پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
تاريخ دريافت مقاله ٩/٥/٨٥ تاريخ پذيرش مقاله ١٤/٦/٨٥
سال دوازده م, شماره ۲, پي در پي ۵۶ ، صفحات ۱۲۹ تا ۱۳۴ خرداد و تير ۱۳۸۶
بررسي ميزان ازدواج هاي خويشاون دي و شيوع ناهنجاري هاي مادرزادي در آن ها در مقايسه با ازدواج های غير خويشاون دي
دکتر ابوالفض ل موفق ١ *، دکتر مري م حاجي سيد جوادي ٢، سيد زين ب هاش می ، دکتر اذن ا… آذر گ ش ب، دکتر رضا قاس مي برقي

چکي ده
سابقه وه دف : بررسي مطالعات مختلف نشان داده اند که ميزان بروز ناهنجاري هاي مادرزادي در ازدواج هاي خويشاوندي بيشتر از ازدواج هاي غيرخويشاوندي است. از آنجائيکه آمار ازدواج هاي فاميلي در کشور ما بالا است، هدف از انجام اين تحقيق تعيين ميزان ازدواج هاي خويشاوندي و شيوع آنومالي هاي مادرزادي در مقايسه با موارد ازدواج هاي غير خويشاوندي مي باشد.
مواد و روش ها : مطالعه حاضر يک پژوهش توصيفي است. جمعيت مورد مطالعه، ۹۲۸ زوج بودند. از اين تعداد زوج ۳۵۸ مورد ازدواج خويشاوندي و ۵۷۰ مورد ازدواج غير خويشاوندي داشتند. مطالعه بر مبناي متغيرهايی چون سن والدين، ميزان ازدواج هاي خويشاوندي و غير خويشاوندي و نوع آنومالي در فرزندان (در صورت وجود) بود. براي جمع آوري اطلاعات از روش پرسشنامه و ملاقات رو در رو و براي تجزيه و تحليل داده ها از آزمون مربع کاي (با سطح معني داري ۰۵/۰ < P ) استفاده شد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها : ميانگين سن والدين در دو گروه ازدواج هاي خويشاوند و غيرخويشاوند يکسان بود. ميزان ازدواج های خويشاوندي در مطالعه حاضر ۵۷/۳۸% بدست آمد. از مجموع ۳۷ نفر فرزندان با ناهنجاري هاي آشکار، ۲۶ مورد ( ۲۶/۷%) نتيجه ازدواج هاي خويشاوندي و ۱۱ مورد ( ۹۲/۱%) حاصل ازدواج هاي غيرخويشاوندي بودند و ميزان آنومالي ها در ازدواج هاي فاميلي ۷۸/۳ برابر ازدواج هاي غير فاميلي بود.
نتيجه گيري: از يافته هاي اين مطالعه چنين نتيجه گيري مي شود که فراواني نسبي ناهنجاري هاي مادرزادي در ازدواج هاي خويشاوندي بيشتر از ازدواج هاي غيرخويشاوندي بود. با توجه به نقش مؤثر ازدواج هاي خويشاوندي در ايجاد ناهنجاري هاي مادرزادي، انجام برنامه های آموزش، آگاهي دهی و مشاوره ژنتيک زوجين در پيشگيري از بروز ناهنجاري هاي مادرزادي ضرورت دارد.
واژگان کلي دي : ازدواج فاميلي ، ازدواج غير فاميلي ، ضريب خويشاوندی ، ناهنجاري هاي مادرزادي آشکار

مق دمه
ازدواج خويشاوندي شامل افرادي مي شود که در چهار نسل گذشته حداقل يک جد مشترک داشته باشند. درمطالعات متعدد به فاکتورهاي مؤثر در شيوع بالاي اين نوع ازدواج ها در اجتماعات مختلف نظير فاکتورهاي مذهبي، قانوني و اقتصادي اشاره شده است. در کتاب ازدواج هاي خويشاوندي و شيوع بيماري هاي ژنتيکي فراواني ازدواج هاي فاميلي در ايران بين کليمي ها ۲۵%، مسلمانان۲۴%، زرتشتيان ۱۷%، مسيحيان آشوري ۹%، بامري۵۰%، بهاروند ۲۸%، گيلک هاي تنکابن ۴۶%، بختياري ها ۴۵%، مسيحيان ارمني ۳%، قشقائي ها ۷۳%، سياه پوستان جنوب ۶۵%، کردها ۳۸%، آذري ها ۳۳%، برهوائي ۸۹% و سنجابي۸۷% ذکر شده است
(۱). در ساير کشورها ميزان ازدواج هاي خويشاوندي برطبق گزارشات در ترکيـه ۷/۱۱%(۲)، پاکستـان۳۰%(۳)، در شــرق عربستـان ۵۲% (۴)، اردن ۱۲/۵% ، عــراق ۹/۵۷% ، کويت ۳/۵۴% و امارات ۶/۶۱% (۵) مي باشد.
نشان داده شـده اسـت کـه ازدواج فـاميلي ريـسک بـروزاختلالات مربوط به ژن هاي اتوزومال مغلوب را بالا مي برد وباعث افزايش خطـر ناهنجاريهـاي مـادرزادي مـي شـود (۶).
علي رغ م اين کـه آمـار ناهنجـاري هـاي مـادرزادي متـأثر ازازدواج ه اي خويشاوندي در کشور ما بالا است، فقط تحقيقاتمعدودي در شيراز (۷)، همدان (۸)، کاشـان (۹)، آذربايجـانغربي (۱۰)، جيرفت (۱۱) در اين زمينه انجام شده اسـت. بـاتوجه به اين که ازدواج خويشاوندي يکي از مهـ م تـرين علـلناهنجاري هاي مادرزادي در کشور ما محسوب مي شود، لـذاتحقيــق حاضــر بــه منظــور تعيــين ميــزان ازدواج هــاي خويـشاوندي و شـيوع آنومـالي هـاي مـادرزادي درايـن نـوع ازدواج ها در مقايسه با موارد ازدواج هاي غير خويـشاوندي ازاستان قزوين انجام گرفت.
مواد و روش ها
تحقيق حاضر يک مطالعه مقطعي، از نوع توصيفي بود که جمعيت مورد مطالعه آن را کليه مراجعه کنندگان به مرکز کلينيک ژنتيک بهزيستي (سال ۱۳۷۹)، مرکز ژنتيک شهيد بلنديان و شرکت تعاوني صنف وابسته به دانشگاه علوم پزشکي قزوين (سال۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴) تشکيل مي دادند.
اطلاعات مربوط به ۹۲۸ زوج مورد بررسي قرار گرفت.
پرسشنامه اي که براي ملاقات حضوري چهره به چهره با مراجعه کنندگان و اعضاي فاميل تدوين شده بود حاوي سؤالاتي در مورد سن والدين، ناهنجاري هاي آشکار در فرزندان و درجه خويشاوندي و ساير اطلاعات لازمه بود.
۱۳۰
تشخيص ناهنجاري ها توسط پژوهشگر ايـن تحقيـق و بـاهمکاري متخصصين نوزادان و اطفال، زنـان وزايمـان و سـايرکارشناسان مربوطه انجام گرفت. نوزادان مـرده بـدنيا آمـده وسـقط شـ ده از مطالعـه حـ ذف شـ دند. مـواردي کـه از نظـر ناهنجاري ها مشکوک و مبه م بود به عنوان عـدم ناهنجـاريتلقي شد . همچنين خلاصه پرونده هاي مبتلايـان موجـود دربيمارستان هاي وابسته به دانـشگاه علـوم پزشـکي قـزوين وساير بيمارستان هـاي دانـشگاه هـاي ديگـر بـراي تـشخيصناهنجاري هاي آشکار مورد بررسي قرار گرفت. در مرحله آخراطلاعات از پرسشنامه هـا اسـتخراج گرديـد و بـا اسـتفاده ازآزمون مربع کاي تجزيه و تحليل قرار شد (۰۵/۰ < P معني دار تلقي شد). آنومـالي بـه هرگونـه تغييـر شـکل فيزيکـي وانحراف از وضعيت طبيعي که از بدو تولد وجود داشت اطلاقگرديد. ازدواج خويشاوندي به ازدواجي بين دو نفر خويـشاوندکه داراي درصدي از ژن هـاي مـشابه باشـند تعريـف شـد وازدواج با خويشاوند درجه۳ بـا ضـريب خويـشاوندي ۱۲۵۰/۰ (مانند ازدواج هاي پسر خاله با دختر خاله، پسر عمو با دختـرعمو و پسر دائي با دختر عمه)، ازدواج با خويشاوند درجه۴ باضريب خويشاوندي ۰۶۲۵/۰ (مانند ازدواج هاي دختر دختـرخاله با پسر پسر خاله، پسر دختر عمو با دختر دختر عمـو) و ازدواج با خويشاوند درجه۵ بـا ضـريب خويـشاوندي ۰۳۱۳/۰ (مانند ازدواج نوه هاي عمه، عمو، خاله و دايي با يکـديگر) در نظر گرفته شد. همچنـين ازدواج غيـر خويـشاوند بـا ضـريبخويشاوندي صفر در نظر گرفته شد.
يافته ها
از ۹۲۸ زوج مورد مطالعه ۳۵۸ زوج (۵۷/ ۳۸%) ازدواج فاميلي و۵۷۰ مورد (۴۳/۶۱%) ازدواج غير خويشاوندي داشتند. تفاوت معني داري در ميانگين سن ازدواج والدين در دو گروه (ازدواج هاي خويشاوند و غيرخويشاوند) وجود ندارد. ميانگين سن مادران خويشاوند ۹/۲±۲/۲۲ و غيرخويشاوند ۱/۳±۵/۲۲ سال بود و ميانگين سن پدران خويشاوند ۲/۳±۳/۲۵ و غير خويشاوند ۶/۳±۷/۲۵ سال بود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

اکثريت مراجعين [۹۲۸ مورد (۸۵%)] از استان قزوين و ۱۵۳ مورد ( ۲/۱۴ %) از استـانهاي تهـران، زنجـان، گيـلان، کرمانشاه، همدان و … بودند که از مطالعه خارج شدند. تعداد عضلاني‐ اسکلتي و عصبي بود.

جدول ۱ ‐ وض عي ت ناهنجاري آشکار فرزندان با توجه به نوع ازدواج والدين

شماره۲، پي در پي ۵۶ , خرداد و تير ۱۳۸۶ دکتر ابوالفضل موفق و همکاران / ١٣١

جدول۲ ‐ توزي ع افراد با و بدون ازدواج خوي شاوندي بر اسا س نوع انومالي فرزندان آنان. ۲۰۸ مورد مراجـعه به علت مشـاوره قبل از ازدواج بودند که به علت مغايرت با اهداف اين پژوهش از نتايج حذف گرديد.
جمع نسبت فاميلي نوع آنومالي
وجود ندارد وجود دارد ۱۰
۶
۶
۱
۳
۶ ۵ ۲
۱
۲
۲
۲
۲ ۸
۵
۴
۱
۱
۴
۳ عضلاني اسکلتي
سيست م عصبي
سيست م قلبي
گوارشي
چشمي
گوش
متعدد
۳۶ ۱۱ ۲۶ جمع
همچنين در اين مطالعه ۱۲۲ مورد (۱/۳۴%) ازدواج خويشاوندي از ساکنان شهري و ۲۳۶ مورد (۹/۶۵%) ازدواج فاميلي از مناطق روستائي بودند.
از بين ۳۵۸ زوج مورد مطالعه که ازدواج فاميلي کرده بودند ۳۴۱ زوج (۲۵/۹۵%) بين خويشاوند درجه ۳ و از اين بين بيشترين نوع ازدواج فاميلي بين دختر عمو و پسر عمو
(۴۷%)، دختر خاله و پسر خاله (۷۵/۳۱%) دختر دائي و پسر عمه و بالعکس (۵/۱۶%) بود و بقيه ۱۵ مورد (حدود ۴%) ازدواج خويشاوند دور داشته اند.
همانطور که در جدول ۱ ملاحظه مي شود، ناهنجاري هاي آشکار در فرزندان حاصل از ازدواج هاي خويشـاوندي ۲۶ مـورد (۲۶/۷%) و در ازدواج هاي
غيرخويشاوند ۱۱ مورد (۹۲/۱%) بود (۰۰۰۱/۰ < P). بح ث
در اين تحقيق مشخص شد از مجموع ۹۲۸ مورد ازدواج، ميزان و نوع ناهنجاري هاي مادرزادي بر حسب
۳۵۸ زوج (۵۷/۳۸%) ازدواج فاميلي و ۵۷۰ زوج (۴۳/۶۱%) سيست م هاي مختلف در جدول ۲ ارائه شده است. همان طور
ازدواج غير خويشاوندي داشتند. در کل، ناهنجاري هاي که مشخص است در ازدواج هاي خويشاوندي شايع ترين
آشکار در فرزندان در ۲۶ مورد گزارش شد که از اين ميزان
نوع ناهنجاري به ترتيب مـربـوط به ناهنـجاري هاي
۲۶/۷% در ازدواج هاي فاميلي و ۹/۱% در ازدواج هاي غير فاميلي بودند، بدين معنی که ميزان آنومالي ها در ازدواج هاي فاميلي ۷۸/۳ برابر ازدواج هاي غير فاميلي در اين تحقيق است. هر چند ازدواج فاميلي بين خويشاوندان نزديک در بسياري از نقاط دنيا وجود دارد، ولي هنوز از ميزان واقعي ناهنجاري هاي آشکار حاصل از اين ازدواج ها و ساختار اين نوع ازدواج ها اطلاع دقيقي در دست نيست.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در مطالعات انجام شده در بريتانيا ميزان ابتلا به ناهنجاري هاي مادرزادي در فرزندان حاصل از ازدواج خويشاوندي ۸ برابر، در چين و فرانسه ۱۰ برابر، در هند ۹ برابر و در اصفهان ۶ برابر گزارش شده است (۱۴‐۱۲). از مقايسه اين نتايج با نتيجه تحقيق حاضر نيز مشاهده مي شود که ميـزان ابتـلا بـه ناهنـجاري هاي مـادرزادي در
۱۳۲
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ازدواج خويشاوندي در تحقيقات ديگران بيشتر از مطالعه ما مي باشد، که بخشي از اين تفاوت احتمالاﹰ مربوط به تفاوت درتشخيص ناهنجاري هاي آشکار و يا شايد به خاطر آگاهي مردم ما از خطرات بارداري در ازدواج خويشاوندي و مراقبت و پيشگيري قبل از بارداري بوده است. از طرف ديگر در تحقيقات مختلف بروز ناهنجاري هاي مادرزادي در ازدواج هاي خويشاوندي نيز متفاوت گزارش شده است که در تحقيقات انجام شده در اراک ۳ برابر و در جيرفت و کاشان ۵/۳ برابر ازدواج هاي غير خويشاوندي گزارش شده است (۹و۱۱و۱۵). در مطالعه حاضر فراواني نسبي اين ناهنجاري ها در ازدواج فاميلي ۷۸/۳ برابر ازدواج غير فاميلي بدست آمد که تقريبﹰا مشابه نتايج تحقيقات ديگر محققان مي باشد (۹و۱۱و۱۵). در اين تحقيق شايع ترين نوع ناهنجاري هاي مادرزادي مربوط به سيست م عضلاني‐ اسکلتي، و سپس عصبي بود که بيشتر با نتايج پژوهش از جيرفت (۱۱) و امارات متحده عربي مطابقت مي کند (۱۶).
تلقي مي شود(۱۸). پيروان کليساي ارتودوکس از کويت ۵۴% و در امارات ۶۲% است(۵).
ازدواج هاي خويشاوندي منع شده اند و در آئين زرتشت اين
عوامل مؤثر و متعددي در شيوع ازدواج هاي خويشاوندي نظير فاکتورهاي اقتصادي، قانوني، مذهبي و خصوصيات دموگرافيک عنوان شده است. بعنوان مثال کشور ژاپن پس از جنگ جهاني دوم به واسطه رشد سريع اقتصادي و شهر نشيني مردم، کاهش چش م گيري را در آمار ازدواج هاي فاميلي نشان مي دهد. بيتل (۱۷) در مطالعاتش اشاره مي کند که ازدواج خويشاوندي ارتباط مستقي م با موقعيت پايين اقتصادي افراد بي سواد و مناطق حاشيه اي و روستاها دارد. ازدواج فاميلي در کشورهايي نظير انگلستان و استراليا منع قانوني ندارد. در حالي که در ۳۱ ايالت آمريکا ازدواج هاي خويشاوندي بعنوان جرم جنايي و غيرقانوني منعي ندارد.
ازدواج هاي خويشاوندي در ايران از فراواني بسيار بالايي برخوردار مي باشد، به طوري که در بعضي از جمعيت هاي ايراني فراواني آن به ۷۵% مي رسد (۲۱‐ ۱۹). در مطالعات انجام شده ميزان ازدواج هاي فاميلي از همدان ۸/۸۰% (۸) و از آذربايجان شرقي ۲۳% (۱۰) گزارش شده است. در مطالعه حاضر نتايج ازدواج هاي خويشاوندي ۵۸/۳۷% مي باشد.
اين ميزان آمار بالاي ازدواج خويشاوندي در استان قزوين شايد بخاطر مهاجرپذير بودن، انگيزه اشتغال در سه شهرک صنعتي و نزديک بودن شهر قزوين به پايتخت براي سکني گزيني باشد. اين آمار همچنين ممکن است به اين علت باشد که اين گروه ها حتي در اين جامعه سعي در ايزوله کردن خويش از بقيه افراد بومي داشته و سعي مي نمايند با ازدواجهاي فاميلي فرهنگ خويشاوندي را مابين خويش حفظ نمايند. افزايش آمار ازدواج هاي فاميلي در بين مهاجراني که به شهرهاي مختلف کشورهاي آمريکا، اروپا و استراليا سفر کرده اند نيز مؤيد مطالب فوق است (۲۲).
مطالعه عبدالکري م در عربستان نشان مي دهد که ميزان ازدواج هاي فاميلي در شرق عربستان به بيش از ۵۲ درصد مي رسد که ناشي از بافت قبيله اي عربستان مي باشد(۴).
در مطالعه ای ديگر از پاکستان، ذکر شده است که حدود ۳۰% ازدواج ها از نوع فاميلي است. در اين مطالعه سه علت اصلي فرهنگي، مذهبي و اقتصادي مورد بررسي قرار گرفته است(۳). به نظر مي رسد، والدين تصمي م گيرندگان اصلي اين نوع ازدواج ها باشند. در همين راستا قابل ذکر است که ميزان ازدواج هاي خويشاوندي در اردن ۵% ، عراق ۵۸% ،
نوع ازدواج ها کاملاﹰ ممنوع است. اين در حالي است که ازدواج هاي فاميـلي براي پيـروان اديان اسـلام و پروتستـان
نتيجه گيري
بر مبناي مطالعه حاضر، نتيجه گيري هاي زير ارائه می شود: ۱‐ با توجه به نقش موثر ازدواج هاي فاميلي در ايجاد ناهنجاريهاي مادرزادي، مشاوره ژنتيک پيش از عقد و ازدواج جايگاه بسيار با ارزشي پيدا مي کند، زيرا پيشگيري اولين و مؤثرترين راه کاهش بروز اختلالات مادرزادي مي باشد.
۲‐ توصيـه مي گـردد که به منـظور آگاهي زوجيـن خويشاوند و حتـي غيـرخويشاوند، کلاس هاي
شماره۲، پي در پي ۵۶ , خرداد و تير ۱۳۸۶ دکتر ابوالفضل موفق و همکاران / ١٣٣

آمـوزشي و اطلاع رساني درخصوص ناهنجاري هاي مادرزادي برگزار گردد.
۳‐ حتي الامکان از ازدواج هاي خويشاوندي حتي با ضريب خويشاوندي درجه چهار به پايين جلوگيري شود.
۴‐ به زوج هايي که ازدواج فاميلي انجام داده اند و حـداقليک و يا دو فرزند سال م دارند توصـيه شـود از حـاملگيبعدي خودداري نمايند.

REFERENCES

۱. سروري علي . ازدواجهاي فاميلي و بيماريهاي ژنتيکي کودکان . چاپ اول ، اصفهان ، انتشارات نوين سپاهان ، صفحه ۳۰ تا ۳۵ .
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.2 Simsek S, True M, Tugral B, Mercan N, Ture H, Akdag B. Consanguineous marriages in Denizli, Turkey. Ann Hum Biol 1996;25:489-91.
.3 Hussein R, Bittles AH. Differentials in age at marriage, contraceptive use and fertility in consanguineous marriage in Pakistan. J Bio Social Sci 1999;31:121-38.
.4 Al-Abdulkareem AA, Ballal SG. Consanguineous marriage in an urban area of Saudi Arabia: Rates and adverse health effects. J Community Health 1998;23:75-83.
.5 Schreider H:Saudi intermarriages have genetic costs. Washington Post Foreign Service Study, January 16, 2000;Ao1.
.6 Woods CG, Cox J, Springell K, Hamshire R. Quantification of homozygosity in consanguineous individuals with autosomal recessive disease. Am J Human Genet 2006;75:889-96.
۷. سعادت مصطفي . نگرش دختران دانش آموز دبيرستاني شيراز نسبت به تأثير نامطلوب ازدواجهاي خويشاوندي بر سلامت فرزندان .
ارمغان دانش ۱۳۸۲، سال ۸: شماره ۲۹، صفحات ۳۵ تا ۳۹.
۸. پور جعفري حميد ، نجفي محمد رضا . بررسي طب ژنتيکي در همدان . مجله علمي پژوهش در پزشکي ۱۳۸۰ ، سال ۱ : شماره ۱ ، صفحات ۲۰ تا ۲۲.
۹. موحديان امير حسين ، مسيبي زيبا ، يوسفيان سعيد، مازوجي طاهره . بررسي شيوع آنومالي هاي مادرزادي در ازدواجهاي فاميلي و غير فاميلي . فيض کاشان ۱۳۸۱ ، شماره ۲۳، صفحات ۸۴ تا ۸۸.
۱۰. عمراني مير داوود . ازدواج فاميلي و بيماري کودکان ، خطري که خانواده ها در استان آذر بايجان غربي با آن مواجه اند . مجله پزشکي اروميه ۱۳۸۴، سال ۱۶: شماره ۲ ، صفحات ۸۴ تا ۹۰.
۱۱. ظهور عليرضا ، پيله ور زاده مطهره . ناهنجاري آشکار نوزادان زوج هاي خويشاوند و غير خويشاوند جيرفت . مجله دانشگاه علوم پزشکي قزوين ۱۳۸۲ ، شماره ۲۸ ، صفحات ۴۹ تا ۵۳ .
.21 Mutcia JA. Population based of mild handicap in children preliminary analysis of mental deficiency. Research 1990;34:59- 65.
۱۳۴

.31 Stoll C, Alembik Y, Roth MP. Parental consanguinity as a cause for increased incidence of birth defects in a study of 238,942 consecutive births. Ann Genet 1999;42:133-9.
۱۴. علامه زهرا . ارتباط بين ناهنجاريهاي آشکار با ازدواجهاي فاميلي درجه سه در شهر اصفهان. پژوهش در علوم پزشکي ۱۳۷۷ ، سال
۳: شماره ۱ ، صفحات ۴۵ تا ۴۷ .
۱۵. شاه محمدي فرشته ، احمدي محمد انور . بررسي آماري ناهنجاريهاي آشکار در نوزادان در بيمارستان طالقاني اراک . ره آورد دانش
۱۳۷۶، سال ۱ : شماره ۴ ، صفحات ۲۳ تا ۲۷ .
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.61 Al-Gazali LI. Pattern of central nervous system anomalies in a population with a high rate of consangunineous marriages. Clin Genet 1999;55:95-8.
.71 Bittles AH, Neel JV. The costs of human inbreeding and their implication for variation at the DNA Level. Nature Genetics 1994;8:117-21.
.81 Ottenheimer M. Prohibition of cousin marriage in the USA. J Fam His 1990;15:325-34.
۱۹. سعادت مصطفي . بررسي فراواني ازدواجهاي خويشاوندي در ايران . چاپ اول ، شيراز : انتشارات دانشگاه شيراز . ۱۳۸۱: صفحات ۱ تا ۳ .
۲۰. سعادت مصطفي . تاثير ازدواجهاي خويشاوندي والدين بر وزن فرزندان . ارمغان دانش ۱۳۷۶ ، سال ۲ : شماره ۵ ، صفحات ۸ تا ۱۵ .
.12 Farhud DD, Mahmoudi M, Kamali MS , Andolian L , Saffari R. Consanguinity in Iran. Iranian J Public Health 1991;20:1-16.
.22 Bittle AH , Savithri HS, Venkatesha M. Human inbreeding: A familiar story full of surprises .
London, Taylor and Francis 2001. pp:68-78.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید