تاريخ دريافت مقاله ۳۰/۱/۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ٢٨/٦/٨٦ پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) سال دوازده م, شماره ۴, پي در پي ۵۸ ، صفحات ۳۵۹ تا ۳۶۶
مهر و آبان ۱۳۸۶

رون د تغييرات منوکسي د کربن و لزوم بازنگري طرح جامع كاهش آلودگ ي هواي شهر تهران
دكتر س عيد متصدي زرندي * ، مهند س آزاده رزاقي

چکي ده
سابقه و ه دف: يكي از بحرانهايي كه در حال حاضر شهرهاي بزرگ كشور به ويژه كلان شهر تهران را در برگرفته، بحران آلودگي هوا است. در اين تحقيق به بررسي ميزان آلاينده CO در شهر تهران در خلال اجراي طرح جامع کاهش آلودگي هوا پرداخته شده است تا بدين وسيله موفقيت طرح مذکور در کاهش ميزان اين آلاينده مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روش ها: داده هاي آماري ايستگاه هاي سنجش آلودگي هواي شهر تهران با استفاده از نرم افزار Excel مورد آناليـز قرار گرفت و ابتدا ميزان منوکسيد کربن روزانه بر اساس داده هاي ٨ ساعته و سپس با استفاده از مقادير روزانه، ميزان ماهانه و سالانه آلاينده CO، در هر ايستگاه محاسبه شد. همچنين طرح جامع کاهش آلودگي هواي شهر تهران، ميزان پيشرفت محورهاي آن، نقاط ضعف و قدرت طرح به تفضيل مورد ارزيابي قرار گرفت.
يافته ها: با بررسي روند تغييرات ميزان آلاينده CO در شهر تهران، مي توان چنين نتيجه گيري کرد که اجراي طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران، در کاهـش ميزان اين آلاينده آن چنـان که انتظار مي رفت مؤثر نبـوده است ولي تا حدودي توانسته است از افـزايش اين آلاينـده، با توجه به روند افزايشي ميـزان وسـايل نقليـه موتوري که منبـع اصلي توليـد CO در سطح شهر مي باشند، جلوگيري نمايد.
نتيجه گيري: با توجه به يافته هاي اين مطالعه به نظر مي رسد لازم است طرح جامع کاهش آلودگي هواي تهران که از سال ٧٩ در حال اجراست مورد بازبيني و بازنگري قرار گيرد تا در سال هاي باقي مانده طرح (تا سال١٣٨٩) بتوان شاهد موفقيت بيش تري در کاهش ميزان آلاينده ی CO بود.
واژگان کلي دي: آلودگي هوا ، طرح جامع ، آلاينده CO، شهر تهران

مق دمه
يكي از مه م ترين علل اين آلودگي ها وسايل نقليه موتوري
(منابع متحر ك) مي باشند (١).
سازمـان حفـاظت محيـط زيست، بنابر اصول پايداري کيفـيت هوا و راهبردهاي تعيين شده، اقدامات گسترده اي در جهت کاهش آلودگي هوا انجام داده که برنامه جامع كاهش آلودگي هواي تهران (ناشي از حمل و نقل) نيز در اين راستا، توسـط كميـته ی اجرايي كاهش آلودگي هواي تهران يكي از بحران هايي كه در حال حاضر شهرهاي بزرگ كشور به ويژه كلان شهر تهران را در برگرفته، بحران آلودگي هواست. تاکنون مطالعـاتي جامـع بر روي آلودگي هوا در شهرهاي تهران، شيراز، اراک، تبـريز، اهواز، مشـهد و اصفهان انجام گرفته است. براساس اطلاعات به دست آمده، برخي از آلاينده هاي هوا از جمله CO و ذرات معلق در بسياري از مناطق شهري بيش تر از حد مجاز تعيين شده مي باشد كه
۳۶۰
جدول ۱ ‐ روند پي شرف ت اجراي طرح جامـ ع کاهـ ش آلودگي هـواي شهر تهران درحال انجام است. اين كميته از ميان طرح هاي انجام شده از جمله مطالعات انجام شده توسط Jica و فرهنگستان علوم
درصد
پيشرفت طرح هاي اصلي محور
۱۰۰ استاندارد سازي
جمـهوري اسلامي ايران، برنامه جامـع كاهش آلودگي هواي شهر تهـران را حـول هفت محور اصلي تهيـه نمود که اين برنامـه بعد از تصويب در هيأت دولت فعاليـت خـود را
از سـال ۱۳۷۹ آغاز نمود (٢). هفت محور و وضعيت پيشرفت آزمايش آلايندگي خودروهاي نو ۱۰۰ محور اول:
اجراي برنامه ی جامـع کاهـش آلودگي هواي شهر تهران در نصب کاتاليست بر روي خودروهاي نو ۱۰۰ ۱۰۰ خودروهاي نو
جدول ۱ نشان داده شده است. مطالعـه ی حاضر با هـدف
توقف کامل توليد و واردات
۱۰۰
۳۸ استفاده از مبدلهاي کاتاليزوري ۶۰ ۵۰
۱۲ تعمير و بهسازي خودروها
از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده محور دوم:
خودروهاي مستعم ل
تعييـن رونـد تغييـرات منوکسيـد کربن در شـهر تـهران موتورسيکلت هاي دو زمانه انجام گرفت.
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مواد و روش ها
۱۲ ۲۰
۱۶
۱۰
۲ توسعه حمل و نقل عمومي
گاز طبيعي سوز نمودن اتوبوسها
ت ك سوخته كردن تاكسيها
استفاده از سوخت CNG در در تهران ۱۱ ايستگاه سنجش آلودگي هوا وجود دارد که
وظيفه سنجش پارامترهاي منو کـسيد کـربن، ذرات معلـق،
محور سوم:
ازن، اکــــسيدهاي گـــوگرد و اکــــسيدهاي نيتــــروژن را
حم ل و نق ل عمومي بر عهده دارند. از اين تعـداد، ۷ ايستـگاه در اختيار سازمـان
حفاظـت محيــط زيـست و ۴ ايـستگاه در اختيـار شـرکت مينيبوس ها کنترل کيفيت هوا ميباشـد (١). موقعيـت قرارگيـري ايـن

استانداردسازي

۱۰۰

استانداردسازي

۱۰۰

محور چهارم:
ايستگاه ها در مناطق مختلـف شهــر تهـران در تـصـوير ۱ سوخ ت ارتقاء کيفيت سوخت ۲۰ ۷۵ نمايش داده شده است (٤). حذف سرب از بنزين ۱۰۰
۱۰۰ ايجاد مراکز معاينه فني خودرو محور پنج م:
معاينه فني
۱۰ سيست م نظارت مرکزي براي بررسـي رونـد تغييـرات منواکـسيد کـربن در طـياجـراي ط ـرح جام ـع کاهش آلودگي هـوا در شـهر تهـران،پس از دريافت داده هاي منوکسيد کربن ۸ ساعته از مراکـز
مربوطــه، ايــن داده هــا بــا اســتفاده از نــرم افــزارExcel
۵۰ ۵۰
۸۰
۳۰
۱۰
۸۰
۶۰ چراغ هاي راهنمايي هوشمند
محدوده طرح ترافيک
اصلاح هندسي
پارکينگ طبقاتي
پارک حاشيه اي (پارکومتر و پارکبان)
اطلاع رساني ترافيکي ابتد به ميانگي ـن روزانــه و سـپس بـه ميانگيــن ماهانـه وسـالانه منوکـسيد کـربن ــتبـديل شـ د تـا رونـ د تغييـرات محور شش م:
منواکــسيدکربن در شــهر تهــران بــه صــورت مــشـهود م ديري ت ترافيک مطالعه شود.
جهت بررسي مقايسه اي وضـعيت آلـودگي هـوا، وضـعيت
۵۰ ۴۰ آموزش همگاني محور هفت م:
۶۰ آموزش تخصصي آموزش
پيشرفت محورهاي طرح جامع و عمليات اجرائـي مـرتبط بـا آن ها بر اساس گزارشات کشوري و گزارشات منتشره توسـطدفتر بررسي آلودگي هوا، ملاک عمل قرار گرفت.

تصوير ۱ ‐ نقشه ي موق عي ت قرارگيري ايستگاه هاي سنج ش آلودگي هوا در شهر تهران
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

به سال۱۳۸۲ بوده که برابر با ppm ۱۵/۷ است.
در همين راستارونـد افزايـشي تعـداد خودرو هـای شهــر تهـران در نمـودار ۲ نمايش داده شده است.
همچنين درصد كاهش آلايندهCO ناشي از فعاليـتهـايانجام شده و نيز، نقاط ضعف و قـوت محورهـاي هفـت گانـهطرح جامع كاهش آلودگي هوا در شهر تهـران بـه ترتيـب در جـداول ۲ و۳ مشخص شده است. يافته ها
روند تغييرات سالانه آلاينده CO در ايستگاه هاي سنجش و پايش آلودگي هواي شهر تهران طي سال هاي ۷۸ تا ۸۴ در نمودار۱ مشخص شده است. ميزان آلاينده CO از سال ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۴، در حدود ppm ۶ تا ۷ ثابت بوده است ولي در طي
سال هاي ۱۳۸۱ و ۱۳۸۲ نقطه اوج مشاهده مي شود که بيان گر افزايش ميزان آلاينده CO در اين سال هاست.
حداکثـر ميـزان منوکسيـد کربن سالانه در شهر تهران مربوط

0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
77
78
79
80
81
82
83
84
85

سال
ppm
(
)
CO (ppm)
حدمجاز

0



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید