تاريخ دريافت مقاله ١٠/٣/۸۵ تاريخ تجديد نظر ۲۲/۹/۸۵ تاريخ پذيرش مقاله ٧/٣/٨٦ پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) سال دوازده م, شماره ۴, پي در پي ۵۸ ، صفحات ۳۳۹ تا ۳۴۳
مهر و آبان ۱۳۸۶

بررسي ق درت تشخيص روش مشاه ده اي لاپاروسکوپي در تشخيص ان دومتريوزيس
دکتر ساغر صالحپور ۱ *، دکتر هانيه ژا م۲ ، دکتر مهناز حکيمي فرد۳ ، دکتر اذن اﷲ آذر گ ش ب۴

چکي ده
سابقه و ه دف: نظر به شيوع بالاي بيماري اندومتريوزيس درجمعيت خانم هاي سنين باروري و تأثير آن درايجاد دردهاي مزمن لگني، ناباروري، کاهش باروري و ديسپاروني و لزوم تشخيص قطعي و درمان اين بيماري، اين تحقيق با هدف تعيين قدرت روش مشاهده اي لاپاراسکوپي در تشخيص اندومتريوزيس بر اساس استاندارد هيستوپاتولوژي، در مراجعين به بيمارستان مهديه در فاصله بين تير ماه ١٣٨٣ لغايت اسفند ١٣٨٤ صورت گرفت.
مواد و روش ها: در اين مطالعه تشخيصي، ٣٠خانم در سنين باروري با ميانگين سني ١٤/٥ ± ٦/٢٨ سال که با شکايت درد مزمن لگن، نازايي اوليه يا ثانويه، ديسمنوره يا ديسپاروني مراجعه کرده بودند تحت لاپاروسکوپي تشخيصي قرارگرفتند. در تمام موارد از مناطق مشکوک به اندومتريوزيس بيوپسي برداشته شده و نمونه ها جهت بررسي پاتولوژي ارسال گرديد. همچنين نمونه هايي از پريتوئن به ظاهر سالم نيز جهت رد وجود اندومتريوزيس ميکروسکوپيک برداشته شد. ارزش اخباري مثبت و منفي، حساسيت و ويژگي تشخيص مشاهده اي لاپاراسکوپي بر اساس تشخيص هيستوپاتولوژيک (به عنوان روش قطعي آن) مورد محاسبه قرارگرفت.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها: از ميان ٣٠ بيمار تحت مطالعه، شيوع متوسط اندومتريوزيس قابل تشخيص به روش مشاهده اي ٦٣% بود که ٤٢% آن توسط بررسي هاي هيستوپاتولوژيک تأييد شد. دراين مطالعه ارزش اخباري مثبت روش مشاهده اي ٤٢% ، حساسيت آن ٨/٨٨%، ارزش اخباري منفي ٩ /٩٠% و ويژگي آن ٦/٤٧% بود.
نتيجه گيري: روش مشاهده اي درتشخيص دقيق اين بيماري، از قدرت بالايي برخوردار نبوده و تشخيص اندومتريوزيس می بايستي بعد از تأييد هيستوپاتولوژيک مطرح گردد.
واژگان کلي دي: اندومتريوزيس ، لاپاروسکوپي ، هيستوپاتولوژي

مق دمه
اندومتريوزيس يکي از بيماري هاي مه م و مزمني است که در خان م هاي سنين باروري (٤٥‐ ١٥ ساله) مي تواند سبب بروز مشکلاتي از قبيل دردهاي مزمن لگن، ناباروري، کاهش باروري، ديسمنوره (درد هنگام قاعدگي) يا ديسپاروني (درد هنگام مقاربت) شود (١و٢). اين بيماري که به وجود غدد و استروماي اندومتر به صورت نابجا (خارج از رح م) (٣) اطلاق می گردد، يک بيماري خوش خي م با طيف وسيعي از تظاهرات باليني است که مستعد پيشروي و عود مي باشد (١و٣). به طور تخميني حدود ١٠‐٧% خان م هاي سنين باروري در ايالات متحده امريکا درگير اين بيماري مي باشند (٤‐٢) که شايع ترين مکان هاي کاشتـه شدن بافت اندومتـريال، در احشـای لگـن و پريتـوئن مي باشـد. البتـه به ندرت

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : دانشيار ، گروه زنان و زايمان، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي. آدرس براي مکاتبه: تهران، ولنجک، بيمارستان طالقانی، مرکز تحقيقات
[email protected] :ناباروري. پست الکترونيک
۲ . استاديار، گروه پاتولوژي، دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي
. متخصص زنان و زايمان
. مربي، عضو هيات علمي دانشکده پزشکي، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي
۳۴۰ / دو ماهنامه پژوهنده بررسي قدرت تشخيصي لاپاروسکوپي در تشخيص اندومتريوزيس

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

محـل کاشته شدن خارج صفاقي بافت اندومتريال نيز ديده مي شود (٣).
از نظر نوع تظاهرات باليني مي توان به دردهاي مزمن لگن، ناباروري، کاهش باروري، ديسمنوره و ديسپاروني و حتي علاي م مربوط به دستگاه گوارش شامل درد، تهوع و استفراغ، سيري زودرس، نفخ، اتساع شک م و تغيير عادات دفع مدفوع اشاره کرد. هرچند، مواردي از بيماري ممکن است بدون علامت باشد.
تاکنون سه تئوري شامل انتقال نابجاي بافت اندومتريال، متاپلازي سلوميک و تئوري Induction (القاء) درايجاد بيماري مطرح شده اند. اين بيماري در بسياري موارد در خان م هاي با دوره کوتاه سيکل قاعدگي (قاعدگي هاي نزديک)، قاعدگي شديد و افزايش طول مدت خونريزي ديده مي شود. البته چاقي و سيگارکشيدن همراه با خطر پايين ايجاد اندومتريوزيس است (٣).
روش هاي تشخصي متعددي ازقبيل بررسي ترانس واژينال سونوگرافي، داپلر رنگي، اندازه گيري ١٢٥ MRI ،CAو CT scan جهت تشخيص اين بيماري به کار مي روند ولي لاپاروسکوپي و بررسي هيستوپاتولوژيک ضايعات نمونه برداري شده ازصفاق و احشاء لگني روش استاندارد تشخيص بيماري محسوب مي شود.
توسط هيستوپاتولوژي نيز تأييد شد و چنين نتيجه گيري شد که لاپاروسـکوپي راحت ترين ابزار تشخيـصي بيـماري اندومتريوزيس است که مي تواند توسط هيستوپاتولوژي ه م تأييد شود (٨).
مطالعه حاضر به منظور تعيين قدرت تشخيصي روش مشاهده اي بر اساس روش هيستـوپاتولوژي در بيماري اندومتريوزيس در بيماران مراجعه کننده به درمانگاه زنان بيمارستان مهديه صورت گرفته است.
مواد و روش ها
در اين مطالعـه تشخيـصي، خان م هاي سنيـن باروري
(در محدوده سنی٢١ تا ٤٢ سال) مراجعه کننده به درمانگاه ژينکولوژي بيمارستان مهديه که از ناباروري، درد مزمن لگن، ديسپاروني و يا ديسمنوره شاکي بودند، مورد بررسي قرار گرفته و پس از اخذ شرح حال و معاينه فيزيکي، نهايتاﹰ ٣٠ نفر از بيماران دارای علائ م باليني به نفع اندومتريوزيس (که ديگر علل دردهاي مزمن لگن يا ناباروري در آن ها رد شده بود) که در٦ ماه گذشته از GnRH Agonist يا قرص هاي ضد بارداري يا دانازول استفاده نکرده بودند، انتخاب و پس از توضيحات کامل و اخذ رضايت نامه بدون تحميل بار مالي اضافه، تحت لاپاروسکوپي تشخيصي قرار گرفتند.
مطالعـات مختلـفی در زمينـه تعييـن قـدرت هريک تکنيک هاي جمع آوري اطلاعات، شامل مصاحبه، معاينه،
مشاهده لاپاروسکوپيک و ارزيابي هيستوپاتولوژيک بود. از کليه بيماران (چه آن هايي که نماي لاپاروسکوپيک مشکوک به اندومتريوزيس داشته و چه آن هايي که نماي صفاق طبيعي داشتند) بيوپسي صفاق و احشاء لگني شامل فوسا اوواري (Fassa ovarian) راست و چپ، کلدوساک خلفي، ليگامان يوتروساکرال و تخمدان راست و چپ گرفته شد.
ابزار مورد استفاده در بيوپسي پانچ يکسان بود و کليه
نمونه ها نيز در آزمايشگاه پاتولوژي بيـمارستان مهديه از نظر هيستوپاتولوژي (روش قطعـي) تحـت ارزيـ ابی قـرار گرفتنـد.
تجزيه و تحليل داده ها توسط نرم ا فزارSPSS انجام شـد و از اين روش هاي تشخيصي نسبت به روش استاندارد
(هيستوپاتولوژي) انجام شده است (٧‐٥). در مطالعاتي که در زميـنه بررسي قدرت تشخيصی مشاهـده ضايعـات اندومتريوزيس در اين بيماري انجام شده، تأييد نماي لاپاروسکوپيک از طريق بررسي هاي هيستولوژيک ضروري
دانسته شده است و تنها نيمي از مواردي که روش مشاهده اي، تشخيص بيـماري را مطرح کرده، توسط بررسي هيستوپاتولوژي تأييد شده است (٧‐٥). در يک مطالعه در دانشگاه Kiel در سال ٢٠٠٤ درصد بالايي ( ١. ٨٤% ) از موارد اندومتريوزيس تشخيص داده شده با روش مشاهده اي
شماره۴، پي در پي ۵۸ , مهر و آبان ۱۳۸۶ دکتر ساغر صالحپورو همکاران / ٣٤١

مقـادير حـساسيت، ويژگـي، ارزش اخبـاري مثبـت و منفـي وکارآيي تست نيز محاسبه گرديد.
يافته ها
اين تحقيق بر روي ٣٠ خانم مشکوک به ابتلا به اندومتريوزيس با ميانگين سني١٤/٥ ± ٦/٢٨ سال صورت گرفت که علل مراجعه اين بيماران به بيمارستان، عبارت از نازايي اوليه (٧٠%)، نازايي ثانويه (٢٦%)، ديسمنوره (٧٧%)، ديسپاروني (٥/٤%) و دردهاي مزمن لگن (١٣%) بود.
از تمـامي بيـماران تحت لاپاروسـکوپي تشخيـصي (چـه آن هايي که نماي پريتونئال مثبت اندومتريوزيس را داشته و چه آن هايي که صفاق به ظاهر طبيعي داشتند) بيوپسي از مناطق مختلف پريتوئن برداشته شد. مناطق نمونه برداري در ٨٣% کلـدوساک خلـفي و فوسـا اوواري راست، ٧٧% فوسا اوواري چپ، ٢٧% ليگامان يوتروساکرال راست، ٢٠% تخمدان راست، ١٣% تخمدان چپ و٧% ليگامان يوتروساکرال چپ بودند.
نماي مشاهـده اي مشکوک به بيماري اندومتريوزيس شامل ضايعـات همـوراژيک ٧٩% ،ضايعـات پتشي ٧٤%، چسبنـدگي ٥٨%، رنگ زرد پريتوان ٤٢%، کيست ٢٦%، نماي پودر سوخته و رنگ قهوه اي پريتوان هرکدام ١١% بود.
از٣٠ نفر ، ١٩ نفر نماي پرتيونئال مشکوک به اندومتريوزيس داشتند، ٨٤% اين ضايعات درکلدوساک خلفي ، ٧٨% در فوسا اوواري راست، ٦٣% درفوسا اوواري چپ، ٣٢% درتخمدان راست، ٢٦% دريوتـروسـاکـرال راست، ٢١% درتخمدان چپ و ٥% در يوتروساکرال چپ قابل مشاهده بود.
از کل ١٩ مـورد مثبت تشخيـص داده شـده توسط روش مشاهده اي، ٨ مورد با روش هيستوپاتولوژي تأييد شد. در يک مورد نيـز علي رغـ م نمـاي مشاهده اي منفي، در بررسي هاي هيستوپاتولوژي، وجود بيماري اندومتريوزيس در وي تأييد گرديد (جدول١). مناطق مورد تأييد توسط هيستوپاتولوژي از نظر وجود بيماري شامل کلدوساک خلفي ٥٦% ، فوسا اوواري چپ ٣٣% ، فوسا اوواري راست ٢٢%، تخمـدان راست ٢٢% ويوتـروسـاکرال راست ٢٢% بود.
حسـاسيت و ويـژگي قدرت تشخيـصي روش مشاهـده اي به ترتيب ٨/٨٨% و ٥/٤٧% برآورد گرديد (جدول ١). نتايج با
آزمـون کاپا تست شـد که ضريب ه م خـواني بيـن دو روش مشاهـده اي و هيستوپاتولوژيک ٢٨/٠ و با ٠٥٧/٠ =P به صورت غيرمعني دار بود. در آزمون McNemar نيز برابر بودن روش مشاهده اي با روش هيستوپاتولوژيک رد شد
.(P < ٠/٠٠٦)
جدول ١ ‐ توزي ع بي ماران م شکوک به سندومتريوزيا بر اسا س نتايج رو ش م شاهده اي و هيستوپاتولوژي
جمع منفي مثبت هيستوپاتولوژي
روش مشاهده اي
١٩ ١١ ٨ مثبت
منفي ١ ١٠ ١١
جمع

٩

٢١

٣٠

جمع

٩

٢١

٣٠

بح ث
اين تحقيق نشان داد که روش مشاهده اي بررسي ضايعات اندومتريوتيک قدرت لازم در تشخيص اندومتريوزيس را ندارد. علي رغ م اين که قـدم اول و روش ترجيحي ابتدايي و ساده در تشخيص جراحي اندومتريوزيس، مشاهده ضايعات تيپيک موجود در صفاق واحشاء لگني توسط لاپاروسکوپي مي باشد، ليکن تشخيص نهايي اين بيماري بايستي توسط بررسي هاي هيستوپاتولوژي به اثبات برسد (٣‐١). تشخيص بيماري بر اساس مشاهده، نياز به يک جراح بسيـار ماهـر در تشخيـص ظواهر مختلف ضايعات اندومتريوتيک دارد، هرچنـد باز ه م ارتبـاط ضعيـفي بين تشخيص با روش مشاهـده اي در مقايسه با روش هيستولوژي
وجود دارد (٣).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید