پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) تاريخ دريافت مقاله ۱۱/۴/۸۶ سال دوازده م, شماره ۵, پي در پي ۵۹ ، صفحات ۴۲۳ تا ۴۳۳ تاريخ پذيرش مقاله ٣٠/٥/٨٦ آذر و دی ۱۳۸۶

ارتباط بارداري با تغييرات حس عمقي و بيوم كاني كي راه رفتن
صديقه سادات ن عي مي ، دکتر سيد مح مد فيروز آبادي * ، دکتر گيتي ترک مان۳

چکي ده
سابقه و ه دف: بارداري روندي فيزيولوژيك و طبيعي است كه در طي آن تغييرات سريع و شگرفي در وزن، نحوه توزيع جرم و مركز ثقل بدن، ميزان استحكام ليگامان ها، طول و قدرت عضلات رخ مي دهد و متعاقب آن ها وضعيت راه رفتن مادر نيز دستخوش تغيير مي شود. با توجه به اهميت شناخت تغييرات وضعيت کاينتيکي راه رفتن در دوران بارداري و به ويژه تعيين ارتباط آن ها با حس عمقي کمر جهت ابداع و ايجاد روش هاي کاربردي و درماني جديد براي پيشگيري يا تقليل کمردرد و تجويز مناسب پياده روي براي خانم هاي باردار، هدف ما در اين تحقيق تعيين ارتباط حس عمقي از ثلث اول تا ثلث سوم بارداري و پس از زايمان با وضعيت و خصوصيات کاينتيکي حين راه رفتن بود.
مواد و روش ها: تحقيق به صورت آينده نگر و به صورت نمونه گيري در ثلث اول بارداري و تكرار ارزيابي ها در ثلث هـاي دوم وسوم و پس از زايمان(تا ٥/٤ ماه بعد) بود. ٣٥ خانم باردار مورد بررسي قرار گرفتند. در هر نوبتحـس عمقـي كمـر در بازسـازيوضعيت ٤٥ درجه خم شده از حالت ايستاده و وضعيت كاينتيكي مرحله ي تحمل وزن حين راه رفتن ارزيابي شد.
يافته ها : نتايج اين مطالعهنشان داد از ثلث اول تا سوم بارداري حس عمقي كمر در بازسازي وضعيت كاهش يافـت (٠١/٠= P).
از نظر ميزان حس عمقي کمر نمونه ها درسهگروه قرار گرفتند . روند تغييرات طي بارداري بين گروه ها تفاوت معني دار داشـت.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

كاهش حس عمقي كمر در طول بارداري با كاهـش سرعت ، افزايش نيـروي عكس العمل عمودي نـسـبت بـه وزن بـدن، ارتبـاطمعني دار داشت.
نتيجه گيري: در حين بارداري دقت حس عمقي کمر با كاينتيك راه رفتن ارتباط معني دار دارد. لذا انجام پژوهش هاي بيش تر
در جهت بررسي تأثير پياده روي بر تعديل حس عمقي و اثر آن در پيشگيري يا تخفيف کمردرد حين بارداري توصيه مي شود.
واژگان کلي دي: حس عمقي كمر ، بارداري ، كايكايِنِنتيك راه رفتن

مق دمه
بارداري روندي فيزيولوژيك و طبيعي است كه در طي آن تغييرات سريع و شگرفي در وزن، نحوه توزيع جرم و مركز ثقل بدن، ميزان استحكام ليگامان ها، طول و قدرت عضلات رخ مي دهد و متعاقب آن ها وضعـيت راه رفـتن مادر نيز دستخوش تغيير مي شود (۵‐۱). نتايج پژوهش ها بيان گر آن است كه برخي خانم ها اين دوران را با سلامت كامل طي مي كنند.
ليزی (۶) شيوع کمردرد در دوران بارداري را ۵۷ الي ۶۹ درصد گزارش داد. در حالي که تنها ۳۲ درصد خانم هاي مبتلا، آن را در مراقبت هاي پيش از زايمان مطرح کرده بودند.. هم چنيـن فقـط ۲۵ درصـد مبتـلايـان بـراي درمـان، به متـخصـص مراجـعه کرده بودند.
تغيير اطلاعات آوران حس عمقي و يا نقص پردازش مـركـزي مي توانـد مـنجر به كاهـش آگـاهي از وضعـيت و حركت و اختـلال در كنتـرل پوسـچر و حرکـات شـود (۷و۸). وانگ (۹) خسته شدن پيش از موقع عضلات اکستانسور کمر را با ايجاد عوارض نا مـطلوب عضـلاني اسکلـتي دوران بارداري
۴۲۴
(مانند کمردرد، دردهاي لگني و اندام تحتاني) مرتبط دانست. نعيمي و همکاران (۱۰) وجود ارتباط معني دار بين ميزان حس عمقي کمر با وقوع و تشديد کمردرد دوران بارداري را گزارش کردند.
فوتي گزارش داده اند که تغييراتي که در اين عملکرد (VAS) Visual Analog Scale بيش از ۵ و يا سابقه آن رخ مي دهـد مي توانـد در بـروز عـوارض نامطلـوب مثـل ها، سابقه ي تروماي شديد، شكستگي و يا هر نوع جراحي در دردهـاي انـدام تحتـاني و يـا کمـردرد مؤثر باشـد (۱۱). ستون فقـرات و انـدام هاي تحتاني و يا سابقـه ي سقوط ناشي ديويس (۱۲) مشاهده کرد در اواخر بارداري سرعت از سرگيجه يا عفونت هاي گوش داخلي يا ضعف شديد بينايي
از طرف ديگر علي رغ م ديدگاه سنتي مبني بر فوايد راه رفتن براي خان م هاي باردار و به ويژه نقش آن در آماده سازي بدن جهت تسهيل زايمان طبيعي، تا به حال شناخت دقيقي در مورد تغييرات کاينتيکي راه رفتن در طول دوران بارداري حاصل نشده است و حتي برخي مانند
مواد و روش ها
تحقيق تحليلي از نوع هم گروهي(Cohort) با نمونه گيري غيرتصادفي انجام شد. ۳۵ خانم سالم خانه دار در سنين بين ۱۸ الي ۳۲ سالگي و با ميانگين سني ۷۵/۵ ± ۵/۲۴ سال، در سه ماه اوليه اولين بارداري طبيعي در طرح پذيرفته شدند. ميانگين شاخص جرم بدن نمونه ها ۳/۲ ± ۲۲ (با دامنه بين ۲۱ الي۲۴) کيلوگرم بر متر مربع بود. ضمناﹰ هيچ يک از آن ها سابقـه اي از سقـط جنيـن، بيـماري عفـوني لگـن و رحـ م ، مشـكلات هورمـوني، كمـردرد و زانـو درد با مشخصـه ي
افزايش تعداد قدم برداشتن نمـونـه هـا در دقيـقه مي شـد. پس از معرفي نمونه از طرف پزش ك متخصص زنان زايمان ويـو (۱۴) گـزارش داد تفاوت هاي کاينماتيکي معني داري در اولين مراجعه پس از توضيح شفاهي و اخذ رضايت نامه، بيـن خانـ م هاي باردار سال م با خان م هاي غير باردار اطلاعات فردي نمونه ها ثبت شد. سپس وضعيت قوس كف
راه رفتن و طول گام ها از خان م هاي غيرباردار ک م تر است. لافياندرا (۱۳) دريافت حمـل باري درحد ۴۰ درصـد وزن بدن موجب کاهش معني دار سرعت راه رفتن و طول گام و نداشتند. در هر مرحله از تحقيق با تشخيص پزشک متخصص
زنـان در صورتـ وقـوع بـارداري پـرخطـر نمـونه از طـرح خارج مي شد.
وجود نداشت.
ارتباط حس عمقي با تغييراتي که در کاينتيک راه رفتن خانم هاي باردار حادث مي شوند‐ و ممکن است به نوبه خود با ايجاد عوارضي مانند کمردرد مرتبط باشند‐ تا به حال به علت ماهيت بسيار مشکل بررسي آينده نگر و تکرار ارزيابي ها در افراد باردار در هيچ مرجعي بررسي نشده است. با عنايت به لزوم شناخت تغييرات وضعيت کاينتيکي راه رفتن در دوران بارداري و به ويژه تعيين ارتباط آن ها با حس عمقي کمر جهت ابداع و ايجاد روش هاي کاربردي و درماني جديد براي پيشگيري و يا حداقل تقليل کمردرد اين دوران و تجويز مناسب پياده روي براي خانم هاي باردار، هدف ما در اين تحقيق تعيين ارتباط حس عمقي با وضعيت و خصوصيات کاينتيکي حين راه رفتن در طي و پس از بارداري بود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

پا و دقت حس عمقي زانوي نمونه ها تعيين و در صورت
طبيـعي بـودن نتـايج آزمـون هاي مـذکـور و عـدم ابتـلا به كمردرد شديد، افراد براي ورود به طرح دعوت شدند. از نمونه ها خواسته شد حداقل دو ساعت قبل از آزمون چيزي نخورند و از ۲۴ ساعت قبـل از آزمـون فعاليت خسته كننده نداشته باشند. سپس دقـت حـس عمـقي كمـر در بازسـازي وضعيت ۴۵ درجه خم شـده از حـالت ايسـتاده و وضعيت كينتيكي مرحله ي تحمل وزن (Stance) در حين راه رفتن، ارزيابي شدند و پس از ذخيره و ثبت اطلاعات و تعيين زمان بعدي حضور نمونه، آزمون خاتمه مييافت. اولين ارزيابي در ثلث اول بارداري انجام شد، اين اطلاعات به عنوان وضعيت اوليه و پيش زمينه در نظر گرفته شدند. سپس در ثلث هاي دوم و سوم و ۵/۱ و ۵/۴ ماه پس از زايمان تکرار شدند.
براي سنـجش آزمـون حـس عمـقي زانو مشـابه بـا روش گيل (۱۵)، برومان (۱۶و۱۷) آزمون شونده بر صندلي نشست به طوري كه كف پاي برهنه وي با زمين تماس نداشت و
دقت ۱ درجـه زير توبـروزيتـه تيـبيـا عمـود بر پـوسـت فـرد تکرارپذيري نتايج تمام آزمون هاي ذکر شده در ۱۰ خان م قـرار داده شد. سپـس از حـالت كاملاﹰ بـاز شـده ي زانـو، از غيرباردار و ۶ خانم باردار در دو روز متوالي با ۵ بار تکرار آزمون آزمون شونده خواسته شد با سرعت نسبتاﹰ ثابت شروع به تعيين شد. حس عمقي زانو در روز اول و دوم به ترتيب۹۳/۰ و
انتهاي ران ۷ سانتي متر خارج تر ازلبه نشيمنگاه صندلي قرارگرفت. چشمان فرد با چش م بند بسته شد و گونيامتري با
A/D ، شارژ آمپليفاير ۸ كاناله و سيستم كامپيوتري متصل و هم چنين دو عدد دوربين مدار بسته ي كانن جهت فيلم برداري از صفحات ساژيتال و فرونتال متصل به ميكسر پاناسونيك، ويديو پرينتر، تلويزيون و سيستم كامپيوتري متصل انجام شد .
پس از کاليبراسيون (که هر جلسه نيز تکرار مي شد)،
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

خم کردن زانـو کنـد. در زاويه ي ۴۵ درجه از فرد خواسته شد حركت را متوقف و ۵ ثانيه مكث و در اين مدت بر وضعيت مفصل زانوي خود تمركز ذهني کند. سپس با همان سرعت به وضعيت اوليه باز گردد. اين روند سه بار تكرار شد. سپس قسمت اصلي آزمون همانند مرحله آموزش تنها با حذف فيدبک صوتي و درخواست از نمونه براي خاتمه بخشيدن فردي، آزمون انجام شد. آزمون گر نيز درجه ي خم شدن زانو از روي گونيامتر خوانده و ثبت مي کرد.
ران با فريم مخصوصي كه بدين منظور تهيه شده بود اولين سلول نوري، ثبت اطلاعات علاوه بر صفحه نيرو از طريق
آزمون حس عمقي كمر مشـابه با روش نيوکومرـ و برومـان (۲۰‐۱۸) به صورت بازسازي فعالانه وضعيت ۴۵ درجه خم شدن از حالت قائم ايستاده انجام شد. از آزمون شونده خواسته شد به طور عادي بايستد و دست ها را با خم كردن مفاصل آرنج به طور متقاطع در قدام قفسه صدري نگاه دارد. جهت حذف حرکات اندام تحتاني، پاهاي افراد تا نزديك كشاله ۹۵/۰ درجـه (۰۱/۰ < P)، کمـر ۹۴/۰ و ۹۳/۰ درجـه
(۰۱/۰< P) و سرعت متوسط در روز اول و دوم به ترتيب
۸۸/۰ و ۹۲/۰ متر بر ثانيه (۰۴/۰< P) بود.
ضمناﹰ علاوه بر آناليز راه رفتن با دستگاه، از روش ساده مشاهده و اندازه گيري دستي نيز استفاده شد، به اين صورت که قبل از شروع آزمون، کف پاهاي نمونه ها با گچ رنگي پوشانده شد. بعد ازصفحه نيرو، سطح راهروي دستگاه با مقواي مشکي مدرج پوشانـده شـد تاfoot print ثبت و جهت اندازه گيري متغـيرهاي مکاني مورد استفاده قرار گيرد. سپس از نمونه خواسته شد براي آشنايي با آزمون و كسب وضعيت
عادي راه رفتن، با سرعت معمولي روي راهروي سيست م راه برود. فركانس نمونه گيري۵۰ هرتز و gain صفحه نيرو ۵۰۰۰ براي نيروي عمودي و ۱۰۰۰۰ براي نيروهاي افقي بود.
با شروع آزمون راه رفتن هم زمان با عبور نمونه از محاذات
بي حركت شد. سپس گونيامتر مخصوص ستون فقرات در محاذات زائده مهره اول كمر قرار گرفت. از نمونه خواسته شد با حفظ سر و گردن در حالت طبيعي با سرعت نسبتاﹰ ثابت تنه را از حالت قائم ايستاده خم کند. بقيه مراحل و مکث ها کاملاﹰ مشابه آزمون انجام شده براي زانو بود.
آزمون راه رفتن با استفاده از سيستمي شامل صفحة نيروي ۵۰×۵۰ سانتي متري (داراي هشت عدد strain gauges سه بعدي در چهارگوشه)، راه روي مخصوص راه رفتن (بهطول ۶ متر)، دو سلول نوري به فاصلة ۴ متر، برد خارجيدوربين هاي فرونتال و ساژيتال نيز شروع شد و با عبور فرد از محاذات دومين سلول نوري آزمون خاتمه يافت.
براي محاسبات آماري از نرم افزار SPSS 13 استفاده شد. ابتدا با آزمون کولمگروف‐ اسميرنف وضعيت توزيع و پارامتري يا غيرپارامتري بودن متغيرها بررسي شد. مقادير ميانگين و انحراف استاندارد با آزمون هاي توصيفي محاسبه شد. سپس با توجه به هدف تحقيق از روش هاي بررسي همبستگي استفاده شد. به دليل ضرورت تعيين اثر دقت پيش زمينه اي حس عمقي کمر برديگر پارامترهاو هم چنينبا توجه به آن که
۴۲۶
P value
در مقايسه گروه ها گروه ها آزمون با چشمان بسته
كل
± SDميانگين
گروه سوم
±SD ميانگين
N=٧ گروه دوم
±SD ميانگين ٦N= گروه اول
±SD ميانگين
N=٨ ۰/۰۰ ٣/٤٦±١/٧٤ ١/٣٣±٠/٥٥ ٣/١٩±٠/٦٦ ٥/٢٩ ± ٠/٥٧ ثلث اول 181457676535281268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بررسي مشاهده اي جدول اصلي اطلاعات احتمال وجود نوعي تا سوم بارداري بودند. به عبارتي ميانگين خطاي مطلق گروه بندي بين خانم ها را مطرح مي ساخت جهت حس عمقي كمر در بازسازي وضعيت ۴۵ درجه در طول
بارداري افزايش و پس از زايمان در طي ۵/۱ و ۵/۴ ماه مجدداﹰ كاهش معني دار يافت ولي نهايتاﹰ حتي در ۵/۴ ماه پس از زايمان هنوز به حد اوليه باز نگشت. ه م چنين مشخص شد كه بر اساس ميانگين خطاي حس عمقي در ثلث اول بارداري در بين افراد مورد بررسي سه گروه متفاوت با تفاوت معني دار وجود داشتند. در طول بارداري روند تغييـرات اين سـه گـروه علي رغ م شـباهت كلي، تفاوت هايي داشت كه در نمـودار ۱ مشاهده مي شود. نكته قابل توجه آن كه شيب تغييرات ميانگين خطاها ه م در طول مشخص کردن بهتر ارتباط دقت حس عمقي کمر با ديگر عوامل و به نوعي بررسي اين که آيا رفتار تمام نمونه ها در طول بارداري و پس از آن از ديدگاه متغيرهاي مدنظر يکسان بوده ياخير، ابتدا با استفاده از K-means که مناسب کارهاي توصيفي و بدون مداخله است تعداد گروه مناسب (با توجه به کم ترين تعداد نمونه ها که ۲۱ نفر در ۵/۱ ماه پس از زايمان بودند) تعيين شد. سپس با Discriminant Analysis و بررسي ضريب متغيرهاي مدنظر در ماتريس عملکردي آن ويژگي، دقت حس عمقي کمر در بازسازي زاويه ۴۵ درجه در
ثلث اول بارداري انتخاب شد و افراد بر اساس اين پارامتر بارداري و ه م پس از آن در گروه سوم كه در ابتداي بارداري به سـه گـروه تقسـي م شـدند. آنـاليـزRepeated measure ك م ترين ميانگيـن خـطاي مطلق را داشـته اند بيش تر است، ANOVA با در نظر گرفتن اين مسأله مجدداﹰ نيز انجام به طوري كه در ثلث سوم بارداري درگروه سوم ميزان ميانگين شدند. ارزيابي که در ثلث اول بارداري به عمل آمد خطاي مطلق نسبت به ثلث اول ۱۳/۱۵۴%، در گروه دوم
۲۵/۱۰۱% و در گروه اول (كه در اولين ارزيابي بيش ترين ميزان خطا را داشتند)، ۴۶/۵۷% افزايش داشت. پس از زايمان نيز تا ۵/۴ ماه بعـد، در گروه سوم ميـزان متـغير فـوق الـذكر ۰۸/۳۳%، در گـروه دوم ۶۴/۲۰% و در گـروه اول
۴۷۶/۱۲% بيش تـر از مقـدار آن در ثـلـث اول بـارداري بوده است. به عنوان دقت پيش زمينه اي در نظر گرفته شد. تغييرات پارامترها در طي بارداري و پس از زايمان با ۵ نوبت آزمون پيگيري شدند.
يافته ها
آزمون ها بيانگر كاهش معني دار حس عمقي از ثلث اول

جدول ۱ ‐ ميانگين و انحراف استاندارد خطاي مطلق ح س ع مقي ک مر ن مونه ها در طي و پ س از بارداري(درکل و نيز به تفکيک گروه ها)
3.00
2.00
1.00
10.00

8.00
6.00
4.00
2.00
0.00

درجه

حسب

بر

کمر

عمقی

حس

مطلق

خطاي

ميانگين

چهارم

ارزيابي
سوم

ثلث
دوم

ثلث

اول

ثلث

آخر

ارزيابي

3.00

2.00

1.00

10.00

8.00

6.00



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید