تاريخ دريافت مقاله ۱۶/۵/۸۶
تاريخ تجديد نظر ۱/۵/۸۷ تاريخ پذيرش مقاله ٢٣/٩/٨٧ پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) سال سيزده م, شماره ۶ , پي در پي ۶۶ ، صفحات ۴۸۷ تا ۴۹۳
بهمن و اسفن د ۱۳۸۷

بررسي تأثير تغيير وضعي ت بر ش دت و وسع ت كمردرد بيماران بع د از آنژيوگرافي قلبي
دكتر طاهره اش ك تراب ٭ ۳ ۵
، دكتر مح مد اسد پور پيرانفر ، علي قزلقا ش ، دکتر حميد علوي مجد ، م عصومه ني شابوري

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به رشد فزاينده بيماري هاي قلبي عروقي و اهميت روش هاي تشخيصي و عدم وجود تحقيقـي در مـورداثرتغيير وضعيت در زمان استراحت در تخت بـر شـدت و وسـعت كمـردرد بيمـاران بعـد آنژيـوگرافي، ايـن تحقيـق در بيمـاران تحت آنژيوگرافي قلبي در بيمارستان طالقاني در سال ۱۳۸۵ انجام گرفت.
مواد و روش ها: پژوهش حاضر يک کارآزمايي باليني است. تعداد۱۳۰ بيمار به روش نمونـه گيـري در دسـترس انتخـاب شـدند
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

(۶۵ مورد در هر گروه). وضعيت بيماران در هر دو گروه در ساعت اول خوابيده به پشت بـود و سـپسگـروه مداخلـه هـر سـاعت به ترتيب در وضعيت هاي خوابيده به پشت با افزايش زاويه سر تخت به۳۰ درجه و نيمه نشستهتغيير وضعي ت داده شد . وضعيت گروه كنترل در تمام ساعت ها خوابيده به پشت بود. عوارض عروقي و وسعت كمردرد با چك ليست و شدت كمـردرد بـا مقيـاسعددي درد بررسي شد.
يافته ها : هيچ كدام از واحدهاي مورد پژوهش در گروه مداخله و كنترل دچار خونريزي، هماتوم و ترمبوز شرياني نشدند و تفاوتمعني داري از نظر بروز عوارض عروقي بعد از آنژيوگرافي بين دو گروه وجـود نداشـت. شـدت كمـردرد در گـروه مداخلـه نـسبت به گروه كنترل به طور معني داري كم تر بود (۰۰۱/۰P<). وسعت كمردرد در گروه مداخله كم تر از گروه كنترل بود، هرچند كه اين اختلاف معني دار نبود (٠٧/٠=P).
نتيجه گيري : تغيير وضعي ت بيماران پس از آنژيوگرافي قلبي بدون افزايش عوارض عروقي باعـث جلـوگيري از ايجـاد كمـردرد وتخفيف شدت آن مي گردد.
واژگان کلي دي: تغيير وضعيت ، كمردرد ، عوارض عروقي ، آنژيوگرافي قلبي

مق دمه
سال ۲۰۲۰ بيماري هـاي قلـب و عـروق علـت اول مـرگ درجهـان باشد (۲). طبـق آمار اعلام شده چهارميـن كنگـره ي بين المللي انجمن جراحان قلب ايران، ۴۶ درصد مرگ و ميردر ايران ناشي از بيماري هاي قلب و عروق مي باشد (۳). بيماري هاي قلب و عروق، شايع ترين علت مرگ و مير دراكثر نق اط جهان و از جمله در كشور ايران مي باشد. بر طبـقآمار سازمان بهداشت جهاني در هر ۵ ثانيه ي ك نفـر در دنيـابه سكته قلبي مبتلا مي شود (۱) و پيش بيني مـي شـود تـا
شدت
كنترل در وضعيت به پشت خوابيده و گروه مداخله هر ساعت در وضعيت خوابيده به پـشت، وضـعيت خوابيـده بـه پهلـويراست و وضعيت خوابيده به پهلوي چپ در طي ۷ ساعت اولبعد آنژيوگرافي تغييـر وضـعيت داده شـدند)، نـشان داد كـهتفاوت معني داري از نظر خونريزي و همـاتوم بـين دو گـروه وجود نداشته ولي شدت كمردرد در گـروه مداخلـه بـه طـورمعني داري (۰۰۱/۰ P<) نـسبت بـه گـروه كنتـرل كـ م تـر بوده است (۱۲).
تحقيـق پـولرلانس و همكـاران بـه منظـور بررسـي تـأثير وضعيت و حركت تعـديل شـده بـر كمـردرد و خـونريزي دربيماران تحت آنژيوگرافي قلبي (گروه كنترل وضعيت خوابيدهبه پشت و گروه مداخله در وضعيتي كه سر ۱۵ تا ۴۵ درجـهبالاتر از سطح بدن بود تحـت مراقبـت هـاي معمـول بعـد ازآنژيوگرافي قرار گرفته بودند) نيز مـشخص كـرد كـه تفـاوتمعنـي داري از نظـر ميـزان خـونريزي بـين دو گـروه وجـود روش هاي تشخيصي متفاوتي جهت بررسي بيماران مبـتلابه بيماري هاي قلبي عروقي وجود دارد (۲) كـه آنژيـوگرافيشايع تـرين روش تهـاجمي جهـت تـشخيص بيمـاري هـايشرياني مي باشد (۴).
سالانه بيش از ۱ ميليون نفر در ايالات متحده امريکا تحتکاتتريزاسيون قلبي براي اهداف تشخيصي و مداخله درمـانييا هر دو قرار مي گيرند (۵) و در ايران نيز در ۶ ماه اول سال۱۳۸۴ بيش از ۱۰۰ هزار مورد آنژيوگرافي و ۱۴ هـزار مـورد مداخله عروق كرونر انجام شده است (۳).
در تكني ك هاي تشخيصي و درماني تهاجمي كه از طريـق
دسترسي عروقي انجام مي شود آسـيب هـاي عروقـي شـايع مي باشد (۶). کاتتريزاسيون قلبي نيز ي ك تكنيـ ك تهـاجمياست و بـا عوارضـي چـون مـرگ، ايـست قلبـي، انفـاركتوسميوكارد، سكته مغزي، سوراخ شدن قلـب يـا عـروق بـزرگ ومشكلات عروق موضعي همراه مي باشد (۴و۵و۷). خـونريزي،
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

هم اتوم، آمب ولي و ترومب وز ش رياني ك ه در نتيج ه ض ربه نداشته، اما شدت درد در گروه مداخله بـه طـور معنـي داري
نسبت به گروه كنترل ك م تر بود (۰۰۱/۰ P<) (۱۱).
در اکثر بيمارستان هاي ايـران از جملـه محـيط پـژوهش، پزشـکان تـرجيح مـي دهنـد از فـشار دسـتي و استــفاده از كيـسه شن جهت ايجاد هموستاز، وضعيت خوابيده به پـشت بدون افزايش زاويه سـر تخـت و اسـتراحت در تخـت جهـتپيشگيري از بروز عوارض موضـع دسترسـي عروقـي اسـتفادهنمايند. پژوهشگران در بسياري از موارد مشاهده کرده اند کهوضعيت خوابيده بـه پـشت باعـث شـکايت دايـ م بيمـاران از درد کمر مي شود. به شريان محل آنژيوگرافي ايجاد مـي شـوند از بـزرگ تـرينعوارض بعد از آنژيوگرافي هـستند (۲). ميـزان بـروز عـوارضعروقي بين ۵/۰ تا ۱۵ درصد در پژوهش هاي مختلف گزارش شده اسـت (۸). بـه منظـور پيـشگيري از عـوارض احتمـاليبيمـاران بـه اسـتراحت در تخـت محـ دود مـي شـوند (۹) و وضعيت عصبي و عروقي اندام مبتلا و محل دسترسي شريانياز نظر خونريزي و هماتوم بررسـي مـي شـود (۱۰). کمـردردعلاوه بر هماتوم و خونريزي ي ك عارضه ناراحت كننـده بـرايبيماران مي باشد كه اين مشكل در رابطه با بي حركتي، دراز
كـــشيدن بـــه پـــشت و محـــدوديت در تغييـــر وضـــعيت از آن جايي كه هدف مـداخلات پرسـتاري ارتقـاي راحتـي و
آسايش بيماران بدون افزايش عوارض عروقـي بعـد آنژيـوگرافي مي باشد (۱۲) و در حالي كه ميليون ها بيمـار در سـال تحـت
آنژيوگرافي قرار مي گيرند، تحقيقات محـدودي در مـورد تغييـروضعيت در زمان اسـتراحت در تخـت بـر عـوارض عروقـي بعـد
آنژيوگرافي وجود دارد، لذا پژوهـشگران بـر آن شـدند تـا تـأثير تغيير وضعيت بر عوارض عروقي بعد آنژيوگرافي را بررسي كنند. مي باشـد (۱۱و۱۲). اخيـراﹰ روش هـاي مراقبتـي مربـوط بـهآنژيـوگرافي تغييـر کـرده اسـت (۱۳) كـه در جهـت ارتقـاي آسايش و راحتي بيماران و كاهش عـوارض بعـد آنژيـوگرافيمي باشد(۱۲).
نتايج پژوهش چير و همكاران كه جهت بررسي تأثير تغييروضعيت بر كمردرد بعد از آنژيوگرافي انجام شده است (گـروه
ترابهمکاران
مواد و روش ها و ترازوي استفاده شده در اين پـژوهش ابزارهـايي بـا مـار ك پژوهش حاضر يک کارآزمايي باليني است. تعداد۱۳۰ بيمار معتبر موجود در ايران بودند و جهت تعيـين پايـايي تـرازو ازکه جهت آنژيـوگرافي ع ـروق کرون ـر در بيـمارستان طالق ـاني کاليبره بودن ابزار استفاده شد.
وابـسته بـه دانـشگاه علـوم پزشـکي بهـشتي بـستري شـدند پژوهشگران پس از اخذ موافقت اخلاقي و قـانوني، ضـمن
به روش نمونه گيري در دسترس انتخابو به طـور تـصادفيدر دو گروه مداخله (٦٥ نفر ) و كنترل (٦٥ نفر ) قرار گرفتنـد .
آنژيـوگرافي قبلـي و حـساسيت بـه مـاده حاجـب نداشـتند. وض عيت بيم اران در ه ر دو گ روه در س اعت اول خوابي ده
واحدهاي مورد پژوهش مشخصات زير را دارا بودنـد: حـداقلي ك روز قبل جهت آنژيوگرافي قلبـي از طريـق شـريان رانـيبـستري ش ده بودن د. س ن آن هـا ب يش ت ر از ۱۸ س ال و هوشياري کامل و توانايي براي اجراي طـرح داشـتند. هنگـامآنژيــوگرافي فــشار خــون سيــستولي ك بــالاتر از ۱۶۰ يــا دياستولي ك بالاتر از ۹۰ ميلـي متـر جيـوه نداشـتند. سـابقهجلب رضايت آگاهانه واحدهاي مورد پژوهش، داده هاي مورد
نياز را به شرح ذيل جمـع آوري کردنـد. عـوارض عروقـي در هر دو گروه با كم ك چ ك ليست قبل از آنژيـوگرافي و بعـد ازآنژيوگرافي ( بدو ورود به بخش، ساعت اول هـر ١٥ دقيقـه وس پس س اعتي ي ك مرتب ه ت ا ٦ س اعت و ص بح روز بع د آنژيوگرافي بررسي شد). شدت كمردرد در هر دو گروه در بدوورود به بخش، ساعت دوم، چهـارم، شـش م و صـبح روز بعـدآنژيوگرافي و وسعت كمردرد در ساعت شـش م بررسـي شـد.
بر طبق اطلاعات پرونده بيماري خوني، كبدي، بيماري عروقمحيطي و مشكل انعقـاد خـون نداشـتند. در زمـان پـذيرشكمردرد نداشتند.
در اين پژوهش، داده ها بهوسيله فرم جمع آوري اطلاعات که شامل سه بخش بود، جمع آوري شد. بخـش يـک شـاملاطلاع ات دموگرافي ک و عوام ل مؤثر ب ر در ك درد و ب روز عوارض بعد از آنژيوگرافي (تشخيص بيماري، سيگاري بـودن،سابقه كمـردرد، مـصرف داروهـاي ضـد انعقـادي و آسـپرين،ميزان زمان پروترومبين، زمان نسبي ترومبوپلاستين و ميزانطبيعي بين المللي (INR)، مـدت زمـان انجـام آنژيـوگرافي،ميزان سوراخ شرياني و انـدازه كتتـر) بـود. بخـش دوم چـ كليست تغيير وضعيت و بررسي خونريزي و هماتوم بـر اسـاسراهنماي كريستن سون (١٣) و بخش سـوم مقيـاس عـدديدرد جهت بررسـي شـدت درد و تـصوير بـر گرفتـه از ابـزارپرسش نامه م ك گيل جهت تعيين وسعت كمردرد بود.
اعتبار فرم ثبت اطلاعات و چ ك ليـست تغييـر وضـعيت وبررسي خونريزي و هماتوم به وسيله ي روش اعتبار محتوي و پايايي آن با استفاده ازروش پايايي توافق ارزياب هـا تعيـينگرديد. ضريب همبستگي اسپيرمن برابر ٩٤/٠ بود . خط كش به پشت بود و سپس گروه مداخله هر سـاعت بـه ترتيـب دروضعيت هاي خوابيده به پشت بـا افـزايش زاويـه سـر تخـت به ۳۰ درجه و نيمـه نشـسته توسـط يکـي از پژوهـشگران تغيير وضـعيت داده شـد و وضـعيت گـروه كنتـرل در تمـام ساعت ها خوابيده به پشت بود. پس از اتمام سـاعت شـش م وبرداشتن كيسه شن، در صورتي که بيماران با مشکلي مواجـهنمي شدند (کاهش فشار خون و ضعيتي) جهت قدم زدن، بـاکمک از تخت خارج مي شدند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در تمامي مراحل مداخله كيسه شـني روي ناحيـه پانـسمانمحل دسترسي شرياني قرار داشت و پاي مبتلا صـاف بـود. در وضعيت نيمه نشسته ي ك بالش در ناحيه كمـر قـرار داده شـد.
در صـورت خـونريزي بيمـار بـه وضـعيت خوابيـ ده بـه پـشت برگشته و محل ۵ سانتي متر بالاي ناحيـه پانـسمان بـا دسـتفشار داده شده تا خونريزي كنترل شود و در سـاعات بعـد نيـزبيمار تغيير وضـعيت داده نمـي شـد. در صـورت عـدم تحمـلكمردرد و دريافت مسكن بيماران از مطالعه خارج مي شدند.
تجزيـه وتحليـل داده هـا بـا اسـتفاده از آمـار توصـيفي و استنباطي (آزمون هاي تي مستقل، من ويتني و مجذورکاي) و به وسيله ي SPSS 13 انجام گرفت.
شدت
شديدترين کمـردرد در گـروه کنتـرل (٣٨/٤) و در گـروهمداخله (٤٣/٢ ) بر اساس مقياس عددي صفر تـا ۱۰ مربـوطبـه سـاعت شـش م مـي باشـد. بـا اسـتفاده از آزمـون آمـاري من ويتني اختلاف معني دار از نظر شدت کمردرد در سـاعت
دوم (۰۳/۰=P)، چهارم (۰۱/۰=P) و شش م (۰۰۱/۰P<) بـي ن گروه کنترل و مداخله وجود داشت، به ايـن معنـا كـه شـدتكمردرد در گروه مداخله نسبت به گـروه كنتـرل در سـاعاتفوق ك م تر بود. آزمون آماري من ويتني اخـتلاف معنـيداري را در ميانگين شدت درد واحدهاي پژوهش بلافاصـله پـس ازورود بــه بخــش پــس از آنژيــوگرافي و صــبح روز بعــد از
آنژيــوگرافي بــين دو گــروه كنتــرل و مداخلــه نــشان نــداد
(نمودار۱). يافته ها
مشخــصات دمــوگرافي كي واحــدهاي مــورد پــژوهش درجـ دول١ ارايـه شـ ده اسـت. بـا انجـام آزمـون هـاي آمـاري مجذوركاي و من ويتني مشخص گرديد كه واحـدهاي مـوردپژوهش در هر دو گروه از نظـرعوامـل مـؤثر بـر در ك درد وبروز عـوارض بعـد از آنژيـوگرافي شـامل جـنس، سـن، وزن،شاخص توده بدني، تشخيص بيماري، سابقه مصرف داروهـاي
ضــد انعقــادي، ميــزان زمــان پروتــرومبين، زمــان نــسب ي ترومبوپلاستين و ميزان طبيعي بين المللـي (INR)، سـابقهكمردرد، سيگاري بـودن، تبحـر پزشـ ك، زمـان آنژيـوگرافي،ميزان سوراخ شرياني با ه م همگـون بودنـد. انـدازه كـاتتر درتمام موارد آنژيوگرافي F7 بود.

مداخله كنترل گروه مشخصات
۵۵/۴۹± ۱۱/۴۲ ۵۹/۱۵ ± ۱۲/۲۰ سن
% ۴۴/۶ % ۳۳/۸ مونث جنس
% ۵۵/۴ % ۶۶/۲ مذكر % ۴۹/۲
% ۳۶/۹
% ۹/۲ % ۴۷/۷
% ۴۴/۶
% ۷/۷ طبيعي اضافه وزن چاق شاخص توده بدني
% ۴/۶ ۰ خيلي چاق % ۷/۷
%۸۴/۶ % ۳/۱
% ۷۵/۴ مجرد
متاهل وضعيت تاهل
%۷/۷ % ۲۱/۵ همسر مرده % ۳۲/۳ % ۳۶/۹ بيسواد ميزان تحصيلات
% ۳۳/۸ % ۲۴/۶ ابتدايي % ۱۲/۳ % ۱۵/۴ راهنمايي
% ۱۰/۸ % ۲۱/۵ دبيرستاني % ۱۰/۸ % ۱/۵ دانشگاهي از مداخله مـي باشـد. لازم بـه ذكـر اسـت كـه هـيچ يـ ك ازواحـ دهاي مـورد پـژوهش در بـ دو ورود بـه بخـ ش كمـردرد نداشتند.
وسعت كمـردرد با تصوير برگرفته از پرسش نامه م ك گيل
هيچ كدام از واحدهاي مورد پژوهش دچار خونريزي، همـاتومو ترمبوز شرياني نشدند و اختلاف معنـي داري از نظـر بـروزاين دسته از عوارض بعد از آنژيوگرافي مشاهده نشد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

-152602-71452جدول ١ ‐ توزي ع فراواني واحدهاي مورد پژوه ش برح س ب م شخصات کدموگرافي به تفكي ك گروه
در زمان هاي مختلف ب عد از آنژيوگرافي به تفكيك گروه
عدم وجود تفاوت معنـي دار در شـدت کمـردرد بلافاصـلهپس از ورود به بخش پس از انجام آنژيوگرافي بـين دو گـروهخود نشان دهنده يکساني دو گروه از نظر شدت کمردرد قبل
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بين ناحيه تحتاني دنـده هـاي قفـسه سـينه تـا چـين هـايعضلات سرين از صفر تا ٥ ناحيه تعيين شده بود كه اکثريـتواحدهاي مورد پژوهش در گروه کنترل (۳/۵۲%) و در گـروهمداخله (۴۰%) در يـک ناحيـه کمـردرد را گـزارش كردنـد وبيـش تـرين وســعت كمــردرد در ۳ ناحيــه بـود. از نظــر وسعت کمردرد با استفاده از آزمون آماري من ويتني اختلافمعني داري بين گروه کنترل و مداخله گزارش نشد. بـه ايـنمعنا كه تغيير وضعيت تـأثيري بـر كـاهش وسـعت كمـردردندارد (جدول ۲).
جدول ٢ ‐ توزي ع فراواني واحدهاي مورد پژوه ش بر ح س ب وس ع ت کمردرد به تفكيك گروه
گروه

گروه

وسع ت کمردرد کنترل م داخله

تعداد (%) تعداد (%)
۲۵ (۳۸/۵) ۱۳ (۲۰) بدون درد
۲۶ (۴۰) ۳۴ (۵۲/۳) ١ ناحيه
۶ (۹/۲) ۱۱ (۱۶/۹) ٢ ناحيه
۸ (۱۳/۲) ۷ (۱۰/۸) ٣ ناحيه
۶۵(۱۰۰) ۶۵(۱۰۰) جمع
بح ث
يافته هاي اين تحقيق نشان داد عوارض عروقـي در بيمـارانتحت آنژيوگرافي قلبي در دو گروه مداخله و کنتـرل يكـسان وتفاوت معني داري از نظر بروز عوارض بعد از آنژيـوگرافي بـيندو گروه وجود نداشت و فرضيه ي پژوهش مبنـي بـر ايـن كـهعوارض عروقي بعد آنژيوگرافي در بيمـاران تحـت آنژيـوگرافي، در دو گروه كنترل و مداخله يكسان است را تأييد نمود.
با مق ايسه يافته هاي اين پژوهش با ساير پـژوهش هـا (۱۱و
ترابهمکاران
ورود کاتتر بين دو گروه كنترلو مداخله گزارش نشده است.
در مورد شدت و وسعت كمردرد نتايج نشان داد كه شـدت كمردرد در گروه مداخلـه نـسبت بـه گـروه كنتـرل بـه طـور معني داري ك م تر بود و بـيش تـر بيمـاران در هـر دو گـروهمداخله و كنترل در يـ ك ناحيـه كمـردرد را گـزارش كردنـد.
وسعت كمردرد در گروه مداخله ك م تر از گروه كنتـرل اسـتهر چند كه اين اختلاف معني دار نبود.
يافته هاي اين پژوهش با سـاير پـژوهش هـا (۹و۱۱و۱۲و ۱۷‐۱۴) ه م خواني دارد ، ب ه طـوري کـه شـدت كمـردرد دربيمـاران تحـت آنژيـوگرافي قلبـي در گـروه مداخلـه نـسبت به گروه كنترل به طور معني داري ك م تر بـوده اسـت. يافتـهاين پژوهش در مورد شدت كمردرد در زمان صبح روز بعد از
آنژيــوگرافي بــا مطالعــه ِچيــرِچيــر و همکــاران (۱۲) تــضاد دارد.
در مطالعه حاضر تفاوت معني داري در زمان صبح روز بعد ازآنژيوگرافي بـين دو گـروه کنتـرل و مداخلـه مـشاهده نـشد.
در حالي كه در مطالعه ِچيرِچير و همکاران به علت طولاني بودنمدت زمان استراحت در بستر واحدهاي پژوهش (از ۸ تـا ۲۴ ساعت) تفاوت معني داري گزارش شده است.
نتيجه گيري
تغيير وضعيت بيماران پس از آنژيوگرافي قلبـي بـر اسـاسپروتکل ارا يـ ه شـده بـدون خطـر و امکـان پـذير مـي باشـد.
علاوه بر اين تغيير وضعيت باعث جلوگيري از ايجاد كمـردردو تخفيف شدت آن و به تبع افزايش ميزان راحتي جـسمي ورفع نگرش منفي احتمالي بيماران نسبت به آنژيوگرافي عروق کرونر مي گردد.
تشکر و ق درداني
۱۲و ۱۷‐۱۴) نيــز وضــع بــه همــين منــوال بــوده و تفــاوت بدين وسيله از همکاري واحدهاي مورد پژوهش، کارکنـانمعني داري در ميزان بروز عوارض پس از آنژيوگرافي در محل بخش قلب و كت لب بيمارستان طالقاني قدرداني مي شود.

REFERENCES

شدت
۱. مجد تيموري زهرا، صديقي آسيه. نقش آنتي اكسيدان ها در پيشگيري از بيماري هاي قلبـي و عروقـي. مـؤلفين: انـصاري فـر علـي،رستمي معصومه . خلاصه مقالات پرستاري پرفيوژن و فيزيوتراپي در چهارمين كنگره بين المللي انجمن جراحان قلب ايـران. تهـران .
۱۳۸۴ . صفحات ۵۲ تا ۵۳.
.2 Deelstra MH, Jacobson C. Cardiac catheterization. In: Woods S, Froelicher ESS, Motzer SU, editors. Cardiac Nursing. 5th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. 2005; PP: 459-76.
.3 Iranian Students News Agency. [Homepage]: 19 Nov 2005 [Online]. http://www.medisna.ir . [12 Mar 2006].
.4 Popelka K. Assessment of the cardiac system. In: Black JM, Hawks JH, Keene AM, editors. Medical-Surgical Nursing. 7th ed. Vol 2. USA: Elsevier. 2005; PP: 1447-80.
.5 Baim DS, Grossman W. Diagnostic cardiac catheterization and angiography. In: Kasper D, Fauci AS, Longo D, editors. Harison’s Principles of Internal Medicine. 16th ed. New York: Medical Publishing Division. 2005; PP: 1327-34.
.6 Shanmugam V, Velu RB, Subramaniyan SR. Management of upper limb arterial injury without angiography – Chennai experience. Injury 2004; 35: 61-4.
.7 Parkosewich JA. Assessment of Cardiovascular function. In: Smeltzer ST, Bare BG, editors. Brunner Suddarth’s Text Book of Medical-Surgical Nursing. 10th ed. Philadelphia: Lippincott. 2004; PP: 646-81.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.8 Simon A, Bumgarner B, Clark K. Manual versus mechanical compression for femoral artery hemostasis after cardiac catheterization. Am J Crit Care 1998;7: 308-13.
.9 Mccabe P, Mcpherson LA, Lohse CM, Weaver AL. Evaluation of nursing care after diagnostic coronary angiography. Am J Crit Care 2001; 10: 330-40.
.01 Bloomquist J, Love MM. Cardiovascular assessment and diagnostic procedures. In: Urden L, Stacy K, editors. Priorities in Critical Care Nursing. 3rd ed. London: Mosby. 2000; PP:99-145.
.11 Pooler-lunse H, Barkman A, Bock BF. Effects of modified positioning and mobilization on low back pain and delayed bleeding in patients who had received heparin and undergone angiography. Heart Lung 1996; 25: 117-22.
.21 Chair SY, Taylor-Pilia R, Lam G. Effect of positioning on back pain after coronary angiography. J Adv Nurs 2003; 42: 470-8.
.31 Christenson R, Staab EV, Burko H, Foster J. Pressure dressing and postarteriographic care of the femoral puncture site. Radiology 1976; 119(1): 97-9.
.41 Andersen K, Bregendahl M, Kaestel H, Skriver M, Ravkilde J. Haematoma after coronary angiography and percutaneous coronary intervention via the femoral artery frequency and risk factor. Eur J Cardiovasc Nurs 2005; 4: 123-27.
.51 Pollard SD, Munks K, Wales C, Crossman DC, Cumberland DC, Oakley GD, et al. Position and mobilization post-angiography study (PAMPAS): a comparison of 4.5 hours and 2.5 hours bed rest. Heart 2003; 89: 447-8.
.61 Sulzbach LM, Munro BH, Hirshfeld JW. A randomized clinical trial of the effect of bed position after PTCA. Am J Crit Care 1995; 4: 221- 6.
ترابهمکاران
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.71 Coyne C, Baier W, Perra B, Sherer BK. Controlled trial of backrest elevation after coronary angiography. Am J Crit Care 1994; 3: 282-8.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید