پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)تاريخ دريافت مقاله ۲۱/۹/۸۵
سال دوازده م, شماره ۶ , پي در پي ۶۰ ، صفحات ۵۰۵ تا ۵۱۲ تاريخ تجـديد نظر ۲/۱۲/۸۵
تاريخ پذيرش مقاله ٦/٦/٨٦ بهمن و اسفن د ۱۳۸۶

بررسي اولوي ت معيارهاي انتخاب همسر زوجين در شرف ازدواج
شهر تهران در سال ۱۳۸۴
مي من ت ح سيني١ *، مري م مح مدي٢، دکتر فريده ي غ مايي٣، دکتر ح ميد علوي مجد٤

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به اين نكته كه سلامت روانـي‐ اجتـماعي جامعـه در گـرو سلامت خانواده است که خـود در گـرو ازدواج مناسب و انتخاب معـيارهاي شايسته در گزينش همسر مربوط مي شود و هم چنين جواني جمعيت ايران و افزايش نرخ ازدواج و طلاق در جامعه، اين پژوهش با هدف شناخت اولويت معيارهاي انتخاب همسر زوجين در شرف ازدواج در مراکز بهداشتي ‐ درماني شهري تابعه دانشگاه هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهر تهران انجام شد.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روش ها: در اين پژوهش توصيفي ۵۰۴ زوج (۲۵۲ زن و ۲۵۲ مرد ) با روش مراجعه مستمر و سهميه اي مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار مطالعه پرسشنامه بود که اعتبار آن به وسيله اعتبار محتوا و پايايي آن با استفاده از آلفاي کرونباخ محاسبه گرديد. پرسشنامه شامل سه بخش: بخش اول ۱۴ سؤال مربوط به اطلاعات دموگرافيـک، بخـش دوم ۴۴ شاخـص (ويژگي هاي وضعيت خانوادگي۱۰ شاخـص، ويـژگي هاي وضعـيت ظاهري ۷ شاخص، ويژگي هـاي وضعيت رواني ۱۰شاخص، ويـژگي هاي وضعيت اقتـصادي ‐ اجتماعي ۹ شاخـص و ويژگي هاي فرهنـگي ‐ اجتماعي ۸ شاخص) و بخش سوم يک سؤال باز پاسخ اختياري در مورد ديگر معيارهاي پيشنهادي در مورد انتخاب همسر بود. سؤالات پرسشنامه در قسمت هاي مختلف با دامنه پاسخ ۶ رتبه اي از امتياز ۰ (بي اهميت) تا ۵ (بسيار مهم) طراحي شده بود. تجزيه و تحليل با آمار توصيفي انجام گرديد.
يافته ها: اولويت هاي اول در انتخاب همسر اصالت خانوادگي، عدم نقص عضو ظاهري، صداقت، معاشرتي بودن، اعتقاد به برابري زن و مرد و اولويت هاي آخر تعداد اعضاي خانواده، رنگ پوست، عدم اعتياد به سيگار، كارمنـد بودن و همشهري بودن بود.
نتيجه گيري: به نظر مي رسـد كه سلامت رواني همسر در مرحله اول انتخاب بوده و وضعيت فرهنگي‐ مذهـبي اولويت آخر را به خود اختصاص داده است.
واژگان کلي دي: معيار انتخاب همسر ، زوجين در شرف ازدواج ، سلامت خانواده ، ازدواج مناسب

مق دمه
يكي از نگراني ها و دغدغه ها در جامعه و به ويژه براي افراد در شرف ازدواج، انتخاب همسر مي باشد. ازدواج اولين و مه م ترين مرحله در سيكل زندگي خانوادگي (life cycle ) مي باشد که در آن انتخاب همسر صورت مي گيرد (۱).

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : کارشناس ارشد، دانشکده پرستاري و مامايي ، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي. آدرس براي مکاتبه: : تهران، خيابان شريعتي، بعد از حسينيه ارشاد، جنب بيمارستان مفيد، دانشكده پرستاري و مامايي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي. تلفن: ٢٢٢٢١٤٣٠ .
. دانشجوي کارشناسي ارشد ، دانشکده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي
. دانشيار، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۴ . استاديار، دانشکده پيراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي
انتخاب همسر موضوعي پيچيده و تصميمي تأثيرگذار بر روي زندگي آينده فرد مي باشد (۲). جهت استحکام ازدواج ها
لازم است که طرفين معيارهاي مناسبي براي انتخاب همسر تعيين کرده و به بررسي ويژگي هاي فردي و تطابق آن با معيارهاي خود بپردازند (۳)، زيرا اين امر در سعادت و بدبختي
فرد نقش اساسي دارد (۴) و ازدواج فرمان الهي جهت ايجاد صميميت و زوجيت دائمي بين مرد و زن و يکي شدن دو نفر مي باشد (۵).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

۵۰۶ماهنامه
انتخاب همسر چه براي مرد و چه براي زن يک مرحله جديد و سرنوشت ساز است زيرا آن ها تا آخر عمر شريک غ م و شادي ه م خواهند بود. بنابراين در اين مورد نبايد سطحي عمل نمود بلکه دقت و توجه عميق و مشورت و بررسي هاي دقيق لازم است. زن و مرد بايد بدانند که بخش مهمي از خوشبختي و يا بدبختي آن ها در رابطه با همسر ايشان است (۶). بيش ترين مشکلاتي که در زندگي خانوادگي به وجود مي آيد به خاطر اين است که دختر و پسر همسر متناسب با خود را انتخاب نکرده و چه بسيار ديده مي شود که عدم تناسب در همسر زندگي را به تباهي و بدبختي کشانده و بسياري از مشکلات و اختلافات را در زندگي مشترک موجب شده است (۳). ه م چنين نداشتن معيارهاي درست و اهميت ندادن به خصوصيات و ويژگي هاي شخصيتي همسر از علل عمده طلاق محسوب مي شود (۷).
اگر ازدواج تـا حـد معقـول بر اسـاس معـيارهاي صحيـح صورت گيرد، تا حدي مي توان مطمئن بود که شالوده استواري براي خانواده و تربيت فرزند بنا شده است و برعکس چنان چه تنها بر اساس احساسات و تمايلات زودگذر و ملاک هاي مادي و ظاهري و شاخص هاي واهي صورت گيرد، مي تواند در وحدت و انسجام خانواده و تربيت فرزندان و بهداشت رواني آن ها مشکل ايجاد کند (۸).
با توجه به اين نكته كه سلامت رواني ‐ اجتماعي جامعه در گرو سلامت خانواده است و اين امر به ازدواج مناسب و انتخاب معيارهاي شايسته در گزينش همسر مربوط مي شود (۳) و هم چنين جواني جمعيت ايران و افزايش نرخ ازدواج و طلاق در جامعه و وجود تناقض در نتايج تحقيقات گزارش شده در زمينه معيارهاي انتخاب همسر و وجود كاستي هايي در زمينه تعيين حيطه و شاخص هاي مربوطه در ايران، اين پژوهش با هدف شناخت اولويت هاي معيارهاي انتخاب همسر در زوجين در شرف ازدواج در مراجعين به مراكز بهداشتي درماني شهري تحت پوشش دانشگاه هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني شهر تهران ۱۳۸۴ انجام شد.
مواد و روش ها
اين مطالعه به روش توصيفي بر روي ۵۰۴ زوج (۲۵۲ زن و ۲۵۲ مرد) انجـام شد و جمع آوري نمونه ها به صورت مراجعه مستمر (sequential) بود که تا زماني ادامه پيدا كرد تا به تعداد مقرر نائل شوي م.
اولويت هـاي معـيار انتـخاب همـسر توسط پرسشنامه شامل سه بخش: بخش اول ۱۴ سؤال مربوط به ” اطلاعات دموگرافيک” واحدهاي مورد پژوهش شامل سن، ميزان تحصيلات، شغل، ميزان درآمد ماهيانه، ميزان تحصيلات پدر، ميزان تحصيلات مادر، شغل مادر، شغل پدر، تعداد افراد خانواده، رتبه تولد، متراژ منزل مسکوني، مالکيت منزل، طريقه آشنايي و بخش دوم شامل سؤالاتي در مورد ويژگي هاي وضعيت خانـوادگي، ظاهـري، روانـي، اقتـصادي‐ اجتـماعي، فرهنگي‐ مـذهبي بـوده است. در مورد “ويژگي هاي وضعيت خانوادگي” ۱۰ شاخـص شامل اصالت خانوادگي، تحصيـلات دانشگاهي والدين همـر، تناسب مالي و مذهبي و فرهنگي در خانواده خود و همسر، تعـداد اعضاي خانواده همسر، سابقه بيماري هاي جسمي و رواني، نقص عضو ارثي و اعتياد به مواد مخدر در خانواده همسر، “ويژگي هاي وضعيت ظاهري” (۷ شاخـص) مشتمل بر تناسب اندام، نقص عضو ظاهري، تناسب سني با همسر، ابتلا به بيماري جسمي مزمن، زيبايي چهره و تناسب قد و رنگ پوست، “ويژگي هاي وضعيت رواني” (۱۰شاخص) در برگيرنده خوش خلقي، جديت در زندگي و كار، وفاداري، تفاه م فكري، صداقت، هوش و ذكاوت، متانت و آرامش، عدم اعتياد به مواد مخدر، سيگار و الكل، “ويژگي هاي وضعيت اقتـصادي‐ اجتـماعي” (۹ شاخص) شامل ثروتمند بودن، شغل مستقل، كارمند بودن، شغل با وجهه اجتماعي بالا، همكار بودن با همسر، خوش زبان و معاشرتي بودن همسر، تناسب در امور خانه داري و بچه داري و همسر داري و آشپزي و “ويژگي هاي فرهنگي – مذهبي” (۸ شاخص) نيز مشتمل بر همشهري بودن، تناسب در پايبندي به آداب و رسـوم و سنـت ها، برگـزاري مـراسـ م مفـصل ازدواج، ميـزان

جهـيزيه و مهـريه، تدين و پايبندي به فرائض ديني، سـني کـ م تـر از ۱۵ سـال مي باشند. ۴/۴۵% داراي
تحصيلات دبيرستاني و ۸/۲% داراي تحصيلات ابتدايي، در مورد تحصيلات پدر ۱/۲۶% دبيرستاني و ۵/۱۱% بي سواد و تحصيلات مادر ۵/۲۸% ابتدايي و ۴/۸% دانشگاهي بود. ه م چنين در ارزيابي شغل مادر ۱/۸۴% خانه دار و ۲/۰% خودکارفرما و در مورد پدر آنان ۶/۴۲% داراي مشاغل آزاد و ۲% خودکارفرما بوده اند. ميانگين تعداد اعضاي خانواده نمونه ها ۸/۱±۹۰/۵ با ميانگيـن رتبه تولد ۶۹/۲±۸/۱ بود.
در اين مطالعه ۲/۲۵% در مسکني با متراژ بين ۱۴۹‐ ۱۱۰ مقيد بودن به پوشش طبق عرف جامعه و اعتقاد به برابري حقوق زن و مرد مورد بررسي قرار گرفت. در نهايت بخش سوم شامل يک سؤال باز پاسخ در مورد ديگر معيارهاي پيشنهادي در مورد انتخاب همسر بوده است. سؤالات پرسشنامه
در قسمت هاي مختلف با دامنه پاسخ ۶ رتبه اي از امتياز
صفر (بي اهميت) تا ۵ (بسيار مه م) طراحي شده بود كه در تهيه نمودارها در مورد هر شاخص از مجموع امتيازات مربوطه استفاده گرديد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بـراي تعـيين اعتبار ابـزار گـردآوري داده هـا، از روش و ۸/۲۲% در مسـکني با متـراژ کـ م تـر از ۸۰ زنـدگي اعتبار محتوي Content Validity Index، اعتبار صوري مي کنند که ۸/۷۶% داراي مسکن شخصي و ۴/۴% در
مسکن رهني زندگي مي کنند. ۷/۶۶% از طريق خواستگاري با ه م ازدواج کرده اند.
اولويت معيارهاي انتخاب همسر در جدول ۱ ارائه شده و نشان مي دهد ۶/۳۴% براي شاخص ويژگي هاي خانوادگي اهميت بسيار زياد و ۲/۳% بسيارك م، ويژگي هاي وضعيت ظاهري از نظر ۲/۲۹% اهميت بسيار زياد و ۷/۲% بسياركم، ويژگي هاي وضعيت رواني از ديدگاه ۴/۷۹% بسيارزياد و
۳/۰% بسياركم، وضعيت اقتصادي‐ اجتماعي۶/۳۰% بسيار زياد و ۴/۴% بسيار ك م و ويژگـي هاي حيـطه وضعيت
فرهنگي‐ مذهبي ۵/۲۷% بسـيار زياد و ۳/۴% بسيار ك م اهميت داشته است. Face Validity و نيز بـراي تعـيين پايايي از روش ثبـات دروني استفاده شد. سپس با کمک نرم افزار آماري SPSS ، ضريب آلفاي كرونباخ در حيطه وضعيت خانوادگي ۸۳/۰، وضعـيت ظاهـري ۸۷/۰، وضعـيت رواني ۷۵/۰، وضعـيت اقتصادي‐ اجتماعي ۸۴/۰ و در فرهنـگي‐ مذهـبي ۸۴/۰ محاسبه گرديد.
يافته ها
تحقيق بر روي تعداد ۵۰۴ نفر به نسبت مساوي زن و مرد انجـام گرفت. سن نمونـه هـا ۶/۴ ± ۴/۲۶ بـود کـه ۲۵/۴۱% در بيـن سنين ۲۴‐ ۲۰ سـال و ۴/۰% در گـروه

جدول ۱ ‐ درجه اه مي ت معيارها از ديدگاه زوجين در شرف ازدواج مراج عه كننده به مراكز بهداشتي درماني شهري سال ۱۳۸۴
بي اهمي ت بسيارک م ک م متوس ط زياد بسيار زياد شاخص ها
۲/۶ ۱/۳ ۸/۹ ۲۱/۷ ۲۶/۵ ۳۴/۶ خانوادگي
۶/۶ ۲/۷ ۸/۸ ۲۸/۳ ۲۴/۴ ۲۹/۲ وضعي ت ظاهري
۰/۸ ۰/۳ ۰/۵ ۳/۹ ۱۵/۱ ۷۹/۴ وضعي ت رواني
۱۱/۳ ۴/۴ ۱۰/۸ ۲۴/۶ ۱۸/۳ ۳۰/۶ وضعي ت اقتصادي اجتماعي
۱۱/۷ ۴/۳ ۹/۶ ۲۸ ۱۸/۹ ۲۷/۵ وضعي ت فرهنگي م ذهبي
۵۰۸ماهنامه
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ارزيابي نقـش شاخـص هاي خانـوادگي (نمـودار ۱) بررسي نقش شاخص هاي وضعيت ظاهري در انتخاب
همسر (نمودار ۲) نيز نشان مي دهد كه مه م ترين شاخص نداشتن نقص عضو ظاهري و سپس تناسب اندام و ك م اهميت ترين شاخص رنگ پوست مي باشد.
نشان مي دهد كه مهم ترين شاخص اصالت خانوادگي و سپس نداشتن سابقه اعتياد به مواد مخدر و ك م اهميت ترين شاخص تحصيلات دانشگاهي والدين و تعداد اعضاي خانواده بوده است.

ن مودار ۱ ‐ امتياز شاخص هاي خانوادگي در انتخاب همسر افراد در شرف ازدواج

1996

1892

1828
1823
1684
1627
1443
0

500

1000

1500

2000

قدان
ف
ظاهری

عضو

نقص

اندام

تناسب

سنی

تناسب

عدم
مزمن

جسمی

بيماري

به

ابتلا

قد

تناسب

زي

چهره

ايي
ب

پوست

رنگ

1996

1892



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید