پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۱, پي در پي ۵۵, صفحات ۴۳ تا ۵۰ , تاريخ دريافت مقاله ١٦/٢/٨٥
فروردين و ارديبهش ت ۱۳۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ٢٤/٨/٨٥

ان دازه گيري اعتبار و پايائي ” پرسشنامه تنفسي سن ت جورج” فارسي زبان براي بيماران مبتلا به بيماريها ي انس دادي مزمن
( COPD) ريوي
۴ ٣٢ * ١
دآتر سعيد فلاح تفتي , دآتر سيد مهران مرعشيان , دآتر علي چراغوندي, آقاي حبيب امامي

چکي ده
سابقه و ه دف: يكي از ابزارهاي مهم سنجش كيفيت زندگي در بيماريهاي مزمن، استفاده از پرسشنامه هايي است كه در آن مفاهيم آثار ناشي از بيماري و تاثير درمان هاي مختلف را در انجام امور روزمره و فعاليت هاي اجتماعي مورد سنجش قرار دهد. اين پژوهش با هدف اندازه گيري اعتبار و پايايي پرسشنامه تنفسي سنت جورج به زبان فارسي صورت گرفت.
مواد و روش ها: ابتدا پرسشنامه به فارسي ترجمه شد، برخي مفاهيم آن توسط گروه محققين تغيير يافت و مجددﹰا توسط فردي كه در منطقه انگليسي زبان زندگي ميكرد و اطلاعي از موضوع نداشت به زبان فارسي برگردانيده شد (Back Translation). در مرحله چهارم توسط ١٥ نفر از بيماران بصورت گروههاي كوچك بر روي مفاهيم كار شد و سپس در مجموع ٥٥ بيمار به پرسشنامه پاسخ دادند كه در نهايت از نظر پايايي دروني با محاسبه آلفاي كرونباخ مورد سنجش قرار گرفت.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها: پس از ترجمه پرسشنامه، توسط گروه محققين در ١٧% موارد جملات با عبارت مناسب و منطبق با فرهنگ زبان فارسي تغيير يافت. سؤالاتي كه پاسخ آنها مورد ترديد قرارداشت يا پيشنهاد مناسبي توسط گروه بيماران مبتلا به بيماريهاي انسدادي مزمن براي آن وجود داشت توسط گروه محققين تغيير نهايي يافت و در نهايت توسط ٥٥ بيمار ديگر پاسخ داده شد. براي ارزيابي آماري و تغييرات همگرائي بين سوالات و حيطه هاي مختلف در اختيار متخصص آمار قرار گرفت. در بخش اول (شكايات ) ضريب كرونباخ ٧٤/٠ بود كه با حذف سؤال آخر (در مورد خس خس سينه ) به ٧٨/٠ افزايش يافت. در بخش دوم كه مجموع فعاليتها و تأثير بيماري بر فعاليت هاي اجتماعي مورد سنجش قرار گرفته بود، ضريب كرونباخ برابر ٩٣/٠ بدست آمد. توسط گروه محققين آخرين سؤال مربوط به اين بخش كه آثار فعاليت را بر ميزان مشكلات تنفسي مورد پرسش قرار داده بود بدليل گزينه هاي ناهمگن توسط بيماران و عدم پاسخ توسط ٥ نفر (١٥%) حذف گرديد كه ضريب كرونباخ به ٩٥/٠افزايش يافت و در مجموع سؤالات پرسشنامه ، آلفاي كرونباخ محاسبه شده عدد ٩٣/٠ بدست آمد.
نتيجه گيري: ترجمه اين پرسشنامه بزبان فارسي ، علاوه بر اينكه منطبق با مفاهيم پرسشنامه اصلي انگليسي زبان است, با مفاهيم زبان و فرهنگ فارسي قابل تطبيق بوده و مي تواند براي بررسي كيفيت بيماران ريوي مزمن مورد استفاده قرار گيرد.
واژگان کلي دي : پرسشنامه تنفسي سنت جورج, ويرايش فارسي, پايائي, اعتبارسنجي

مق دمه
در طي بيست سال گذشته پژوهش هاي متعددي در زمينه سنجش كيفيت زندگي براساس تكميل پرسشنامه صورت گرفته است كه كم ك شايان توجهي به پيشرفت و بهبود كيفيت خدمات بهداشتي درماني نموده است. بيماريهاي ريوي و به ويژه بيماريهاي انسدادي مزمن ريوي (COPD) يكي از مهمترين
بيماريهاي ناتوان كننده انسان مي باشند. با توجه به تأثير گسترده

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : استاد يار بيمارستان دكتر مسيح دانشوري دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي . آدرس براي مکاتبه: آدرس : تهران, خيابان شهيد باهنر,
دارآباد, بيمارستان دكتر مسيح دانشوري, مركز تحقيقات مبارزه با سل و بيماريهاي ريوي. تلفن : ٢٢٨٠٣٥٦٠ – ٠٢١ پست الكترونيك : saeid _ [email protected] yahoo. Com
۲ . پزشك عمومي, بيمارستان دكتر مسيح دانشوري , دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۳. متخصص داخلي, بيمارستان دكتر مسيح دانشوري, دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
٤. اپيدميولوژيست, بيمارستان دكتر مسيح دانشوري, دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۴۴پژوهنده جورج”
اين بيماريها بر كيفيت زندگي و روحيات بيماران، درمان تنها در صورتي ارزش مي يابدكه از ميزان تأثير بيماري بر جس م و روح بيمار و نيز دامنه فعاليتهاي روزمره و اجتماعي وي اطلاعاتي بدست آيد. درجهان امروز, روشهاي متعددي براي سنجش سطح كيفيت زندگي و سلامتي بيماران(Health Quality of life) طراحي شده كه يكي از بهترين وك م هزينه ترين آنها استفاده از پرسشنامه هايي است كه خود بيمار اقدام به تكميل آن ميكند .(Self complete questionnaire)
معمولاﹰ براي ارزيابي سلامت دو نوع پرسشنامه وجود دارد پرسشنامه هاي عمومي (General) كه وضعيت كلي سلامت و كيفيت زندگي را مورد سنجش قرار مي دهد و پرسشنامه هاي اختصاصي (Disease –Specific ) كه براي ارزيابي كيفيت زندگي در زمينه خاص طراحي و بكارمي رود (١و٢).
در بيماريهاي مزمن ريوي كيفيت زندگي با اهداف بسيار متنوعي از جمله تعيين شدت و پيش آگهي و ارزيابي سلامت تا توانبخشي اين بيماران مورد سنجش قرار گرفته است(١٠‐٣) و از اين ميان پرسشنامه سنت جورج كه جنبه هاي مختلف سلامت را در بيماران انسدادي راههاي هوائي مورد ارزيابي قرار ميدهد بعنوان ابزاري ساده و روشي استاندارد در سطح جهاني شناخته شده است (١١).
اين پرسشنامه به بيش از ٣٥ زبان زنده دنيا ترجمه شده است وحتي ويرايش آن با مفاهي م زبان آمريكايي _ انگليسي صورت گرفته است (١٢). ترجمه اسپانيايي اين پرسشنامه نشان داد كه بين اين پرسشنامه با نوع اصلي آن بزبان انگليسي تفاوت چشمگيري از نظر روائي و پايائي مفاهي م وجود ندارد(١١و١٣). اين پرسشنامه داراي ٥٠ سوال و ٧٦ سطح ارزيابي است كه در سه بخش تنظي م شده است بخش اول شامل شكايات ريوي از نظر توالي و شدت مي باشد . بخش دوم شامل فعاليت هايي است كه مي تواند منجر به محدوديت حركتي و تنگي نفس گردد و بخش سوم شامل تأثيرات عملكرد اجتماعي و اختلالات رواني‐اجتماعي ناشي از بيمـاري مزمن تنـفسي است كه در ابعـاد مختـلف مـورد سنجش قرار مي گيرد.
امتياز بندي اين پرسشنامه براي هر بخش از صفر تا صد بوده و در مجموع پرسشنامه بگونه اي تعريف شده است كه عدد صفر نشانگر سلامت كامل بوده و بتدريج با افزايش آن، كيفيت زندگي پايين تري را نشان مي دهد. اين پرسشنامه براحتي و حداكثر در عرض ده دقيقه تکميل مي شود و اعتبار و تكرار پذيري آن بارها در بيماران مبتلا به COPD و آس م مورد پذيرش قرار گرفته است (١٦‐١٤).
مهمترين ضرورت براي تدوين پرسشنامه فارسي زبان سنت جورج عبارتند از :
الف) ارتقاء كيفي پرسشنامه فارسي زبان سنت جورج براي ارزيابي كيفيت زندگي در بيماران مبتلا به COPD و تعيين سطح برابري با نوع اصلي آن ، بدين ترتيب كه تغييرات لازم در پرسشنامه سنت جورج اعمال گردد تا تمام جوانبي كه در نمونه اصلي آن وجود داشته و بررسي ميگردد در نمونه فارسي نيز گنجانده شود وحتي بتوان كيفيت ارزيابي آنرا در زبان فارسي افزايش داد. بعلاوه مي بايست حتي الامكان از آسيب زدن به ساختار و جملات سؤالات جلوگيري شود و از طرفي بتوان نقاط نامتجانس با فرهنگ ايراني را به نحوي كه سازنده باشد با اين فرهنگ مطابق نمود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ب) تعيين اعتبار و پايايي اين روند براي عدم گمراهي از مسير اصلي سنجش كيفيت زندگي بيماران. مهمترين نكته براي ي ك پرسشنامه كاربردي و معتبر ، ميزان اعتبار و پايايي آن است. اين دو مورد به ميزان پاسخ دهي بيماران و تکرار پذيري پاسخ ها با واقعيت بيماري بستگي دارد. متن سؤالات بايد به گونه اي باشد كه بيمار آنرا در ك نموده و بتواند با حالت فيزيكي و شرايط ه م زمان خود مقايسه كند. بدين ترتيب ميزان صحت در پاسخ دهي سؤالات بالا رفته و نتايج آماري حاصله، تأئيد كننده اعتبار محتوايي (Content Validity) و ثبات داخلي consistency ( (internal پرسشنامه خواهد بود كه اين خود نشانه اعتبار وپايايي آن است. بررسي و ارزيابي مكرر پاسخ هاي داده شده ومقايسه آنها با كيفيت سلامت و شرايـط بيمـار درعـدم انحراف ازمسير اصلي بسيار كم ك كننده است(١١و١٣و١٤).
بهمين دليل اين مطالعه با هدف تعيين اعتبار (Validity) پرسشنامه تنفسي سنت جورج به زبان فارسي در بيماران مبتلا به COPD مراجعه كننده به بيمارستان دكتر مسيح دانشوري تهران انجام شد.

مواد و روشها
نسخه اصلي پرسشنامه سنت جورج كه به زبان انگليسي است در اين مطالعه مورد استفاده قرار گرفت. در اين پرسشنامه از سوالات محرمانه و شخصي استفاده نشده و لذا اين مطالعه با رعايت كامل حقوق بيماران صورت گرفته است. پرسشنامه سنت ‐جورج شامل ٥٢ سوال كه در رابطه با ٣ حوزه كلي علاي م(Symptoms)، فعاليت (Activity) و اثرگذاري (Impact) مي باشند و مدت پاسخگويي به آنها حدود ١٠ دقيقه است. پرسشنامه توسط ي ك نفر متخصص ريه، دو نفر متخصص داخلي وي ك نفر اپيدميولوژيست و ي ك پزش ك عمومي مورد بررسي جداگانه و تائيد نهايي قرار گرفت.
براي انجام ترجمه فارسي از روش استاندارد بريسلين استفاده شد (١٣و١٤). اين روش به شرح زير است:
: (Forward translation) ترجمه پرسشنامه
مترجمي مسلط به زبان انگليسي و فارسي ونيز داراي مدر ك و سابقه فعاليت در حيطه علوم پزشكي به ترجمه پرسشنامه سنت جورج
به زبان فارسي پرداخت. درترجمه پرسشنامه، تأكيد بر رسايي و رواني متن ترجمه شده بود تا بيماران حتي الامكان به راحتي قادر به خواندن و در ك سوالات باشند.
مرور پرسشنامه ترجمه ش ده (Review ) :
در اين مرحله پرسشنامه فارسي زبان توسط افراد فارسي زبان ايراني مورد مطالعه قرارگرفت تا در صورت وجود نقاط مبه م و نارسا به تصحيح متن پرداخته شود و از لحاظ در ك بيماران، پرسشنامه به حد متعادل و قابل قبولي برسد.
: ( Backward translation ) ترجمه مع كوس
در اين مرحله، ترجمه كامل و تصحيح شده توسط مترج م مسلط به زبان انگليسي مجدداﹰ به آن زبان ترجمه شد. اين مترج م به هيچ وجه
با متن پرسشنامه اصلي آشنايي نداشت و صرف اﹰ جملات را به زبان انگليسي ترجمه نمود. اين عدم آشنايي كم ك نمود تا نواقص و اشتباهات موجود در پرسشنامه به قدر كافي در ترجمه معكوس منعكس گردد.
:(Comparison) مقايسه (١
در اين مرحله، ترجمه معكوس پرسشنامه با اصل پرسشنامه انگليسي اوليه مقايسه شده و ايرادات و تفاوتها مورد بررسي و تغيير قرارگرفت. قسمتهاي لطمه خورده متن سوالات، نشان دهنده عدم كفايت ترجمه فارسي در آن جملات بود. لذا ترجمه فارسي به قدري تغيير يافت تا ترجمه معكوس به حد لازم با اصل انگليسي زبان پرسشنامه مطابق گردد.
ارديبهشت /

• امتيازدهي پرسشنامه سنت جورج (Scoring)
نحوه امتياز دهي پرسشنامه سنت جورج بصورت درصدي و از صفر تا عدد ١٠٠ مي باشد به گونه اي كه براي بيماري كه در بين گزينه هاي ي ك سؤال بهترين حالت را ‐كه نشاندهنده كيفيت زندگي بالاتر است‐ انتخاب كند عدد صفر در نظر گرفته مي شود و بالعكس. گزينه هاي بينابيني هر سؤال بسته به تعداد گزينه هاي سؤالات به روش تسهي م به نسبت بين صفر تا ١٠٠ امتياز دهي شد. بطور مثال در ي ك سوال ٥ گزينه اي، امتياز گزينه ها به ترتيب صفر، ٢٥، ٥٠، ٧٥ و١٠٠ بود. در پايان سؤالات هر حوزه، جمع امتيازات آن حوزه مشخص شد و نمره كل پرسشنامه نيز با جمع امتيازات حوزه ها حاصل گرديد.

• مطالعه ابتدايي (Pilot ) و نهايي
براي رسيدن به نتايج مطلوبتر لازم بود كه ي ك مطالعه ابتدايي بر روي تعدادي از بيماران انجام گيرد و نظرات ايشان نيز بطور مستقي م در نسخه فارسي زبان پرسشنامه سنت جورج اعمال شود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ي ك مطالعهPilot در ارديبهشت ماه سال ١٣٨٤ بر روي ١٥ بيمار مبتلا به COPD بستري در بخشهاي بيمارستان دكتر مسيح دانشوري تهران انجام شد. نتايج حاكي از اين بود كه برخي سؤالات قابل در ك توسط بيماران نيستند و برخي ديگر تناسب فرهنگي با بيماران ايراني ندارند . بطور مثال افراد كمي در ايران صاحب سگ هستند و يا به بازي گلف مي پردازند . لذا با توجه به نحوه پاسخ دهي بيماران، برخي سؤالات پرسشنامه هماهنگ با فرهنگ، ايراني شده و برخي حذف گرديدند .
مطالعه اصلي پس از آماده سازي و مناسب نمودن ترجمه فارسي پرسشنامه سنت جورج بر روي ٥٥ بيمار COPD بستري در بيمارستان دكتر مسيح دانشوري تهران انجام گرديد. اين مطالعه به روش مقطعي (Cross-sectional) در شهريور ماه سال ١٣٨٤ صورت گرفت. نمونه گيري بصورت آسان و دردسترس بود و بيماران بستري شده در بخش به ترتيب وارد مطالعه ميشدند. پرسشنامه هاي سنت جورج ترجمه شده و نيز پرسشنامه Kats (شاخصهائي براي ارزيابي توانايي فيزيكي بيماران) به بيماران داده مي شد و در صورت وجود ابهام، توضيحات كامل ارائه مي گرديد به گونه اي كه بيـماران به
تنهايي قادر به پاسخگويي به سوالات پرسشنامه سنت جورج باشند.

• آمار و اطلاعات
اطلاعات لازم از طريق پرسشنامه سنت جورج و پس از نمره دهي از صفر تا ١٠٠ بدست آمد. اين اطلاعات بهمراه اطلاعات جمعيت شناختي دموگرافي ك و نيز نمرات بدست آمده از پرسشنامهKats در نرم افزار آماري SPSS-13 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. براي مقايسه يافته ها و تعيين ثبات دروني پرسشنامه، از ضريب كرونباخ آلفا استفاده گرديد.

يافته ها
۴۶پژوهنده جورج”
مجموع بيماران وارد شده به مطالعه, ٥٥ نفر شامل ٣ زن و ٥٢ مرد بود. ميانگين سن بيماران با حداقل٤٠ و حداكثر٨٨ سال به ١/١١± ٤/٦٦ رسيد. براي تعيين ثبات دروني(internal consistency) ترجمه فارسي پرسشنامه سنت جورج نياز به ضريب كرونباخ آلفا براي هر حوزه مربوطه بود. اين ضريب براي حوزه “علاي م” در پرسشنامه ترجمه شده ٧٤/٠ بود كه عليرغ م درصد بالاي٧٠ و قابل قبول بودن اين ضريب براي نشان دادن “internal consistency” و پس از بررسي پاسخهاي داده شده و مطالعه بيشتر بر روي سؤالات هشتگانه اين بخش، اين نتيجه حاصل شد كه سؤال شماره ٨ اين پرسشنامه (آخرين سؤال مربوط به حوزه علاي م) ارزش كاربردي نداشته و عملاﹰ تعداد معدودي از بيماران به اين سوال بطور صحيح پاسخ داده بودند و لذا از پرسشنامه مذكور حذف گرديد. پس از حذف سوال مذكور، ضريب كرونباخ آلفا در حوزه علاي م به ٧٨/٠ رسيد. قابل ذكر است ضريب كرونباخ بالاتر از ٧٠/٠ در تمام مطالعات اينچنيني از ارزش و كارآيي مطلوب و انسجام داخلي پرسشنامه خبر ميدهد.
ضريب كرونباخ براي حوزه دوم و سوم پرسشنامه ( حوزه فعاليت و اثرگذاري ) برابر با ٩٣ /٠ بود كه بسيار ارزشمند ميباشد.در اين فصل بدليل پاسخ توسط ٥ بيمار (١٥%) به سوال آخرين اين بخش كه آثار فعاليت را برميزان تنگي نفس مورد سنجش قرار داده بود ضريب كرونباخ به ٩٥% رسيد و درنهايت ضريب كرونباخ كل پرسشنامه سنت جورج پس از حذف سوالات نامناسب، به
٩٣/٠ رسيد.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

نتايج مقايسه ضريب كرونباخ مربوط به بخش عملكرد پرسشنامه سنت جورج و Kats ‐که ي ك پرسشنامه استاندارد براي بررسي توانايي فيزيكي بيماران در ابعاد گوناگون است‐ نشان داد كه ميزان همبستگي correlation اين دو پرسشنامه در حد ٥٠/٠‐ (10.0 ≤P) بود كه ي ك عدد قابل قبول بوده و معنادار است. علامت منفي آن نيز نشانه امتياز دهي معكوس در دو پرسشنامه است . بدين ترتيب كه فرد با حال عمومي و فعاليت حداقل، بيشترين نمره را از سنت جورج و كمترين نمره را از پرسشنامه Kats مي گرفت. بايد اشاره نمود كه پرسشنامه Kats ي ك پرسشنامه سنجش كيفيت زندگي است و براي يافتن ارتباط و همبستگي (correlation) بين دو پرسشنامه مذكور لازم بود ازحوزه علاي م مربوط به پرسشنامه سنت جورج چش م پوشي شود. چراكه دخالت دادن علاي م بيماريها در سنجش كيفيتزندگي بيمارانسبب ايجاد اشتباه آماري خواهد شد.

بح ث
تاکنون پژوهشگران متعددي اقدام به ترجمه و سنجش اعتبار پرسشنامه سنت جورج جهت استفاده در زبانهاي مختلف نموده اند. در مطالعه Ferrer و همكاران كه برروي ٣١٨ بيمار مرد مبتلا به COPD در سال ١٩٩٦ انجام شد، نمونه اسپانيايي اين پرسشنامه ترجمه و مورد مطالعه قرار گرفت و از طرفي تستهاي متعددي براي تعيين ميزان سلامتي بطور همزمان صورت گرفت و سپس اين نتايج با يافته هاي بدست آمده از تكميل پرسشنامه ها مقايسه و ارزيابي شدند. پس از بررسي كافي، Ferrer به اين نتيجه رسيد كه نسخه اسپانيايي پرسشنامه سنت جورج قابل قبول و از طرفي آسان جهت پاسخگويي است. ضريب كرونباخ آلفاي اين پرسشنامه برابر با ٩٤/٠ بود كه نشاندهنده ثبات دروني بسيار خوب سوالات اين پرسشنامه (internal consistency) است (١٣). پرسشنامه اين مطالعه نشان داد “فعاليت” و “اثر گذاري” پرسشنامه سنت جورج قابل مقايسه با (Nottingham Health Profile) NHP مي باشد و قسمتهاي مربوط به علاي م(symptoms) ارزش مقايسه اي ندارد, زيرا NHP بر اساس ميزان فعاليت و عملكرد بيماران طراحي شده و شكايات بيماران را مطرح نمي كند (١٤و١٧). در مطالعه Ferrer و همكاران علاوه بر يافته هاي فوق، يكي از اشكالات اساسي اين بود كه برخي سؤالات پرسشنامه قابل در ك توسط بيمار نبوده و لذا پاسخهاي قابل اعتمادي نداشت. بعلاوه مشكل ديگر در مورد سؤالاتي بود كه در صورت عدم وجود علامتي خاص در بيمار بدون جواب باقي مي ماند, درحاليكه بيماران بدون علامت نيز به اين سؤالات در عمل پاسخ ميدادند.
برخي سؤالات نيز مربوط به بيماريهايي مانند آس م بوده است كه بدليـل اينكه تنـها بيـماران COPD وارد مطالعـه شده بودند، اشكالات متعددي در پاسخ به پرسشنامه ايجاد شده بود.
ارديبهشت /
در مطالعه اي كه توسط Curtis و همكارانش انجام شد اشاره شده است كه پرسشنامه تنفسي سنت جورج از نظر اعتبار (validity ) و نيز از نظر پاياپي (reproducibility) ارزش بالايي داشته و مفيد است (٢٠).
در مطالعه ديگري كه بر روي ويرايش آمريكائي اين پرسشنامه صورت گرفت پاسخ مناسبي در اعتبار داخلي اين پرسشنامه با ضريب كرونباخ بيش از ٧٠% (بجز بخش مربوط به بررسي شكايات ي ك) در بيماران مشاهده شد. قابليت اعتماد اين پرسشنامه با روش تكرار پرسشنامه اي (Test- retest) بين ٧٩٥ /٠ تا ٩/٠ بدست آمد و ميزان روائي و همينگي اين پرسشنامه يا ساير شاخصهاي توانائي عملكرد ريوي مثل طبقه بندي تنگي نفس براساس MRC ويا پرسشنامه عمومي SF36 بسيار مناسب بود (10.0 ≤P ) (١٢).
Jones و همكاران متوجه شدند كه عوامل جمعيتي
(دموگرافي ك) و عوامل مرتبط با بيماري ،كمترين تاثير را بر روي وزن دهي سوالات پرسشنامه سنت جورج دارند (٢٠). از طرفي مطالعات انجام شده توسط Quirk نشان داد كه در بيماران مبتلا به آس م, نتايج بدست آمده از پرسشنامه سنت جورج در كشورهاي مختلف، اختلاف نسبت ﹰا كمي در وزن دهي سوالات ايجاد كرده است (٢١). از اين مطالعات مي توان نتيجه گرفت پرسشنامه سنت جورج در ي ك محدوده وسيع از بيماريهاي انسدادي مزمن ريوي از آس م گرفته تا COPD كارآئي مناسبي دارد. Jones و همکاران درمطالعه خود به اين نتيجه رسيدند كه پرسشنامه سنت جورج ي ك وسيله معتبر براي كميت بخشيدن به علاي م و گرفتاريهاي بيماران و وضعيت كيفيت زندگي و سلامت ايشان است.
به دنبال مطالعه اوليه Ferrer و همکاران و ترجمه پرسشنامه سنت جورج به زبان اسپانيولي در سال ١٩٩٦ ميلادي، وي به اتفاق Villasanteو همكاران ديگرش در ي ك مطالعه در سال ٢٠٠٢ اقدام به ارزيابي سلامت و كيفيت زندگي در افراد سال م نمودند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

پژوهشگران مذكور طي اين مطالعه متوجه شدند كه حتي در بهترين شرايـط سلامتي و كيفيت زندگي در افـراد سال م جامعه نيز كسي از اين پرسشنامه نمره صفر (حداقل نمره) را نمي گيرد, چراكه امكان وجود هر علامت يا محدوديت فعاليت يا برداشت نامناسب افراد از وضعيت سلامتي خود در زمان تكميل پرسشنامه وجود دارد(٢٣). از طرفي بر خلاف مطالعهJones (١٩), متوجه شدند كه افراد با سنين مختلف يا جنسيت متفاوت و با ي ك نمره مساوي از پرسشنامه سنت جورج را نمي توان در ي ك سطح سلامتي و كيفيت زندگي قرار داد. زيرا فردي با سن ٤٥ سال با نمره ٦٠ شرايطي بسيار وخي م تر از ي ك فرد با سن ٦٥ سال با همان نمره خواهد داشت. در توضيح اين نكته بايد گفت، افراد با سن بالا و نيز افراد مؤنث در جامعه سال م، بدليل محدوديتهاي غير از بيماريهاي انسدادي راههاي هوايي ممكن است نا تواني هايي داشته باشند. بدين معني كه افراد مسن نميتوانند
بودند, اما نمرات حوزه فعاليت (Activity) ايشان بالاتر در مطالعه حاضر، عليرغ م نتايج متناقضي كه Ferrerو
۴۸پژوهنده جورج”
فعاليتهايشان را در حد افراد جوان جامعه حفظ كنند و از طرفي زنان نسبت به مردان مشكلاتي در فعاليتهاي خود خواهند داشت كه تا حدودي نيز به فرهنگ جوامع مختلف بر مي گردد. زنان نسبت به مردان در مطالعه Ferrer بميزان كمتري از علائ م تنفسي شاكي جهت بيماران مبتلا به آس م و COPD طراحي شده است استفاده نموده اند. ضمن تكميل پرسشنامه تنفسي سنت جورج، بيماران با وسايل ديگري از نظر سلامتي كلي و سلامتي مرتبط با بيماري و نيز بررسي خلق و ضعف بدني مورد بررسي قرار گرفتند. يافته هاي مربوط به پرسشنامه سنت جورج و ارزيابي هاي باليني و رواني بيماران در زمان مراجعه و پس از پيگيري با يكديگر منطبق بود. ضريب كرونباخ آلفاي پرسشنامه ٩٧/٠ محاسبه شد كه نشانه بسيار خوبي از همبستگي داخلي (internal consistency) پرسشنامه سنت جورج است. در اين مطالعه حتي تكرار پذيري(repeatability) پرسشنامه در بين ٢٣ بيمار بفاصله زماني ٢ هفته سنجيده شد و نتايج مثبت و قابل قبولي ارائه شد.
Wilson در مطالعه خود نشان داد كه پرسشنامه سنت جورج، همگرايي مناسبي با تعدادي از ارزيابي هاي كلينيكي مربوط به ميزان فعاليت بيماران و شدت بيماري ايشان در مبتلايان به برونشكتازي دارد.
(وضعيت وخيمتر) از مردان بود كه پس از مقايسه اين موارد با افراد جامعه سال م، اين اختلافات توجيه شدند. در مورد طبقه اجتماعي افراد نيز اختلافاتي وجود داشت كه پس از تعديل عوامل جمعيتي (دموگرافي ك) و متغيرهاي مرتبط با بيماري تنفسي، بر طرف گرديده بود. اما اختلاف ناشي از سطح سواد بيماران غير قابل حل باقي ماند.
بهرحال Ferrer پيشنهاد مي كند استفاده از ملاكهاي مربوط به جامعه سال م جهت مقايسه نمرات پرسشنامه براي كيفيت زندگي و بويژه پرسشنامه سنت جورج بسيار كم ك كننده است و به
پژوهشگران ياري ميدهد تا به نتايج مستندتر, قابل قبولتر وكاربردي
‐ تري از اين نمرات بهره گيرند.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

در مطالعـهWilson و همـكارانش ١١١ بيـمار مبتـلا به برونشكتازي تحت بررسي با پرسشنامه سنت جورج با هدف تعيين وضعيت سلامتي قرار گرفتند. اين پژوهشگران اشاره ميكنند كه بدليل اينكه ابزار ارزيابي سلامتي در بيماران برونشكتازي وجود ندارد از پرسشنامه تنفسي سنت جورج كه Jones از عوامل دموگرافي ك و عوامل مرتبط با بيماريهاي ريوي (respiratory- related factors) در تكميل و نمره دهي پرسشنامه سنت جورج مشاهده كرده بودند، نويسنده سعي در اغماض اين موارد داشت. لذا بيماران از نظر جنس و سن و فرهنگ بومي و ساير عوامل جمعيتي تفكي ك نشده و نتيجه كلي نمره پرسشنامه تنها ملا ك براي تشخيص وضعيت سلامت و كيفيت زندگي بيماران بود, چرا كه هدف اين مطالعه ترجمه و تعيين اعتبار و پايايي پرسشنامه فارسي زبان سنت جورج بود.
درصد بالاي ضريب كرونباخ در مطالعه ما ميزان پيوستگي داخلي (Internal Consistency) را بخوبي نشان ميدهد. در مطالعه حاضر نيز محدوديتهايي در پاسخ دهي بيماران به سؤالات مطروحه در پرسشنامه وجود داشت. بسياري از سؤالات حوزه فعاليت(Activity) تناسب فرهنگي با جامعه ايران نداشت و نيازبه تغيير و اصلاح داشت. از جمله اينكه پياده روي با سگ و يارفتن به كليسا با مواردي همچونرفتن به پار ك و يا پيادهروي وبالاي اغلب بيماران وارد شده به مطالعه ما، بدليل بازنشستگي اغلب مردان مبتلا و نيز خانه دار بودن اكثر زنان ايراني، اين سؤال در پاسخدهي با مشكلات زيادي در مطالعه اوليه (Pilot) مواجه شده و حذف گرديد. يكي از سؤالاتي كه در پرسشنامه انگليسي زبان مطرح شده در خصوص ميزان تأثير منفي بيماري بر روي فعاليت هاي تفريحي و مورد علاقه بيماران بود كه با توجه به عدم در ك كافي از اين سؤال، پاسخها به اندازه كافي پايا (reliable) نبوده و لذا از بررسيهاي آماري حذف گرديد و بدينوسيله ميزان
ارديبهشت /
رفتن به مسجد جايگزين شد. از طرفي يكي از سؤالات پرسشنامه سنت جورج با سه حيطه حوزه علائ م، فعاليت و اثر گذاري بر

در مورد ايجاد اختلال در انجام شغل افراد بود كه با توجه به سن عملكرد و با تعداد ٥٠ سؤال شامل ٧ سؤال در حوزه علاي م و ٤٣

1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

ضريب كرونبـاخ و به تبع آن ميزان پيوستگي داخلي سؤالات در نهـايت به ٩٣/٠ افـزايش يافت. در انتـها پرسشنامه فارسي زبان سؤال در حوزههاي فعاليت و اثرگذاري بر عملكرد بدست آمد كه مي تواند در مطالعات گسترده تر با بررسيهاي جزئي تر مورد استفاده قرار گيرد و حتي با تستهاي عملكردي ريوي و فعاليتهاي فيزيكي و ابزار سنجش روحي و رواني بيماران همانند مطالعه Wilson مقايسه گردد.

تشکر و ق درداني
نويسندگان اين مقاله از زحمات خان م دكتر شبن م اسلام پناه بخاطر ويرايش متن تشكر ميكنند.
REFERENCES

١. سياري ، علي اكبر : گري ، ديويد ، اسدي لاري ، محسن . ارزيابي كيفيت زنـدگي ، تجربيـات جهـاني و ضـرورت اقـدام در ايران ، طب و تزكيه ، تابستان ١٣٨٠ ، شماره ٤١

.2 Lohr KN, ware JE. Proceeding of the advances in health assessment conferences. J Chronic Dis. 1987; 40:1s-193s.

.3 M.Meek P, C.Larean S. Critical outcomes in pulmonary rehabilitation: Assessment and evaluation of dyspnea and fatigue. JRRD. 2003; 40:13-24.

.4 Jones PW,Quirk FH,Baveystock CM,et al. A self-completed measure of health status for chronic airflow limitation.The St. George’s respiratory questionnaire. Am Rev Respir Dis. 1992; 145: 1321-27.

.5 Wedzicha JA, Bestall JC, Garrod R, et al. Randomized controlled trial of pulmonary rehabilitation in sever chronic obstructive pulmonary disease patients, sratified with the MRC dyspnea scale.Eur Respir J. 1998; 2:363-69.

.6 Bestall JC, Paul EA, Garrod R, et



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید