پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي) تاريخ دريافت مقاله ٩/٥/۸۵ سال دوازدهم, شماره ۴, پي در پي ۵۸ ، صفحات ۳۵۳ تا ۳۵۷ تاريخ پذيرش مقاله ٢٠/٢/٨٦ مهر و آبان ۱۳۸۶

مقايسه تأثير والپروات با فنوباربيتال بر تغييرات وزن کودکان صرعی
دکتر فرهاد محولاتی ش م س آبادی * ، دكتر وحيد امين زاده ، دکتر مح مد غفرانی۳

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به شيوع کودکان صرعی و وجود گزارشاتی مبنی بر تأثير والپروات بر افزايش وزن کودکان مصرف کننده و عدم وجود تجربه مشابه در داخل کشور و به منظور مقايسه تاثير والپروات با فنوباربيتال بر تغييرات وزن، اين تحقيق روی کودکان صرعی مراجعه کننده به بيمارستان کودکان مفيد در سال ۱۳۸۴ انجام گرفت.
مواد و روش ها: تحقيق با طراحی کارآزمايی بالينی روی تعداد ۶۰ بيمار مبتلا به صرع و در دو گروه مساوی ۳۰ نفره انجام شد.
تشخيص صرع بر اساس معيارهای International League Against Epilepsy (ILAE) انجام گرفت. شاخص توده بدنی BMI اوليه بيماران تعيين و بيماران به طور تصادفی به دو گروه مورد و شاهد تقسيم شدند. در گروه مورد والپروات با دوز mg/kg/day ۲۰ و در گروه شاهد فنوباربيتال با دوز mg/kg/day۵ در دو دوز منقسم برای مدت ۶ ماه تجويز شد. تغييرات BMI
پس از ۶ ماه نسبت به استاندارد آن ها در دو گروه مقايسه و تغييرات افزايش وزن در داخل هر گروه با استفاده از آزمون McNemar’s. و بين دو گروه با آزمون مجذور کای مورد قضاوت آماری قرار گرفت. در گروه بيماران دريافت کننده والپروات که افزايش وزن پيدا کردند، نقش سن، جنس، وزن اوليه با آزمون دقيق فيشر مورد قضاوت قرار گرفت.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها: بيماران دو گروه از نظر سن، جنس، BMI اوليه و چاقی اوليه مشابه بودند. در گروه فنوباربيتال ۴ نفر (۳/۱۳%) افزايش وزن داشتند (۶/۰P=). در گروه والپروات ۲۰ نفر (۷/۶۶%) افزايش وزن پيدا کردند (۰۰۰۱/۰P< ). والپروات نسبت به فنوباربيتال به طور معني داري سبب افزايش وزن در هر دو گروه سني کودکان و نوجوانان شد (۰۰۱/۰ <P). در کودکان مصرف کننده والپروات در صورت سن بالاتر و چاقی اوليه، شانس افزايش وزن بيش تر بود (۲/۰ <P).
نتيجه گيري: درکودکان صرعی مصرف کننده والپروات، شانس بروز چاقی بيش تر است و به نظر مي رسد که در سن بالای ۱۰ سال و در صورتی که کودک چاق باشد، اين شانس بيش تر می باشد. بررسی تأثير والپروات بر وزن کودکان صرعی بالای ۱۰ سال و چاق در مطالعه ديگری توصيه می شود.
واژگان کلي دي: والپروات ، فنوباربيتال ، صرع ، وزن ، شاخص توده بدني

مق دمه
يکی از نگرانی ها در جامعه و از جمله در کودکان، مسأله چاقی می باشد. شيوع چاقی درکودکان۳۴‐۱۶% می باشد (۱).
از عوارض داروهای ضدتشنج در بيماران تحت درمان، افزايش وزن می باشد (۲). والپروات يكي از داروهاي ضدتشنجي كلاسي ك با وسيع ترين طيف اثر است. اين دارو در سال ١٩٧٠ به دنياي طب معرفي شد (٣). يكي از شايع ترين عوارض آن افزايش وزن است كه در مطالعات مختلف بين ٤٠% در كودكان و ٥٧% در بزرگسالان متغير است (٥‐٤). اين عارضه اثر منفي در تداوم استفاده از اين دارو و نيز پذيرش آن دارد، به طوري كه مشكلات فراوان طبي از قبيل افزايش فشارخون، قند و چربي خون، ك م تحركي، بيماري عروق كرونر و … را به دنبال دارد كه بـه نوبه خـود باعـث افـزايش بار منـفي روحـي و روانـي بر والدين و كود ك مي شود، تا آن جا كه در صورت افزايش
قابل ملاحظه وزن مجبور به قطع اين داروي با ارزش و وسيع الطيف و استفاده از داروهاي جايگزين خواهي م شد.
افزايش وزن از مدت ها قبل مورد توجه بوده و طبق مقالات ارائه شده عوامل مؤثر در ايجاد آن بررسي شده است تا بتوان در حد امكان از اين عارضه جلوگيري كرد (٨‐٦).
با توجه به گزارشات فوق، سؤال اين است که آيا در جامعه ما نيز با توجه به الگوی مصـرف غـذايی و الگوی فرهنگی اين مسأله وجود دارد يا خير. به علاوه آيا عواملی در اين افزايش وزن دخالت دارند. لذا به منظور ارزيابی تأثير والپروات بر وزن بيماران و مقايسه آن با فنوباربيتال، اين بررسی روی کودکان مبتلا به صرع در بيمارستان مفيد در سال ۱۳۸۴ انجام گرديد.
مواد و روش ها
اين مطالعه با طراحی کارآزمايی بالينی از نوع sequential randomized matched double blind انجام گرديد. ۶۰ کودک صرعی که به طور مستمر به درمانگاه يا بخش اعصاب بيمارستان کودکان مفيد مراجعه داشتند با معيارهاي زير مورد مطالعه قرار گرفتند:
گروه سني ١٥‐٣ سال با بيماري صرع
مصرف والپروات و فنوباربيتال به صورت ت ك درماني معيارهای خروج از طرح شامل موارد زير بود:
افرادي كه قبل از ٢ ماه به هر دليل داروهاي مذكور را قطع کرده باشند.
وجود بيماري زمينه اي كه مانع از كاربرد والپروات در آن ها مي باشد.
مصرف هم زمان داروهايي كه سبب افـزايش يا كاهش وزن مي شوند.
وجود لوله گاستروستومي
۳۵۴ / دو ماهنامه پژوهنده مقايسه تأثير والپروات با فنوباربيتال بر تغييرات وزن کودکان صرعی

عقب ماندگي ذهني تشخيص صرع بر اساس معيارهای ILAE بود (۱). سن، جنس و BMI اوليـه آن ها بررسی و در فرم اطلاعاتی ثبت گرديد. چاق به کودکانی گفته شد که BMI آن ها بيش تر از منحنی صدک ۹۵ وزن بر اساس سن و جنس بود (۱). افراد مورد مطالعه به طور تصادفي به دو گروه مساوی شاهد و مورد تقسيم شدند. به گروه شاهد فنوباربيتال و به گروه مورد والپروات تجويز گرديد. فنوباربيتال ساخت شرکت داروسازی امين با دوز mg/kg/day ۵ به مدت ۶ ماه و والپروات ساخت لابراتوار داروسازی روز دارو با دوز mg/kg/day ۲۰ به مدت ۶ ماه تجويز شد. پس از ۶ ماه پيگيری بيماران، تغييرات BMI آن ها تعييـن و در فـرم های اطلاعـاتی ثبـت گرديـد. براي نشان دادن اثر خالص دارو بروزن، BMIماه ۶ آن ها را با BMI مورد انتظار (که بر اساس منحني مخصوص BMI محاسبه گرديد) مقايسه کرده و از تفاضل اين دو ” اختلاف شاخص توده بدني” به دست آمد. تفاوت BMI شاخص افزايش وزن قرار گرفت به طوري که مقادير تفاوت BMI بين ۱/۰‐ و۱/۰ بدون تغيير، ک م تر از ۱/۰‐ کاهش و بيش تر از ۱/۰ افزايش يافته تلقي شد.
به والدين بيماران آموزش داده شد كه حداقل زمان لازم
براي ايجاد افزايش وزن ٢ ماه مي باشد و نيز ساير عوارض ناشي از والپورات گوشزد گرديد. در خاتمه داده های اطلاعاتی طبقه بندی شده و پس از تأييد مشابه بودن افراد دو گروه، افزايش وزن در داخل هر گروه با آمارهای McNemar’s و بين دو گروه با آمار مجذور کای مورد قضاوت قرار گرفت. در بيماران صرعی تحت درمان با والپروات، ارتباط سن بالای ۱۰ سال، جنس و چاقی اوليه با افزايش وزن با آمار دقيق فيشر مورد قضاوت قرار گرفت.
يافته ها
تحقيق روی ۶۰ کودک و در دو گروه مساوی تحت درمان با
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

والپروات و فنوباربيتال انجام گرفت. توزيع کودکان مورد بررسی بر حسب خصوصيات فردی و به تفکيک گروه درمانی در جـدول ۱ ارائه گرديده که نشان می دهد بيماران دو گروه بر حسب سن، جنس، BMI قبل از درمان و وزن اوليه مشابه بوده و اختلاف آن ها به لحاظ آماری معنی دار نمی باشد (۲/۰ P<)

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

توزيع کودکان برحسب تغييرات BMI در مقايسه با BMI مورد انتظار (۱) و به تفکيک گروه درمانی در جدول ۲ ارائه گرديده که نشان می دهد در گروه فنوباربيتال ۷/۶% کاهش، ۸۰% بدون تغيير، ۳/۱۳% افزايش وجود داشت. ۲۶ نفر قبل از درمان وزن نرمال داشته و بعد از درمان نرمال ماندند، ۳ نفر نرمال بوده وپس از درمان چاق شدند و ۱ نفر که قبل از درمان چاق بود و پس از درمان چاق ماند و آزمون McNemar’s نشان داد که اين اختلاف معنی دار نيست
(۶/۰P<). در گروه والپروات، ۳/۳۳% بدون تغيير و ۷/۶۶% افزايش وزن داشتند. ۱۰ نفر قبل از درمان وزن نرمال داشته و بعد از درمان نرمال ماندند. ۱۸ نفر از بيماران اين گروه، قبل از درمان وزن طبيعی داشته و بعد از درمان چاق شدند. ۲ نفر که قبل از درمان چاق بودند پس از درمان نيز چاق ماندند و هيچ بيماری نبود که قبل از درمان چاق بوده و پس از درمان طبيعی شده باشد. آزمون نشان داد که اين اختلاف از لحاظ آماری معنی دار است (۰۰۰۱/۰P<).
ميزان افزايش وزن در گروه فنوباربيتال ۳/۱۳% و در گروه والپروات ۷/۶۶% بود و آزمون مجذور کای نشان داد که اين تفاوت معنی دار است (۰۰۰۱/۰P<).
شماره۴، پي در پي ۵۸ , مهر و آبان ۱۳۸۶ دکتر فرهاد محولاتي شمس آبادی و همکاران / ٣٥٥

جدول ۱ ‐ توزي ع کودکان مبتلا به صرع برح س ب خصوصيات فردی و به تفکيک گروه درمانی
جنس

وزن

خصوصيات

دارو

سن

به

سال

دختر

پسر

BMI

کم

وزن

مناسب

چاق

جنس

وزن



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید