پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشك ي شهيد بهشتي)
سال چهاردهم، فروردين وشماره 1، اردپيي در پبهشت ي 67، 1388 صفحات 9 تا 14 تاريتاريخخ درپذييافترش مقالهمقاله: : 1526//22//13871388

مقايسه تأثير ضد ميكروب ي تيمارها ي هويج ايراني (زردك) و هويج فرنگي
بر روي ليستريا مونوسايتوژنز
دكتر نسرين حاج ي سيدجوادي1*، مهندس ناصر ولائي2، مريم جمشيديان3، ليل ي اختري4

كارشناس تحقيقات ميكروبيولوژي، گروه تحقيقات صنايع غذايي، انستيتو تحقيقات تغذيهاي و صنايع غـذايي كـشور، دانـشـــگاه علـوم پزشـكيشهيد بهشتي
مربي، دانشكده تغذيه، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
كارشناس ارشد، گروه تغذيه، انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور
كارشناس، آزمايشگاه ميكروبيولوژي، انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي كشور

چكيده
سابقه و هدف: گزارش هاي زيادي درباره اثرات ضد ميكروبي برخي سبزي ها از جمله هويج بر عليه ميكروب هاي بيماري زا وجود دارد. اما در مورد زردك تاكنون تحقيقي در دنيا انجام نشده است. هدف از اين مطالعه، مقايسه اثرات بازدارندگي تيمارهاي رنده شده و رقت هاي آب هويج ايراني يا زردك (Parstinaca sativa) و هويج فرنگي (Daucus carota) بر دو رقت باكتري ليستريا مونوسايتوژنز بود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روش ها: در اين پژوهش تجربي، ابتدا آلودگي نمونه ها به باكتري ليستريا مونوسايتوژنز (طبق استاندارد 1-8035) بررســـي و سپس تيمارهـــاي هويج تهيه گرديد. سوسپانسيون هاي CFU/mL 103 و 105 باكتري ليستريا مونوسايتــــوژنز ســــروتايپ PTCC) 2a 1295) به همه تيمارها تلقيح و با سه تكرار پس از 1 و 24 ساعت مجاورت، اين تلقيح روي محيط ليستريا سلكتيو آگار كشت داده شد. نتايج با مقايسه تعداد كلني هاي ليسترياي تلقيح شده به تيمارهاي هويج با شاهد (كلني هاي بدون تلقيح) با آناليز آماري كروسكال – واليس با سطح اطمينان 95% بررسي شدند.
يافته ها: هر دو نوع هويج از نظر آلودگي به ليستريا مونوسايتوژنز منفي بودند. هر دو نوع هويج بر ليستريا مونوسايتوژنز اثر بازدارنده داشتند ولي اثر زردك به مراتب بيشتر بود (005/0p<). زردك بر هر دو رقت سوسپانسيون باكتري مؤثر بود، در حالي كه هويج فرنگي فقط بر سوسپانسيون CFU/mL 103 تأثير داشت. اثر بازدارندگي زردك بعد از 24 ساعت نگهداري تلقيح در يخچال نسبت به يك ساعت افزايش يافت، ولي در مورد هويج فرنگي تغييري نكرد. اثر آب هويج كامل از ساير تيمارها بيشتر بود، ولي تفاوت ساير تيمارها معني دار نبود. ضمن بررسي مشخص شد هويج فرنگي تازه اثر بازدارندگي روي باكتري ندارد، ولي نگهداري آن به مدت 4 روز در دماي اتاق و يخچال، باعث بروز اين اثر مي شود.
نتيجه گيري: هويج فرنگي و زردك اثر بازدارندگي بر روي باكتري ليستريا مونوسايتوژنز دارند، ولي اثر زردك به مراتب بيشتر از هويج است. شرايط بروز اثرات ضد ميكروبي در هر يك از انواع هويج بسيار متنوع است و نياز به بررسي بيشتري دارد. اين مطالعه، مقدمه اي است براي تحقيق بيشتر در مورد امكان استخراج تركيبات ضد ميكروبي هويج به خصوص نوع زردك و استفاده از آن به عنوان يك نگهدارنده طبيعي مؤثر بر باكتري هاي قابل انتقال از غذا.
واژگان كليدي: ضد ميكروبي، هويج، زردك، ليستريا مونوسايتوژنز
-3056333-24118

مقدمه1
باكتـــري ليستريا مونوسايتوژنز (Listeria monocytogenes) عامل بسياري از موارد تك گير و همه گير بيماري در انسان است كه معمولاً از طريق مواد غذايي منتقل مي شود. اخيراً ميزان بالاي مرگ و مير ناشي از ابتلا به ليستريوز باعث نگراني

*نويسنده مسئول مكاتبات: دكتر نسرين حـاجي سـيدجوادي؛ تهـران، شـهركقدس، بلوار فرحزادي، خيابان ارغوان غربي، شماره 46؛ انستيتو تحقيقات تغذيهاي وصنايع غذايي كشور؛ پست الكترونيك: [email protected]

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

صنايع غذايي و سازمانهاي نظارتي شده است؛ زيرا هر ساله فقط در ايالات متحده موجب مرگ حدود400 نفر مي شود (1). براي جلوگيري از خطر انتقال باكتري هايي نظير ليستريا، معمولاً در غذاها از نگهدارنده هاي شيميايي استفاده مي گردد كه با مشكلاتي همراه است (2). به همين علت پژوهشگران استفاده از تركيبات ضدميكروبي طبيعي را پيشنهاد ميكنند (3). اثرات ضد ميكروبي سبزي ها و ادويه ها از ديرباز شناخته شده بود، ولي تحقيق در مورد اين اثرات در هويج از دهه 1960 آغاز شد. گزارش هايي در مورد اثرات ضدميكروبي سه تركيب پلي استيلني (Falcarindiol ،Falcarinol و Myristicin) در هويج به چاپ رسيده است (4). همچنين در اثر استرسهايي مانند سرما، گاز اتيلن و اشعه ماوراي بنفش، كاتاليز آنزيمي 6- هيدروكسي مليين (6-hydroxy mellein) به 6- متوكسي مليين (6-methoxy mellein) در اپيدرم هويج تشديد مي شود كه نقش آن در دفاع هويج بر علي ه ميكروب ها مشخص شده است (5و6). به همين دليل پژوهشگران تاباندن اشعه ماوراي بنفش را به عنوان جايگزيني براي آفت كش ها پيشنهاد ميكنند (7). البته تجمع 6- متوكسي مليين تا حدي منجر به تلخي هويج مي شود (8). با توجه به تفاوت مقدار مواد ضدميكروبي، پيشنهاد شده است كه در برنامهريزي هاي كشاورزي، انواع مقاوم هويج براي كشت انتخاب شوند.
محققان گزارش كرده اند اثر بازدارندگ ي بر رو ي ليـ ستريا فقـطدر هو يج خام وجود دارد (9). تيمار كاهو و پنيـ ر بـا آب هـويج (20 يا 50 درصد ) منجر به كاهش تعـداد ليـسترياي زنـده در اين غذاها شد، در حالي كه ليسترياي فلور نرمـال مقـاوم بـود(10). دو محقق موفق به خالص كـردن و افـزودن عـصاره ضـدباكتري هويج به غذاهاي آماده مصرف شدند كه نتـايج حاصـلاز اين عصاره بر باكتر يهاي گرم مثبت بي مـاري زاي انـساني وتوليـد كننـده اضـ يعات در غـذاها بـه صـورت پتنـت (Patent) گزارش شده است (11). هم اكنون يك شركت تجاري، امت يـ از توليد اين نگهدارنده را در محصولات گوشـتي فرا يندشـده بـهدست آورده است (12).
در مطالعه اي اثر هـويج كامـل و پوسـت گ يـري شـده بـر روي باكتريهاي بيماري زاي غذازاد بررس ي شده و پژوهـشگران بـهاين نت يجه رس يده اند كه تركيبات ضد ميكروبي بافـت هـويج وميكروفلوراي پوست هويج هر دو مي توانند در اثرات آن بر عليه باكتري هاي بيماري زا مؤثر باشند (13).
تاكنون در كشور ما تحقيقي در مورد تركيبات ضـد مي كروبـي هويج صورت نگرفته است. اين مطالعه در سال 1384 با هـدف مقايسه اثرات بازدارندگي تيمارهاي رنده شده و رقـت هـاي آب هويج ايــراني يا زردك (Parstinaca sativa) و هويج فر نگـي (Daucus carota) بـر روي دو سوسپانـسيون رقيـق و غلـيظ باكتري ليستريا مونوسايتوژنز انجام شد.

مواد و روش ها
اين تحقيق به روش تجرب ي انجام شد. نمونههاي هويج ايراني وفرنگي از م يدان عمده ميوه و تره بار جنوب تهـران تهيـ ه و بـهآزمايشگاه ميكروبيولوژي انستيتو تحق يقات تغذ يـهاي و صـنايعغذايي كشور منتقل گرديد. مقداري از هويج ها به صورت تـازه، بلافاصله و بقيه پس از 4 روز نگهداري در دماي اتـاق و دمـاييخچال براي آزما يش آمـاده شـدند. پـس از شستـشو ، انتهـايهـويج هـا بـا چـاقو قطـع شـد. آلـودگي بـه بـاكتري ليـستريا مونوسـايتوژنز (طبـق اسـتاندارد ملـي 1-8035) در نمونـ ههـا بررسي و بعد از اطمينان از عدم آل ودگي، مقداري از هويج ها در شرايط استريل رنده شدند و50 گرم از آن به ك يسه اسـتوماكرمحتوي450 م ي لـي ليتـر آب پپتونـه اضـافه شـد و در دسـتگاهاستوماكر (مدل 400 Seward، انگلستان)، به مدت 60 ثانيه بـا230 دور در دقي قــه ي كنواخــت گرديــد. بقيــه هــويج هــا بــا آبميوه گيري استر يل، آبگيري و رقت هاي10، 0/1 و 1/0 درصداز آب هويج 100 درصد تهيه شد (14).
بــراي تهيــه سوسپانــسيون بــاكتري، ليــستريا مونوســايتوژنز سروتايپ 2a با شماره PTCC 1295 از سازمان پـژوهش هـاي علمي و صنعتي ا يران، ته يه و كشت آن طبـق دسـتور سـازندهانجام گرديد. براي اطمينان از خالصبودن سو يه، وي ژگـي هـاي كلنــي هــا بــا اســتاندارد ملــ ي مطابقــت داده شــد و ســپس سوسپانسيون رقيق و غليظ (به ترتيب،CFU/mL 103 و 105) مطابق استاندارد مك فارلند تهيه گرديد (13و15).
تهي ه تلق يح: 1 ميل يليت ر از سوسپان سيون CFU/mL 103 باكتري به شش بالن ژوژه 100 ميلـيلي تـري اسـتريل منتقـلشد. به بالن اول، 99 ميلي ليتر از مايع رويي يكنواخـت ك يـسه استوماكر، به بالن دوم تا پـنجم 99 ميلـيليتـر رقـت هـاي آب هويج و به بالن آخر (شاهد) 99 ميليليتر آب پپتونـه اسـتريل اضافه شد. در مورد سوسپانـسيون CFU/mL 105 نيـز همـين مراحل انجام گرفت (10و13).
كشت تلق يح: پس از 1 و 24 ساعت نگهداري تلقـيح در دمـاي يخچال، با لوپ استاندارد از هر شش تلقيح با سـه تكـرار روي محيط ليستريا سلكتيو آگار كشت داده شد. پس از 48 ساعت قراردادن پتريها در انكوباتور در شرايط 5% دياكسيد كربن و 33 درجه سانتيگراد، تعداد كلنيها در هر ظرف پتري خواندهشد. از چندكلني تيپيك اتفاق ي آزما يش هاي بيوشيميايي انجامگرفت و پس از حصول نت يجه مطلـوب ، در محاسـبات دخالـتداده شد.
محاسبات آمار ي: در اين مطالعه، هر آزمايش سه بار تكرار شد. نتايج، با مقايسه ميانگين تعداد كلن يهاي ل يسترياي تلق يح شده به تيمارهاي هويج با شاهد ( كلنيهاي بدون تلقـيح) بـا آنـاليز آماري كروسكال واليس با سطح اطمينـان 95٪ مـورد بررسـيقرار گرفتند.

يافته ها
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

اين مطالعه به روش مداخله با تلقيح دو رقت از سوسپانـسيونباكتري ليستريا مونوسايتوژنز به تيمارهاي رندهشده و رقتهاي آب دو نوع هويج ايراني و فرنگي، در دو زمـان 1 و 24 سـاعتانجام گرفت. بررسي ميكروبي هويج ايراني و هويج فرنگي نشان داد كه هيچ كدام از آنها به باكتري ليستريا مونوسايتو ژنز آلودهنبودند.
نتـايج تلقـيح: نتيجـه شـمارش كلنـ يهـاي حاصـل از كـشت سوسپانـــسيون رقيـ ـق (CFU/mL 103) و غلـ ـيظ بـــاكتري (CFU/mL 105) در زم ان هاي 1 و 24 ساعت پس از تلقيح بهتيمارهاي هويج فرنگي و شاهد به ترتيب در نمودار 1 و جدول1، و همـان نت ايج در تيمارهـاي زردك در نمودارهـاي 2 و 3 آمده است.

جدول 1- تعداد كلنيهاي ليستريا مونوسـايتوژنز (CFU/mL 105) تلقيح شده بر حسب تيمارهاي هـويج فرنگـي بـه تفكيـك زمـاننگهداري تلقيح
448055-5245

زمان يك ساعت 24 ساعت تيمار رقت
400±28 135±20 شاهد
400±25 129±20 رنده شده
370± 19 125±15 آب 100٪
400±20 127± 20 آب 10٪
390± 25 127 ±18 آب 1٪
390±24 130±15 آب 1/0 ٪

شاهد
رنده
شده
آب
100
%
10

آب
%

1
آب
%
آب
% 0/1
1 h
400
0
30
85
285
240
254
120
90
35
74
56
61
0
50
100
150
200
250
300
350
400
CFU/ml
فرنگی

هويج

تيمارهای
نگهداری

زمان
1 h
24
h

شاهد

رنده

شده

آب

100

%



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید