پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۳, پي در پي ۵۷ ، صفحات ۱۷۷ تا ۱۸۴ تاريخ دريافت مقاله ۲۴/۷/۸۵
تاريخ پذيرش مقاله ١٥/١٠/٨٥ مرداد و شهريور ۱۳۸۶

بررسي تأثير مناستي ل بر ش دت ديسمنوره اوليه
نورال سادات كري مان *، فاط مه زارعي ، دكتر ح ميد فراز مجاب ، دکتر ح ميدعلوي مجد، محبوبه اح مدي، دكتر لطيف گچكار

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به شيوع و اهميت ديسمنوره در زنان و دختران و اثرات آن بر کيفيت زندگي اجتماعي و فردي آنان، اقبال عمومي جهت استفاده از درمان هاي تکميلي، جايگزين و گياهي و محدود و جديد بودن درمان هاي موضعي، اين مطالعه با هدف تعيين تأثير مناستيل بر شدت ديسمنوره اوليه دانشجويان ساکن خوابگاه دانشگاه هاي شهرساوه درسال ۱۳۸۴ انجام گرفت.
مواد و روش ها: تحقيق به روش کارآزمايي باليني و دو سو کور بر روي ۷۲ دختر مبتلا به ديسمنوره اوليه در محدوده سني
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

١٨ تا ۲۶ سال و مجرد داراي شرايط لازم جهت ورود به مطالعه انجام گرفت. ابتدا فرم شماره ١ در طي يك سيكل قاعدگي توسط اين افراد تكميل شد که علاوه بر پاسخ به سؤالات دموگرافيك و ورزش و عوامل استرسزا و استفاده از مسكن، شدت درد خود را در اولين سيكل قاعدگي برروي نمودار سنجش درد علامت زدند، سپس افرادي كه درد خفيف داشتند (درجه ٠ تا ٣) از مطالعه حذف و بقيه در دو گروه متوسط (درجه ٤ تا ٧) و شديد (درجه ٨ تا ١٠) قرار گرفتند. با درنظر گرفتن ميزان شدت درد قاعدگي، افراد به طور تصادفي بر اساس ليست اسامي، در دو گروه دارو و دارونما قرر گرفتند. گروه دارو، يك ويال لوسيون موضعي مناستيل و گروه دارونما يك ويال مشابه ويال مناستيل دريافت نمودند تا در دو روز اول قاعدگي روزانه حداکثر سه دوز به مدت دو سيکل قاعدگي استفاده نمايند. سپس اطلاعات افراد در اين دو سيکل در پرسشنامه شماره ۲ تکميل گرديد و در صورت نياز به مسكن، نوع و تعداد مسكن مصرف شده نيز ثبت شد. شدت درد قاعدگي و علايم همراه و تغيير وضعيت ديسمنوره و علايم همراه در داخل گروه ها با آمارهFreedman و در بين گروه ها با آماره Mann-Whitney مورد قضاوت آماري قرار گرفت.
يافته ها: در ارزيابي نمونه هاي مورد مطالعه از نظر سن، قد، وزن، وضعيت نظم قاعدگي، سطح تحصيلات و اشتغال پدر و مادر، رشته هاي تحصيلي و ورزش، اختلاف آماري معني دار بين دو گروه مشاهده نشد. اگر چه شدت درد و علايم همراه قاعدگي با مصرف دارو در هر دو گروه کاهش يافت، اختلاف تغييرات شدت درد و علايم بين دو گروه به لحاظ آماري معنا دار بود (٠٠٠١/٠P <). مصرف مسكن و ميزان خونريزي قاعدگي نيز بعد از درمان كاهش يافت و عوارض جانبي جدي نيز با مصرف مناستيل مشاهده نگرديد.
نتيجه گيري: مصرف مناستيل سبب كاهش ديسمنوره اوليه ميشود. بررسي تأثيربلند مدت مناستيل به مدت ٦ ماه توصيه مي شود
واژگان کلي دي: ديسمنوره اوليه ، مناستيل ، خونريزي قاعدگي ، شدت درد

مق دمه
از ديدگاه باليني ديسمنوره را غالباﹰ به دو گروه وسيع اوليه بدون حضور بيماري پاتولوژيک لگني، ه م زمان با شـروع و ثانويه تقسيم مي کنند. ديسمنوره اوليه يا قاعدگي دردناک قاعـدگي يا چنـد سـاعت قبـل از خـونريزي قاعدگي شروع و
۱۷۸
٤٨ تا ٧٢ ساعت به طول مي انجامد. درد در قسمت تحتاني شك م و پايين كمر و قسمت فوقاني ران مي باشد كه حتي مي تواند سبب مشكلات گوارشي و خستگي نيز شود (۱و۲).
ديسمنوره اوليه در بيش از %۹۰ از بالغين در سيکل هاي همراه با تخمک گذاري شايع است. تقريباﹰ ٧٥% از زنان آن را تجربه کرده اند (۳). سالاري در سال ١٣٧٢ در مطالعه روي دختران دانش آموز شهر مشهد شيوع آن را ٧٤% و Berek نيز در بين زناني كه قاعده مي شوند ٥% گزارش كرده اند (۴و۵). در يک نمونه تصادفي از زنان ۱۹ ساله شهر گوتنبرگ در سوئد،۷۲% ديسمنوره گزارش شده است که ۱۵% از ديسمنوره ها فعاليت روزانه را محدود کرده و توسط آنالژزيک ها بهبود نيافتند، ۸% داراي غيبت از مدرسه يا محيط کار بوده و ۲/۳۸% نيز به طور منظ م از درمان طبيعي استفاده نمودند (۶).
ديسمنوره به عنوان ي ك اختلال در سلامتي شخصي و اجتماعي مي باشد و در آمريكا غيبت از كار به علت
ديسمنوره ٦٠٠ ميليون ساعت كاري و ٢ ميليون دلار زيان هاي اقتصادي در پي داشته است (۷). تنها ٤ ميليون ملاقات در مطب هاي خصوصي يا سالانه ٥/١% از كل بيماري هاي زنان به اين خاطر اختلالات قاعدگي مي باشد و اين اختلال در زنان جوان شايع تر است (٨و٩).
در برخورد با ديسمنوره اوليه روش هاي متعدد درمان دارويي مثل قرص هاي ضدبارداري خوراكي، مهاركننده هاي ساخت پروستاگلاندين نظير اسيد پروپيوني ك و فنامات ها مورد استفاده قرار مي گيرد (۴) که علاوه بر اثرات سودمند داراي اثرات جانبي نظيرتاري ديد، سردرد، گيجي و مشكلات گوارشي مي باشند (۶).
امروزه استقبال عمومي در درمان ديسمنوره به گياه درماني و درمان هاي تکميلي و جايگزين شامل استفاده از گياهاني مثل هميشه بهار، رازيانه، نعناع، بابونه، زنجبيل، مرزنجوش و ريشه خش ك شده هويچ، كل م و شغل م متوجه شده است (۴و۱۰). در اين ميان لوسيون مناستيل (Menastil) حاوي روغن كالاندولا (نام علمي گل هميشه بهار) و روغن نعناع، از درمان هاي جديد و مورد بررسي در ديسمنوره مي باشد که به لحاظ عوارض بسيار ناچيز و روش استفاده آسان مورد توجه واقع شده است (۱۳‐۱۱). کالاندولا يا گل هميشه بهار نخستين بار در سال ١٥٥٤ ميلادي توسط Mathiol مطرح شد (١٤) که روغن آن به طريق عصاره گيري به كم ك مونوكسيد كربن از گلبرگ هاي اين گل به دست مي آيد (۱۵). در مورد تأثير کالاندولا بر ضايعات پوستي، يرقان، قطع قاعدگي، ضعف ناشي از مالاريا و اثر ضماد نعنا مطالعات متعددي موجود است که در کتب گياه شناسي به آن ها اشاره شده است (۱۸‐۱۶) و يک مطالعه نيز در مورد تأثير موضعي اين دارو موجود است (۱۱). با توجه به شيوع ديسمنوره و عوارض ناشي از آن، عوارض درمان هاي موجود و جديد بودن موضوع تأثير داروهاي گياهي موضعي جهت درمان ديسمنوره، اين مطالعه با هدف تعيين تأثير لوسيون موضعي مناستيل بر شدت ديسمنوره اوليه انجام شد.
مواد و روش ها
پژوهش به روش كارآزمايي باليني با كنترل پلاسبو و دو سوکور بر روي ٧٢ دانشجوي دختر مجرد ساكن خوابگاه دانشگاه هاي شهر ساوه در سال ۴١٣٨ انجام گرديد. در ابتدا کليه دانشجويان مبتلا به ديسمنوره اوليه داراي تمايل به شركت در مطالعه، پرسشنامه شماره١ (که اعتماد پرسشنامه از طريق اعتبار محتوا و با استفاده از آزمون مجدد و ضريب همبستگي آلفا کرونباخ تأمين شده بود و شامل خصوصيات سن، BMI، سطح تحصيلات و شغل پدر و مادر، انجام ورزش، وجود عامل استرس زا درسه ماهه اخير، تعداد مسکن مصرف شده در حين ديسمنوره و نمودار شدت درد بود) را پرکردند. كساني كه يكي از فاكتورهاي حذف كننده
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مانند ابتـلا به بيـماري خاص، سابقه بيـماري التـهابي لگن يا
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مرداد
توده هاي لگني، اجبار به مصرف دارو و وجود علايمي مانند سوزش و خارش و ترشح غيرطبيعي، سيكل هاي قاعدگي نامنظ م و سابقه آلرژي به گياهان خانواده كاسني را داشتند از مطالعه خارج شدند. افراد باقي مانده پس از دريافت اطلاعات لازم از درمان دارويي و تكميل فرم رضايت نامه وارد مطالعه شدند. سپس به اين افراد آموزش هاي لازم براي ثبت شدت درد در طول سيكل و نحوه علامت گذاري روي خط كش داده شده و ٢ نسخه پرسشنامه شماره ٢ در اختيار آنان قرار داده شد تا طي دو سيكل درمان، در هر سيكل قاعدگي آن را تكميل كنند. که اين علامت ها با استفاده از مقياس آنالوگ بصري و مقياس چندبعدي گفتاري (١٩) اندازه گيري شد. نمونه هايي که بر اساس خط کش درد، امتياز صفر تا ٤ گرفتند (ديسمنوره خفيف) از مطالعه حذف شدند و افراد داراي امتياز ٤ تا ٧ ديسمنوره متوسط و افراد داراي امتياز بين ٧ تا ١٠ به عنوان ديسمنوره شديد در نظر گرفته شدند.
افرادي با شدت درد متوسط و شديد به تعداد مساوي و با انتساب تصادفي به دو گروه دارو و دارونما تقسي م شدند. نمونه هاي گروه دارونما ي ك ويال با كدA (ويال ه م شکل و اندازه مناستيل محتوي روغن بچه جانسون واسانس نعناء با نام علمي منتا هيبريدا ساخته شده در دانشکده داروسازي شهيدبهشتي) و گروه دارو، نيز ي ك ويال با كدB (مناستيل ي ك ويال با وزن ٥/٣ گرم حاوي كالاندولا و روغن نعناء ساخت کارخانه Clear Ellen کانادا و به صورت لوسيون موضعي) دريافت نمودندکه مجريان طرح و افراد مورد مطالعه از کد ها اطلاع نداشتند. قبل از استفاده از دارو جهت تعيين حساسيت، دارو روي پوست دست اين افراد تست شده و موارد داراي حساسيت از مطالعه خارج شدند. دارو به صورت لوسيون موضعي در قسمت بالاي عانه محل حداكثر درد به صورت دايره وار از نقطه مركز به اندازه كف دست، در روز اول قاعدگي يا ه م زمان با احساس شروع درد استفاده شد.
چنان چه ديسمنوره بعد ازگذشت ١٥ تا٢٠ دقيقه بهبود نمي يافت، اين افراد مي توانستند مجدداﹰ از دارو استفاده نمايند که دفعات مصرف دارو نيز ثبت مي شد و در صورت نياز روز دوم نيز دارو را به همين نحو مصرف نمودند. اگر درد افراد بعد از مصرف داروي مورد پژوهش تسکين نمي يافت، مي توانستند مسکن استفاده نمايند. در اين موارد نيز ساعت مصرف مسکن و ميزان شدت درد روي خط کش درد قبل و بعد از مصرف مسکن در پرسشنامه ثبت مي شد. در ضمن نوع دارو، ميزان دارو يا هر اقدامي را که جهت تسکين درد انجام مي دادند در پرسشنامه ثبت مي شد. در نهايت افرادي که دارو را نامرتب مصرف مي نمودند نيز از مطالعه خارج شدند. به اين شکل در اولين قاعدگي و نيز در قاعدگي بعدي وضعيت ديسمنوره توسط دومين و سومين پرسشنامه تعيين و ثبت گرديد. ضمناﹰ وضعيت ورزش، عوامل استرس زا، مصرف مسكن، نوع مسكن مصرفي و ميزان بروز بيماري خاص در طول مصرف دارو، تغييرات درد، مصرف مرتب دارو، عوارض جانبي احتمالي حين مصرف دارو، ميزان پذيرش دارو توسط فرد و تمايل وي به مصرف مجدد دارو بررسي و نتايج حاصله توسط افراد وارد مطالعه شده ثبت گرديد.
در پايان داده هاي پرسشنامه هاي تحقيق طبقه بندي و استخراج شد. جهت تجزيه و تحليل داده ها، از نرم افزار SPSS 10 استفاده و تغييرات علاي م در داخل گروه ها با آماره Freedman ،Paired T-test ،Wilcoxon و در بين گروه ها با آماره Mann-Whitney U مورد قضاوت آماري قرار گرفت و ٠٥/٠ < P معني دار تلقي شد.
يافته ها
در اين مطالعه ۷۲ دانشجوي دختر مجرد ساكن در خوابگاه دانشگاه هاي شهر ساوه (آزاد، پيام نور و پرستاري) مورد مطالعه قرار گرفتند که۵۰ % نمونه ها از دانشگاه آزاد اسلامي ، ۲۵ % از دانشگاه پيام نور و ۲۵ % از دانشكده پرسـتاري وابسته به دانشگاه علوم پزشكي ارا ك بودند. در اين
۱۸۰
درد ( خفيــف ، متوســط و شــديد) در دو گــروه دارونمــا و مناستيل به تفكي ك قبل از درمان، سـيكل اول و دوم بعـد ازدرم ان ن شان داده شــده اس ت. در ارزيــابي دوره اول و دوم
درمان و پـيش از آن از نظـر تغييـرات شـدت درد در داخـل گروه ها با آماره فريدمن و در بين گروه ها با آماره من ويتني مورد قضا وت آماري قرار گرفت که تغييرات شـدت درد بـيندو گروه با ۰۰۱/۰< P به لحاظ آمـاري معنـادار بـود، بـدينترتيب که کاهش شدت درد در گـروه مناسـتيل بـيش تـر ازگروه دارونما بود. پژوهش نمونـه هـاي مـورد مطالعـه از نظـر سـن، قـد، وزن،
وضعيت نظ م قاعدگي، سطح تحصيلات و اشتغال پدر و مادر، رشته هـاي تحـصيلي و ورزش بررسـي گرديدنـد و اخـتلافآماري م عني دار بين دو گروه مشاهده نشد (جدول شماره ۱).
اين افراد در محدوده سني ۱۸ تا ۲۶ سـال بودنـد هرچندکـهازنظر سني بيش ترين فراوانـي سـني (۵۰%) در گـروه سـني
۲۰‐۱۸ سال قرار داشتند. تعداد مـسکن مـصرف شـده طـي روزهــاي قاعــدگي در گــروه دارونمــا ۲/۰± ۶/۱ و در گــروه مناستيل ۳/۰± ۳/۲ و تا حداکثر ۶ قرص در روز بود.
در جدول۲ نيز توزيع فراواني دانشجويان بر حسب شدت
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

جدول ١ ‐ توزي ع فراواني دانشجويان مبتلا به ديسمنوره اوليه بر ح س ب مت غيير هاي ه م سان شده در گروه دارون ما و مناستيل
مقدار مناستيل دارونما متغيير هاي همسان شده
P = ٠/۱ ٢١/٠٦ ± ٢/٣ ٢١/٨٥ ±١/٩ سن دانشجويان
P =٠/۱ ٢١/٠٧ ± ٢/٦ ٢٢/٠٩ ± ٢/٥ معيار توده بدني دانشجويان
P = ٠/۲ ١٤/٢ ± ١/٣ ١٣/٩± ١/٢ سن منارک دانشجويان
P = ٠/۱ ١٥/٦ ± ٢/١ ١٥/٥ ± ٢/١ سن شروع قاعدگي دردناک
P = ٠/١ ٣/٣٣ ( پرستاري ) ٢/٢٢ درصد پرستاري گروه آموزشي
P = ٠/٧ ٩/٨٨% خانه دار ١/٨٦% خانه دار وضعيت اشتغال مادر دانشجويان
P = ٠/۸ ٥/٢٦% کارمند ٣/٣٣% کارمند وضعيت اشتغال پدر دانشجويان
P = ٠/٧ ٢/٤٧% متوسطه‐ديپل م ٤/٥١% متوسطه‐ديپل م سطح تحصيلات مادر دانشجويان
P = ٠/۳ ٠/٥٠% متوسطه‐ديپل م ١/٥٧% متوسطه‐ديپلم سطح تحصيلات پدر دانشجويان
P = ٠/٠٦ ٨/٦٣% (٣‐١) عدد ٤/٦٩% (٣‐١) عدد تعداد مسکن مصرف شده قبل از مصرف
P = ٠/۴ ٩/٥٢% ندرتا ورزش مي کنند ١/٤٧ ندرتا ورزش مي کنند نحوه ورزش قبل از درمان

جدول ٢ ‐ توزي ع فراواني دان شجويان مبتلا به دي س منوره اوليه بر ح س ب شدت درد،گروه و مراح ل درماني، خوابگاه دان شگاهي شهر ساوه ۱۳۸۴

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:13 +0330 on Wednesday January 10th 2018

مرداد
تغييرات شدت درد بر اساس اظهار نمونه ها در نمودار ۱ نشان داده شده است. ۶/۸۰ درصد افراد در گروه مناستيل اظهارنمودند که شدت درد آنها بسسيار کمتر شده، درحالي که ۴/۵۸ درصد گروه دارونما هيچ تغييري را در شدت درد خويش اعلام نکردند. آزمون من ويتني نيز اختلاف معني دار آماري بين دو گروه دارو نما و مناستيل نشان داد
.(P =٠/٠٠١)
215646113644٠
٢
/
٢٢
۴
/
۵٨

١
/
١١

٣
/
٨
۶
/
٨٠
٠
/
١٣

۶
/
۵

٠

٠
٠
١٠
٢٠
٣٠
۴٠
۵٠
۶٠
٧٠
٨٠
٩٠

دارونما

ناستيل
م

٠

٢



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید