تاريخ دريافت مقاله /۱۱/۸۵ تاريخ تجديد نظر ۷/۵/۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ٧/٨/٨٦ پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال سيزده م, شماره ۲ , پي در پي ۶۲ ، صفحات ۱۴۹ تا ۱۵۴
خرداد و تير ۱۳۸۷

بررسي مارکرهايPCNA ، ki – 67 درفوليکول دن داني و کيس ت دنتي ژروس
دکتر فاط مه م شهدي عبا س ، دکتر امير علا اغبالي ، دکتر شيما نفر زاده ۳ ٭

چکي ده
سابقه و ه دف: کيست دنتي ژروس شايع ترين کيست تکاملي ادنتوژنيک است که از R.E.E منشأ مي گيرد و قابليت تبديل نئوپلاستيک به ضايعاتي نظير Mucoepidermoid carcinoma ، Ameloblastoma وSquamous cell carcinoma را دارد. PCNA ، ki- 67دو مارکر پروليفراسيون سلولي مي باشند که در کيست ها و تومورهايي با منشأ اپي تليالي قابل رديابي هستند. با توجه به شيوع اين کيست و فوليکول دندان و عوارض شناخته شده آن ها و اهميت اطلاع از مارکرهاي دخيل در بروز آن ها و هم چنين وجود گزارشاتي مبني بر مشارکت مارکرهاي PCNA ، Ki-67درايجاد آن ها اين تحقيق برروي نمونه هاي موجود در بخش پاتولوژي دانشکده دندانپزشکي شهيد بهشتي صورت گرفت.
مواد و روش ها: اين تحقيق با طراحي توصيفي انجام گرفت. تعداد۲۰نمونه فوليکول دنداني و۲۰ نمونه کيست دنتي ژروس که تشخـيص قطعي داشتند از فايـل دانشـکده خـارج و مـارکرهايPCNA ki-67 بـا روشIHC و به کارگيـري تکنيک streptavidin- avidin biotin در زيرميکروسکوپ نوري بررسي شدند. نتايج با روش هاي آمارتوصيفي و تحليلي مورد قضاوت آماري قرارگرفتند.
يافته ها: از۲۰ نمونه فوليکول دنداني ۲۵% براي مارکرKi-67 مثبت بودند .اين مقدار براي کيست دنتي ژروس ۷۰%بود. مارکر PCNA در ۳۵% فوليکول هاي دنداني و۸۰% کيست دنتي ژروس مثبت بود.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتيجه گيري: به نظرمي رسدکه افزايش بروز مارکرهايPCNA , ki-67 درپاتوژنزکيست دنتي ژروس دخيل باشد. بررسي نقش آن ها را با تحقيقات تحليلي پيشنهاد مي کنيم.
واژگان کلي دي: مارکر ki – 67 ، مارکر PCNA ، فوليکول دنداني ، کيست دنتي ژروس

مق دمه
فوليکول دنداني بخشي از جوانه دنداني با منشأ اکتومزانشي م است که شامل دو بخش تاجي و ريشه اي است.
فوليکول بخش تاجي از طريق REE به مينا چسبيده و نقش
آن در رويش دندان است و پس از رويش دنـدان از بيـن مي رود و فقـط بقـايـايي از آن در نـاحيـه ي CEJ (Cervicoenamel Junction) به جا مي ماند (۱). بخش
و سباسه در اين کيست خصوصيت Multi Potential رشديPCNA و Ki-67 را در نمونه هاي داراي تشخيص به اين کيست بخشـيده است به طوري که مواردي قطعي کيست دنتـي ژروس و فوليـكول دندان در دانشكده از ايجاد ضايعات تومورال نظيـر آملـو بلاستـوما، دندانپزشكي شهيد بهشتي بررسي كني م.
Ki- 67 SCC ،(Mucoepidermoid Carcinoma) MEC يک پروتئين آمورف هسته اي غير هيستوني (Squamous Cell Carcinoma) در اين کيست گزارش است که وزن مولکولي آن ۳۵۸ – ۳۱۹ کيلودالتون است. اين شده است (۲و۳و۵). فرضيه منشأ پيدايش کيست مارکر رشدي در هسته سلول هاي در حال رشد ارزيابي شده
ريشه اي ه م پريودنشيوم را مي سـازد. در دندان هاي نهفته فوليکول در اطراف تاج باقي مي ماند. اين بافت قابليت تغييرات کيستيک داشته و مي تواند به کيست دنتي ژروس تبديل شود. (۲ و۳) کيست دنتي ژروس شايع ترين کيست تکاملي ادنتوژنيک است. اين کيست ازREE منشأ مي گيرد و حدود ۲۰٪ از کيست هاي اپي تليالي فکين را شامـل مي شـود. پاتوژنز قطعي اين کيست ناشناخته است و برخي معتقدند که از تجمع مايـع در حـد فاصل تاج دندان و فوليکول دنداني اطرافش ايجاد مي شود (۲و۳). دو مارکرki- 67 و PCNA در مقالات متعددي در کيست دنتي ژروس و فوليکول دنداني بررسي شده اند و بروز آن ها را در پاتوژنز كيست دنتي ژروس و فوليكول دندان دخيل مي دانند (۴). اگر از ماركرهاي واقعي دخيـل در ايجـاد آن ها اطلاع نداشته باشي م و كيست دنتي ژروس به موقع تشخيص داده نشود مي تواند مشكل ساز باشد زيرا اين کيست رفتار بيولوژيک ويژه اي دارد. معمولاﹰ بدون علامت است و طي يک معاينه روتين دندانپزشکي کشف مي شود. اما گاهي موجب اتساع استخوان و درد مي گردد و در مواردي که خيلي بزرگ شود مي تواند موجب جابجايي دندان نهفته همراهش در فکين شود. نماي هيستوپاتولوژي ويژه اين ضايعه و حضور سلول هاي موکوسي
کيست دنتي ژروس، آملوبلاستـوماي تـک کيستيک و آملوبلاستـوماي ايجاد شـده در جدار کيست دنتي ژروس رديابي کردند و نتيجه گرفتند که با تومورال شدن کيست دنتي ژروس ميزان بروز اين مارکر افزايش مي يابد (۵).
Edematsu و همکاران در سال ۲۰۰۵ ماركرهاي PCNA و ki- 67را درکيست دنتي ژروس و فوليکول دنداني رديابي کرده اند و به اين نتيجه رسيدند که اين دو مارکر در هر دو
بافت مذکور بروز مي کنند ولي بروز آن ها در کيست دنتي ژروس بيش تر است (۴).
با توجه به اين يافته ها و با توجه به شيوع کيست دنتـي ژروس و اهميت اين دو ماركر بر آن شديـ م دو فاكتور
دنتـي ژروس و تبديل فوليکول دنداني به اين کيست منجر به تحقيقات متعددي بر روي اين دو و بررسي خصوصيات بيـولوژيک و هيستـولوژيـک آن هـا شـده است. علـت رفتـار بيولوژيک فوليکول دنداني وکيست دنتي ژروس نامعلوم است.
لذا يكي از اولويت هاي پژوهشي اطلاع از ماركرهاي دخيل در بروز اين دو مي باشد. Konstantinosاولين بار در سال ۲۰۰۰ مطـرح كردنـد كه بروز مارکرki- 67 در سلول هاي لايه بازال اپي تليالي جدار کيست دنتي ژروس در ايجاد اين دخيل است (۶).
Matulova و همکاران در سال ۲۰۰۲ بروز PCNA را در جوانه دنداني در حال رشد بررسي کردند و دريافتند که در تمامي مراحل رشد جوانه اين مارکر بروز مي کند و همواره سلول هايي را که از فعاليت پروليفراتيو برخوردارند رنگ مي کند (۷).
Piatelli و همـکاران در سـال ۲۰۰۲ ، ki- 67 را در است. اين پروتئين براي سنتز DNA ضروري است و از اين مارکر به عنوان فاکتوري براي تعيين رشد و نحوه رشد استفاده مي شود.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

PCNA يک پروتئين ۳۶ کيلو دالتوني هسته اي است و به عنوان يک پروتئين کمکي DNA- Polypeptidase است. Peak آن در مرحله G1/S (از مراحل چرخه سلولي) است و در فاز G2 تقسيم سلولي مقدار آن کاهش مي يابد. همين ويژگي موجب شده تا با رديابي آن ميزان، نحوه رشد
و پروگنوز برخي ضايعات را مورد مطالعه و بررسي قرار دادند. براي رديابي اين مارکرها از روش هاي مختلف مي توان استفاده کرد و در اين مطالعه از روش رنگ آميزي Immunohistochemistry بهره گرفته شده است. اين روش با توجه به مطالعات مشابهي که به رديابي اين مارکرها پرداخته اند براي اين تحقيق برگزيده شده است.
.(۶ ‐۹)
مواد و روش ها
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

اين تحقيق به روش توصيفي صورت گرفت. حج م نمونه بر اساس ي ك مطالعه آزمايشي و اين كه مارکرKi-67 در۲۵% فوليکول دنداني و ۷۰% کيست دنتي ژروس با سطح اطمينان ۹۵% و توان آزمون۹۰% رنگ گرفت تعداد ۲۰ نمونه در هر گروه تعيين شد. با مراجعه به آرشيو بخش آسيب شناسي دهان و فک و صورت دانشکده دندانپزشکي شهيد بهشتي بلوک هايي که اولاﹰ تشخيص قطعي فوليکول دنداني و کيست دنتي ژروس داشتند و ثانياﹰ از نظر مقدار کافي و به ظاهر سال م بودند به وسيله دستيار آسيب شناسي و زير نظر متخصص انتخاب شدند و نمونه گيري ادامه پيداکرد تا به تعداد مقرر نايل شدي م.
بعد از انتخاب بلوک ها دو برش ۵ ميکروني از هر کدام تهيه شد و با رنگ آميزي IHC و به کارگيري روش Avidin- Biotin به شرح زير رنگ آميزي شدند.
Antigen retrival در محـلول سيتـرات بـافـر
جدول ۱ ديـده مي شـود که نشـان مي دهـد فوليـكول هاي
به مدت ۱۵ دقيقه (700 watt) Microwave در
دنداني ۵ مورد (۲۵%) با مارکرKi-67 و کيست دنتي ژروس
قرار داده شدند. سپـس آنـتـي بـادي اوليـه
۱۴ مورد(۷۰٪) با اين مارکر رنگ گرفتند آزمون مجذور کاي
USA, DAKO, Ki-67 و PCNA clone :Pc10)
نشان داد که اين اختلاف معني دار است (۰۱/۰ <P).
clone:MIB-1 ) با غلظت ۱۰۰/۱ بر روي هر نمونه اضافه
جمع منفي
تعداد (%) مثبت تعداد (%) نوع بافت/ مارکرki-67
۲۰ (۷۵)۱۵ (۲۵) ۵ فوليکول
۲۰ (۳۰)۶ (۷۰) ۱۴ دنتي ژروس
جدول۱ ‐ توزي ع باف ت ها برح س ب مارکرKi-67 شد و نمونه ها به مدت ۲۴ ساعت انکوبه شدند.
Biotinlated- antimouse immunoglobulin نمونه هـا بـا از محلول .(Denmark, DAKO , Ko673)انکوبه شدند
(D.A.B) diaminobenzidine tetrahydrocholoride به عنـوان کـرومـوژن استـفـاده شـد و بـا
پس ازپارافين گيري و آب گيري با الکل گراديانت با استفاده از محلول ۳/۰%H2O2 درمتانول، پراکسيداز داخلي غيـر فعـال شـد. نمـونه هاي تهيـه شده جهت
شماره ۲، پي در پي ۶۲ , خرداد و تير ۱۳۸۷ دکتر فاطمه مشهدی عباس و همکاران / ١٥١

(Clone Sigma 1: 100 PC 10) PCNA و در مورد
.بود (Clone MIBI 1: 100) anti- ki-67 Ki-67
• روش ارزيابي هرلام:
لام هـايي مثبت قلمـداد شدند که هسته سلول هاي اپي تليالي پوشش جدار کيست يا اپي تليوم پوشاننده فوليکول دنداني قهوه اي رنگ گرفته بودند. براي ارزيابي ميزان رنگ گرفتگي چهار ميدان ديد (shun) به صورت تصادفي انتخاب شدند و درصد سلول هاي رنگ گرفته اگر ک م تر از ۲۵٪ بود (+) و اگر مابين ۲۵٪ تا ۷۵٪ بود (++) و اگر بالاي ۷۵٪ (+++) قلمداد مي شد. در مورد شدت رنگ گرفتگي مواردي که با درشت نمائي X4 هسته ها ديده مي شدند (+++) مواردي که با X10 ديده مي شدند (++) و مواردي که با X40 ديده مي شدند (+) اتلاق گرديدند (۴).
يافته ها
الف – رنگ گرفتگي يا ع دم رنگ گرفتگي باف ت ها:
تحقيق روي ۲۰ نمونه فوليكول دنداني و۲۰ نمونه کيست دنتي ژروس انجام گرفت. فراواني مارکر برحسب نوع بافت در
Meyer’s hematoxilin counterstain به عنـوان counter stain رنگ آميـزي و سپس نمونه ها mount شدند. هر نمونه با ميکروسکوپ نوري مورد بررسي قرارگرفت.
آنتي بادي اوليـه مورد استـفاده در موردanti PCNA ، از نظر رنگ گرفتگي با مارکر PCNA ۷مورد (۳۵%) از فوليکول هاي دنداني و ۱۶ مـورد (۸۰%) کيـست هاي دنتي ژروس رنگ گرفتند (جدول ۲) و آزمون مجذور کاي نشان داد که اين اختلاف معني دار است (۰۱/۰ <P).
جدول ۲ ‐ توزي ع باف ت ها برح س ب مارکر PCNA
جمع منفي
تعداد (%) مثبت
تعداد (%) نوع
بافت / مارکرPCNA
۲۰ (۶۵) ۱۳ (۳۵) ۷ فوليکول
۲۰ (۴۰) ۴ (۸۰) ۱۶ دنتيژروس

تصوير ۱ ‐ رنگ گرفتگي فوليكول دنداني باPCNA

تصوير ۲ ‐ رنگ گرفتگي كيست دنتي ژرو س باPCNA

ب – طرح رنگ گرفتگي باف ت ها:
از نظر شدت رنگ گرفتگي با مارکر PCNA فوليکول دنداني ۱۰٪ (+) و ۱۵٪ (++) و کيست دنتي ژروس ۴۵٪ (+) و ۵٪ (++) و۲۰٪ (+++) بودند که آزمون مجذورکاي اختلاف معني داري را نشان داد (۰۱/۰ <P). از نظر شدت رنگ گرفتگي با مارکر ki- 67 فوليکول دنداني ۱۰٪ (+) و ۱۰٪ (++) و کيست دنتي ژروس ۲۵٪ (+) و ۲۵ ٪ (++) و ۲۰٪
(+++) بودند و با آزمون مجذور کاي اختلاف معني دار است
.(P< ۰/۰۱)
از نظر ميزان رنگ گرفتگي با مارکر PCNA فوليکول دنداني در ۳۰٪ (+) و در ۵٪ (++) و کيست دنتي ژروس در ۵۵٪ (+) و۱۰٪ (++) و ۱۵٪ (+++) بود که با توجه به آزمون مجذور کاي اختلاف معني دار است (۰۱/۰ <P).
از نظر ميزان رنگ گرفتگي با مارکر ki- 67 در فوليکول دنداني۲۰٪ (+) و ۵٪ (++) و در کيست دنتي ژروس ۴۵٪ (+) و ۵٪ (++) و ۲۰٪ (+++) بودندکه با آزمون مجذور کاي اختلاف معني دار است (۰۱/۰ <P).
بح ث
اين تحقيق نشان داد که مارکرهاي PCNA، Ki-67 در نمونه هاي کيست دنتي ژروس بيش تر از فوليکول دنداني بروز مي يابند.
نتايج اين تحقيق با نتايج تحقيق انجام شده توسط Edematsu مطابقت دارد. در تحقيق انجام گرفته توسط Edematsu معلوم شد که سلول هاي اپي تليالي فوليکول در تمامي مراحل تکامل، رنگ پذيري با چـه مارکـري را نشان مي دهند. از نظر طرح رنگ آميزي ه م تشابه فراواني بين نتايج ما و Edematsu موجود است (۵) نتايج گرفته شده به وسيـله Matulva مشابه دو تحقيق فوق است (۷).
Tripi (۶) همانند تحقيقات ذکر شده فاکتورهاي
PCNA ki- 67 را بر روي ضايعات ادونتوژنيک بررسي کرد.
نتايج تحقيق مؤيد ايـن نکتـه بودند که اين مارکرها در ضايعات ادونتوژنيک ديگر ه م بروز مي کند و با افزايش خاصيت پروليفراتيو بروز آن ها ه م بيش تر مي شود. از ۲۰ مورد کيست دنتي ژروس با مارکر PCNA۱۶مورد (۸۰٪) مثبت و با مارکر ki- 67، ۱۴ مورد (۷۰٪) مثبت بودند كه نتايج مشابه تحقيق ما بود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در مطالعـه Edematsu و همـکاران (۵) بروز مارکرهاي PCNA وKi-67 در کيـست دنتـي ژروس مورد بررسي قرارگرفتند. او نتيجه گرفت که اين مارکرها در کيست دنتي ژروس بروز مي کنند و مي توان اين مسأله را به عنوان روشي براي بررسي پروليفراسيون کيست دنتي ژروس به کار برد و بر روي شدت و ميزان رنگ گرفتگي کار انجام نگرفته كه بتوان مقايسه كرد.
گرفتـه شـده تـا حـدودي مطابـق نتـايج تحقيـق صورت فوليكول دنداني ي ك ضايعه غيرپاتولوژيك اسـت و وقـتي
Sharshta و همکاران (۹) در مطالعه بر روي ضايعات ادونتوژنيک نتيجه گرفتند که لايه بازال همه کيست ها و اکثر تومورها با فاكتورهاي رشدي رنگ مي گيرند. نتايج
شماره ۲، پي در پي ۶۲, خرداد و تير ۱۳۸۷ دکتر فاطمه مشهدی عباس و همکاران / ١٥٣

بيش تر با مطالعات آناليتيکال و case-control و
.مي باشد cohort
نتيجه گيري
به طور کلي از اين تحقيق نتيجه گرفته مي شود که فوليکول تا درصدي و دنتي ژروس هر دو فاکتورهاي رشدي Ki-67 و PCNA را بروز مي دهند و از فعاليت پروليفراتيو برخوردارند و ايـن فعاليـت در کيست دنتـي ژروس بيش تر است. نتيـجه اين تحقيق را مي توان اين طور توجيه كرد كه
گرفته توسط ما مي باشد و فقط رنگ گرفتن و عدم آن بررسي شده است. تفاوت هاي احتمالي در نتايج احتمالاﹰ به دليل انتخاب حج م نمونه، فاکتور مورد بررسي (EGF)، جامعه مورد بررسي و چگونگي انتخاب نمونه ها مي باشد.
در نهايت تحقيق صورت گرفته توسط ما ي ك تحقيق توصيفي بوده و فقط يک گام اوليه مي باشد. نياز به بررسي سلول هاي پوشـاننده سطح داخلي آن تكثير پيدا مي كنند وارد مرحله precysticو cystic مي شود . شايد ايـن
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتايج بتـواند فرضيه تبديل فوليکول دنداني به کيست دنتي ژروس را در دوره ي زمـاني تقويت کند. لذا با درمـان مناسب بايد جلوي تبـديل فوليـکول دنـداني به کيست دنتي ژروس گرفته شود.
REFERENCES

.1 Ten Cate AR. Oral Histology: Development, structure and function RK 280. T96, 6th ed. St Louis: The CV Mosby. 2003; PP: 1-6.
.2 Neville B, Damm D, Allen M, Bougot J. Oral and Maxillofacial Pathology. 2nd ed. WB Saunders. 2002; PP: 590-5.
.3 Regezi JA, Sciubba JJ, Jordan R. Clinical pathologic correlation. 4th ed. WB Saunders. 2003; PP: 246-8.
.4 Edematsu M, Kumamoto H, Ooya K, Echigo S. Apoptosis – related factor in the epithelial components of dental follicle and dentigerous cysts associated with impacted third molar of mandible. Am J Oral Surg Oral Pathol Endod 2005; 99: 17-23.
.5 Piatelli AD, Lezzi G, Fioroni MA, Santinellr AL, Fubini MM, Santinelli AF, et al. Ki- 67 expression in dentigerous cyst, unicystic ameloblastoma and ameloblastona arising in dentigerous cyst. Am J Endodon 2002; 128: 56-62.
.6 Konstantinos J, Karantza E, Karantza AN. Immunohistohemical study of bel-2 protein, Ki-67 and P53 protein in epithelial of glandular odontogenic cyst and dentigerous cyst. Am J Oral Pathol Med 2000; 29: 139- 44.
.7 Matulova P, Witter K, Misek J. Proliferating cell nuclear antigen (PCNA) expression in tooth primordial in the fide vole (microtus agrestis Rodentia). Connect Tissue Res 2002; 43: 138-42.
.8 Trippi TR, Bonaccorso A, Rapisarda F, Bartoloni G. Proliferative activity in periapical lesion. Aus J Endod 2003; 29: 31-3.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.9 Sharshta P, Yamada K, Higa S, Mori M. Epidermal growth factor receptor in odontogenic cyst and tumors. Am J Oral Pathol Med 1992; 21: 314-7.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید