تاريخ دريافت مقاله ۲۷/۳/۸۷ تاريخ پذيرش مقاله ٢٦/٧/٨٧ پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال سيزده م, شماره ۶ , پي در پي ۶۶ ، صفحات ۴۸۱ تا ۴۸۶
بهمن و اسفن د ۱۳۸۷

بررسي تأثيرتجويز محلول وري دي سولفات منيزي م بر درد حاد پس از عم ل در بيهوشي اسپاينال
دکتر علي دباغ ۱ ٭، دکتر هداي ت اله الياسي۲ ، دكتر سيد سجاد رضوي۳ ، دکتر محمد فتحي۴

چکي ده
سابقه و ه دف: منيزيم يک يون غير آلي است که ترکيبات گوناگون آن داراي خواص درمـاني مختلـف اسـت. محلـول سـولفاتمنيزيم يکي از شايع ترين ترکيباتي است که کاربرد هاي متعدد آن در رشته بيهوشي به اثبات رسيده است. هـدف از انجـام ايـنمطالعه، تعيينتأثير تجويز محلول سولفات منيزيم وريدي روي درد حاد پس از عمل جراحي ارتوپدي اندام تحتـاني، در آن گـروهاز بيماراني است كه تحت بيهوشي به روش اسپاينال قرار گرفته بودند، است.
مواد و روش ها: در يک کارآزمايي باليني دو سو بي خبر تصادفي با پلاسبو،٦٠ بيمار به صورت روش نمونه گيري آسان انتخـابشدند و به صورت تصادفي در دو گروه تقسيم شدند. تمام بيماران تحت بيهوشي به روش اسپاينال قرار گرفتند و به آن ها مقاديركافي از داروي ميدازولام در عرض١٥ دقيقه داده شد. سپس، به يک گروه محلول سـولفات منيـزيم وريـدي بـر اسـاس پروتکـلمشخص داده شد و به گروه ديگر با همان روش و حجم، پلاسبو تجويز گرديد. براي نشان دادن نتايج، از ميانگين ± انحراف معيـاراستفاده شد و مقدار P value کم تر از ٠٥/٠ معني دار تلقي گرديد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها : دو گروه از نظر متغيرهاي زمينه اي با هم اختلافي نداشتند. درد پس از عمل در گروهي که به آن ها سـولفات منيـزيموريدي تجويز شده بود، در ساعت هاي اول، سوم، ششم و١٢ پس از عمل، به طور معني داري کم تر از گروهي بـود کـه پلاسـبودريافت کرده بودند. در ساعت هاي هجدهم و بيست و چهارم پس از عمل اين اختلاف معني دار نبود.
نتيجه گيري : اين مطالعه پيشنهاد مي کند کـه تجـويز محلـول سـولفات منيـزيم وريـدي، بـه بيمـاراني کـه تحـت عمـل جراحـي ارتوپدي اندام تحتاني با روش بيهوشي نخاعي قرار مي گيرند، به طور قابل توجهي باعـث کـاهش درد در سـاعت هـاي اوليـه پـس از عمل مي شود.
واژگان کلي دي: سولفات منيزيم ، بيهوشي عمومي ، درد حاد

مق دمه
منيزي م ي ك كاتيون غير آلـي اسـت و بـه صـورت امـلاحمختلـ ف، تركيبـ ات آن در بـ ازار دارويـ ي وجـ ود دارد.
بيش ترين و شايع ترين تركيب آن، سولفات منيزي م اسـت
(١). اثرات مت عـدد ي از منيـزي م در منـابع مختلـف عنـوان
شـده اسـت. از ايـن مـاده بـه عنـوان محافظـت كننـده از ميوكارد در طي انفاركتوس حـاد، در درمـان اكلامپـسي و پره كلامپسي، هيپوكالمي، زايمان زودرس به عنوان دارويتوكوليتي ك، هيپرتانسيـون پولمـونر در نوزادان، اختـلالات

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : استاديار، مركز تحقيقات بيهوشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي. آدرس براي مکاتبه: تهران، اوين، خيابان تابناك، بيمارستان آيت ا… طالقـاني ، مركز تحقيـقات بيـهوشي دانشگاه علـوم پزشكي شهيـد بهشتي. پست الکترونيک : [email protected] yahoo.com
۲ . استاد، مركز تحقيقات بيهوشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
. استاديار، مركز تحقيقات بيهوشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
. دستيار تخصصي بيهوشي، بيمارستان طالقاني، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
سولفات
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

تنفسي استفاده مي شود (٥‐٢). اما علاوه بـر همـه مـواردفوق، اثرات متعـددي طـي سـال هـاي اخيـر در خـصوصكاربردهاي يون منيزي م در رشته بيهوشـي در منـابع ذكـرشده اسـت، از جملـه اثـرات قطعـي و ثابـت شـده تجـويزمنيــزي م، ايجــاد ثبــات هموديناميــ ك بيمــاران در هنگــاملولــه گــذاري تراشــه و اثــرات منيــزي م بــر روي يكــي از بخش هاي مه م رسپتور گابا به نام ان متيل دي آسـپارتات
NMDA يا بـه اختـصار (N-Methyl D-Aspartate)
در كاهش درد است (١٠‐٦).
يكـي از بـدترين دردهـايي كـه انـ سان تحمـل مـي كنـ د، دردهاي حاد پس از عمل است كه پاسخ هاي همودينامي ك و
متابولي ك نامطلوبي را براي بيماران ايجاد مينمايـد . دردهـا ي پس از انجام اعمال جراحي ارتوپد ي از جمله دردهاي بـسيار شديد پس از عمل به حساب مي آيد. هدف از انجـام تحقيـقتعيين ت أثير تجويز يون منيزي م بر روي درد حاد بعد از عمـلجراحــي ارتوپــدي را در انــدام تحتــاني (در بيمــاران تحــت بيهوشي به روش اسپاينال) بود.
مواد و روش ها
در يک کارآزما يي بال يني دو سو بي خبر تـصادفي شـده بـا
پلاســبو, ٦٠ بيمــار ١٨ تــا ٦٥ ســال كــه در گــروه ۱ و ۲ از طبقه بندي انجمن بيهوشي آمريكا قـرار داشـتند، بـه طريـ ق نمونه گ يري آسان، پس از اخذ رضـايت کتبـي، وارد مطالعـهطولاني (بيش از ٤٤/٠ ثان يه) از مطالعه حذف گـشتند. همـهبيماران، کاند يداي عمل جراحي الکت يو ارتوپد ي اندام تحتاني، تحت ب يهوشي نخاعي قرار گرفتند، كه بـراي انجـام بيهوشـينخاعي از ي ك روش مشابه اسـتفاده شـد؛ بـدين مفهـوم كـهتلاش شد تا روش بيهوشي، شامل دوز و زمان بندي داروهايبيهوشي و نوع داروها، سايز سـوزن، محـل ورود، هـ م چنـيننح وه مانيتورين گ بيم اران و نح وه ونتيلاس يون و كنت رلهمودينامي ك آن ها يكسان سازي گردد. براي تمـام بيمـارانپايش ح ين ب يهوشي شامل اسـتفاده از الکتـرو کـارديوگرافي،
پــالس اکــسيمتري و فــشار خــون شــر ياني غي ر تهــاجمي انجام شد . سپس، به بيماران، قبل از تجويز منيزي م يا پلاسبو،داروي ميدازولام به مقدار ٢/٠ ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرموزن بدن، در عـرض ١٥ دقيقـه بـه طـور وريـدي داده شـد.
به گروه اول، محلول سولفات منيزي م وريدي بر اساس پروتکل مشخص و ثابت، برابر دوز تعيـين شـده در مطالعـات مـشابهقبلي (١١‐٩) ٨ ميلي گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن در طـيهر ساعت، به عنوان دوز انفوزيون، تجـويز گرد يـد. بـه گـروهدوم، با همان روش، محلول نرمال سالين بـه عنـوان پلاسـبوتجويز گرد يد. زمان و حج م تجـويز منيـزي م و پلاسـبو کـاملاﹰ مشابه سازي شد.
براي تمام بيماران، الكتروكارديوگرافي ١٢ ليد و سطح سرميکراتينين قبل از عمل بررسي شـد. پـس از خـروج بيمـاران ازبيهوشـي، درد بيمـاران در سـاعت هـاي ١، ٣، ٦، ١٢، ١٨و ٢٤
ش دند. بيم اراني ک ه ش رايط ورود ب ه مطالع ه را داش تند، پس از خروج از ريکاوري، توسط معيار ارزيـابي ديـداري درد دراز طريــق جــدول اعــداد تــصادف ي در دو گــروه ٣٠ نفــري مقياس ١٠ رتبهاي ب ررسي گرديـد . بيمـاران دو گـروه در طـولتقسي م شدند . بيماران در صورت داشتن سـابقه سـوء مـصرف مطالعه، دائماﹰ از نظر متغيرهاي تحقيق بررسي شدند.
مــواد مخــدر، الکــل، مــصرف اخيــر داروهــاي آرام بخــش، براي نشان دادن نتايج، از ميانگين± انحراف معيـار اسـتفاده
و مقدارP-value کم تر از ٠٥/٠ معنـي دار تلقـي گرديـد. از برنامه SPSS 13 جهت تجزيه و تحليل داده ها استفاده شـد .
به منظور مقايسه ميـانگين هـا، در دو انـدازه گيـري از آزمـونآمـاريIndependent Sample t-Test و بـراي مقايـسهنمودن نسبت ها از آزمون Chi-Square استفاده گرديد. روان گردان و آنتي سا يکوتيک، داروها ي بلوک کننده کانـال
کلــسي م و ســابقه وجــود بيمــاري هــاي عــصبي‐ عــضلاني، اختلالات ت يروئيد، سـابقه وجـود هـر گونـه اخـتلال کل يـوي، براديکاردي زم ينه اي (ضربان قلب ک م تـر از ٦٠ در دقيقـه )، فاصلهQRS طولان ي ( بـيش از ١٢/٠ ثان يـ ه )، فاصـلهQTc
شماره ۶، پي در پي ۶۶ , بهمن و اسفند ۱۳۸۷ دکتر علي دباغ و همکاران / ٤٨٣

يافته ها
در اين مطالعه، ٦٠ بيمار در مطالعه وارد شدند که ٣٠ نفربه طور تصادفي در گروه کنترل و ٣٠ نفر به طـور تـصادفيدر گروه سولفات منيزي م وارد شدند. ميـانگين سـني گـروهتجربي ٢/١٤ ± ٣/٣٥ و گروه گواه ٧/١٥ ± ٦/٤١ سال بـود.

جدول١ ‐ توزي ع بي ماران تح ت بيهوشي اسپينال بر اسا س گروه هاي درماني و ميانگين درد پ س از ع م ل در ساعتهاي ت عيين شده ٭
P value مق دار t گروه سولفات منيزي م گروه کنترل

انحراف معيار ميانگين انحراف معيار ميانگين ٠/٠٠٠١ ٧/٠٣ ٢/٤٣ ٥ ١/٠٤ ٨/٤ ساع ت ١
٠/٠٠١ ٣/٤ ٢/٦ ٥/٣ ٠/٨٣ ٧ ساع ت ٣
٠/٠٠٠١ ٤/٢ ٢/٢٤ ٤/٨٣ ١/٠٥ ٦/٧٣ ساع ت ٦
٠/٠٠٠١ ٥/٤٨ ٢/١٢ ٣/٩٧ ٠/٩٥ ٦/٣ ساع ت ١٢
٠/٢٥٤ ١/١٥ ١/٦٣ ٤/١ ١/٧٣ ٤/٦ ساع ت ١٨
٠/١٤١ ١/٤٩ ٢/٢٦ ٣/٣٣ ١/٤٦ ٤/٠٧ ساع ت ٢٤
٭ مبناي محاسبه زمان: ساعت از خروج از ريکاوري

اختلاف دو گروه از نظر ميانگين سني معني دار نبود.
بررسي نمرات درد پس از عمل جراحي در دو گروه نـشان دادکه درد در گروهي که سولفات منيـزيم وريـدي دريافـت کـردهبودند، در ساعت ه اي اول، سوم، ششم و دوازدهم پس از عمـل،به صورت معني داري کم تر از گروه کنترل بود (جدول ١). امـادر ساعت هيجدهم و بيست و چهارم پس از عمـل، نمـرات دردپس از عمل جراحي در دو گروه اختلاف معني داري نداشت.
بح ث
به اين که دو گروه از نظرهمه شرايط، نوع جراحي، جراحي آرتروسكوپي زانو به روش بيهوشـي ور يـدي کامـل
نتايج اين مطالعه نشان داد که تجويز سولفات منيزي م در گروه مورد منجر به کاهش نمرات درد تا ١٢ ساعت پس از خروج از ريکاوري مي گردد. در واقع به نظرمي رسد با توجه تجــويز ســولفات منيــزي م بــه صــورت وريــدي در قالــب پيشداروي بيهوشي باعث ميگردد پاسخهاي هموديناميك با واسطه كاتكولامينها به دنبال لولهگذاري تراشه تخفيـفپيدا كند (٨). در يک مطالعه، در بيماراني كه تحـت عمـل
روش هاي بيهوشي و داروهاي تجويز شده مشابه بودند و فقط از نظر تجويز سولفات منيزي م و يا پلاسبو با ه م تفاوت داشتند، بنابراين احتمالاﹰ کاهش درد پس از عمل جراحي در گروه منيزي م، ناشي از همين اقدام يعني تجويز دوز انفوزيون سولفات منيزي م پس از القاي بيهوشي نخاعي بوده است.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يون سولفات، ي ك آنتاگونست غير رقـابتي بـراي بخـشNMDA از رسپتور گابا است كه وقتي به صورت وريـديتجويز شود، نميتواند از سد خوني مغزي بـه طـور مـؤثر وكارآمد عبور نمايد. البته تا حدي از اين سد عبور مـيكنـد (٧). ي ك مطالعه ديگر نيز چنـين نتيجـهگيـري نمـود كـهقرار گرفتند، تأثير تجويز منيزي م در كـاهش نيـاز بيمـاران به مصرف داروهاي ضـد درد در طـي دروه عمـل جراحـيمورد مقايسه قرار گرفت و چنـين نتيجـه گيـري شـد كـهميتوان از منيزي م وريدي بـه عنـوان يـ ك داروي تكميلـيجهت ب ي درد ي در حين عمل جراحي اسـتفاده نمـود (٦).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در مطالعه دي گـري، تـداخلات اثـر منيـزي م بـا مـورفين درمواردي كه در داخل فضاي اينتراتکال همراه با يـ ك ديگـرتزريق ميشدند، مورد بررسي قرار گرفت. در ايـن مطالعـه،ثابت شد كه تجويز سولفات منيزي م همـراه بـا مـورفين درفضاي اينتـراتكال در Rat، باعث مي شود اثـرات آنالـژزي ك central sensitization در سيست م اعصاب مركزي ايفا ميكند و اثرات اين يون، آنتاگون يست اثرات من يـزي م اسـت(١٠). در مطالعه اي ديگـري نـشان داده شـد كـه تجـويز منيزي م قبل از آغاز بيهوشي، منجـر بـه کـاهش دوز داروي استنشاقي لازم جهت بيهوشي م ي شود (١٢). در مطالعاتديگري که بر روي ب يماران قلب ي انجام شـد، مـشخص شـد
که من يزي م م ي توانـد ميـ زان وقـوع آر ي تمـي هـا را در ايـ ن بيماران کاهش دهد (١٣و١٤).
از جملـــه ااثـــر درمـــاني آن در محافظـــت از ميوکـــارد، باشد تأثير انفوز يون ور يدي دوز هاي ک م منيزي م پس از عمل
سولفات
NMDA شامل دو داروي كتامين و سـولفات منيـزي م را، ازلحاظ اثر ات بر روي تغييرات حسي بيمار در دوره حاد پس ازجراحي (مثل سيست م اعصاب مركزي و يا تحري ك نخاعي) در بيماران تحت بيهوشي عمومي، پس از هيستركتومي شكمي،مورد مقايسه قرار دادند؛ در اين مطالعه، اين نتيجه به دسـتآمد که مهار عمـومي سيـست م اعـصاب مركـزي، بـه درجـاتمختلف، د ر اثر تجـويز ايـن داروهـا ايجـاد شـد و ايـن مهـارعم ومي، در دوره پ س از عم ل جراح ي، در هم ه بيم اران مورفين تشديد شود (٥). در مطالعه ديگري مـشخص شـدكه يون كلسي م به عنوان ي ك يون داخل سلولي مه م، نقشمه م و اساسي در انتقال درد از راه نخاع دارد و ه م چ نـين، تجويز منيزي م در فضاي اينتراتكـال باعـث طـولاني شـدنانالژزي ناشي از فنتانيل مـيگـردد (١١). در يـ ک مطالعـهديگر، نشان داده شد كه تجـويز منيـزي م در داخـل فـضاياينتراتكال در انسان باعث ميگردد تا طول مـدت آنـالژزيناشي از تجويز فنتانيل در فضاي اينتراتكـال افـزايش يابـد
(٧). در يـک مطالعـه ديگـر ثابـت شـ د کـه يـون كلـسي م ديده شد و تا چند روز پس از عمل جراحي ادامه يافت. علاوه نقـــش مهمـــي هـــ م در حـــساسيتزايـــي مركـــزي بر اين، در همه بيماران، تحري ك نخاعي ناشـي از درد پـس از
پيش از اين اثرات متعددي از يون من يزي م به عنوان يک کاتيون داخل سلولي در مطالعات مختلف ذکر شده اسـت،عمل، در دوره پس از عمل جراحي سركوب شده بود (٩).
به نظر مي رسد تجويز اين يون در قالب محلول سـولفاتمنيزي م ور يدي م ي تواند منجر بـه کـاهش درد پـس از عمـلجراحي ارتوپد ي گردد و اين همان چيزي اسـت کـه در ايـ ن مطالعه به بررسي آن پرداخته شده است و نتايج مطالعه، اين موضوع را تأييد م ي کند . اما در اين مطالعه نشان داده شد که تجويز دوز مورد نظر سولفات منيزي م، درد حـاد را فقـط طـي چند ساعت پس از عمـل سـرکوب مـي کنـد . شـايد ي کـي از دلايل اين موضوع، دفع سـريع يـون من يـزي م از طريـ ق کل يـ ه باشد. ممکن است جهت استمرار بي درد ي پس از عمل، لازم
پره اکلامپس ي و اکلامپسي، ه يپوکالمي، تشنج هاي ناشـي از پورف يري، زا يمان زودرس، هيپرتانسيون پولمـونر و آسـ م و نارسا يي تنفس ي بررسي شـده اسـت (٦‐١). هـ م چنـين تأثيرات مثبت هنگام لارنگوسکوپي و لوله گذاري، پـيش ازاين به اثبات رسيده است . در مطالعه ديگري مشخص شـدکــه مني زي م بــا آنتــاگونيزه کــردن ي ون کلــسي م، باعــث جراحي در مطالعه ديگري بررس ي گردد تا مشخص شـود آيـ ا اثرات ب ي درد ي سولفات منيزي م را مي توان با استمرار تجويز دارو پس از عمل به دست آورد يا اين اثر فقط در ساعت هاي اوليه پس از عمل وجود دارد؟ اين موضوع نيازمنـد مطالعـاتبيش تر است.
نکته د يگر اين که در اين مطالعه ، روش وريدي و در حين
طــولاني شــدن آنــالژزي بــه دســت آمــده از فنتان يــل بيهوشي برا ي تجو يز سولفات منيزي م انتخاب گرديد. شايد در
مطالع ات ديگ ر بت وان از ف راورده ه اي خ وراکي مني زي م، به عنوان بي درد ي بعد از عمل استفاده نمود. اين امر کمـکمي کند تا ضمن تجويز روش هاي آسان تر، از تجويز مخدر هاکه با عوارض خاص خود همراه هستند پيشگيري کرد. مي گـردد (١١). مطالعـات دي گـري هـ م بـه ايـ ن موضـوع
پرداخته اند که سولفات منيزي م م ي تواند با مکـانيزم هـاي مختلفي منجر به کاهش درد شود (٨و٩و١٤‐١٢).
Wilder و همکارانش ميزان تأثير داروهاي آنتاگونيسِتِ
شماره۶، پي در پي ۶۶ , بهمنو اسفند ۱۳۸۷ دکتر علي دباغ و همکاران / ٤٨٥

نتيجه گيري
اين مطالعه نشان داد که تجـويز سـولفات منيـزي م وريـدي بهصورت انفوزيون تا انتهاي عمـل جراحـي در بيمـارا ني کـه
تحت اعمال جراحـي ارتوپـدي انـدام تحتـاني قـرار گرفتنـد، مي توانـد باعـث کـاهش درد پـس از عمـل آن هـا گـردد و يکي ديگر از سؤالاتي که مطرح مي گردد، واکـنش التهـابيبيماران است کـه لازم اسـت در مطالعـات بعـدي بـا بررسـيسـطح مـدياتورهاي التهـابي مـشخص نمـود کـه آيـا تجـويزسولفات منيزي م مي تواند منجر به کاهش سطح مـدياتورهايالتهابي پس از عمل جراحي در بيماراني که سولفات منيـزي م
دريافــت کــرده انــد شــود يــا خيــر . بــه هــر حــال يکــي از اين مه م، يافته اي است که مي تواند در بيماران انتخاب شده مکـانيزم هـاي احتمـالي کـاهش درد پـ س از عمـل توسـ ط کـــه واجـــد معيارهـــاي لازم در ايـــن خـــصوص باشـــند منيزي م، مي تواند کاهش سطح مدياتورهاي التهابي باشد. کمک کننده باشد.
REFERENCES

.1 Sweetman SC. Martindale: the complete drug reference. 34th ed. London: Pharmaceutical Press, 2005.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.2 Buvanendran A, McCarthy R, Kroin JS, Tuman KJ. Potentiation of labor analgesia with addition of magnesium sulfate to fentanyl: a prospective randomized study. Anesthesiology 2001; 95: 1049-54.
.3 Terui K The effect of magnesium on coagulation in parturients with preterm labor. Anesthesiology 2002; 96: 1065-7.
.4 Alina MG. Neuro-protection by high dose magnesium in CABG patients: preliminary data. Anesthesiology 2001; 95: 331-50.
.5 Mudge GH, Weiner IM. Agents affecting volume and composition of body fluids; in Goodman AG, editor. The pharmacological basis of therapeutics. 10th ed. New York: Maxwell McMillan Co. 2002.
.6 Ozcan PE, Tugrul S, Senturk NM. Role of magnesium sulfate in postoperative pain management for patients undergoing thoracotomy. J Cardiothorac Vasc Anesthesia 2007; 21 (6): 827-31.
.7 Buvanendran A, McCarthy RJ, Kroin JS, Leong W, Perry P, Tuman KJ. Intrathecal magnesium prolongs fentanyl analgesia: a prospective, randomized controlled trial. Anesth Analg. 2002; 96(5): 1533-6.
.8 James MF, Beer RE, Esser JD. Intravenous magnesium sulfate inhibits cathecholamine release associated with tracheal intubation. Anesth Analg 1989; 68(6): 772-6.
.9 Wilder-Smith OH, Arendt-Nielsen L, Gäumann D, Tassonyi E, Rifat KR. Sensory changes and pain after abdominal hysterectomy: a Comparison of anesthetic supplementation with fentanyl versus magnesium or ketamine. Anesth Analg 1998; 86(1): 95-101.
.01 Koinig H, Wallner T, Marhofer P, Andel A, Horauf K, Mayer N. Magnesium sulfate reduces intra- and post-operative analgesic requirements. Anesth Analg 1998; 87(1): 206-10.
.11 Zarauza R. A comparative study with oral nifedipine and magnesium sulfate in postoperative analgesia. Anesth Analg 2000; 91(4): 938-43.
سولفات
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.21 Durmus M, But AK, Erdem TB, Ozpolat Z, Ersoy MO. The effects of magnesium sulphate on sevoflurane minimum alveolar concentrations and haemodynamic responses. Eur J Anesthesiol 2006; 23(1):54-9.
.31 Beattie WS, Elliot RF. Magnesium supplementation reduces the risk of arrhythmia after cardiac surgery. Evid Based Cardiovasc Med 2005; 9(1): 82-5.
.41 Hornestam B. Adding magnesium sulfate to usual care may improve rate and rhythm control for people with rapid atrial fibrillation. Evid Based Cardiovasc Med 2005; 9(3): 168-71.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید