پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) تاريخ دريافت مقاله ۲۳/۱۰/۸۶ سال سيزده م, شماره ۴ , پي در پي ۶۴ ، صفحات ۳۰۷ تا ۳۱۴ تاريخ پذيرش مقاله ١٢/٣/٨٧ مهر و آبان ۱۳۸۷

تأثير مکم ل ياري روي بر ترمي م شکستگي استخوان هاي دراز
مرجان مهدوي روشن۱ ، دکتر علي صديقي۲ ، دکتر عليرضا صادقپور۲ ، دکتر امين مرادي۲ ، سلطان علي محبوب ۳، دکتر فاط مه کري مي۴ ، عليرضا استاد رحي مي۵ ٭

چکي ده
سابقه و ه دف: استخوان يکي از بزرگ ترين ذخاير روي بدن مي باشد. مطالعات حيواني نشان داده انـد کـه کمبـود روي باعـثکاهش رشد استخوان،کاهش تراکم استخواني و در نتيجه کاهش نيروي مورد نياز براي شکستن استخوان و احتمالاﹰ کاهش سرعت ترميم استخوان مي شود. لذا مطالعه حاضر با هدف بررسي تأثير مکمل ياري روي بر ترميم شکستگي استخوان طراحي گرديد.
مواد و روش ها: اين پژوهش به روش کارآزمايي باليني تصادفي دوسوکور بر روي٦٠ بيمار دچار شکستگي اسـتخوان هـاي درازمراجعه کننده به بيمارستان شهدای تبريز انجام شد . افراد به طور تصادفي به ٢ گروه تقسيم شدند؛ گروه مـورد(٣٠=n ) دريافـت
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

روزانه يک عدد کپسول۲۲۰ ميلي گرمي سولفات روي حاوي۵۰ ميلي گرم روي عنصريوگروه شاهد (٣٠=n ) دريافـت روزانـهدارونما داشتند . افراد به مدت۶۰ روز مکمل دريافت کردند. سطح فعاليت بدني، اطلاعـات فـردي و پزشـکي افـراد بـا اسـتفاده ازپرسشنامه و دريافت غذايي با استفاده از ثبت غذاي۳ روز در شـروع و پايـان مطالعـه تعيـين شـد. وضـعيت اسـتخوان در محـل شکسته شده با استفاده از راديوگرافي در ابتدا و انتهاي مطالعه مورد ارزيابي قرار گرفت.
يافته ها : از ۶۰ بيمار،۳۹ نفر مرد و ۲۱ نفر زن بودند. تفاوت معني داري در فعاليـت بـدني، جـنس، سـن، تحـصيلات و سـابقهشکستگي، نوع استخواندراز دچار شکستگي و دريافت مواد مغذي مخصوصاﹰ روي، بين گروه ها وجود نداشت . تغيير در ميـانگيندريافت مواد مغذي در طول مطالعه نيز معني دار نبود. بررسي رادي وگرافي استخوان توسـط متخـصص راديولـوژي نـشان دهنـدهتفاوت معني دار در تشکيل کال استخواني و ترميم شکستگي بين دو گروه مورد و شاهد بود (۰۵/۰P<). تشکيل کال استخواني و ترميم شکستگي استخوان درگروه مورد در ۸۰% افراد و در گروه شـاهددر۵۰% افـراد مـشاهده شـد. تفـاوت معنـي داري در تسريع ترميم شکستگي انواع استخوان هاي دراز مشاهده نشد.
نتيجه گيري : نتايج مطالعه حاضر نشان داد که مصرف مکمل روي به مدت۶۰ روز باعـث تـسريع تـرميم شکـستگي اسـتخوان مي شود و با توجه به اين نکته که تاکنون دارويي به منظور تسريع ترميم شکستگي استخوان شناسايي نشده اسـت، مکمـل رويمي تواند روش درماني مفيدي در اين گروه از بيماران باشد.
واژگان کلي دي: مکمل روي ، ترميم شکستگي ، تشکيل کال استخواني ، استخوان هاي دراز

مق دمه
استخوان يکي از بزرگترين ذخاير روي (Zn) بدن مي باشد روي استخوان کاهش مي يابـد (۱). عنـصر روي در عملکـرد
و مشخص شده است کـه در طـول دوره کمبـود روي ميـزانبسياري از آنزي م هـا، مـؤثر بـوده و نيز براي سنـتز کـلاژن و

۱ . دانشجوي كارشناسي ارشد علوم تغذيه ، دانشكده بهداشت وتغذيه ، دانشگاه علوم پزشکي تبريز
۲ . استاديار ، گروه ارتوپدي ، دانشگاه علوم پزشکي تبريز
. استاد ، دانشکده بهداشت و تغذيه ، دانشگاه علوم پزشکي تبريز
. متخصص راديولوژی
٭ . نويسنده مسؤول : استاديار ، دانشکده بهداشت و تغذيه ، دانشگاه علوم پزشکي تبريز . آدرس براي مکاتبه: تبريز ، دانشگاه علوم پزشکي تبريز ، دانشکده بهداشت و تغذيه. تلفن همراه : ٠٩١٤٣١٣٥٨٤٥

مينراليزاسيون استخوان مخصوصاﹰ در زمان ترمي م شکـستگيضروري است (۲). رو ي به عنوان کوفاکتور آنزي م هاي کليديمثل فـسفاتازها، کلاژنازهـا جهـت شـکل گيـري و بازسـازي استخوان در نظر گرفته مي شود (۳و۴).
شکستگي استخوان به صورت تـشخيص راديولـوژيکي ايجـادترک در يک اتصال تعريف مي شود (۵) و ممکن اسـت در اثـربلند کردن اجسام سنگين، عدم تعادل درراه رفتن و يا تصادفاتفاق افتد (۶). بررسي ها در ايالات متحده نشان داده انـد کـه۲۰% مرگ ها در طول سال ناشي از شکستگي هـا مـي باشـد
(۷) و شـيوع شکـستگي اسـتخوان تـا سـال ۲۰۲۰ بـه طـور چش م گيري افزايش مي يابد. نيمي از سالمنداني که به علـتشکستگي بستري مي شوند ديگر قادر به زندگي مستقل و يابازگشت به خانه نمي باشند (۸).
کافي از رژي م غذايشان دريافت نمي کنند (۹). ۸۱% کودکـان دراز، ع دم ابتلا به استئوپروز، استئوآرتريت ، ديابت، ک م خـوني۱ تــا ۳ ســاله دريافــت روي رژيمــي پــايين تــر از مقــادير و اختلالات غدد اندوکرين،عدم مصرف دارو يا مکمل رژيمـي
برآورد شده است کـه تقريبـا نيمـي از مـردم جهـان روي
انجام گرفته در اين زمينه نيز محدود مي باشند و با توجه بـهنقش مه م روي بر عملکرد استخوان، مطالعه حاضر بـا هـدف
تعيين ت أثير مکمل ياري روي بر ترمي م شکـستگي اسـتخوان به صورت کارآزمايي باليني دوسوکور در زنان و مردان ۲۰ تـا ۵۰ ساله دچار شکستگي تروماتيک استخوان انجام گرفت.
مواد و روش ها
پژوهش حاضر به روش کارآزمايي باليني تصادفي دوسوکوربر روي ۶۰ زن و مرد ۵۰‐۲۰ ساله دچار شکستگي تروماتيک استخوان هاي دراز دست و پا، مراجعه کننده بـه بيمارسـتانشهدای تبريز انجام گرفت. انتخاب نمونه ها به روش تصادفيساده در طول مدت۷ ماه انجـام شـد. تمـام بيمـاران توسـطمتخصصين ارتوپدي معاينه شدند و در صـورت داشـتن سـن۵۰‐۲۰ سال، ابتلا به شکـستگي تروماتيـک اسـتخوان هـاي
احتمــالاﹰ کــاهش ســرعت تــرمي م اســتخوان در حيوانــات پرسـشنامه يادآمـ د غـذاي سـه روزه (۲ روز معمـول و ۱ روز
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

توصيه شده غذايي دارند و ۸۲% زنان باردار نيز از کمبود رويرنج مي برند (۱۰). مطالعات نشان داده انـد کـه کمبـود رويباعث کاهش رشد اسـتخوان، کـاهش تـراک م اسـتخواني و در نتيجه کاهش نيروي مـورد نيـاز بـراي شکـستن اسـتخوان ووارد مطالعه شدند.
پس از اخذ رضايت نامه کتبي بـراي هـر فـرد پرسـشنامهعمومي و پزشکي (شامل بررسي علت شکستگي، سابقه قبليشکــستگي، ســابقه بيمــاري يــا مــصرف داروي خــاص) و
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مي شود (۴و۱۱). درصد بالاي تصادفات در ايران عامل اصليشکستگي استخوان محسوب مـي شـود و متأسـفانه تـاکنون دارويي به منظور تسريع ترمي م شکستگي استخوان شناسـايينشده است . با توجه به هزينه هاي بالاي درمـان شکـستگي ومشکلات فراواني که براي فرد آسيب ديده ايجاد مـي شـود وبا عنايت به اين مسأله که دريافت روي از طريق رژي م غـذاييدر افراد به دليل عادات غذايي نامناسب و يا عدم دسترسي بهغذاهاي غني از روي و غيره نمـي توانـد تـأمين کننـده رويمورد نياز بدن باشـد و از طرفـي کـه تـاکنون هـيچ مطالعـهانساني در زمينه بررسي تـأثير مکمـل يـاري روي بـر تـرمي مشکستگي استخوان انجام نگرفتـه اسـت و مطالعـات حيـوانيتعطيل) توسط کارشناس ارشد تغذيه تکميل گرديد و سپسميزان متوسط مصرف روزانه کالري، پروتئين، روي با استفادهاز نرم افزار Nutrition 3 تعيين گرديد. بـه منظـور بررسـي وض عيت اســتخوان در مح ـل شکــسته ش ده از راديــوگرافي استخوان استفاده شد. از طريق پرسش از افراد ميزان فعاليتروزانه آن ها مشخص و سپس در سـه گـروه فعاليـت سـبک(زنان خانه دار، مرداني که به شغل هاي راننـدگي و کارهـاياداري با حداقل فعاليت مـشغول هـستند)، فعاليـت متوسـط (قــدم زدن روزانــه يــا پيــاده روي ۵/۵ کيلــومتر در ســاعت، کشاورزي و باغباني به صورت نيمه وقت و ورزش هاي سبک ) و فعـاليت شديـد (کشـاورزي، انجـام ورزش هاي سنگـين از “مجذور قد(متر مربع ) / وزن(کيلوگرم) = نمايـه تـوده بـدن” محاسبه شد . سپس بيمـاران بـه طـور تـصادفي بـه دو گـروهمداخله و کنترل تقسي م شدند. به افراد گروه مداخله به مدت۶۰ روز، روزانه۱ عدد کپسول۲۲۰ ميلي گرمي سـولفات رويحاوي ۵۰ ميلي گرم روي عنصري و به گروه کنترل روزانـه ۱ عدد پلاسبو که از نظر اندازه و رنگ مشابه کپـسول سـولفاتروي بــود داده شــ د. پــ س از ۶۰ روز از بيمــاران مجــدداﹰ راديوگرافي از استخوان شکسته شـده، اطلاعـات تغذيـه اي وآنتروپومتري جمع آوري گرديد. مصرف مکمل توسط بيماراندر طول مدت مطالعه به طـور مـنظ م پـي گيـري مـي شـد.
بررسي راديـوگرافي اسـتخوان توسـط متخـصص راديولـوژيصورت گرفت و تشکيل کال استخواني به عنوان اولين علامتراديولوژيکي ترمي م استخوان، معيار ترمي م شکستگي در ايـنمطالعه در نظر گرفته شد.
تحليـل آمـاري داده هـا بـا اسـتفاده از نـرم افـزار آمـاري
SPSS 11.5 انجام گرفت.کليه متغيرهاي کمي بـه صـورتميانگين و خطاي استاندارد و متغيرهـاي کيفـي بـه صـورتتعداد و درصد بيان گرديد. براي نشان دادن معنـي دار بـودنتفاوت ميانگين ها با مقادير مرجـع ازOne Sample t-test ، مقايـــسه ميـــانگين متغيرهـــاي کمـــي در دو گـــروه ازIndependent t-test و جهت بررسي ارتباط بين متغيرهـااز ضريب همبستگي Pearson استفاده شد. جهت بررسي تأثير مکمل ياري از تست آمـاريPair sample t-test اسـتفاده وسطح معني دار از نظر آماري ۰۵/۰< P تعريف گرديد.
يافته ها

جملــه بــسکتبال و فوتبــال ) تقــسي م بنــدي شــد . جهــت ۲۰ تا ۵۰ سال ) بود. ۳۹ نفـر از بيمـاران (۶۵%) مـرد و ۲۱ جمع آوري اطلاعـات آنتروپومتريـک ، قـد و وزن افـراد مـورد نفر (۳۵%) زن بودند . در گروه مداخله به ترتيب۶۰% و۴۰% مطالعــه بــا تــرازوي اهرمــيSeca بــا دقــت۱/۰ کيلــوگرم فعاليت سبک و متوسط بدني و در گروه شاهد ۵۶% ، ۳۵% متصل به قد سنج مدرج با دقت۱/۰ سانتي متر اندازه گيـري و ۹% فعاليت سبک، متوسط و شديد بـدني داشـتند. ۵% ، شـ د و نهايتـ ﹰا نمايـ ه تـ وده بـ دن بـ ر اسـ اس فرمـ ول ۱۵ % ، ۶۵% و ۱۵% افراد گروه مداخله به ترتيب در گـروه
ميانگين سني جامعه مورد مطالعه ۶۴/۳۰ سال (در محدوده بـا تحـصيلات دانـشگاهي، ديـپل م، زيـرديپل م و بـي سـواد قرار داشتند.
در گروه شاهد توزيـع ايـن متغيـر بـه ترتيـب در ۱۲%، ۱۲%، ۶۲% و ۱۴ ديده شد. در۲۰% افراد در گروه مداخله و
۱۸% گروه شاهد سابقه شکـستگي وجـود داشـت. بـين دوافراد در دو گروه مداخله و کنترل از لحـاظ جـنس، سـطحفعاليت بدني، تحصيلات و سابقه قبلـي شکـستگي تفـاوتمعني داري مشاهده نشد.
٥٨% افراد به علت تصادف و ٤٢% به علت افتادن و به ه م خــوردن تعــادل در هنگــام راه رفــتن دچــار شکــستگياستخوان شده بودند.
ميانگين وزن، قد و نمايه توده بدن در گروه مورد به ترتيب۱۱/۳ ± ۶۵/۶۵ کيلــوگرم، ۰۲/۲ ± ۷۶/۱۶۵ســانتي متــر و
۲۸/۱ ± ۰۷/۲۴ کيلـوگرم بـه متـر مربـع و در گـروه شـاهد بـــه ترتيـــب ۳۵/۲ ± ۵۱/۷۲ کيلـــوگرم، ۱۳/۲ ± ۰۸/۱۷۰ ســانتي متــر و ۷۹/۰± ۹۶/۲۴ کيلــوگرم بــه متــر مربــع، گزارش شد . بين دو گروه مداخله و شاهد ميانگين وزن ، قد و نمايه توده بدن تفاوت معنـي داري بـا هـ م نداشـتند. تفـاوتمعني داري در شاخص هاي آنتروپومتريک در دو گروه، قبـلو بعد از مداخله نيز مشاهده نشد.
ميزان انرژي ، پروتئين و روي دريافتي از رژي م غذايي درگروه هاي مورد مطالعه در جدول ۱ ارائه شده است. ميـاندو گروه تفاوت معني داري از لحاظ دريافتروزانـه انـرژي، پروتئين و روي از رژي م غـذايي در شـروع مطالعـه مـشاهدهنشد. پس از ۶۰ روز مکمـل يـاري نيـز تغييـر معنـي داري در ميزان دريافت اين مواد مغذي در هيچ يـک از گـروه هـا وجود نداشت.

1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:12 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بـيش تـرين شـيوع شکـستگي اسـتخوان دراز مربـوط بـه استخوان تـي بيـا و کـ م تـرين شـيوع مربـوط بـه اسـتخوانهومروس بوده است و بين دو گـروه از لحـاظ نـوع اسـتخواندراز شکسته شده تفاوت معني داري وجود نداشت (نمودار۱).
بين ٤ گروه شکستگي استخوان هاي دراز از نظـر متغيرهـايجنس، سابقه قبلـي شکـستگي، علـت شکـستگي و دريافـتغذايي تفاوت معني داري ديده نشد.

%56/8
%24
%12/2
%6/8
0
10
20
30
40
50
60

شکستگی

شیوع

درصد
بیا

تی
فمور
ساعدورادیوس
هومروس
کل
مداخله
کنترل

درص
ها

شکستگي

شيوع

د

تيبيا

فمور

راديوس

و

ساعد

هومروس

%56/8

%24



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید