پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي)
سال چهاردهم، فروردين شمارهو 1، پي در ارديبهشت پي 67، 1388 صفحات 15 تا 20 تاريختاريخ پذيرشدريافت مقالهمقاله: : 7/23/7/1/13881387

بررسي تغييرات سوانح ترافيكي قبل و بعد از اجراي چهار فعاليت اجرايي
پليس راهنمايي و رانندگي كشور
دكتر حميد سوري1*، محمد رويانيان2، دكتر عليرضا زالي3، عباسعلي موحدي نژاد2

استاد، مركز تحقيقات ارتقاي ايمني و پيشگيري از مصدوميت ها، دانشكده بهداشت، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
پليس راهنمايي و رانندگي ناجا، مركز تحقيقات راهور
33389220648

دانشيار، گروه جراحي مغز و اعصاب، بيمارستان شهداي تجريش، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي چكيده
سابقه و هدف: در ايران به طور متوسط روزانه70 نفر به علت سوانح ترافيكي جادهاي جان خود را از دست ميدهند. در طول 5 سـالاخير اقدامات زياديتوسط پليس راهنمايي ورانندگي در جهت كاستن از ميـزان مـرگ و شـدت جراحـات ناشـي از سـوانح ترافيكـيجادهايصورت گرفته است. از آنجا كه نتايج ايناقدامات تاكنون بررسي نشده است، به منظور مطالعه الگوي اپيدميولوژيك مـرگهـايناشي از سوانح ترافيكي جادهاي ايران در سالهاي1383 تا1386 و مقايـسه معيارهـاي اپيـدميولوژيكي سـوانح ترافيكـي جـادهاي در سال هاي قبل و 2 سال بعد از مداخلات پيشگيرانه توسط پليس راهنمايي و رانندگي اين مطالعه انجام گرفت.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روشها: اين تحقيق با طراحي توصيفي انجام گرفت. آمار سوانح ترافيكي بر اساس آمار و اطلاعات يك پايگاه اطلاعاتي4 سـالهاز دو منبع پليس راهنمايي و رانندگي، و پزشكي قانوني به دست آمد. ميزان مرگها و صدمات ناشي از سوانح ترافيكي بـه ازاي هـر دههزار وسيله نقليه و صد هزار نفر جمعيت محاسبه شد، و نسبت شانس قبل و بعد از مداخلات پيشگيرانه پليس مورد ارزيـابي و بررسـيقرارگرفت. فعاليتها و اقدامات صورتگرفته توسط پليس راهنمايي و رانندگي عبارت بودنـد از : 1) اجـراي قـوانين اسـتفاده از كمربنـدايمني،2) اجراي قوانين استفاده از كلاه ايمني،3) اجراي قوانين ترافيكي خاص،4) برنامههـاي آموزشـي توليدشـده و پخـششـده ازوسايل ارتباط جمعي همچون راديو و تلويزيون.
يافته ها: طي زمان مورد بررسي، تعداد خودروها1/43% و كل وسايل نقليه جادهاي58% رشد داشته است. ميزان مرگها بـه ازاي هـرصد هزار نفر، از2/38 در سال 1383 به 8/31 نفر در سال 1386 كاهش يافته است. نسبت شانس حاصـله تحقيـق بـراي ايـن ميـزان،83/0 و حدود اطمينان95% براي اين نسبت، بين82/0 تا85/0 ميباشد. ميزان مرگها به ازاي هر ده هزار وسيله نقليه، از2/24 نفـربه4/13 نفر كاهش يافته است. نسبت شانس حاصله تحقيق براي اين ميزان،56/0 و حدود اطمينان95% براي اين نسبت، بـين55/0 تا 57/0 مي باشد و كاهش مشابهي در ميان مجروحين تصادفات ترافيك جادهاي نيز نشان داده شده است.
نتيجه گيري: فعاليت ها و اقدامات پليس ترافيك كه به طور همزمان و ملي در جهت جلوگيري از تصادفات ترافيكي جادهاي انجام شده ، در جهت كاستن از ميزان مرگ و سوانج جادهاي، مؤثر بوده است.
واژگان كليدي: سوانح ترافيكي، تصادفات جادهاي، پليس راهنمايي و رانندگي
4024715778

مقدمه1
سوانح ترافيكي جادهاي يكي از علل مهم مـرگ در بـسياري ازكشورها است و ساليانه حدود 2/1 ميليـون نفـر در جهـان بـهعلت اين حوادث جان خود را از دست ميدهند. اين در حـالياست كه شمار مصدومين سوانح ترافيكي در سراسر جهـان بـه

*نويسنده مسئول مكاتبات: دكتر حميد سوري؛ تهران، بزرگراه شـهيد چمـران،اوين، دانش گاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، دانشكده بهداشـت، گـروه اپيـدميولوژي؛ پست الكترونيك: [email protected]
بيش از 50 ميليون نفر ميرسد (1). در ايران، سوانح ترافيكـيجادهاي يكي از دلايل اصلي مصدوميتهاي غير عمـدي اسـتكه موجب حدود 70 مورد مرگ در هر روز ميشود (2).
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني، ميزان مرگ بـر اثـرسوانح جاده اي در منطقه افريقا در سال 2002 بالاترين آمار رابا 3/28 نفر به ازاي هر صد هزار نفر جمعيت دارا بـوده اسـت.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

اين ميزان در كشورهاي كمدرآمد و يا با درآمد متوسط منطقهمديترانه شرقي، 4/26 نفر مـرگ بـه ازاي هـر صـد هـزار نفـرجمعيت ميباشد كه به آمـار منطقـه افريقـايي بـسيار نزديـكاست (1). يك مطالعه جمعيتـي، مـرگهـاي ناشـي از سـوانحترافيكي ايران در سال 1381 را 30 نفر به ازاي هر صـد هـزارنفر جمعيت نشان مي دهد. بر اساس اين مطالعه زندگي يا عمراز دست رفته 131288 سال ميباشد كه از بالاترين آمارهـا درجهان است (2).
در سال 1381 با توجه به جمعيت 68345000 نفـري، شـمارمرگهاي ناشي از سوانح ترافيكي كـشور بـه گـزارش پزشـكيقانوني، 27500 نفر بوده است و پلـيس راهنمـايي و راننـدگيايران مداخلات پيشگيرانهاي در جهت كاهش اين آمـار انجـامداده است . در سال 1384، نقش پليس راهنمايي و رانندگي در پيشگيري از سوانح ترافيكي جادهاي به خوبي به تأييد رسـيدهاست. براي مثال، در كانادا ميزان اسـتفاده از كـلاه ايمنـي بـهدنبال اجراي قوانين اجباري براي موتورسواران به طور سـريعيافزايش يافته است و اين آمار به دنبال 2 سال آموزش و اجرايمنظم توسط پليس راهنمايي و رانندگي محقق شده است (3).
به هرحال يك ابزار ضروري براي پيشگيري مـؤثر از تـصادفاتخطرنـاك جـ ادهاي، انتخـاب و پـذيرش يـك سيـستم جـامع ايمن سازي جادهاي است كه مي بايست كاملاً مـستند و داراياعتبار تأمينشده و حمايتشده باشد (4). اگر چه هنوز شواهدكافي درباره ميزان تأثير مداخلات پيشگيرانه بر سوانح ترافيكي جادهاي خصوصاً در سطح ملي و در كشورهاي در حال توسعه،با استفاده از مطالعه جمعيتي به دست نيامده اسـت؛ بـه نظـرمي رسد چهار برنامـه اي كـه از سـوي پلـيس ترافيـك از سـال1384 در ايران به مرحله اجرا گذاشته شدند (5)، ميزان مرگو صدمات سوانح ترافيكي جادهاي را به طور قابـل ملاحظـهاي كاهش داده است.
در ايـن مطالعـه، ميـزان مـرگ و صـدمات سـوانح مـرتبط بـا تصادفات ترافيكي در ميـان راكبـين وسـايل نقليـه موتـوري ومسافران، در تمامي سنين، قبل و بعـد از برنامـههـاي اجرايـيپليس راهنمايي و رانندگي، همراه با تجزيه و تحليل اطلاعـاتمصدومين مورد بررسي قرار گرفت.

مواد و روش ها
اين مطالعه، قبل و بعـد از اعمـال تعـدادي از قـوانين اجرايـيپليس راهنمايي و رانندگي انجام شد. چهار قانون اجرايي مورد بررسي كه به طور همزمان و ملي از سـال 1384 آغـاز شـدندعبارت بودند از: 1) اجرا و اعمـال قـوانين اسـتفاده از كمربنـدايمني، 2) اجرا و اعمال قوانين استفاده از كلاه ايمني، 3) اجرا و اعم ال ق وانين ترافيك ي خ اص، 4) برنام ه ه اي آموزش ي توليدشده و پخششده از وسايل ارتباط جمعي همچون راديو و تلويزيون.
اين مطالعه بر اسـاس آمـار و اطلاعـات پايگـاههـاي اطلاعـاتيموجود (از دو منبـع پلـيس راهنمـايي و راننـدگي، و پزشـكيقانوني) در مدت 4 سال انجام شـد و بـراي اجـراي آن، آمـار واطلاعات 28 استان، مورد تجزيه و تحليل قـرار گرفـت. آمـار واطلاعات مورد بررسي، مربوط بـه سـالهـاي 1383 تـا 1386 ميباشد. ميزان كل جمعيت ايران از سايت آمار ايران استخراجشد (6).
علت م ـــرگها، بر اساس سيس ـــتم كــــدگذاري سه رقمـيبــين المللــي بيمــاري هــا، نــسخه دهــم طبقــه بنــدي شــده (International Classification of Diseases; ICD10) و دلايل خارجي مـرگهـا و صـدمات بـا كـدهايV01 تـاV99 مشخص شده است (7). براي اطمينان از كامـلبـودن و دقـتاطلاعات، همه دادههاي به دسـت آمـده از مطالعـه بـالا مـوردمقايسه با اطلاعات ديگر منابع ثبت مرگها قرار گرفتـه اسـت كه شامل ثبت ملي مرگ هـا ، سيـستم اطلاعـات بيمارسـتاني،گورستان و اطلاعات پزشكي قانوني ميباشد. تعـاريف بـه كـارگرفته شده در اين مطالعه عبارتند از:
فرد مصدوم : فردي كه در يك تصادف رانندگي بوده و دچـارمصدوميت شده است؛
فرد فوتشده: فردي كه در يك تصادف رانندگي بوده در دمفوت كرده و يا در عرض 30 روز بعد از حادثـه، بـر اثـر شـدت جراحات مربوط فوت نموده است.
تصادف رانندگي : تصادفي كه در يك جاده عمومي رخ دهد ويكي از طرفين درگير در تصادف، راكب وسيله نقليـه موتـوريباشد (حداقل داراي 2 چرخ ) و منجر به مرگ يا زخمـيشـدنيكي از افراد درگير در تصادف شود يا خسارت مـالي سـنگينيبه آنها وارد كند. لازم به توضيح است كه وسيله نقليه موتوريلزوماً نبايـد در حـال حركـت باشـد. اگـر يـك موتورسـوار يـادوچرخه سوار به خودرويي كه در كنار جاده پارك شده اسـت،برخورد كند، چنانچه حداقل يكي از آنها به طور كامل خسارتديده باشد و يا منجر به بروز مصدوميت گـردد، ايـن حادثـه رامي توان به عنوان يك تصادف قابل گزارش به حساب آورد.
اجرا و اعمال قوانين ترافيكي خاص، ويژة مناسبتهاي فصلي وتعطيلات بوده و عبارت بـود از: گـشتهـاي جـادهاي، كنتـرلسرعت، اعمال جريمـه، معرفـي بـه مراجـع قـضايي و توقيـف گواهينامه براي افرادي كه باعث برهمزدن انـضباط ترافيكـي وايجاد سانحه ميشوند و همچنين بهـرهگيـري از دوربـينهـايكنترل سرعت و ساير تجهيزات نوين بود.

1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

از طرف ديگر، از وسايل ارتباط جمعي مانند راديو و تلويزيـون،برنامههاي آموزشي پخش شدند كه عبارت بودند از : فيلمهـايپويانمــايي (animation)، بحــث هــاي كارشناســي، برخــيبرنامههاي آموزشي خاص مثل نحوه عبور از خيابانهاي شلوغ،محدوديت سرعت، آشنايي با علايم ترافيكي و مانند اينها برايآموزش عمومي به ويژه كودكان.
براي تجزيه و تحليل كليـــه اطلاعات، از نــــرمافزارSPSS وEpi info استفاده شد. ميزان مرگ و صدمات ناشـي از سـوانحترافيكي به ازاي هـر ده هـزار وسـيله نقليـه و صـد هـزار نفـرجمعيت محاسبه شد. نـسبت شـانس و حـدود اطمينـان 95% براي اين نسبت، قبل و 2 سـال بعـد از مـداخلات پيـشگيرانهپليس مورد ارزيابي و بررسي قرار گرفت.

يافته ها
شماره 1، پي در پي 67، فروردين و ارديبهشت 1388 دكتر حميد سوري و همكاران/ 17
در بين سالهاي 1383 تا 1386، مرگهـاي ناشـي از سـوانحترافيكي جادهاي در ايـران بـه ترتيـب 26089 و 22921 نفـربوده است كه حدود 1/12% كاهش نـشان داد . در سـال 1386 نرخ مرگ مردان در سوانح ترافيكي جادهاي بيش از زنان بـوده است (4/81% در مقابل 6/18%). ميانگين سن قربانيـان، 2/35 سال بوده است. بيشترين نرخ مرگ در سوانح ترافيكي جادهاي ايران در جادههـاي بـرونشـهري حـدود 2/61% و در راههـايدرون شهري 1/49% بوده است كه عابرين پيـاده 3/43% آن رابه خود اختصاص دادهاند. با توجه به مطالـب فـوق يـك سـيرنزولي محسوس در ميزان مرگ ناشي از سوانح ترافيكـي ايـراناز سال 1383 تا 1386 مشاهده مي شود (001/0p<).
تع داد وس ايل نقلي ه، م صدومين ت صادفات ، و م رگ و مي ر تصادفات در نمـودار 1 ارايـه شـده اسـت. ايـن نمـودار نـشانميدهد از سال 1383 تا 1386 تعداد خودروهـا رشـد داشـتهاسـت؛ بـه طـوري كـه تعـداد آنهـا از 6949381 خـودرو بـه 9945140 خ ودرو اف زايش يافت ه اس ت (ب ا 1/43% رش د).
همچنين تعداد كل انواع وسايل نقليه جادهاي در اين سـالهـاداراي رشد بوده است؛ به طوري كه تعداد آنهـا از 10791459 خـودرو بـه 17059938 خـودرو رسـيده اسـت كـه رشـد 58 درصدي داشته است. با اين حال، يك روند منفي محسوس درميزان تصادفات ترافيكي در سالهـاي 1383 تـا 1386 وجـوددارد (001/0p<).

148265
.71
128553.42
107914.59
9.38
17059
2
7425
7
245754
276762
245436
27780
27567
22921
26089
0
50000
100000
150000
200000
250000
300000
1386
1384
1383
1385
×
100
نقليه

وسايل

تعداد

تصادفات

مصدومين

تعداد
تصادفات

مير

و

مرگ

تعداد

148265

.71

128553.42

107914.59

9.38

17059

2



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید