پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۲, پي در پي ۵۶ ، صفحات ۱۳۵ تا ۱۴۰ تاريخ دريافت مقاله ٨/٦/٨٥
تاريخ پذيرش مقاله ٧/٣/٨٦ خرداد و تير ۱۳۸۶

بررسي رابطه تنگي فک بالا با ميزان شنوايي انتقالي
۵ ۴ ۳ ۲ * ۱
دکتر عبدالرضا ج ميليان ، دکتر علي اص غر پيوندي ، دکتر الها م مرادي ، دکتر مه سا جواهري ، دکتر ميترا تولي ت

چکي ده
سابقه وه دف : با توجه به شيوع و اهميت ناشنوايي انتقالي و اهميت علت آن و وجود گزارشات متناقص در رابطه با نقش تنگـي فک بالا بر ميزان شنوايي و به منظور بررسي رابطه تنگي فک بالا با شنوايي انتقالي اين تحقيق بر روي مـراجعين بـه بيمارسـتان خاتم الانبياء تهران در سال ١٣٨٤ انجام گرفت.
مواد و روش ها: اين تحقيق به روش case-control انجام گرفت. در اين تحقيق ١٢٠ بيمار ٧ تا ٤٠ ساله بررسي گرديدند.
٦٠ بيمارداراي شنوايي نرمال (آستانه شنوايي زير١٥ دسي بل ) به عنوان گروه شاهد و٦٠ بيمار داراي كاهش شنوايي ( آستانه شنوايي بالاتراز ١٥ دسي بل) که با دستگاه اديومتر ديجيتال بررسي شدند به عنوان گروه مورد، در نظر گرفته شدند تنگي فك بالا از طريق معاينه كلينيكي و با توجه به وجود كام گنبدي و كراس بايت خلفي اسكلتال مورد بررسي قرار گرفته و وجود تنگي بالا در٢ گروه شاهد و مورد با کمک آزمون آماري Chi-square مقايسه و Odd’s Ratio محاسبه گرديد .
يافته ها : سن وجنس افراد مورد مطالعه در دو گروه مورد و شاهد مشابه بودند. درگروه شاهد ٧ نفر(٧/١١ %) و درگروه مورد
١٩ نفر (٧/٣١ %) در مواجهه با تنگي فك بالا بودند (۰۵/۰P <). افراد داراي كاهش شنوايي ٥/٣ برابر بيشتر درمعرض مواجهه با تنگي فك بالا قرار داشتند (٥/٣OR = ) .
1268731734566

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتيجه گيري: بين تنگي فك بالا با كاهش شنوايي انتقالي ارتباط وجود دارد. لذا درمان تنگي فک بالا در پيشگيري از مشکلات شنوايي توصيه مي گردد.
كلمات كلي دي : تنگي فك بالا ، كاهش شنوايي انتقالي ، كراس بايت خلفي اسكلتال ، كام گنبدي

مق دمه
امروزه يکي از مشکلات مه م بيماران کاهش شنوايي انتقالي ميباشد . ميزان شيوع کاهش شنوايي ۱۴% و تنگي قوس ماگزيلا و كراس بايت خلفي اسكلتال تا ١٧% گزارش شده است (۱و٢). Ervin در سال ١٩٨٥ دريافت که عفونت گوش مياني مزمن، در كودكان ايجاد كاهش شنوايي خفيف مي نمايد(٣). در حال حاضر در رابطه با علل کاهش شنوايي ناهنجاري هاي مادرزادي، وجود سرومن و جرم سنگين، ابتلاي مكرر به سرماخوردگي شناخته شده اند(٤) و از تبعات کاهش شنوايي مي توان به پايين آمدن سطح مراودات روزمره اجتماعي وکاهش ارتباط فرد با دنياي اطراف و در نهايت عدم اعتماد به نفس ومشکلات روحي رواني اشاره کرد.
يکي از عوامل مؤثر بر کاهش شنوايي، تنگي فک بالا
فاكتورهاي متعددي نظير تروما به پرده گوش، مي باشـد (٥) که در رابطـه با نقـش آن بـر کاهـش شنوايي

۱ ٭. نويسنده مسؤول : استاديار، بخش ارتودنسي، دانشکده دندانپزشکي، دانشگاه آزاد اسلامي آدرس برای مکاتبه: تهران، خيابان وليعصر، بالاتر از جام جم، نبش کوچه روانپور،
Email : info @ jamilian . net .۲۲۰۱۱۸۹۲ – ۲۲۰۵۲۲۲۸ : برج جم، پلاک ۱۴۷۹ طبقه ۲. تلفن
۲ . دانشيار، گروه گوش و حلق و بينی و جراحی سرو گردن، بيمارستان لقمان حکيم، دانشگاه علوم پزشکی شهيد بهشتی
۳ . دندانپزشک
۴ . دندانپزشک
۵ . دندانپزشک
١٣٦ / دو ماهنامه پژوهنده بررسي رابطه تنگي فک بالا با ميزان شنوايي انتقالي

گزارشات متفاوتي وجود دارد. در بعضي تحقيقات اين ارتباط مشاهده شده (٦) و درگروه ديگري از تحقيقات اين ارتباط مشاهده نشده است (٧) و علاوه بر شرح آنچه که در بحث مقاله خواهد آمد و با توجه به کاستي های تحقيقات قبلي، لزوم انجام اين تحقيق ضروري به نظر ميرسد. بنابراين، اين تحقيق با هدف بررسي افراد مبتلا به کاهش شنوايي و گروه شاهد آنها بر مبناي وضعيت تنگي فک بالا در مراجعين به بيمارستان خات م الانبيا، در سال١٣٨٤ انجام گرفت.
مواد و روش ها
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

اين تحقيق به روش case-control بر روي ١٢٠ بيمار در محدوده سني ٧ تا ٤٠ ساله انجام گرفت. بيماران گروه مورد، افرادي بودند كه با شکايات کاهش شنوايي مراجعه و در اندازه گيري آستانه شنوايي با دستگاه اديومتر مدل 129k ،JPG ساخت كشور ژاپن در سال ١٩٩٠ داراي كاهش شنوايي انتقالي با آستانه شنوايي بالاتر از ١٥ دسي بل بودند. بيماران با محدوده شنوايي ١٥ تا ٤٠ دسي بل به
متوسط و افراد با محدوده شنوايي ٦٠ تا ٨٠ دسي بل بالا حالت متباعد به خـود مـي گرفتنـد، داراي كـراس بايـت
عنوان بيماران داراي افت شنوايي خفيف، افراد با محدوده شنوايي ٤٠ تا ٦٠ دسي بل جزو بيماران با افت شنوايي براي هر نمونه کانديد شاخص هاي فوق الذکر در فرم اطلاعاتي شماره ١ به همراه سن و جنس ثبت گرديد. همزمان و در همان بيمارستان خات م الانبيا کساني که به بخش اديومتري مراجعه کرده بودند و داراي شنوايي نرمال با آستانه شنوايي كمتر از ١٥ دسي بل بودند و داراي سن وجنس مشابهي با گروه مورد بودند و فاقد معيارهاي خروج ذکر شده بودند، به عنوان گروه شاهد تلقي شدند و اطلاعات آنها در فرم اطلاعاتي شماره ١ ثبت گرديد. اگر براي هر نمونه مورد، شاهد واجد شرايط يافت نمي شد، نمونه از مطالعه حذف مي گرديد. از گروه مورد نمونه ٦٠ و از گروه شاهد ٦٠ نمونه انتخاب شدند.
سپس وضعيت تنگي فک بالا (کراس بايت خلفي) بيمـارانبررسي و در فرم اطلاعاتي شماره ٢ ثبـت شـد. وجـود تنگـيف ك بالا از طريق معاينه كلينيكي و با مشاهده كـام عميـق وگنبدي و وجود كراس بايت خلفي اسكلتال مورد ارزيابي قرارگرفت. بيماراني كه در آنها حداقل ٢ دندان خلفـي فـ ك بـالا
(شـــامل دنـــدانهاي ٤ ، ٥ ، ٦ و ٧ ) در ســـمت لينگـــوال دندان هاي خلفي ف ك پايين واقع شده بودنـد و دو آبـسلانگقرار داده شده در امتداد سطح باكال دندان هاي خلفـي فـ ك
به عنوان گروه داراي افت شديد طبقه بندي شدند. تمامي بيماران ک م شنوا، کاهش شنوايي دو طرفه در هر دو گوش را نشان دادند. با توجه به نوار گوش حاصل از اديومتري، افراد داراي ك م شنوايي از نوع حسي (مربوط به رسپتورهاي حلزون گوش) و عصبي (مربوط به اختلال در عصب زوج ٨) از نمونه ها حذف شدند. همچنين افرادي که داراي سابقه وارد شدن ضربه به گوش، مصرف طولاني مدت جنتامايسين، كاهش شنوايي مادرزادي، وجود سرومن و جرم سنگين، عفونت مكرر گوش مياني، جراحي قبلي گوش، آلرژي، سابقه ابتلا به سينوزيت، وجود بي دنداني خلفي، وجود پروتزهاي خلفي، سابقه درمان ارتودنسي بودند از نمونه ها حذف شدند. خلفي اسكلتال بودند. بعد از جمع آوري و تكميل نمونـه هـا،
داده هــا وارد نــرم افــزار SPSS شــده و بــا آزمــون آمــاري chi- square مقايسه بين دو گروه مورد و شاهد انجام شد.
همچنــين Odd’s Ratio بــين دو گــروه محاســبه و نيــز CI ,OR در جامعه با احتمال ۹۵ درصد برآورد گرديد.
يافته ها
اين تحقيق برروي ١٢٠ نفر (٦٣ مرد و ٥٧ زن) در دو گروه مساوي ٦٠ نفره مبتلا به كاهش شنوايي انتقالي و گروه شاهد آن ها انجام گرفت كه خصوصيات سن و جنس آنها برحسب گروه هاي مورد مطالعه در جدول ١ ارائه شده.

بح ث
شماره۲، پي در پي ۵۶ , خرداد و تير ۱۳۸۶ دکتر عبدالرضا جميليانو همکاران / ١٣٧

اطمينان (CI)، ٩٥% اين نسبت در جامعه بين ١/٢ تا ٧/٥ برآورد مي گردد.

جدول ١ ‐ توزي ع افراد مورد بررسي برح س ب خصوصيات سن وجن س وبه تفکيک وض عي ت شنوايي گروه شاهد شامل ٣٢ مرد (٣/٥٣%) و ٢٨ زن( ٧/٤٦% ) و گروه مورد نيز شامل ٣١ مرد (٧/٥١ % ) و ٢٩ زن ( ٣/٤٨% ) بود. دو گروه مورد و شاهد به لحاظ جنس يكسان سازي شدند به نحوی که اختلاف آنها به لحاظ آماري معني دار نبوده است (٨/٠ < p ). سن نمونه هاي مورد بررسي بين
0-687372Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

75806313533415993113151838محدوده ٧ تا ٤٠ سال بوده و ميانگين سني درگروه شاهد ٨/ ٩ ± ٣/٢٠ سال و در گروه مورد ٦/٩ ± ٨/٢١ سال بود كه نشان مي دهد دو گروه از نظر سني نيز مشابه بوده اختلاف آنها به لحاظ آماري معني دار نبود ( ٤/٠ < p ). وضعيت تنگي ف ك بالا درگروههاي شاهد ومورد در جدول شماره ٢ ارائه گرديده. همانطور که نشان داده شده درگروه شاهد تعداد ٧ نفر ( ٧/١١% ) و در گروه مورد تعداد ١٩ نفر
(٧/٣١%) در مواجهه با تنگي ف ك بالا بوده اند (٠٠٨/٠ p <).
بيماران مبتلا به كاهش شنوايي ٥/٣ برابر افراد غير مبتلا در مواجهه با تنگي ف ك بالا بوداند ( ٥/٣ OR = ) و با فاصله

جدول٢ ‐ وض عي ت تنگي ف ك بالا در مبتلايان به كاه ش شنوايي و گروه شاهد آنه
اين تحقيق بيانگر آن است که بيماران مبتلا به کاهش شنوايي بيشتر از گروه غير مبتلا در مواجهه با تنگي فک بالا بودند. Gardner و همکاران درسال ۲۰۰۲ در نيويورک طي مطالعه خود جهت بررسي رابطه کراس بايت خلفي اسکلتال با كاهش شنوايي، اعلام كردند كه افراد داراي كراس بايت خلفي اسكلتال ۹/۲ برابر افراد بدون كراس بايت درمواجهه با كاهش شنوايي انتقالي بوده اند. در هر دو تحقيق از دستگاه اديومتر ديجيتال براي سنجش شنوايي استفاده شده و تعداد نمونه ها در دو تحقيق تقريبﹰا مشابه بود ولي مطالعه Gardner به روش ه م گروهي انجام و محدوده سني
افراد مورد مطالعه بين ٢٠ تا ٤٠ سـال بـود و افـراد با انـواع ک م شنوايي حسي، عصبي و انتقالي وارد تحقيق شدند (٦)، در حالي كه تحقيق حاضر به روش case – control انجام شد و افراد در دامنه گسترده تري از لحاظ سني ( يعني ۷ تا
۴۰ سال) مورد بررسي قرار گرفتند .
Krebs در سال ١٩٩٩ به بررسي رابطه كراس بايت خلفي و كاهش شنوايي انتقالي پرداخت. طبق نتايج حاصل از مطالعه وي ارتباط معني داري بين كراس بايت خلفي و كاهش شنوايي انتقالي وجود نداشت كه با نتيجه تحقيق حاضر متفاوت مي باشد (٧). اين تنوع و تفاوت در نتايج مي تواند ناشي از تفاوت در روش مطالعه، روش هاي تشخيصي كراس بايت، سن و تعداد نمونه هاي مورد بررسي باشد. هرچند که در هر دو تحقيق تنها كاهش شنوايي انتقالي مورد توجه قرار گرفته و افراد داراي ساير انواع ك م شنوايي از نمونه ها حذف شدند و از دستگاه اديومتر ديجيتال براي سنجش شنوايي استفاده شده است. درحالي که تحقيق حاضر به روشcase- control انجام شده و تنها افراد داراي كراس بايت خلفي اسكلتال وارد نمونه ها شده اند و افراد زير ٧ سال از نمونه ها حذف شدند، تحقيق Krebs به روش همگروهي (كوهورت) بوده و افراد داراي كراس بايت خلفي دنتال و اسكلتال، هر دو، وارد نمونه ها شدند (٧). در صورتي كه تنها احتمال ارتباط كراس بايت خلفي اسكلتال به علت تأثيرگذاري برروي شيپور استاش و گوش مياني با كاهش شنوايي انتقالي وجود دارد و قرار گرفتن دندان ها در كراس بدون دلايل اسكلتال نمي تواند در كاهش شنوايي مؤثر باشد. در ضمن در تحقيق Krebs افراد زير ٧ سال نيز در نمونه ها قرار گرفتند كه مي تواند نتايج تحقيق را خدشه دار نمايد. زيرا طبق نظر متخصصين گوش و حلق و بيني اين افراد به تست هاي شنوايي پاسخهاي مثبت و منفي كاذب خواهند داد (٨). تعداد نمونه ها در تحقيق حاضر تقريبا دو برابر تحقيق Krebs ميباشد كه دليل ديگر تفاوت در نتايج اين دو تحقيـق مي تواند ناشـي از كمتـر بودن نمـونه ها در
١٣٨ / دو ماهنامه پژوهنده بررسي رابطه تنگي فک بالا با ميزان شنوايي انتقالي

مطالعـه Krebs باشد.
مهدي فرسادي در سال ١٣٧٩ به بررسي رابطه تنفس دهاني و افت شنوايي انتقالي در بيماران مراجعه كننده به بخش اديومتري بيمارستان امير اعل م پرداخت. وي براي تشخيص تنفس دهاني علاوه بر تست آينه از چند معيار تشخيصي ديگر شامل كام گنبدي و كراس بايت خلفي كم ك گرفت كه شبيه دو معيار تشخيصي تحقيق حاضر براي تنگي ف ك بالاست و به اين نتيجه رسيد كه بين تنفس دهاني وكاهش شنوايي ارتباط معني داري وجود دارد. وي همچنين به بررسي رابطه كام گنبدي و كراس بايت خلفي با كاهش شنوايي پرداخته و اعلام كرد كه بين اين دو متغير با كاهش شنوايي انتقالي نيز رابطه معني داري وجود دارد. هر چند وي براي ارزيابي شنوايي انتقالي از آزمونهاي رينه، شواباخ و دياپازون استفاده كرد و سنجش بيماران با دستگاه اديومتر صورت نگرفت اما نتايج تحقيق وي با تحقيق حاضر مشابه است. نتايج تحقيق فرسادي نشان داد افراد داراي كراس بايت خلفي ٣/٣ برابر افراد نرمال و افراد داراي كام گنبدي ٣/٢ برابر افراد نرمال در مواجهه با كاهش شنوايي انتقالي قرار مي گيرند، هر چند که بايد متذکر شد در تحقيق فرسادي تعداد افراد در گروه مورد با شاهد يكسان نبوده است (٩).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Fatma (١٠) در سال ٢٠٠٠، Ceylan (١١) در سال ١٩٩٥ وCervina (١٢) در سال ١٩٨١ طي مطالعاتي با هدف ارزيابي اثرات Rapid Maxillary RME) Expansion ) بر روي بيماران داراي كاهش شنوايي متفقاﹰ اعلام كردند که بهبود آشكاري در سطح شنوايي اين بيماران پس از دورهRetention يعني حداقل ٦ ماه بعد از RME به وجود مي آيد. آنها پس از تحقيق در اين زمينه، تنگي ف ك بالا را به عنوان ي ك ريس ك فاكتور براي كاهش شنوايي انتقالي ذكر نمودند که با نتايج تحقيق حاضر مطابقت دارد. در اين تحقيقات كام عميق و گنبدي و كراس بايت خلفي اسكلتال به عنوان دو معيار تشخيصي براي تنگي ف ك بالا در نظر گرفته شد كه با معيارهاي مورد نظر در تحقيق حاضر مشابهت دارد. گوش مياني از طريق شيپور استاش به نازوفارنكس راه مي يابد كه با حفرات بيني و اوروفارنكس در ارتباط است. RME اثر واضحي بر روي حفرات بيني و كام گذاشته و به طور غير مستقي م شيپور استاش را تحت تأثير قرار مي دهد. از طرفي منشأ عضله Tensor Veli Palatin نزدي ك شيپور استاش قرار گرفته و به كام نرم متصل مي شود و در باز كردن شيپور استاش مؤثر ميباشد. پس از RME اين عضله باعث باز شدن شيپور استاش شده و جريان يافتن هوا در شيپور استاش و نيز باعث بهبود شنوايي مي گردد. اما در مطالعه اي توسطDimms در سال ١٩٩٧ بر روي تأثير RME بر روي ميزان شنوايي، بيماران پس از RME بهبودي قابل توجهي را از نظر ميزان شنوايي نشان ندادند که با توجه به نتايج به دست آمده رابطه تنگي ف ك بالا با كاهش شنوايي مورد ترديد قرار گرفت كه با نتايج تحقيقات مشابه و تحقيق حاضر تطابق ندارد (١٣).
Mourine و همکاران در سال ٢٠٠١ در مطالعه اي براي بررسي وجود رابطه بين مشكلات اكلوژن و اوتيت مياني به اين نتيجه رسيدند که بين Malocclusion كلاس ي ك، Deep bite ،Open bite و Malocclusion كلاس سه
با اوتيت مياني ارتباط معني داري وجود ندارد. اما رابطه معني داري از لحاظ آماري بين مال اكلوژن كلاس دو و كراس بايت خلفي با اوتيت مياني نشان داده شد. هر چند اين مطالعه مستقيمﹰا به رابطه بين تنگي ف ك بالا و كاهش شنوايي انتقالي اشاره نمي كند اما اوتيت مياني مكرر نهايتﹰا مي تواند منجر به كاهش شنوايي گردد كه مؤيد نتايج تحقيق ما مي باشد (١٤).
شماره۲، پي در پي ۵۶ , خرداد و تير ۱۳۸۶ دکتر عبدالرضا جميليانو همکاران / ١٣٩

Rach و همکاران در سال ١٩٩٢ مطالعه اي را با هدف بررسي تنفس دهاني و اوتيت مياني انجام دادند. از آنجا كه در اين تحقيق تشخيص تنفس دهاني بر اساس اظهارات بيمار مبني بر تنفس از راه دهان و باز بودن دهان هنگام خواب و عوارض ناشي از تنفس دهاني شامل كام گنبدي وكراس بايت خلفي صورت گرفت و نتيجه تحقيق حاكي از معني دار بودن ارتباط تنفس دهاني با اوتيت مياني بوده است مي توان گفت كه بين تنگي ماگزيلا و اوتيت مياني نيز رابطه معني داري وجود دارد (١٥). طبق نظر متخصصين گوش و حلق و بيني عفونتهاي مكرر گوش مياني مي تواند منجربه ايجاد كاهش شنوايي گردد و درحدود ٦٢% از مبتلايان به اوتيت هاي مكرر كاهش شنوايي انتقالي خفيف مشاهده مي شود (٨). بنابراين به طور غير مستقي م مي توان گفت كه نتايج اين تحقيق مؤيد تحقيق حاضر مي باشد. در حقيقت تنگي فک بالا و در نتيجه تغيير محل كام نرم و تحت تأثير قرارگرفتن عضلات tensor-velipalatin و levatorvelipalatin ، سبب اختلال عملكرد و انسداد نسبي شيپور استاش شده و منجر به ايجاد فشار منفي در گوش مياني ميشود. عدم تخليه ترشحات گوش مياني نيز باعث التهاب گوش مياني شده و موجب عدم ايجاد رفلكس سيست م انتقال انرژي صوتي از پرده گوش به دريچه بيضي و كاهش شنوايي انتقالي خواهد شد (٥).
از نتايج به دست آمده در اين تحقيق برآورد مي شود كه بين تنگي ف ك بالا با كاهش شنوايي انتقالي ارتباط معني داري وجود دارد، به طوريکه بيماران مبتلا به کاهش شنوايي ٥/٣ برابر افراد غير مبتلا در مواجهه با تنگي فک بالا بودند. لذا پيشنهاد مي شود همكاران دندانپزش ك با مشاهده كودكان داراي تنگي ف ك بالا، حساسيت ويژه اي در قبال اين مسأله از خود نشان داده و به اين مشكل به صورت مجموعه اي از مشكلات ارتودنتي ك ‐ گوش و حلق و بيني نگريسته و ضمن رفع مشكل تنگي به روش هاي ارتودنتي ك كود ك را به متخصصين فوق الذکر ارجاع دهند تا از لحاظ شنوايي مورد معاينه قرار گرفته و با همكاري نزدي ك
دندانپزش ك و متخصص گوش و حلق و بيني از عوارض نا خواسته احتمالي در آينده پيشگيري شود. به علاوه توصيـه
۱۴۰ / دو ماهنامه پژوهنده بررسي رابطه تنگي فک بالا با ميزان شنوايي انتقالي

مي شـود بـراي دقيق تر شدن نتايج تحقيق، مطالعات بعدي به روش كوهورت انجام شود.

REFERENCES

.1 Tuz HH, Onder EM, Kisnisci RS. Prevalence of otologic complaints in patients with temporomandibular disorder. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2003;123(6):620-3.
.2 Roberts MW, Vadiakas GP. Primary posterior cross bite: Diagnosis and treatment. J Clin Pediatr Dent 1991;16(1):1-4.
.3 Bernard L. Diseases of the nose throat and ear, 9th edition. 1996; 35. pp: 271-82.
.4 William H, David D. Textbook of otolaryngology, 3rd edition. C.V. Mosby Company, St.Louis 1986. pp: 44-56.
.5 Gray MD. A new aspect on the development of chronic middle ear disease. Laryngo Otalgia 1997;78(4):115-9.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.6 Gardner GE, Kronman JH. Skeletal posterior cross bite and hearing. Am J Orthod 2003;58: 41-65.
.7 Krebs AA. Posterior cross bite and conductive hearing. Angle Orthod 2000;57:219-55.
.8 Parpella L. Principals of otolaryngology, 2nd edition, U.S.A 1992. pp:213-220.
۹. فرسادي ، مهدي . بررسي رابطه تنفس دهاني و عوارض آن با افت شنوايي انتقالي . پايان نامه شماره ٣٩٢٠ ، بخش ارتودنسي دانشكده دندانپزشكي دانشگاه تهران ، سال ١٣٧٩
.01 Fatma TA. Rapid maxillary expantion and hearing threshold. Angle Orthod 2003;73(6):669-73.
.11 Ceylan I, Demirel M. The effect of rapid maxillary expansion and conductive hearing. Angle Orthod 1996;66(4):301-7.
.21 Cervina M, Guerra M. Conductive hearing and rapid maxillary expantion. Am J Orthod 1981;80(3):325-31.
.31 Dimms DJ. Effect of rapid maxillary expantion on hearing threshold. Angle Orthod 2002;67(4):244-6.
.41 Mourine AP, Tipton GA, Wates S. Occlusion in patients with otitis media. Am J Orthod 2001;15(2):83-9.
.51 Rach GH, Van Bon MJ. Relationship between mouthbreathing and otitis media. Gen Dent 1993;89(6):278-80.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید