پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشك ي شهيد بهشتي) تاريخ دريافت مقاله: 31/4/87
سال چهاردهم، شماره خرداد2 ،و پيتير در پي 1388 68، صفحات 53 تا 57 تاريخ پذيرش مقاله: 13/11/87

زمان مناسب براي شروع برنامه هاي درماني ترك سيگار دكتر غلامرضا حيدري1*

-9903448516

1. پزشك (MD, MPH)، مركز تحقيقات پيشگيري و كنترل دخانيات، پژوهشكده سل و بيمـاري هـاي ريـوي، دانـشگاه علـوم پزشـكيشهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: به منظور شناختن ميزان آمادگي فرد سيگاري و انگيزههاي او براي ترك سيگار ، از تست انگيزه تـرك كـه بـه پيـشنهادسيستم بهداشتي ملي انگلستان در سال 1995 طراحي و ارايه گرديده است، استفاده ميشود. هدف اين مطالعه كه براي اولـين بـار دركشور اجرا شد، يافتن همبستگي بين نتايج اين آزمون با ميزان موفقيت در ترك سيگار در جامعه ايراني بود، تـا بـر ايـن اسـاس بتـوانبهترين زمان ترك را به افراد سيگاري پيشنهاد كرد.
مواد و روش ها: در اين مطالعه مقطعي و توصيفي، كليه افراد سيگاري مراجعهكننده براي ترك سـيگار در دوره زمـاني بـين سـالهـاي1385 لغايت 1387، مورد ارزيابي قرار گرفتند. اين افراد كه توسط يك پزشك واحد، ارزيابي شدند، طي يك برنامه 4 جلسه اي هفتگي، توصيههاي درماني مناسب شامل استفاده از داروهاي نيكوتيني و غير نيكوتيني را دريافت نموده و براي هـر يـك از آنـان ، رفتاردرمـانيصورت گرفت.
يافته ها: در اين مطالعه، 822 نفر شامل 590 مرد (72%) و 232 زن (28%) با ميانگين سني 13±5/42 سال و حداقل 18 و حداكثر 86 سال سن مورد بررسي قرار گرفتهاند. نتايج حاصل از تست انگيزشي براي ترك اين افراد از نظر نمره بندي رتبه اي عبـارت بـود از: 339 نفر (5/44%) در محدودة كم (9-0)، 378 نفر (50%) در محدودة متوسط (15-10)، و 43 نفر (5/5%) در محدودة زياد (20-16).
86% افراد با نمرة انگيزة زياد موفق به ترك شدند كه اين ميزان در افراد با نمرة متوسط، 68% و در افراد با نمرة كـم ، 69% بـود . تفـاوتمشاهده شده از نظر آماري معني داري نبود.
در پيگيريهاي 6 ماه اول، 5/80% گروه با انگيزة بالا در برابر 42% گروه با انگيزة متوسط و 46% بـا انگيـزة كـم در تـرك بـاقي ماندنـد (0001/0<p). در پيگيري 12 ماه ه، 58% افراد با انگيزة زياد در برابر 35% افراد با انگيزة متوسط و 36% افراد با انگيزة كم در ترك باقي ماندند (05/0<p).
نتيجهگيري: به نظر ميرسد بهترين زمان براي شروع برنامههاي درماني ترك سيگار، زماني است كه فرد آماده براي ترك، نمرة بالاترياز تست انگيزشي به دست آورد؛ وليكن در مواردي هم كه نمرة بالا حاصل نگرديد ميتوان با دقت بيشتر در توصيههاي درمـاني، نتـايجمطلوبي را كسب كرد.
واژگان كليدي: سيگار، نيكوتين ، تست تحمل فاگرشتروم، تست انگيزشي
15406595

مقدمه1
از مصرف سيگار به عنوان اولين علت قابل پيـشگيري مـرگ ومير در جهان نام برده ميشـود (1). نتـايج مطالعـات سـازمانجهاني بهداشت نشان ميدهنـ د كـه در حـال حاضـر، سـاليانه بيش از 5 ميليون نفر در جهان به علت عوارض مصرف سـيگارفوت ميكنند و با توجه به روند پيشبيني شـده بـراي مـصرفسيگار، اين تعداد تا 20 سال آينده به حـدود 10 ميليـون نفـر

*نويـسنده مـسئول مكاتبـات: دكتـر غلامرضـا حيـدري؛ تهـران، مركـز تحقيقـات پيشگيري و كنترل دخانيات، پژوهشكدة سـل و بيماريهـاي ريـوي، دانـشگاه علـومپزشكي شهيد بهشتي؛ پست الكترونيك: [email protected]
افزايش خواهد يافت (2و3). باعث نگراني است كه بدانيم بيشاز 70% اين مرگ و ميرهـا در كـشورهاي در حـال توسـعه رخخواهند داد (5-3). با توجه به اينكه در آينده، مصرف دخانياتيكي از معضلات اصلي بهداشتي در جوامـع در حـال پيـشرفتخواهد شـد، اجـراي برنامـههـاي كنتـرل دخانيـات از اهميـتويژهاي برخوردار است (6و7). اين برنامهها شامل مواردي چونپيشگيري از شروع مصرف دخانيات در نوجوانان، وضع قـوانينمربوط به فروش و عرضه و مصرف دخانيات، اجراي برنامههـايدرماني و تأييـد و تـصويب معاهـده جهـاني كنتـرل دخانيـاتميباشد (11-8). يكي از مهمترين مـوارد برنامـههـاي كنتـرلدخانيات ساماندهي اجراي برنامههاي ترك دخانيات در سطحجامعه است (14-12). زيـرا وجـود افـراد سـيگاري در جامعـهميتواند باعث الگو قرارگرفتن توسط ديگران خصوصاً نوجوانانباشد و هر چه عمل ترك سيگار در جامعه بيشتر صورت گيرد، شرايط بهتري براي محقق شـدن اهـداف برنامـههـاي كنتـرلدخانيات فراهم مي گردد.
اولين قدم براي شروع برنامههاي ترك سيگار، آمادهبـودن فـردسيگاري براي ترك و داشتن انگيزة بالا اسـت (15 و 16). ايـنمهم در بسياري از موارد ناديده گرفته ميشود؛ به طـوري كـهبدون درنظرگرف تن آمادگي شروع برنامـههـاي تـرك و ميـزانانگيزه فرد، براي همـة افـراد سـيگاري پيـشنهاد تـرك انجـامميگيرد؛ غافل از اينكه فرد سيگاري در زمان مصرف سيگار در3 مرحله از نظر آمادگي قـرار خواهــد گرفـت كـه بـه ترتيـب عبارتند از : “ناآمـاده بــراي تـرك” (حـدود 40%)، “نـامطمئنبـراي ترك” (حدود40%)، و “آماده بـراي ترك” (حدود 20%) (17و18). اجراي برنامههاي ترك براي دو گـروه اول نـه تنهـامناسب نيست ، بلكه ميتواند تجربه شكست در ترك را در فردبه وجود آورد (19و20).
براي شناخت انگيزه و آمادگي فرد سيگاري براي ترك ميتوان از مصاحبه استفاده كرد ؛ وليكن چند سالي اسـت كـه از تـستانگيزش ترك كه به پيشنهاد سيستم بهداشتي ملي انگلـستاندر سال 1995 طراحي و ارايه گرديده است، استفاده ميشود ونتايج مطلوبي نيز به دنبال داشته است. ايـن آزمـون شـامل 2 سؤال 4 جوابي (4 نمره) و 2 سؤال 6 جوابي (6 نمره) بوده كـهدر مجمـوع 20 نمـره خواهـد داشـت. سـؤال اول، مربـوط بـه اهميت ترك در حال حاضر؛ سؤال دوم ، درباره ميـزان تـصميمبه ترك ؛ سؤال سوم ، مربوط به دلايل ترك؛ و سؤال چهـارم، در ارتباط با پيش بيني نتيجه ترك مي باشد.
نمره جوابها به شكل رتبهاي و طيفي از زياد بـه كـم تقـسيمميشود. اين نمرات عبارتند از: الـف ) نمـرههـاي كمتـر از 10= انگيزه كم براي تـرك؛ ب) نمـرههـاي بـين 10 تـا 15= داراي انگيزه متوسط براي تـرك؛ ج) نمـرههـاي بـيش از 15= داراي انگيزه بالا براي ترك (21).
در يك مطالعه پايلوت كـه بـر روي 300 فـرد متقاضـي تـركسيگار در كلينيك ترك سيگار تهران در طي سال هـاي 1378 الي 1380 انجام شد، كارايي، قابليت اعتماد و روايي اين آزمون مورد سنجش قرار گرفت (22و23).
اين مطالعه ، با هدف تعيين همبستگي بين نتايج اين آزمون بـاميزان موفقيت در ترك سيگار در جامعه ايراني انجام شد.

54/ دوماهنامه پژوهنده زمان مناسب براي شروع برنامه هاي درماني
مواد و روش ها
اين مطالعه به صورت مقطعي و توصيفي بين سال هاي 1385 لغايت 1387 در كلينيك ترك سيگار “مركز تحقيقات پيشگيري و كنترل دخانيات دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي” صورت گرفت و كليه افراد سيگاري مراجعهكننده براي ترك سيگار در دوره زماني فوق، مورد ارزيابي قرار گرفتند.
اين افراد قبل از شروع دوره درماني، پرسشنامههاي مربوط بـهمطالعــ ه شــ ـامل اطلاعــ ـات دموگرافيـــــ ـك، ســ ابقه سيگاركــــشــيدن، تــــست تحمــــــــل فاگرشــــــــتروم (Fagerstrom Tolerance Questionnaire)، و تست انگيزشـيترك (Motivational Test) را تكميل نمودنـد . سـپس از نظـرميزان مونوكسيدكربن بازدمي آزمايش شـدند. مـوارد اخلاقـيشامل محرمانه بودن اطلاعات و كسب اجازه و تأييد شـركت درمطالعه از اين افراد رعايت شد. سپس كليه افـراد توسـط يـكپزشـك واحـد ارزيـابي شـده و طـي يـك برنامـه 4 جلـسه اي هفتگي، توصيههاي درماني مناسب شامل داروهاي نيكوتيني وغيرنيكــوتيني را دريافــتكــرده و بــراي هــر يــك از آنــان، رفتاردرماني صورت گرفت.
در انتها، افرادي كه موفق به ترك شده بودند، در 2 نوبت مورد پيگيري يك ساله قرار گرفتند. اطلاعات به دست آمده شامل نمره تست فاگرشتروم و تست انگيزشي ترك به شكل نمره خام و نمره رتبه اي (ضعيف، متوسط و شديد)، بر اساس ميزان فراواني و تحليل داده ها به صورت مربع كاي با سطح معني داري كمتر از 05/0 مورد ارزيابي قرار گرفت.

يافته ها
در اين مطالعه، 822 نفر شامل 590 مرد (72%) و 232 زن (28%) با ميانگين سني 13±5/42 سال و حداقل 18 و حداكثر 86 سال مورد بررسي قرار گرفتند. 527 نفر (71%) از اين افراد، متأهل بودند.
ميانگين وابستگي به نيكوتين در افراد بررسي شده بر اساس نتايج تست تحمل فاگرشتروم، 6/2±8/5 { حداقل صفر (4%) و حداكثر10 (6%)، ميانه 5، و نما 8 (106 نفر، 5/14%)} بود.
به طوري كه 218 نفر (29%) در محدوده ضعيف (4-0)، 286 نفر (38%) در محدودة متوسط (7-5) و 250 نفر (33%) در محدودة شديد (10-8) قرار داشتند.
ميانگين سال هاي مصرف سيگار اين افراد، 12±6/21 با محدوده 1 تا 60 سال و نيز ميزان مونوكسيدكربن بازدمي با ميانگين 17±7/30 با محدوده ppm 96-12 به دست آمد.
237 نفر (28%) دوره هاي درماني را به پايان نرساندند و از
585 نفر باقيمانده، 385 نفر (70%) موفق به ترك سيگار شدند. از اين تعداد، در پيگيري هاي 6 و 12 ماه بعد به ترتيب 205 نفر (45%) و 168 نفر (37%) در ترك سيگار باقي مانده بودند.
نتايج حاصل از تست انگيزشي براي ترك اين افراد با ميانگين 7/2±7/14 با محدوده حداقل 1 (3/0%) و حداكثر 20 (6/1%)، و ميانه 14 و نما 15 (2/16%) به دست آمد كه از نظر نمره بندي رتبه اي، 339 نفر (5/44%) در محدودة كم (9-0) و 378 نفر (50%) در محدودة متوسط (15-10) و 43 نفر
(5/5%) در محدودة زياد (20-16) قرار گرفتند.
در مقايسه نمرات تست فاگشتروم (وابستگي به نيكوتين) و نمرات رتبه اي تست انگيزشي (انگيزه ترك)، تفاوت معني داري در گروه هاي فوق ديده نشد. همچنين ضريب پيرسون در آزمون همبستگي بين اين دو متغير برابر با 34/0 بدست آمد.
86% افراد با نمرة انگيزة زياد موفق به ترك شده بودند كه اين ميزان در افراد با نمرة متوسط 68% و در افراد با نمرة كم 69% بود. بين نمره تست انگيزشي و نتيجه ترك سيگار ارتباط معني دار آماري مشاهده نشد (جدول 1). اما در پيگيري هاي 6 ماه اول، 5/80% گروه با انگيزة بالا در برابر 42% گروه با انگيزة متوسط و 46% با انگيزة كم در ترك باقي مانده بودند (0001/0<p). در پيگيري 12 ماهه، 58% افراد با انگيزة زياد در برابر 35% افراد با انگيزة متوسط و 36% افراد با انگيزة كم در ترك سيگار باقي مانده بودند (05/0<p).

24385189185

جدول 1- نتايج دوره درماني ترك سيگار بر حسب نمره تست انگيزشي تعداد و درصد ترك كرده ترك نكرده جمع نمرة تست انگيزشي
زياد (20-16) 30 (7/85%) 5 (3/14%) 35 (100%)
متوسط (15-10) 180 (2/68%) 84 (8/31%) 264 (100%) كم (9-0) 175 (7/69%) 76 (3/30%) 251 (100%)
24385-9364

جمع 385 (70%) 165 (30%) 550(100%)
 35 نفر ترك كرده، تست انگيزش ترك را به طور كامل جواب ندادند.

بحث
شماره 2، پي در پي 68، خرداد و تير 1388 دكتر غلامرضا حيدري/ 55
يكي از راهكارهـاي برنامـههـاي كنتـرل دخانيـات در جامعـه، اجراي روشهاي ترك سيگار ميباشـد كـه مـيتوانـد از طـرق مختلف صورت گيرد. به صورت كلي دو روش “ترك تدريجي ” و “ترك يكباره”، بيشتر توصيه ميشـود . بهتـر اسـت افـراد بـاوابستگي بالا به نيكـوتين ، از روش تـرك تـدريجي و افـراد بـاوابستگي پايين، از روش ترك يكباره استفاده نمايند (8و9). از آنجا كه براي شروع برنامههاي ترك سـيگار، داشـتن انگيـزه مهم است و اين روش هاي درماني را براي همة افـراد سـيگارينبايد پيشنهاد كرد، دانستن مرحلة آمادگي فرد سيگاري بـراي ترك سيگار ، بسيار مهم است (19و20). بدين منظور ميتـوانيك س ؤال باز از فرد سيگاري پرسيد تا نظـر خـود را در مـوردسيگاركشيدن مطرح نمايد. بر اساس ايـن توضـيحات، فـرد درسه مرحله “ناآماده”، “نامطمئن” و “آماده” براي ترك سـيگار قرار ميگيرد. در گروه آماده براي ترك هم افراد در يك سـطحقرار ندارند و داراي انگيزهها و دلايل مختلفـي هـستند كـه بـراساس آزمون انگيزشي ترك ميتوان آنها را رتبـهبنـدي نمـود. نتايج مطالعات مختلف نشان مي دهند افرادي كه در اين آزمون نمرة بالاتري دارند، ترك موفقيت آميز خواهند داشت (21).
در اين مطالعه، درصد بالاتري از افرادي كه نمـرة بـيش از 16 داشتهاند، موفق به ترك سيگار در پايان دورة درماني شدند (4 هفته پس از شروع ترك) ؛ گواينكه ايـن تفـاوت از نظـر آمـاريمعنيدار نبود . ليكن درصد افراد موفقشده بيشتر بود (86% در برابر 68%). اما اين مقايسه در دو نوبت پيگيري 6 ماه و 12 ماه بعد از ترك، كاملاً معنيدار شد (001/0<p). ميزان باقيماندن در ترك در افرادي كه نمرة بالاتر از 16 داشتند تقريباً 2 برابـرافراد با نمرههاي متوسط و پايين بود. اين نكته نشان مـيدهـدكه در اجراي روش ترك و نتيجة آن ، نمـرة بـالاي ايـن تـستخيلي اهميت نخواهد داشت؛ ليكن براي بـاقيمانـدن در تـركدر فاصلة زماني يك سال، نمرة بالاتر ارزش بيشتري دارد.
ميتوان احتمال بيشتري براي ترك سيگار افراد بـا نمـرههـايبالاتر را بر اساس نتايج اين مطالعه پيشبيني نمود و براي افراد سيگاري كه در مرحلة آمادگي ترك قـرار دارنـد، ايـن آزمـونساده را انجام داد. چنانچه فرد ، نمرههاي بالاتر از 16 را كـسبنمود، با اطمينان بيشتري برنامههاي درمـاني تـرك سـيگار راانجام داد و در مورد پيش آگهي يك ساله نيز ميتوان با درصـدبالاتري باقيماندن در ترك را بيان كرد.
در مطالعه حاضر، نكتهاي كه جاي تأمل داشـت ايـن بـود كـهعليرغم كسب نمرههاي پايينتر از 10 نيز درصد قابل قبولي از افراد (69%) در انتهاي برنامه موفق به ترك سيگار شـدند و درپيگيريهاي 6 ماهه و 12 ماهه نيـز ايـن مقـدار بـالا بـود (بـهترتيب، 46% و 36%) و جالب اينكه اين مقـدار از گروهـي كـهنمرة متوسط داشتند نيز اندكي بالاتر بـود. بـه نظـر مـيرسـد اجراي برنامههاي درماني فشرده و كامل از نظر ويزيت پزشك،توصـيه هـاي رفتاردرمـاني، درمـان دارويـي غيـر نيكـوتيني و جايگزين نيكوتين در جامعة مورد مطالعه ميتواند دليلي اصلي موفقيت براي افراد سـيگاري آمـاده بـراي تـرك و داراي نمـرةپايين باشد. محققين دليل خاصي براي موفقتر بودن اين گروهنسبت به گروه متوسط يافت نكردنـد. همـين نكتـه مـيتوانـدزمينه ساز مطالعات تكميلي آتي قرار بگيرد.
شايد در نگاه اول اينگونه تصور شود كه فرد سيگاري هـر چـه زودتر سيگار را ترك كنـد، نتـايج بهتـري بـه دسـت مـيآورد.
محققين اين مطالعه نيز بر اين باور هست ند؛ اما اين به شـرطياست كه ترك، پايدار بمانـد و فـرد، مـ صرف سـيگار را مجـدداًشروع نكند . بنابراين بـراي رسـيدن بـه يـك تـرك مطلـوب وهميشگي باي د زماني را به فرد سيگاري پيشنهاد كرد كه داراي آمادگي بالا بوده و انگيزه قوي براي ترك داشـته باشـد. بـدينمنظور ميتوان با استفاده از تست انگيزشـي بـراي تـرك، ايـنموضوع را سنجيد و بهترين زمان را به فرد پيشنهاد نمود.
56/ دوماهنامه پژوهنده زمان مناسب براي شروع برنامه هاي درماني

نتيجه گيري
تجارب به دست آمده در اين مطالعه نشان مـيدهنـ د بهتـرينزمان براي شروع برنامههاي درماني ترك سيگار وقتي است كهفرد آماده براي ترك، نمرة بالاتري از تست انگيزشي به دسـتآورد (بالاتر از 15). در اين شرايط، در طول يك سال، احتمـالموفقيت بيشتري براي نتيجـة تـرك قابـل پـيشبينـي اسـت؛ وليكن در مواردي هم كه نمرة بالا حاصل نگرديد مـيتـوان بـادقت بيشتر در توصيه هاي درماني، نتايج مطلوبي را كسب كرد.

REFERENCES
120778667666

.1 Hays JT, Ebbert JO. Bupropion for the treatment of tobacco dependence: guidelines for balancing risks and benefits. CNS Drugs 2003;17(2):71-83.
.2 Huxley R, Jamrozik K, Lam TH, Barzi F, Ansary-Moghaddam A, Jiang CQ, et al. Impact of smoking and smoking cessation on lung cancer mortality in the Asia-Pacific region. Am J Epidemiol 2007;165(11):1280-6.
.3 Charlton A, Moyer C, Gupta P, Hill D. Youth and cigarette smoking. Available from URL: http://factsheets.globalink.org
.4 Peto R, Lopez AD, Boreham J Thun M, Heath C, Doll R. Mortality from smoking worldwide. British Medical Bulletin 1996;52:12-21.
.5 International union against cancer: A manual on tobacco and young people for the industrialised world. Geneva: UICC, 1990.
.6 WebMD medical reference from healthwise. Early death risk from smoking. [cited 2005 Aug 03]; Available from URL: http://www.webmd.com/hw-popup/early-death-risk-from-smoking
.7 Jensen K, Jensen AB, Grau C. Smoking has a negative impact upon health related quality of life after treatment for head and neck cancer. Oral Oncol 2007;43(2):187-92.
.8 Fiore MC, Bailey WC, Cohen SJ, Dorfman SF, Goldstein MG, Gritz ER, et al. Clinical Practice Guideline: Treating Tobacco Use and Dependence. U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Servic; 2000. Also available from URL: http://www.surgeongeneral.gov/tobacco/treating_tobacco_use.pdf.
.9 WebMD medical reference from healthwise. How does smoking increase your risk of heart attack? – What does this tool measure? [cited 2006 Nov 24]; Available from URL: http://www.webmd.com/heart-disease/tc/interactive-toolhow-does-smoking-increase-your-risk-of-heart-attack-what-does-this-tool-measure.
.01 National institutes of health. Tobacco addiction: Fact sheet. [cited 2007 Mar 1]; Available from URL: http://www.nih.gov/about/researchresultsforthepublic/Tobaccoaddiction.pdf
.11 WebMD medical reference from healthwise. Lung cancer and other lung problems from smoking. [cited 2005 Aug 03]; Available from URL: http://www.webmd.com/hw-popup/lung-cancer-and-other-lung-problems-fromsmoking.
.21 McNeill AD, West RJ, Jarvis M, Jackson P, Bryant A. Cigarette withdrawal symptoms in adolescent smokers. Psychopharmacology 1986;90:533-6.
.31 John U, Meyer C, Hapke U, Rumpf HJ, Schumann A. Nicotine dependence, quit attempts, and quitting among smokers in a regional population sample from a country with a high prevalence of tobacco smoking. Prev Med 2004;38(3):350-8.
.41 Balfour DJ. The pharmacology underlying pharmacotherapy for tobacco dependence: a focus on bupropion. Int J Clin Pract 2001;55(1):53-7.
.51 Hays JT, Ebbert JO. Bupropion for the treatment of tobacco dependence: guidelines for balancing risks and benefits. CNS Drugs 2003;17(2):71-83.
شماره 2، پي در پي 68، خرداد و تير 1388 دكتر غلامرضا حيدري/ 57
.61 Wakai K, Marugame T, Kuriyama S, Sobue T, Tamakoshi A, Satoh H, et al. Decrease in risk of lung cancer death in Japanese men after smoking cessation by age at quitting: pooled analysis of three large-scale cohort studies. Cancer Sci 2007;98(4):584-9.
.71 Cheong Y, Yong HH, Borland R. Does how you quit affect success? A comparison between abrupt and gradual methods using data from the International Tobacco Control Policy Evaluation Study. Nicotine Tob Res 2007;9(8):801-10.
.81 Bolin K, Lindgren B, Willers S. The cost utility of bupropion in smoking cessation health programs: simulation model results for Sweden. Chest 2006;129(3):651-60.
.91 Fagerstrom KO. Time to first cigarette; the best single indicator of tobacco dependence? Monaldi Arch Chest Dis 2003;59(1):91-4.
.02 Heatherton TF, Kozlowski LT, Frecker RC, Fagerström KO. The fagerström test for nicotine dependence: a revision of the fagerström tolerance questionnaire. Br J Addict 1991;86(9):1119-27.
.12 Fagerstrom KO, Schneider NG. Measuring nicotine dependence: a review of the fagerstrom tolerance questionnaire. J Behav Med 1989;12(2):159-82.
.22 Masjedi MR, Azaripour Masooleh H, Hosseini M, Heydari. Effective Factors on Smoking Cessation among the Smokers in the First “Smoking Cessation Clinic” in Iran. Tanaffos 2002;1(4),61-7.
.32 Heydari GhR, Sharifi Milani H, Hosseini M, Masjedi MR. The Effect of Training and Behavioral Therapy Recommendations on Smoking Cessation. A Report of the First “Smoking Cessation Clinic” in Iran. Tanaffos 2003;2(6),39-44.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید