پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)تاريخ دريافت مقاله ٢٨/۹/۸۵
سال دوازده م, شماره ۶ , پي در پي ۶۰ ، صفحات ۴۹۱ تا ۴۹۷ تاريخ تجـديد نظر ۱۹/۴/۸۶
تاريخ پذيرش مقاله ١٢/٦/٨٦ بهمن و اسفن د ۱۳۸۶

بررسي رابطه مواجهه با آلودگ يصوتي و اف ت شنوايي: يک مطالعه ه م گروهي
دکتر رضا وزيري نژاد١ * ، دکتر عبا س اس ماعيلي٢ ، دکتر اح مد عبدالرضايي٣، دکتر صدف بهزادي۴

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به شيوع افت شنوايي در شاغلين در حرفه هاي پر سر وصدا و اهميت اتيولوژي آن و بررسي تأثيـر فعـاليت هاي بهداشت حرفه اي در کاهش و کنترل اثر آلودگي صوتي محيط کار بر وضعيت شنوايي شاغلين اين گونه محيط ها، تحقيق حاضر در دو دسته واحدهاي پر سر و صداي و کم سر و صداي شهر رفسنجان (سال ٨٤) طراحي شده است.
مواد و روش ها: اين مطالعه با طراحي کوهورت تاريخي، بر روي ١٢٠ نفر افرادي که در دو گروه با مواجهه (٦٠ نفر) و بدون
مواجهه (٦٠ نفر) با الودگي صوتي محـيط کار انجـام گرفت. واحـدهاي داراي الودگي صوتي شامل مکان هايي بوده اند که ميزان صداي محيط کار در آن ها بيش از ٨٥ دسي بل و واحدهاي گروه ديگر داراي ميزان صداي محيط کم تر از ٨٥ دسي بل بوده اند.
افراد دو گروه به لحاظ سن، جنس، سابقه کار و ساعات کار روزانه مشابه يکديگر بوده اند. وضعيت شنوايي در افراد دو گروه با روش Pure Tone Audiometry اندازه گيري وآستانه شنوايي بيش از ٢٠ دسي بل به عنوان افت شنوايي در نظر گرفته شد. نسبت افراد داراي افت شنوايي در دو گروه با استفاده از روش Chi-square مورد مقايسه و Relative Risk بروز افت شنوايي در نمونه ها محاسبه و حدود اطمينان آن در جامعه برآورد گرديد.
يافته ها: ميانگين صداي ثبتي در محيط کار دو گروه با و بدون مواجهه به ترتيب ٠/٦ ± ٣/١٠٨و ٠/٤± ٦٨ دسي بل بوده است (٠٠٠١/٠P<). نسبت افت شنوايي گوش راست در گروه بدون مواجهه ١٢% و در گروه با مواجهه ٧٣% (٠٠٠٥/٠P<) و RR آن برابر با ٠/٤ مي باشد. اين نسبت ها براي گوش چپ به ترتيب ١٥% و ٦٠% (٠٠٠١/٠ P<) بوده و RR ان برابر با ٣/٦ به دست آمد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتيجه گيري: کماکان آلودگي صوتي در محيط هاي شغلي پر سر و صدا وجود داشته و موجب بروز افت شنوايي در افراد شاغل مي گردد. بررسي علل عدم کنترل آن و نيز اقدامات لازم در جهت کاهش خسارت مصراﹰ توصيه مي گردد.
واژگان کلي دي: آلودگي صوتي ، مواجهه شغلي ، فشار خون ، افت شنوايي ، کوهورت تاريخي

مق دمه
يکي از نگراني هاي و دغدغه ها ي جامعه به ويژه مسؤولين بهداشتي، آلودگي صوتي محيط کار و عوارض ناشي آن از جمله افت شنوايي مي باشد (١). اکنون ساليان متمادي است که از تلاش هاي بخش بهداشت حرفه اي در شناساندن تأثير سر و صداي بيش از حد مجاز بر سلامتي و به ويژه بر افت شنوايي شاغلين حرف پر سر و صدا مي گذرد (١و٢). اما
چنان چه اين تمهيـدات مفيد واقع نـگردد عوارض آلودگي صوتي به ويژه افت شنوايي تبعاتي به دنبال خواهد داشت که از جمله آن ها از کارافتادگي و خسارات اقتصادي مربوطه خواهد بود.
در بعضي جوامع از مدت ها قبل قوانيني بر اساس ميزان صداي موجود در محيط کار تنظي م شده است که نشانگر اهميت اين موضوع مي باشد (٣). در اين رهـگذر آن چه اکنون مـورد نيـاز است بررسي و ارزيابي تأثير اين تـلاش هـا بر سلامتي افرادي است که مهم ترين دوره زنـدگي خود را مشغـول به فعـاليت در اين حرفـه ها مي باشند. اين ارزيـابي

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : استاديار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. آدرس براي مکاتبه: رفسنجان، دانشگاه علوم پزشکي رفسنجان، ميدان انقلاب، دانشکده پزشکي، گروه پزشکي اجتماعي. تلفن: ٥٢٣٤٠٠٣‐٠٣٩١. دورنگار: ٥٢٢٥٢٠٩ – ٠٣٩١ . پست الکترونيک : [email protected]
۲ . استاديار، گروه پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
. پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
. پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان
۴۹۲ شنوايي
بايستي تأثير ارائه اطلاعات فراواني را ارزيابي کند که عمدتاﹰ از طريق رسانه هاي گروهي و آموزش هاي پراکنده به اين افراد که به تناسب حرفه خود با سر و صداي زيان بار محيـط کار مواجهه دارند، ارائه شده است. از جمله مشاغل پر سر و صدا مي توان به مشاغلي مانند آهنگري، در و پنجره سازي (جوشکاري)، تراشکاري و صافکاري اشاره نمود. در مطالعه رشيدي که در شهرستان ايلام صورت گرفته مشاغل اهنگري
و جوشکاري از جمـله پر سـر و صـداتـرين مشـاغل معـرفي شده اند (٤).
مطالعات بسيار زيادي در ارتباط با تأثيرات محيط پر سر و صدا بر سلامتي جسمي و رواني انسان ها صورت پذيرفته است که تقريباﹰ در تمامي آن ها تأثيـرات مخرب صداي بيش از انـدازه بر سلامـتي جسـمي و روانـي انسـان مـورد تأييـد قرارگرفته است (٥و٦). با اين وجود ارزيابي تأثيـر سر و صدا بر سلامتي شاغليني که مدت طولاني در معرض سر و صداي زياد بوده اند مي تواند نشانگر مناسبي در تعيين تثيرأ مجموعه
آموزش ها و تلاش هايي باشد که در اين ارتباط اين افراد به طرق گوناگون دريـافت داشته اند. مطالعات بسياري وجود دارد که نتـايج آن ها نشان مي دهد که تلاش هاي بيش تري به منظـور افزايـش کارآيي روش ها و ابزار محافظت در برابر آلودگي صوتي در مشاغل پر سر و صدا مورد نياز است (٢و٧).
مطالعه حاضر بر آن است تا با بررسي تأثير سر و صداي بيش از حد استاندارد (بيش از ٨٥ دسي بل(٨)) در يک دوره نسبتاﹰ طولانـي (حداقل١٠ سال) بر ايجاد افت شنوايي، ضربان قلب و فشار خون و مقايسه آن در دو گروه شاغلين با مواجهه و بدون مواجهه با آن به ارزيابي اثر آموزش ها و تلاش هاي فوق الذکر در يک جمعيت ايراني بپردازد.
از اولـويت هـاي پژوهـش در ايـن رابطـه پاسخ به اين سؤال است که آيا کماکان واحدهـاي با آلودگي صوتي وجود دارند يا خير و چنانچه وجـود دارند آيا اين آلودگي عوارضي از قبيل افت شنوايي به دنبال دارند و يا خير؟ با توجه به اين مه م و گزارشات متناقضي که در ارتباط با نقش اين عامل بر بروز فشار خون و افت شنوايي وجود دارد و با توجه به اين که چنين مطالعه اي که در واقع بررسي عملکرد همکاران بهداشت حرفه اي را نشان مي دهد در منطقه تحت بررسي (رفسنجان) انجام نگرفته، علي هذا به منـظور تعـيين رابطه مواجهه با آلودگي صوتي با افت شنوايي، اين تحقيق در شهر رفسنجان و در سال ٨٤ انجام گرفت.
مواد و روش ها
تحقيـق يا طراحي Historical Cohort Study بر روي تعـداد ١٢٠ نفـر افرادي که از نظر پاره اي متغيير ها در يک ه م گروه قرار داشته اند، انجام گرفت. گروه مواجهه يافته شامل ٦٠ نفر کارگري بودند که در محيط شغلي پر سرو صدا مشغول به کار بودند. نقاط پر سر و صـدا واحـد هاي صنعتي تراشـکاري، در و پنـجـره سـازي (جوشـکاري)، آهنـگري و صافـکاري بوده اند که ميزان صداي موجود در محيط آن ها در چند ارزيابي مختلف توسط دستگاه ديجيتالي صدا سنج (Sound Level Meter) اندازه گيري و ميزان آلودگي آنها بالاي حد مجاز(بيش از ٨٥ دسي بل) (٨) بوده است.
خصوصيات سن، جنس (همگي مرد بودند)، مدت اشتغال به کار (بين ١٠ تا ١٢ سال)، مدت کار روزانه، عدم مصرف سيگار و سطح تحصيلات آن ها بررسي و در يک فرم اطلاعاتي (فرم شماره ١) ثبت گرديد. کساني که سابقه ک م تر از ٨ سال داشتـه اند و نيـز کارگـراني که قبـلاﹰ سابقـه افت شنـوايي داشته اند از مطالعـه حـذف گرديدند. اطلاعات مورد نياز با استفاده از روش هاي مصاحبـه و مشاهـده جمـع آوري و در چک ليست مطالعه ثبت شده است.
ه م زمان در شهر رفسنجان و در حوالي واحدهاي پر سر و صدا، کارگـراني که اولاﹰ هيچ گونه سر و صداي اضافي و ترافيـکي در محيـط کار آن ها وجود نداشته است و ثانياﹰ به لحاظ متغيرهاي موجود در فرم اطلاعاتي شماره ١ مشابه گروه مواجهه دار بوده اند انتخاب و مورد بررسي قرار گرفتند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

افراد مواجهه يافته و مواجـهه نيافته به صورت تمـام کور
نوبت به فواصل يک هفته، توسط يک فرد آموزش ديده شغلي گروه مواجهه يافته به طور معني داري بيش از
به متخصص اديومتري ارجاع و وضعـيت شنـوايي آن ها با استفاده از روش Pure Tone Audiometry) PTA ) اندازه گيري شـد و نتيجه آن با کد افراد تحت بررسي در فرم شماره ٢ ثبت گرديد. ساير اطلاعات موجود در فرم شماره ٢ شامل نوع حرفه، ميانگيـن تعداد نبض در دقيقه و ميانگين ميزان فشار خون سيستول و دياستول، ميزان صدا در محل کار، نتيجه اديومتري دو گوش، استفاده و يا عدم استفاده از وسايل حفاظتي، سابقه ابتلا به بيماري هاي شغلي و سابقه ابتلا به مشکلات شنوايي در دوره قبل از اشتغال بوده است. اندازه گيري فشار خون و ضربان قلب تمامي افراد در سه

برآورد که با احتساب ميزان١٠% احتـمال خـروج موارد
(Drop out)، تعـداد ٦٠ نفـر بـراي هـر گـروه در نـظر گرفته شد.
يافته ها
تحقيق روي تعداد ١٢٠ نفر شامل ٦٠ نفر در گروه مواجهه نيافته و ٦٠ نفـر در گروه مواجهه يافته انجام پذيرفت. تمامي نمونه ها در دو گـروه مـرد بودند و خصوصيات سن، سابقه ي
کـار و مـدت کار روزانه در بيـن افـراد دو گروه در جـدول ١ ارائه گرديده و نشان مي دهد که اولاﹰ ميزان صدا در محيط
و بدون اطلاع وي از تخصيص آن ها به دو گروه شغلي صورت گرفته است. کساني که آستانه شنوايي آن ها بيش از ٢٠ دسي بل بود به عنوان افرادي که داراي افت شنوايي بودند تلقي شدند. ارزيابي افت شنوايي به تفکيک دو گوش انجام پذيرفت. ضمناﹰ گروه مواجهه يافته از نظر استفاده از وسايل حفاظتي بررسي و اطلاعات ثبت گرديد. داده هاي فرم اطلاعات ١و ٢ طبقه بندي و استخراج گرديد و ابتدا بررسي گرديد که آيا ميزان آلودگي صوتي در محيط ها تفاوت داشته و يا خير و سپس مشابه بودن افراد دو گروه از نظر پاره اي متغيرها با آماره t-test مورد قضاوت آماري قرار گرفت و نيز درصد افت شنوايي بر حسب دو گوش و به تفکيک گروه ها با آماره Chi Square مورد قضاوت قرار گرفت و خطر نسبي (Relative Risk) بروز افت شنوايي در مواجهه با آلودگي صوتي در نمونه ها تعيين و حدود اطمينان (CI) آن با احتمال ٩٥% در جامعه برآورد گرديد.
حج م نمونه مورد نياز در هر گروه بر اساس نتايج مطالعه مقدماتي (Pilot) که بر روي ٣٠ نفر (١٥ نفر در هر گروه) صورت پذيرفته، تعيين شد. بر اساس نسبت افرادي که در هر گروه دچار افت شنوايي شده بودند، مقاديرP1 و P2 محاسبه (٦٠% و٢٠%) و با در نظر گرفتن حد اطمينان ٩٩% و توان تست ٩٥%، حج م نمونه مورد نياز در هر گروه برابر با ٥٤ نفر ميزان صدا در محيط شغلي گروه مواجهه نيافته بود
(٠٠٠١/٠<t =٤٣/١ ،df =١١٨ ،P) و تمام افـراد مواجهه يافته ، مواجهـه با آلـودگي صوتي با ميـزان بيـش از ٨٥ دسي بل داشته اند. در گروه مواجهه نيافته هيچ کدام از نمونه ها مواجهه با اين ميزان صدا را نداشته اند، ثانياﹰ افراد دو گروه از نظر سن، سابقـه کار و مدت کار روزانه مشابه بوده و اختلاف آن ها به لحاظ آماري معني دار نبوده است (٩/٠P<).
تعداد ٧ نفر (٧,١١%) از افرادي که در گروه مشاغل پر سر و صدا وجود داشته اند از لوازم حفاظتي استفاده مي نموده اند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ميزان فشار خون سيستول، دياستول و ضربان قلب افراد مـورد بررسي بـر حسـب مواجهه و عدم مواجهه با آلودگي صوتي در جدول ٢ ارائه گرديده است و نشان مي دهد که فشار خون سيستول در گروه مواجهه يافته بيش از اين فشار در گروه فاقـد مواجهه بوده است (٠٢/٠P<) و فشـار خـون دياستول و ضربان قلب در دو گروه مشابه بوده است.
ميزان افت شنوايي بر حسب گوش ها و به تفکيک وضعيت مواجهـه با آلودگـي صـوتي در جدول ٣ ارائه گرديده است و نشان مي دهد که افت شنـوايي در گـوش راست و در گـروه مواجهه نيافته ١٥% و در گروه مواجهه يافته برابر با ٦٠% بود.
آزمون Chi Square نشان داد که اين اختلاف به لحاظ آمـاري معـني دار مي باشـد (٠٠٠٥/٠P<) و خـطـر نسـبي
جدول ١ ‐ خصوصيات ميزان صداي محيط کار، سن، سابقه کار و اشت غال افراد مورد بررسي بر ح س ب وض عي ت مواجهه با آلودگي صوتي
م دت کار روزانه (ساعت)
SD± ميانگين سابقه اشتغال(سال)
SD ± ميانگين سن(سال)
SD ± ميانگين ص داي محي ط (دسي ب ل)
SD ± ميانگين
مواجهه با محي ط پر سر و ص دا
٩/٥ ±١/١ ١٠/٢ ±١/٥ ٢٧/٢ ± ٥/٧ ٦٨ ± ٤ ب دون مواجهه
٩/٣٥ ±١/١ ١٠/٠ ±١/٥ ٢٧/٣ ± ٥/٣ ١٠٨/٣ ± ٦ با مواجهه
P< ٠/٩ P< ٠/٩ P< ٠/٩ P <٠/٠٠٠١ نتيجه آزمون

جدول ٢ ‐ ميزان ف شار خون سي ستول، دياستول و ضربان قل ب برح س ب مواجهه با الودگي صوتي
ضربان قلب (در دقيقه) فشار دياستول (ميليمتر جيوه) فشار سيستول (ميليمتر جيوه)*
SD ± ميانگين SD ± ميانگين SD ± ميانگين مواجهه با محي ط پر سر و ص دا
٥/٠ ± ٧٧/٨ ٥/١ ± ٨٧/٧ ٧/٠٦ ± ١٢٠/٦ ب دون مواجهه
٥/٧± ٧٧/١ ٥/٥ ± ٨٠/٤ ٩/٧ ± ١٢٣/٨ با مواجهه
*‐ اختلاف معني دار در بين دو گروه با و بدون مواجهه (t=2.1, df= 118, p<0.05).

جدول ٣ ‐ توزيع فراواني افراد تح ت بررسي بر اساس وضعي ت اف ت شنوايي در دو گو ش و مواجهه با عامل خطر (محيط پر سر و صدا)
1234459-37944راس ت

چپ

داشته

نداشته

داشته

نداشته

راس

ت

چپ

داشته



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید