصياتحين شدت دردفعاليت * شدت درد استراحت* حين شدت درد در شب* Neck disability index (NDI) آستانه شروع درد TPs(kg.cm2)N
*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول 5- مقايسه گروه اولتراسوند و گروه ليزر نمايشي از نظر پاسخ به درمان و تغييرات درصدي نسبت به قبل از درمان
-104486-146528

مراحل درمان خصوصيات حين شدت دردفعاليت * شدت درد استراحت* حين شدت شب*درد در Neck disability index (NDI) آستانه شروع درد TPs(kg.cm2)N
گروه اولتراسوند (16n=) 13±5/3 1±2 1±5/2 6±15 6±7/7 گروه ليزر نمايشي(16n=) 1±2 2±1 1±1 6±2/6 2±4 مقدار p<0/05 p<0/05 p<0/05 p<0/06 p<0/06 p
-113630-16894

*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول6- مقايسه گروه ليزر و گروه ليزر نمايشي از نظر پاسخ به درمان و تغييرات درصدي نسبت به قبل از درمان
-117440-139060

مراحل درمان خصوصيات حين شدت دردفعاليت * شدت درد استراحت* حين شدت شب*درد در Neck disability index (NDI) آستانه شروع درد TPs(kg.cm2)N
گروه ليزر نمايشي(16n=) 1±2 2±1 1±1 6±2/6 2±4
گروه ليزر (17n=) 2±4 1±3 2±3 5±32 8±21
p<0/001 p<0/001 p<0/05 p<0/01 p<0/05 p مقدار
-126584-16788

*شدت درد، با استفاده از پرسشنامه Visual Analogue Scale (VAS) اندازه گيري شد.

جدول 7- مقايسه گروه اولتراسوند و گروه ليزر از نظر پاسخ به درمان و تغييرات درصدي نسبت به قبل از درمان
-117440-104395

مراحل درمان خصوصيات شدت دردفعاليت * حين شدت درد حين استراحت* شدت شب*درد در )NNeck disability index (NDI) 2آستانه شروع TPs(kg.cm درد
-77722537223



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید