پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۱, پي در پي ۵۵ صفحات ۵۹ تا ۶۷ تاريخ دريافت مقاله ٤/٧/٨٤
فروردين و ارديبهش ت ۱۳۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ٧/٨/٨٥

اثر ض د انقباضي عصاره برگ گياه كلپوره (Teucrium polium)
بر ايلئوم موش صحرايي

دكتر مح مد كاظ م غري ب ناصري *، فاط مه اميدي بيرگاني

چکي ده
سابقه و ه دف : كلپوره (Teucrium polium) از تيره نعناع، گياهي علفي است كه مصرف دارويي آن از زمانهاي بسيار قديم شناخته شـده است. در سالهاي اخير نيز اثرات ضد ديابت، ضد چربي زياد خون و ضد ميكروبيآن گزارش شده است ولي در مورد اثرات آن بر عـضله صـاف دستگاه گوارش تحقيقي علمي انجام نگرديده است . لذا هدف اين تحقيق بررسي اثر عصاره اين گياه بـر انقباضـات ناشـي از بعـضي محرکهـاي رسپتوري و غيررسپتوري در ايلئوم موش صحرايي و تا حد امکان بررسي مکانيسم اين اثر مي باشد.
مواد و روشها: عصاره آبيبا جوشاندن برگ گياه در آب مقطر تهيه شـد . انقباضـات ايلئـوم ناشـي از كلرورپتاسـيم و اسـتيل كـولين مـوش صحرايي(Wistar) در حمام بافت حاوي محلول تايرود تحت يك گرم كشش اوليه به روش ايزوتونيك ثبت گرديد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافتهها: نتايج نشان دادند كه ايـن عـصار ه بـا غلظتهـاي (٢٥/٠، ٥/٠، ١، ٢، ٤ و ٨ mg/ml)، انقباضـات ناشـي از كلرورپتاسـيم(mM٦٠) و استيلكولين(µM١) را به صورت وابسته به غلظت كاهش ميدهد (٠٠٠١/٠P<). حـضورL-NAME (مهاركننـده آنـزيم نيتريـك اكـسايد سنتاز) با غلظتµM ١٠٠، اثري بر عملكرد مهاري عصاره بر انقباض ناشي از كلرورپتاسيم نداشت . از سوي ديگر، حضور آنتاگونيستهاي آلفـا و بتا آدرنرژيك (فنتولامين و پروپرانولول و آنتاگونيست رسپتورهاي اوپيوئيدي، هر سه با غلظـتµM ١) نيـز موجـب كـاهش عملكـرد مهـاري عصاره بر انقباضات ناشي از كلرورپتاسيم نگرديد. در محلول تايرود بدون کلسيم و داراي پتاسيم زياد،اضـافه كـردن كلـسيم بـه حمـام بافـت موجب انقباض وابسته به غلظت در ايلئوم شد و عصاره، اين پاسخ انقباضي را بطور معني دار كاهش داد.
نتيجه گيري: بر اساسنتايج حاصل از اين تحقيقميتوان احتمال داد کهكانالهاي كلسيمي در بروز عملكرد مهـاري عـصاره دخالـت داشـته باشند. اين تأثير مهاري بدون دخالت رسپتورهايα وβ آدرنرژيك و اوپيوئيدي و نيز بدون دخالت نيتريك اكسايد انجام مي شود. اثرات مهاري مشاهده شده ميتواند توجيه کننده مصرف سنتي اين گياه در ناراحتيهاي دستگاه گوارش باشد.
واژگان كلي دي : برگ، كلپوره ، ضد انقباضي ، ايلئوم ، موش صحرايی

مق دمه
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

كلپوره (Teucrium polium) از تيره نعناع (Labiatae) گياهي است علفي، پايا به ارتفاع ١٠ تا ٣٠ سانتيمتر داراي ظاهري سفيد پنبهاي كه معمولاﹰ در نواحي سنگلاخي و ماسه زارهاي نواحي مختلف اروپا، منطقه مديترانه، شمال افريقا و جنوب غربي آسيا از جمله ايران ( در نواحي مختلف شمال، غرب، جنوب و مركز ايران و كوهستانهاي نيمه خش ك ) پراكنده است (١). مصرف دارويي آن به زمان بقراط و جالينوس برميگردد و سرشاخههاي گلدار آن داراي اثر مقوي و ضد تشنج بوده و مصرف آن را براي رفع بيماريهاي دستگاه تناسلي ـ ادراري و تأخير يا عدم وقوع قاعدگي نيز مفيد مي دانسته اند (١). تحقيقات علمي نشان داده اند كه اين گياه داراي اثرات ضد ديابت (٢و٣)، ضد افزايش كلسترول و تري گليسريد سرم (٤)، ضد اشتها (٥)، ضد التـهاب (٦)، آنتي اكسيدان (٧) ضد تب و ضد ميكروب (٨) و ضد درد (٩ و ١٠) مي باشد. در منطقه خوزستان
(مسجد سليمان) از جوشانده اين گياه جهت تسكين ناراحتيهاي گوارشي استفاده مي شود. در بررسي انجام شده مشخص گرديد كه به جز ي ك مطالعه (فقط عنوان) در مورد تأثير كلپوره بر حركات روده در ١٩٨٨ (١١) مطالعه ديگري در مورد اثرات ضد انقباضي آن صورت نگرفته است. تا کنون وجود ١٠ تركيب ترپنوئيدي از جمله linalool ، guaiol ، cedrol و beta-pinene در روغن آن مشخص شده است (١٢). با توجه به در دسترس نبودن نتايج اثرات اين گياه بر روي عضله صاف ايلئوم و از طرف ديگر كاربرد سنتي آن در ناراحتيهاي گوارشي، اين تحقيق با هدف تعيين اثرات عصاره آبي گياه كلپوره بر روي انقباضات ناشي از دو محر ك رسپتوري (استيل كولين) و غير رسپتوري (كلرورپتاسي م) ايلئوم جدا شده موش صحرايي انجام گرفت.
مواد و روشها
گياه كلپوره از منطقه مسجد سليمان (خوزستان) در فصل بهار
(اواخر فروردين و اوايل ارديبهشت) جمع آوري و توسط عضو هيأت علمي گروه گياه شناسي دانشگاه شهيد چمران اهواز شناسايي گرديد. گياه جمع آوري شده در سايه خش ك و سپس برگهاي آن بوسيله آسياب برقي به صورت پودر درآمد. جهت عصاره گيري از روش دم كردن كه منطبق با مصرف سنتي اين گياه در منطقه مي باشد، استفاده شد. بدين منظور ٢٠ گرم پودر گياه به ml ٥٠٠ آب مقطر اضافه و بمدت ٥ دقيقه (بدون به جوش آمدن شديد مخلوط) عمل حرارت دادن ادامه يافت. سپس مخلوط در ظرف درپوش دار در دماي اتاق نگهداري تا سرد شد. مخلوط از پارچه اي با بافت ظريف عبور داده و سپس با سانتريفوژ (RPM ٣٥٠٠ به مدت ١٥ دقيقه) محلول عصاره جدا گرديد. حلال عصاره در دماي اتاق تبخير و پودر عصاره (با نسبت استخراج ٢٦%) تهيه شد كه تا زمان استفاده در يخچال نگهداري مي شد.
۶۰
موشهاي صحرايي نر بالغ Wistar (١٨٠ تا ٢٥٠ گرم) پس از ٢٤ ساعت گرسنگي ولي دسترسي آزاد به آب، با زدن ضربه به پشت گردن كشته شد و از بخش انتهايي ايلئوم (مجاور اسفنكتر ايلئوسكال) قطعاتي بطول cm٥/١ را جدا نموده و در حمام بافت (ml١٠) حاوي محلول تايرود تحت ١ گرم كشش اوليه قرار داده شد. دماي حمام بافت ºC٣٧ و pH محلول تايرود ٤/٧ و تركيب محلول تايرود (بر حسب mmol/l) شامل (١٣٦)NaCl ، (٥)MgCl2(٠/٩٨) ، NaH2PO4(٠/٣٦) ،CaCl2(٢) ، KCl،
(٩/١١)3NaHCO و گلوكز (٥/٥) بود (١٣). جهت ايجاد انقباض در ايلئوم از كلرورپتاسي م (mM٦٠)، استيلكولين (µM١) استفاده شد. انقباضات به روش ايزوتوني ك (Harvard Isotonic Transducer, UK) و بوسيله دستگاه ثبات (Universal Harvard Osillograph, UK) ثبت مي شد. مدت دوره سازگاري ي ك ساعت بود و طي آن هر ١٥ دقيقه محلول حمام تعويض ميگرديد. در تمام دوره آزمايش جريان حبابهاي هوا در حمام بافت برقرار بود. بر حسب مورد، از دو غلظت عصاره (١ و mg/ml٢) و يا چند غلظت تجمعي عصاره (٢٥/٠، ٥/٠، ١، ٢، ٤ و mg/ml٨) پس از ايجاد انقباض و به كفه رسيدن انقباض ناشي از محر ك، استفاده گرديد. فنتولامين و پروپرانولول (به ترتيب آنتاگونيست غير انتخابي رسپتورهاي α و β آدرنرژي ك)، نالوكسون (آنتاگونيست غير انتخابي رسپتورهاي اوپيوئيدي) و L-NAME
(مهار كننده آنزي م نيتري ك اكسايد سنتاز) به مدت ٢٠ و يا٣٠ دقيقه قبل از بكار بردن عصاره به حمام بافت اضافه مي شد. تمام نمكهاي معدني محصول شركت مر ك (آلمان) ، پروپرانولول، استيل كولين و L-NAME از شركت سيگما (آمريكا) و فنتولامين از شركت Novartis (آمريكا) و نالوكسون از شركت توليدارو (ايران) بودند. هر بافت فقط مورد تأثير ي ك آنتاگونيست (و يا مهار كننده) و يا ماده منقبض كننده قرار ميگرفت. مواد منقبض کننده، عصاره و آنتاگونيستها و يا مهارکننده هاي استفاده شده ، به منظور جلوگيري از تغيير غلظت الکتروليتي محلول حمام، در محلول تايرود حل ميشدند و کل حج م محلولهاي اضافه شده به حمام بافت ml ۵/۰ و يا کمتر بود.
تغييرات نيـروي انقبـاضي ( با احتساب ١٠٠% انقبـاض ناشي از محر ك) بصورت درصد تغييرات انقباض (% Contraction) و يا درصد وقوع شلي (% Relaxation) در هر ي ك از مراحل تحقيق به صورت mean±SEM محاسبه شد و با استفاده از آزمونهاي آماري t-test و ANOVA يک طرفه مقايسه شدند و اختلافهاي با P كمتر از ٠٥/٠ معني دار تلقي گرديد. تعداد موشهاي بکار رفته در هر يک از مراحل با (n) مشخص گرديده است.
يافته ها
ابتدا طي دو مرحله جداگانه، از تكرار پذير بودن و تشابه پاسخهاي انقباضي ناشي از بكار بردن كلرورپتاسي م با غلظت mM٦٠ (١٤) و استيلكولين با غلظت µM١ (١٥) در مدت ١٠ دقيقه حضور آن، اطمينان حاصل شد. پس از شستشوي مكرر و ١٥ دقيقه استراحت، بافت مجدداﹰ طي دو مرحله جداگانه بوسيله كلرورپتاسي م و يا استيلكولين منقبض شد و پس از رسيدن به حالت كفه غلظتهاي تجمعي عصاره (٢٥/٠، ٥/٠، ١، ٢، ٤ و mg/ml٨) به حمام بافت اضافه شد. نمودار ١ نشان ميدهد كه عصاره به صورت وابسته به غلظت سبب كاهش نيروي انقباضي ناشي از اين دو محر ك شده است (٧= n و ٠٠٠١/٠P< ، ANOVA). همچنين در اين نمودار ديده ميشود كه تأثير مهار كننده غلظتهاي مختلف عصاره (بجز غلظتهاي ٢٥/٠ و mg/ml٥/٠) بر انقباض ناشي از كلرورپتاسي م به صورت معنيدار قويتر از اين تأثير بر انقباض ناشي از استيلكولين است.
0
50
100
150
200
250
0
0.25
0.5
1
2
4
8
Extract (mg/ml)
R
e
l
a
x
a
t
i
on (%)
KCl
Acetylcholine
*
**
**
**

0

50

100

150

200

250

0



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید