پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي) تاريخ دريافت مقاله: 19/4/87
سال چهاردهم، شماره خرداد2 ،و پيتير در پي 1388 68، صفحات 83 تا 87 تاريخ پذيرش مقاله: 11/3/88

بررسي حساسيت و ويژگي تست پروكلسيتونين در تشخيص سپسيس نوزادان بستري
در بيمارستان شهداي تجريش در سال 1386
دكتر مينو فلاحي1*، دكتر مريم قدسي2، دكتر علي اصغر حليمي اصل3، دكتر مهتا فاطمه بصير3

استاد يار، گروه كودكان- بيمارستان شهداي تجريش، و مركز تحقيقات بيماري هاي عفوني كودكان، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دستيار، گروه كودكان، بيمارستان شهداي تجريش، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
-9903206369

استاديار، گروه كودكان، بيمارستان شهداي تجريش، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: سپسيس يك وضعيت باليني بحراني است كه در اغلب موارد در اثر عفونت هاي باكتريا يي، ايجاد شده و با مـرگ و ميـربالايي همراه است. پيش آگهي اين بيماري با درمان به موقع با آنتيبيوتيك ها ارتباط داشته و شرط درمان سريع آن ، تشخيص به موقـع ميباشد. از آنجا كه تشخيص قطعي سپسيس با انجام كشت خون صورت مي گيرد و اين تست معمولاً زمانبر است، برخي ازنشانگرهايبيوشيميايي براي تشخيص س ريع سپسيس مورد بررسي قرار گرفته اند كه پروكلسيتونين (PCT) يكي از اين نشانگرهاست. اين تحقيـقبا هدف تعيين حساسيت و ويژگي PCT در تشخيص سپسيس نوزادي انجام شد.
مواد و روشها: در يك مطالعه مقطعي در بيمارستان شهداي تجريش، 76 نوزاد مشكوك به سپسيس وارد مطالعه شدند. از آنها نمونـهخون براي كشت خون و اندازهگيري PCT اخذ گرديد و پس از مقايسه مقاديرPCT با نتايج كشت خون، حساسيت و ويژگـيPCT درتشخيص سپسيس نوزادي و همچنين ميزان توافق آن با كشت خون تعيين شد.
يافته ها: در 8 نوزاد (5/10%) كشت خون مثبت بوده و نتيجه تستPCT در 45 نوزاد (2/59%) مثبت گزارش شد. حساسيت و ويژگـيPCT در تمام نوزادان به ترتيب 75% و 6/42%، در نوزادان 48 ساعته و كمتر 100% و 5/22% و در نوزادان با سـن بـالات ر از 48 سـاعت4/71% و 4/71% بود.
نتيجهگيري: مجموع يافته هاي اين مطالعه نشان داد كه ازPCT مي توان براي تشخيص سپسيس در تعداد قابل توجهي از نوزادان مبتلا استفاده كرد . ليكن ويژگي آن پايين بوده و امكان تشخيص افراد سالم با محدوديت همراه است. محققين اين مطالعه، از ارزش PCT بـهعنوان جزئي از بررسي تشخيص سپسيس حمايت كرده و انجام مطالعات بيشتر در اين زمينه را براي رسيدن بـه نتـايج قطعـيتـر لازممي دانند.
واژگان كليدي: سپسيس، نوزاد، پروكلسيتونين، كشت خون، حساسيت و ويژگي
15275834

مقدمه1
سپ سيس ي ك وض ـعيت ب اليني بحران ي اس ـت ك ه در اث ـرعفونتهاي باكتريـال ايجـاد شـده و موجـب اخـتلال حـاد درعملكرد ارگانهاي حياتي مي گردد (1). ايـن وضـعيت از علـلاساسي تهديد كننده حيات در تمام گروه هاي سني به خصوصدوره نوزادي است (2) كـه بـا درمـان بـه موقـع و مناسـب بـاآنتيبيوتيكها مي توان نتايج درماني بهتـري را انتظـار داشـت(3). آمارهاي رسمي نشان مي دهند كـه سپـسيــس نـوزادي،

*نويسنده مسئول مكاتبات: دكتر مينـو فلاحـي؛ تهـران، ميـدان تجـريش، ابتـدايخيابان شهرداري، بيمارستان شهداي تجريش، بخـش نـوزادان؛ پـست الكترونيـك:
[email protected]
25/2% از كل موارد مرگ نوزادان در سال 1380 را در ايران بهخود اختصاص داده است كه به تنهايي از مجموع مـرگ و ميـرنوزادان ناشي از بيماري هاي دستگاه گوارش، سيـستم عـصبيمركزي، كليه و مجاري ادراري، و سرطان ها بيشتر است (4).
مهمترين عامل در كاهش مرگ و مير نوزادان دچار سپسيس وناتواني هاي دوران بعدي، درم ان مناسب و سـريع اسـت. لـيكنتشخيص قطعي سپسيس با كشت باكتريايي انجام مـي شـود واين روش تشخيصي با صـرف زمـان طـولاني و حيـاتي همـراهمي باشد و به اين علت ايجاد مشكل مي كند (5).
از سـوي ديگـر علايـم بـاليني نـوزادان مبـتلا شـامل كـاهش رفلك س ه اي ن وزادي، ب رادي ك اردي، هيپ و ي ا هيپرترم ي، ديسترس تنفسي ، تشنج ، ضعف و بي حالي، آپنه و اتساع شكم، بـراي تـشخيص قطعـي سپـسيس حـساسيت كـافي ندارنـد و همچنين يافتههاي آزمايشگاهي شـامل شـمارش سـلولهـايخوني و تست هاي ايمونولوژي نيز در مقايسه بـا كـشت خـون، حساسيت و ويژگي كمتري دارند (6). به همين دليل محققين و پزشكان تعداد ديگـري از نـشانگرهاي بيوشـيميايي خـون رامورد آزمايش قرار داده اند تا امكان تشخيص دقيق سپسيس رادر كوتاه ترين زمان ممكن، مورد بررسـي قـرار دهنـد. در ايـن ميــان پروكلــسيتونين جايگــاه قابــل تــوجهي را بــه خــوداخت صاص داده اس ت. نت ايج تحقيقـات انج ام ش ده در ط يسالهاي اخير نتايج بحث برانگيزي را در ايـن خـصوص همـراهداشته و تحقيقات در اين زمينه ادامه دارند (7).
پروكلسيتونين (PCT) نوعي پروهورمون كلسيتونين اسـت كـهبه طور طبيعـي توسـط سـلول هـايC غـد ه تير وييـد توليـدمي شود (8). PCT يك پپتيد بـا 116 اسـيد آمينـه اسـت كـهفعاليت هور موني شناخته شـده اي نـدارد (9). در افـراد سـالم وبالغ، PCT سرم كمتر از حدي است كـه بتـوان آن را سـنجيد (10)؛ هر چند كه نتـايج بحـث برانگيـزي در خـصوص مقـادير PCT در نوزادان پره ترم و ترم، و همچنين ارتباط مقاديرPCT با سن گزارش شده است (11). در مطالعات متعـددي گـزارششده است كه در موارد عفونت باكتريـال و سپـسيس، PCT در خون بيماران قابل سنجش بوده و بـا شـدت سپـسيس رابطـهدارد (12و13). بــدين لحــاظ PCT را بــه عنــوان يكــي از نــشانگرهاي بــاكتريمي و سپــسيس نظيــر ســيتوكاين هــا، اينترل وكين هـا و پ روتئين واك نش گ ر CRP) C) م ي دانن د (14و15).
اين مطالعه با هدف تعيين حساسيت و ويژگي پروكلـسيتونيندر تشخيص زودرس سپسيس نوزادان انجام گرفت.

مواد و روش ها
اين مطالعه از نوع مطالعات مشاهده اي و آينده نگر است كه در قالب يك مطالعه مقطعي انجـام شـد. داده هـاي مـورد نيـاز ازبيمارستان جمع آوري شد ند. زمان اجراي مطالعه، سـال 1386 و مكان آن، بخش نوزادان بيمارستان شهداي تجـريش تهـران، وابسته به دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، بود.
84/ دوماهنامه پژوهنده بررسي حساسيت و ويژگي تست پروكلسيتونين
جامعه مورد مطالعه عبارت بودند از نـوزاداني كـه بـا شـك بـهسپسيس از اول تيرمـاه 1386 در بخـش نـوزادان بيمارسـتانشهداي تجريش بستري شده بودند. معيارهاي ورود به مطالعـهعبارت بود ند از نوزادان با سن 1 الي 28 روز ، بـستري بـودن دربخش نوزادان بيمارستان شهداي تجريش، داشتن حداقل يكي از علايـ م خـ وب شـ يرنخوردن (poor feeding)، كــاهش رفلكس هاي نوزادي ، ضعف و بـي حـالي، هيپوتـوني، ديـسترستنفسي، هيپو يا هيپرترمي، آپنه، تشنج، زردي مس تقيم، اسهالو اسـتفراغ، كـاهش سـطح هوشـياري، بـ راديكـاردي، علايـم عفونت هـاي موضـعي، اتـساع شـكم. در نـوزادان مـشكوك بـهسپسيس، علاوه بر آزمـايش هـاي روتـين، پروكلـسيتونين (بـااســـتفاده از كيـــتهـــاي BRAHMS Diagnostica) نيـــز اندازهگيري شد و نتايج آن با نتايج كشت خون (بـا اسـتفاده ازمحيط كشتBACTEC ) مقايسه و مورد ارزيابي قرار گرفت. بر ايـــن اســـاس، جـــواب PCT در يكـــي از چهـــار گـــروه PCT<0/5 ng/mL (منفـــي)، ng/mL≤PCT<2 ng/mL 5/0، ng/mL≤PCT<10 ng/mL 2، و PCT≥10 ng/mL قـــــــرار گرفت. پس از جمعآوري اطلاعات ، داده ها بـا نـرم افـزارSPSS نسخه 11 تجزيه و تحليل شدند.

يافته ها
76 نوزاد واجد شـرايط ورود بـه مطالعـه، تحـت بررسـي قـرار گرفتند كه 41 نوزاد (9/53%) دختر و 35 نوزاد (1/46%) پـسربودند. ميانگين سن نوزادان هنگام انجام آزمايشها، 55/5 روز ، و انحراف معيار 9/6 روز و دامنه آن 1 الي 28 روز بود. ميانگين سن حامل گي مادران اين نوزادان ، 9/35 هفته و انحـراف معيـار16/3 ه فته با دامنه 26 الي 40 هفته بود. ميانگين وزن هنگام تولد نوزادان ، 2657 گرم و انحراف معيار آن 852 گرم بود. 25 نوزاد (9/32%) كموزن و 26 نوزاد (2/34%) نارس بودنـد. سـنبـستري در 56 مـورد (6/73%) كمتـر از 7 روز و در 20 مـورد
(3/26%) 7 و بيشتر از 7 روز بود.
شايع ترين علامت اصلي در بدو بستري عبارت بود از ديسترستنفسي (14 مورد ، 4/18%) و پس از آن خوب شـيرنخوردن (9 مورد، 8/11%)، آپنه (9 مورد ، 8/11%) و هيپـوترمي (8 مـورد،
5/10%) بوده است.
در 8 نوزاد (5/10%) نتيجه كشت خون مثبت بود . در 5 مـورداز 8 مورد (5/62%) استافيلوكوك كو آگولاز منفي ، در يك مورداشريشيا كلي (5/12%)، در يك مورد (5/12%) موراكـسلا و دريك مورد (5/12%) سودومونا آئروژينوزا ، در محيط كشت رشـدكرده بود.
در 45 نوزاد (2/59%) نتيجه آزمايش پروكلـسيتونين مثبـت ودر 31 نوزا د (8/40%) نتيجه آن منفي بـود (جـدول 1). تـستپروكلسيتونين در 2 مورد از 8 مورد كشت خون مثبت، منفـيبـود (جـدول 2). در ايـن دو مـورد، نـوع جـرم اسـتافيلوكوك كواگولاز منفي گزارش شده بـود و يكـي از نـوزادان 13 روزه و ديگري 6 روزه بود. در 4 مورد از 8 مورد ثابت شـده سپـسيس(50%)، مقدار پروكلسيتونين در محدوده PCT<10 ng/mL≤2 قرار داشت كه يك مورد سودومونا، يك مـورد اشريـشيا كلـي، يك مورد موراكسلا و يك مورد استافيلوكوك كو آگـولاز منفـيبودهاند. در يك مورد PCT≥10 ng/mL و جـرم اسـتافيلوكوك كوآگـــولاز منفـــي و نـــوزاد 13 روزه بـــود. در يـــك مـــورد ng/mL≤PCT<2 ng/mL 5/0، جرم اسـتافيلوكوك و نـوزاد 4 روزه بود.
حساسيت تست پروكلسيتونين در تشخيص سپسيس نـوزادي، 75% و ويژگي آن، 6/42% محاسبه شد . ارزش اخبـاري مثبـتپروكلسيتونين، 3/13% و ارزش اخباري منفي آن ، 5/93% بـود . ميزان توافق پروكلسيتونين و كشت خون بـا اسـتفاده از آمـاره كاپا، 058/0و مقدار p در حد معنيدار نبود (337/0=p).
حساسيت تست پروكلسيتونين در تشخيص سپسيس نـوزادانبا سن بـيش از 48 سـاعت ، 4/71%، ويژگـي آن 4/71%، ارزش اخباري مثبت و ارزش اخبـاري منفـي آن بـه ترتيـب 1/9% و 1/90% محاسبه شد . توافـق ايـن دو روش در ايـن نـوزادان بـااســتفاده از آمــاره كاپــا، 324/0 و در حــد معنــي دار بــود
.(p=0/036)
حساسيت تست پروكلسيتونين در تشخيص سپسيس نـوزادانكمتر از 48 ساعت ، 100% و ويژگي آن 5/22%، ارزش اخباريمثب ت اي ن آزمـون 1/3% و ارزش اخبـاري منفـي آن 100% محاسبه شد . توافق اين دو روش تشخيصي بر اساس آماره كاپا، 014/0 و مقدار p آن، معني دار نبود (591/0=p).
در جـدول 3، نتـايج تـست پروكلـسيتونين و كـشت خـون در نوزاداني كه هنگام آزمايش، 48 ساعت يـا كمتـر از عمـر آنهـامي گذشت، ارايه شده است.
درجـدول 4، نتـايج تـست پروكلـسيتونين و كـشت خـون در نوزاداني كه هنگام آزمـايش بـيش از 48 سـاعت از عمـر آنهـامي گذشت، ارايه شده است.

جدول 1- توزيع نوزادان مشكوك به سپسيس بر اساس مقادير پروكلسيتونين

نتيجه تست پروكلسيتونين
فراواني درصد درصد تجمعي
40/8 40/8 310/5
60/5 19/7 15 0/5-1/99
86/8 26/3 20 2-9/99
10≥ 10 2/13 100 جمع 76 100 —

شماره 2، پي در پي 68، خرداد و تير 1388 دكتر مينو فلاحي و همكاران/ 85

جدول 2- نتايج تست پروكلسيتونين و كشت خون نوزادان مشكوك به سپسيس
400053-97009

كشت خون پروكلسيتونين مثبت منفي جمع مثبت 6 39 45 منفي 2 29 31 جمع 8 68 76

جدول 3- نتايج تست پروكلسيتونين و كشت خون در نوزادان مشكوك به سپسيس 48 ساعته و كمتر
جمع

منفي

مثبت

پروكلسيتونين

خون

كشت

جمع

منفي

مثبت

پروكلسيتونين

خون

كشت

مثبت 1 31 32 منفي 0 9 9 جمع 1 40 41



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید