پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۳, پي در پي ۵۷ ، صفحات ۲۵۳ تا ۲۵۸ تاريخ دريافت مقاله ۵/۱۰/۸۵
تاريخ پذيرش مقاله ٢٣/٢/٨٦ مرداد و شهريور ۱۳۸۶

بررسي فراواني بيماري هاي پوستي و عوام ل مرتب ط در آسايشگاه هاي سالمن دان تح ت پوشش سازمان بهزيستي شهر تهران در سال ١٣٨٤
دکتر فرهاد ملک زاد ، دکتر مح مد رحمتي رودسری *، دکتر الهيار طاهری۳

چکي ده
سابقه و ه دف: پيشرفت هاي ادامه دار در مراقبت هاي پزشكي و تغذيه طول عمر بشر را افزايش داده است و جمعيت سالمندان
را در كل جهان بيش تر كرده است. علي رغم افزايش جمعيت هاي مسن در خانه سالمندان ايران، تعداد كمي مطالعه درماتولوژيك در مورد آن ها وجود دارد و شيوع بيماري هاي پوستي در اين گروه نا مشخص است. لذا اين تحقيق به منظور تعيين فرواني بيماری های پوستي و عوامل مرتبط با آن انجام گرفت.
مواد و روش ها: اين تحقيق يک مطالعه توصيفی با طراحي مقطعي بود. ۲۵۰۰ سالمند ساکن در مراکز نگهداري سالمندان، ۴۵۶ نفر به صورت تصادفي انتخاب شده و توسط متخصصين پوست معاينه شدند. فراواني انواع بيماري هاي پوستي و عوامل مرتبط با آن ها توسط معاينه و در صورت لزوم بررسي آزمايشگاهي بررسي شدند و شيوع بيماري های پوستي در نمونه ها تعيين و ميزان واقعی در جامعه برآوردشده و نقش عوامل مرتبط با بروز آن، مورد قضاوت آماری قرار گرفت.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها: از ميان ۲۵۰۰ سالمند، تعداد ۴۵۶ نفر بررسي شدند. تعداد ۲۶۷ نفر (۶/۵۸%) از حداقل يك بيماري پوستي رنج مي بردند. شايع ترين بيماري پوستي يافت شده خشكي پوست بوده و در مرتبه بعدي سبوروئيك كراتوز دست و صورت و زخم بستر قرار داشتند. دو سالمند (۴/۰%) مبتلا به بازال سل کارسينوما بودند و يك بيمار (۲/۰%) مبتلا به ساركوم كاپوزي در اندام تحتاني بودند.
نتيجه گيري: به نظر مي رسد که بيماريهای پوستي از مشکلات مطرح در گروه سالمندان بوده و خشكي پوست، شايع ترين بيماري پوستي ساکنين آسايشگاه ها در اين گروه مي باشد كه نيازمند توجه بيش تر مسؤولين آسايشگاه جهت برآورده کردن نيازهاي درماتولوژيك آن ها مي باشد.
واژگان کلي دي: آسايشگاه سالمندان ، بيماري پوستي ، شيوع

مق دمه
پوست از سدهاي مؤثر در برابر تهاج م ميكروارگانيس م ها و طول عمر بشر افزايش يابد (۲و۳). بيماران مسن با طيف عوامل شيميايي و بيولوژيكي مي باشد و اختلال در اين سد كه وسيعي از مشكلات پوستي به كليني ك ها و اتاق هاي مشاوره به صورت بيماري هاي مختلف پوستي تظاهر پيدا مي كند پوست مراجعه مي كنند كه تنها تعداد كمي از آنها ك م و بيش
مي تواند باعث درگيري فرد با ميكروارگانيس م هاي مختلف و در نتيجه ابتلا به بيماري هاي گوناگون گردد (١). دموگرافي اکثريت جوامع در حال تغيير است. استانداردهاي بالاتر مسكن، بهداشت و تغذيه همراه با بهبود سرويس هاي مراقبت بهداشتي جهت سن بالا اختصاصي هستند و اكثريت آن ها همان اختلالات پوستي معمولي هستند كه تظاهر كلينيكي، عواقب فيزيكال و رواني و اداره آنها ممكن است توسط سن بيمار تغيير كند (۲).
باعث شده است كه به خصوص طي دهه اخير ميانگين به صورت بالقوه بيماري هاي پوستي نظير ملانوم بدخي م و
۲۵۴ماهنامه
لنفوم هاي T سل پوستي به صورت خطرناكي بروز افزايش يابنده اي در افراد پير دارند. به علاوه بيماري هاي پوستي كه به ندرت تهديد كننده حيات هستند اما روي كيفيت زندگي اثر دارند، به صورت مكرر در گروه سني بالا رخ مي دهند، نظير اولسرهايي كه التيام نمي يابند، درماتوفيتوزيس، درماتيت سبورئي ك، هرپس زوستر، خشكي پوست و خارش (٥‐٣).
اما واضح و روشن است كه مشكلات پوستي در مردم مسن شايع است. اين واقعيت را مي توان بر اساس مطالعات انجام شده در آمريکا، اروپا و تايوان که به ترتيب شيوع ۴۰% ، ۷۵% و ۵۰% را گزارش کرده بودند (۲و۶) دريافت کرد. در مطالعه اي كه در استراليا انجام شد، با افرايش سن شيوع چري آنژيوما بيش تر شده بود ولي شيوع كل انواع زگيل ها ك م شده بود (٧). مطالعه اي توصيفي‐ مقطعي توسط حبيب انصارين و همكارانش در سال ۱۳۷۹ هجري شمسي در آسايشگاه كهريز ك تهران انجام شد. در اين مطالعه از ۷۳۴ سالمند مورد مطالعه، جمعاﹰ ۱۶۱ نفر دچار خارش بودند. شايع ترين علت خارش در هر دو جنس خشكي پوست يا خارش پيري (گزروزيس) بود. شايع ترين بيماري سيستمي ك همراه با خارش در گروه مورد مطالعه ديابت قندي بود (۸). با توجه به عدم اطلاع از وضعيت اين مشکل در ايران و برای اولين بار، اين تحقيق به منظور تعيين فراواني بيماري هاي پوستي، با بررسي باليني و عوامل مرتبط با آن در آسايشگاه های سالمندان تحت پوشش سازمان بهزيستِيِ شهر تهران در سال ۱۳۸۴ انجام پذيرفت.
مواد و روشها
اين مطالعه با طراحی مقطعي انجام گرفت. با احتمال آلودگي ۵۰% و سطح اطمينان ۹۵% و خطاي ۵/۴%، تعداد نمونه ۴۷۰ نفر برآورد گرديد. اين تعداد از ۲۵۰۰ سالمند مقي م آسايشگاه هاي سالمندان شهر تهران به صورت تصادفي انتخاب و مورد بررسي قرار گرفتند. بعد از استقرار تيم تحقيق شامل يک متخصص پوست، دستيار پوست و همراه طرح در اتاق مناسب در آسايشگاه، افراد فوق به صورت انفرادي تحت معاينه پزشکي (از نظر وجود بيماري پوستي) قرار گرفته و نوع بيماری، نام آسايشگاه، سن، جنس، طول مدت اقامت، سطح سواد و نوع داروي مصرفی آنها بررسي و در فرم اطلاعاتي طرح ثبت گرديد. در صورت وجود ضايعه مشکوک كه نياز به مطالعه پاراكليني ك می داشت، نمونه برداري انجام گرفته و نمونه جهت بررسی به آزمايشگاه ارسال می شد.
داده های فرم اطلاعاتي، طبقه بندی و استخراج شده و با آماره توصيفي ارائه گرديد. شيوع بيماری های پوستي در نمونه ها تعيين و ميزان واقعی آن با ضريب اطمينان (Confidence Interval) برابر ٩٥% در جامعه برآورد شد و نقش عوامل مربوطه با آماره Chi-square و يا t-test مورد قضاوت آماری قرار گرفت.
يافته ها
در اين تحقيق از کل ٢٥٠٠ سالمند مقي م در٣٠ آسايشگاه خانه سالمندان، جهت ٤٥٦ نفر ساكن در ١٢ خانه سالمندان شهر تهران تكميل پرسشنامه و معاينه فيزيكي كامل انجام شد. اين افراد شامل ٣٠٤ (٧/٦٦%) زن و ١٤٧ (٣/٣٣%) مرد بودند. دامنه سني افراد ١٠٧‐٢٩ سال بود (٩/١١±٥/٧٦). طول مدت اقامت آن ها در خانه سالمندان ٧/٢٠±٦/١، از ١ تا ١٨٠ ماه متغير بود. ٢١١ نفر (٣/٤٦%) قادر به حركت بودند. سطح سواد در ٥/٢٣% افراد به علت فراموشي نامشخص بود. تعداد ٩٥ نفر (١/٢١%) به علت تنهايي و تعداد ٣٥٦ نفر (٩/٧٨%) به علت عدم امکان نگهداری در منزل، در آسايشگاه مقي م بودند. ضمناﹰ ٥ نفر علت اقامت را اعلام نکردند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

تعداد افراد مورد بررسي بر اساس خانه سالمندان مورد مطالعه در جدول١ ارائه گرديده که نشان مي دهد بيش ترين آن ها به تعـداد ٦٥ نفـر (٣/١٤%) در آسايشـگاه
نيکان و ک م ترين آن ها به تعداد ١٠ نفر (٢/٢%) در آسايشگاه دادخواه اقامت داشتند.
جدول١ ‐ فراواني سال مندان مورد بررسی برحسب نا م آسايشگاه

ن مودار ١ ‐ توزي ع سال مندان آسايشگاه ها بر ح س ب نوع داروی مصرفی

شماره۳، پي در پي ۵۷ , مرداد و شهريور۱۳۸۶ دکترفرهاد ملک زاد و همکاران / ٢٥٥

-778672582879 از ٤٥٦ نفر مورد بررسي، ٧ نفر (٥/١%) سابقه قبلي از بيماري پوستي را ذكر مي كردند. ٥٦ نفرچنين سابقه اي نداشتند، در ٣٩٣ نفر وجود چنين سابقه اي مشخص نشد، ٣ نفر سابقه فاميلي بيماري پوستي ذكر مي كردند، ٥٨ نفر چنين سابقه اي نداشتند و در ٣٩٥ نفر وجود چنين سابقه اي مشخص نشد. تعداد ٤٢٣ نفر (٨/٩٢%) سابقه مصرف دارو را ذكر مي كردند. در نمودار ١ توزيع افراد مورد مطالعه بر اساس نوع داروي مصرفي ارائه گرديده که نشان می دهد ٤٦% سالمندان داروهای گروه بنزوديازپين ها را مصرف مي کردند. داروی بعدی ضد افسردگي ها بودند که در ٤٥% سالمندان مصرف مي شدند.
٧٠ نفر (٤/١٥%) اعتياد به مصرف سيگار را ذكر مي كردند.
٣٨٨ نفر (١/٨٥%) داراي حداقل ي ك بيماري زمينه اي بودند. توزيع افراد مورد بررسي از نظر نوع بيماري در جدول ٢ ارائه گرديده و نشان می دهد که شايع ترين بيماری آنان افزايش فشار خون در ٢٥% و بعد از آن بيماري الزايمر در
٢٣% بود.
۲۵۶ماهنامه
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

تعداد ٢٦٧ نفر مبتلا به بيماري های پوستي بودند که شيوع ٦/٥٨% را نشان می داد. با توجه به اين شيوع در نمونه های مورد بررسي، ميزان واقعي بيماری های پوستي را در سالمندان آسايشگاه ها، با احتمال ٩٥ درصد، از حداقل ٥٤% تا حداکثر ٦٣% برآورد مي گردد (٦٣‐٥٤ = CI). نوع بيماري پوستي تشخيص داده شده در افراد فوق در جدول ٣ ارائه گرديده که نشان مي دهد که شايع ترين بيماري پوستي مشاهده شده در آنان، خشکي پوست (در ٢٨% سالمندان) و پس از آن سبورئيک کراتوزيس (در ١٤% سالمندان) بود.
بح ث
تحقيق حاضر نشان دادکه ۶/۵۸ % سالمندان مورد بررسي از حداقل ي ك بيماري پوستي رنج مي بردند. اين درصد نسبت به مطالعه انجام شده در ي ك خانه سالمندان در دانمار ك كه ميزان ۴/۷۷% را ذكر كرده بود (۹)، ك م تر و نسبت به مطالعات انجام شده در آمريكا كه روي بيست هزار شهروند غير صنعتي آمريكايي انجام شده و ميزان ۴۰% درصدی بيماري پوستي را در افراد بين ۶۵ تا ۷۴ سال گزارش كرده بودند، بيش تر است (۲) ولي با مطالعه انجام شده در تايوان كه ميزان ۳/۵۸% را ذكر كرده بودند، در
جدول ٢ ‐ توزي ع سال مندان آساي شگاه های تهران ي ك محدوده قرار دارد. مطالعات ديگر در كشورهاي تايلند و
بر حسب نوع بي ماري
درصد نام بيماري سيستميك
٢٥ افزايش فشار خون
٢٣ آلزايمر
١٥ سابقه سكته مغزي
١٥ مرض قند
٩ استئوپورزيس
٨ افسردگي
٨ بيماري ايسكمي ك قلب
٦ هيپركلسترولمي
٤ اسكيزوفرنيا
٤ رواني
دانمار ك ميزان ۹/۳۸% و ۹/۲۸% را ذكر كرده بودند (۶) که به نظر مي رسد ميزان بيماري پوستي در جامعه مورد بررسی ما بالا بوده که جاي نگراني دارد.
در مطالعه ما خشكي پوست در ۲۸% سالمندان ساكن آسايشگاه وجود داشت كه نسبت به مطالعه مشابه كه توسط دكتر حبيب انصارين انجام شده بود و درصد خشكي پوست را ۸/۱۰% گزارش كرده بودند، ميزان بالاتري دارد (۸).
مطالعه ما در فصل زمستان انجام شد و مطالعه دكتر انصارين در ۶ ماهه اول سال انجام شده است. اين تفاوت فصلي تا حدودي مي تواند توجيه گر ميزان درصد خشكي بالاتر در مطالعه ما باشد. مطالعه ما با حضور فعال استاد راهنما در جدول٣ ‐ توزي ع سال مندان بر حسب آساي شگاه های تهران بر
درصد نوع بيماري پوستي
٢٨ خشكي پوست
١٤ سبورييك كراتوزيس روي دست
١٣ سبورييك كراتوزيس روي صورت
٧ زخم بستر
٥ چري آنژيوما
٣ اكتينيك كراتوزيس روي دستها
٢ اكتينيك كراتوزيس روي صورت
حسب نوع بيماري پوستي تمام بازديدهاي خانه هاي سالمندان انجام شده و همين امر باعث افزايش دقت در كشف بيماري ها مي شده است كه خود مي تواند توجيه گر علت بيش تر بودن خشكي پوست باشد.
در مطالعه ما خشكي پوست و سبوروئي ك كراتوز دست و صورت شايع ترين مشكلات پوستي موجود در ساكنين آسايشگاه سالمندان بود. اين يافته با يافته هاي مطالعه Smith و همکاران (۶) تفاوت دارد. در مطالعه Smith
كه در کشور تايوان و در ميـان ساكنيـن آسايشگاه سالمندان

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

شماره۳، پي در پي ۵۷ , مرداد و شهريور۱۳۸۶ دکترفرهاد ملک زاد و همکاران / ٢٥٧

ي ك مورد (۲/۰%) ساركوم كاپوزي را در افراد مورد بررسي يافتي م كه نسبت به ميزان۴/۴ درصدي شرح داده شده توسط Beauregardو همکاران (۱۰) ك م تر بود. Cho و همكارانش (۱۳) نيز ميـزان بروز بازال سل کارسينوما را در
ميـان كره اي هاي حضور يافتـه در دپارتمان درماتولوژي ك م تر و در حد ۷/۰% گزارش كرده بودند. همچنيـن در مطالعهSmith ميزان بازال سل کارسينوما در حدود ۳/۰ درصد گزارش شده كه با مطالعـه ما تقريباﹰ يكسان است (۶).
نتيجه گيري
مطالعه ما از اين عقيده حمايت مي كند كه بيماري هاي پوستي ي ك عاقبت شايع و غير قابل اجتناب افزايش سن مي باشد. مواجهه طولاني مدت با آفتاب همراه با تغييرات داخلي در ساختمان هاي پوست، افراد مسن را به طيف وسيعي از بيماري هاي پوستي مستعد مي كند، كه بسياري از اين ها در مطالعه ما مشاهده شد. علي رغ م اندازه ي نسبتاﹰ كوچ ك و محدوديت جغرافيايي اين مطالعه، ما نشان دادي م كه بيماري پوستي در ميان افراد مقي م در خانه سالمندان در تهران شايع است. انجام شده بود، شايع ترين بيماري پوستي عفونت قارچي بود كه ۶/۶۱% كل افراد را درگير كرده بود. خشكي پوست دومين بيماري شايع بود كه ۳/۵۸% افراد را درگير كرده بود. درماتيت و گال به ترتيب با ۳/۷% و ۳/۳% در رتبه هاي بعدي قرار داشتند.
موردهاي متفاوتي از عفونت قارچي در مطالعات ديگر قيد شده است. اخيراﹰ Siragusa و همكارانش (۹) قارچ پا را در ۵/۱۰% افراد مسن يافت نموده اند. در مطالعه اي ديگر Beauregard و همکاران (۱۰) قارچ پا را در ۵/۱۷% افراد پير با زندگي غير صنعتي گزارش كردند (۱۰). در مطالعه ما عفونت درماتوفيتوزيس مشاهده نشد كه با يافته هاي ديگر مطالعات تفاوت اساسي دارد.
در مطالعه ما بر خلاف مطالعات متعد پيشين (۱۱و۱۲) هيچ موردي از گال يافت نشد. اين در حالي است که در مطالعه انجام شده در تايوان گال با ميزان شيوع ۳/۳ درصدي چهارمين درماتوز شايع در ميان سالمندان بود (۶).
با توجه به وجود پزش ك در مؤسسات مورد مطالعه ما و غربالگري منظ م افراد سالمند از نظر بيماري هاي عفوني اين تفاوت تا حدودي قابل توجيه است.
ما تنها ۲ مـورد (۴/۰%) مبتـلا به بازال سل کارسيـنوما و

REFERENCES

.1 Robinsons JK, Wintroub BU, Arndt KA, LeBoit PE. Seminars in Cutaneous Medicine and surgery. USA: W.B Sunders company.1996; P:46-47.
.2 Graham-Brown RAC. The age of the men and their dermatoses. in: Burns T, Breatnach TS, Cox N, Griffiths C, editors. Rook’s text book of Dermatology. 7th ed. UK: Blackwell. 2004; P:70.21-70.28.
.3 Kleinsmith DM, Perricone NV. Common skin problems in the elderly. Clin Geriatr Med 1989;5(1):189-211.
.4 Kurban RS, Kurban AK. Common skin disorders of aging: diagnosis and treatment. Geriatrics 1993;48:30-42.
.5 Bolognia JL. Dermatologic and cosmetic concerns of the older woman. Clin Geriatr Med 1993;9(1):209-29.
۲۵۸ماهنامه
.6 Smith DR, Sheu HM, Hsieh Fs, Lee YL, Chang SJ, Guo YL. Prevalence of skin disease among nursing home patients in southern Taiwan. Int J Dermatol 2002;41(11):754-9.
.7 Plunkett A, Merlin K ,Gill D ,Zuo Y, Jolly D, Marks R. The frequency of common nonmalignant skin conditions in adults in central Victoria, Australia. Int J Dermatol 1999;38(12):901-8.
٨. انصارين حبيب، معين سعيد عباسي. بررسي فراوارني بيماري هاي پوستي خارشدار در سالمندان آسايشگاه كهريز ك تهران در ۶ ماهه نخست سال ۱۳۷۹، فصلنامه بيماري هاي پوست، سال پنجم، شماره١ پاييز ١٣٨٠، صفحات ۳۴ تا ۳۸.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.9 Siragusa M, Schepis C, Palazzo R, Fabrizi G, Guarneri B, Del Gracco S, et al. Skin pathology findings in a cohort of 1500 adult and elderly subjects Int J Dermatol 1999;38(5):361-6.
.01 Beauregard S, Gilchrest BA. A survey of skin problems and skin care regimens in the elderly. Arch Dermatol 1987;123(12):1638-43.
.11 Holness DL, DeKoven JG, Nethercott JR. Scabies in chronic health care institutions. Arch Dermatol 1992 ;128(9):1257-60.
.21 Burns DA. An outbreak of scabies in a residential home. Br J Dermatol 1987;117(3):359-61.
.31 Cho S, Kim MH, Whang KK, Hahm JH. Clinical and histopathological characteristics of basal cell carcinoma in Korean patients. J Dermatol 1999;26(8):494-51.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید