پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
سال دوازده م, شماره ۱, پي در پي۵۵ صفحات ۳۱ تا ۳۴ تاريخ دريافت مقاله ٧/٤/٨٥
فروردين و ارديبهش ت ۱۳۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ١٥/١٠/٨٥

بررسي فراواني ش كاف ل ب و كام در ٢٠٠٠٠ نوزاد
دكتر مح مدرضا فتح ال علومي * , دكتر علي فتاحي بافقي، دكتر س عيداله نوحي۲، دكتر علي اكبر نصيري اف شار ۲،
دكتراف سانه آقازاده نائيني ۳

چکي ده
سابقه و ه دف : ناهنجاري هاي مادرزادي سروگردن يكي از شايعتر ين آنومالي هاي مادرزاديدر نوزاد ان مي باشد که دراين ميان, شكاف لب و كام جزء شايعترين هاي آن ميباشد. شيوعاين شكافها در نژاد زرد بيشترين و در نژاد سياه كمترين است. هنوز علت ايجاد ا ين شكاف ها بطور كامل شناخته نشده است . مطالعه حاضر با هدف پي بردن به شيوع اين شكافهاي دهاني در كشورمان درسالهاي اخير و علل ايجاد آنها و قياس با آمارهاي قبلي در فاصله سالهاي ١٣٨٠ تا ١٣٨٤ صورت گرفت .
مواد و روشها: در اين مطالعهتوصيفي که بر اساس Existing data ميباشد، بيست هزار پرونده زايمان با نوزاد زنده متولد شده از بايگاني
بيمارستان مهديه تهران وابسته به دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي مورد ارزيابي قرار گرفتند .
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

يافته ها: در بين ٢٠٠٠٠ نوزاد زنده بدنيا آمده ٢٨ نفر (شيوع ٤/١ در ١٠٠٠) آنومالي سروصورت داشتند كه شايعترين آنها آنومالي بيني و كمترين آنومالي, آترزي مري ، كوان و شكاف لب بود. شيوع شكاف لب به طور مجزا ١٥/٠ در ١٠٠٠، شكاف كام به طور مجزا ٢/٠ در ١٠٠٠ و شكاف لب وكام با هم ٢٥/٠ در١٠٠ و شيوع كلي شكافهاي دهاني ٦/٠ در ١٠٠٠ متولد زنده بود. مجموعﹰا شيوع شكافي دهاني در دختران كمي شايعتر از پسران بود (١٢/١ به ١).
نتيجه گيري : تحقيق حاضر بيانگر آن است كه در حال حاضر شكافهاي دهاني در كشور ما نسبت به كشورهاي ديگر شيوع بالايي نداشته و به شيوع اين شكاف ها در نژاد سياه نزديك ميباشد. در اين مطالعه ما شاهد كاهش شيوع شكافي دهاني ميباشيم كه ميتواند نشاندهنده نقش استرس رواني مادر در ايجاد اين شكاف ها در نوزاد باشد.
كلمات كلي دي : شكاف لب , شکاف دهان , شكاف كام ، شيوع

مق دمه
ناهنجاريهاي مادرزادي سر و گردن، يکي از شايعترين آنومالي ها در نوزادان ميباشد كه شيوعآن را ٤/١ در ١٠٠٠ گزارش كرده اند. در بين آنوماليهاي سروگردن ، شكاف لب و كام (شـكافهاي دهـاني) شايعترين نوع ميباشد كـه شـيوعي بـين ٢ تـا ٥/٠ در ١٠٠٠ دارد. علـت شـ كاف لـب ، هيپـوپلازي لايـه مزانـشيمال در دوران جنينـي ميباشد كه باعث عدم تکميل فرآيند اتصال زاويه مـاگزيلا و مـديال نازال ميشود و علت شكاف كام نيز در واقع عدم ايجاد كامل نـاودان كامي در دوران جنيني م يباشـد (١). ميـزان وقـوع ناهنجـاريهـاي مادرزادي همراه، در نوزادان با شكافهاي دهاني افزايش مييابد كـه اين مسئله بخصوص در مورد شكاف كام به تنهايي مصداق بيـشتري دارد (٢). شكافهاي صورتيممكن است بصورت اسپورادي ك يا جزئـي از ي ك سندرم مثل سندرم Wander wood ديده شود (٣).
هـر چنـ د از تمـاس مـادر حاملـه بـا دارو، دخانيـات ، اسـترس محيـطي ، مـاه تولد نوزاد ، نژاد و ژنتي ك نوزاد بعنـوان علل احتـمالي شكافهاي دهاني ياد ميشود، اما هنوز دليل قطعي بـراي ايجـاد انـواع غيرسندرمي ك (اسپورادي ك ) آنها مشخص نـشده اسـت . نکتـه مهـ مآنکه تناقضات زيادي در تحقيقات انجام شده در مورد علل ايجاد اين آنوماليها وجود دارد. به طور مثال اگر چه اين شـكافها در نـژاد زردشايعتر و در نژاد سياه شيوع كمتري دارد اما باز ه م دليل خاصـي از نظر نژادي براي ايجاد آنها مشخص نشده است .
مطالعه حاضر با هدف تعيين فراواني شکاف لب و کام در بيمارسـتانمهديه تهران وابسته به دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي صـورتگرفت.

مواد و روشها
اين مطالعه به روش Existing data و با بررسـي بيـست هـزار
پرونده بايگاني نوزادان زن ده متولد شـده از فـروردين ١٣٨٠ تـا آخـرخــرداد ١٣٨٤ در بيمارســتان مهديـ ـه تهــران انجــام گرديــد کــه پروندههاي فوق الذکر توسط رزيدنتهاي زنان در طـي سـالهاي فـوقتکميل شده بود . پس از بررسي اين پرونده ها، اطلاعـات مربـوط بـه سن مادران، داروهاي مصرفي توسط مادر، سابقه بيماري مادر، سابقه تولد نوزاد زنده با شكاف دهاني غيرسندرمي ك و آنومالي هاي ظاهري همراه با شكافهاي دهاني در نوزادان جمع آوري گرديد.

يافته ها
در بـين ٢٠٠٠٠ نـوزاد زنـ ده بـ دنيا آمـ ده ٩٤٠٥ دختـر(٤٧%) و ١٠٥٩٥ پسر (٥٣%) بودند . ٢٨ (٤/١ در ١٠٠٠) نوزاد داراي آنومـالي سروصورت غيرسندرومي ك بودند که ١٧ بيمار، دختر (٨/١ در١٠٠٠) و ١١ بيمــار، پــسر (٣/١ در١٠٠٠) بودنــد. در بــين ناهنجاريهــايسروصورت، آنوماليهاي بيني با ١٦ مورد بيـشترين شـيوع و آتـرزي مري و آترزي كوان و شكاف لب هر كدام با ٣ مورد كمترين شيوع راداشتند (نمودار ١).
٣٢/ دو ماهنامه پژوهنده بررسي فراواني شكاف لب و كام در ٢٠٠٠٠ نوزاد
شـ كاف لـب در ٣ مـورد (١ دختـر و ٢ پـسر) ديـ ده شـ د كـه در برگيرنده ٧/١٠ درصد از كل آنومالي هاي سروگردن و شيوع ١٥/٠ در هزار نوزاد زنده متو لد را نـشان مـيداد. شـكاف كـام در ٤ نـوزاد (٣ دختر و ١ پسر ) ديده شد كه ٢/١٤ درصد از آنومالي هاي سـروگردن را شامل شده و داراي شيوع ٢/٠ در هزار نوزاد زنده متولد شده بـود. شكاف لب و كام با ه م در٥ مورد (٢ دختر و ٣ پسر) ديـده شـد كـه معادل ٨/١٧ درصد از آنومالي هاي سروگردن و شيوع ٢٥/٠ در ١٠٠٠ نوزاد زنده متولد شده بود. مجموعاﹰ شـكافهاي دهـاني، شـيوع٦/٠ در هزار نوزاد زنده متولد شده و٧/٤٢ درصد آنومـالي هـاي سـروگردن را تشكيل ميدادند. شيـوع شكاف هاي دهاني در دختران كمي شايعتر از پسران (١٢/١ به ١) بود.
دامنه سنيمادران ٥١‐١٤ سال با ميـانگين٥/٢٣ سـال بـود و ايـن مقدار در مادران داراي نوزاد شكاف دهاني , ٣٥ ‐٢٠ سال با ميـانگين ٤/٢٥ سال بود كه از نظـر آمـاري داراي اخـتلاف معنـي داري ن بـود
(٨/٠ = P). مادران نوزادان داراي شكافهاي دهاني ، سابقه تولد نـوزاد ديگري را با شكاف صـورتي نداشـتند. مـادر نـوزادان در يـ ك مـورد (شكاف كام نوزاد ) سابقه مصرف كلوميفن و در يـ ك مـورد ( شـكاف لب و كام با ه م ) استفاده از كنتراسـپتيو در سـه مـاه اول بـار داري را ذکركرده بودند. در ي ك نوزاد علاوه بر شكاف لب و كام Club foot نيز وجود داشت . در ي ك مورد نيز نوزاد مبتلا بـه شـكاف كـام داراي سابقه آنومالي اندامي در پدر و دائي خود داشت.

بح ث
شكافهاي دهاني بدليل ايجاد نقص در زيبايي و اخت لال د رعملکرد تغذيه و تكل م، از اهميت بالايي برخوردارند . تحقيقات زيادي در مورد علت ايجاد اين شكا فها با هدف جلوگيري از بروز آنها صورت گرفته و ميگيرد. اين تحقيقات اكثراﹰ بر شيوع بيماري و بعضي عوامل خطر در مادر يا محيط ت أکيد دارند. در مطالعه اي که توسط Murray و همكاران بر روي ٤٧٩٦٩ پرونده زايمان در فيليپين صورت گرفـت، ميزان شيوع شكافهاي دهاني را ١٩٤ در ١٠٠٠ تولد زنده و شـيوع شكاف لب با يا بـدون شـكاف كـام را در كـود ك ديگـر خـانواده ٢٣ در١٠٠٠ و براي شكاف كام به تنهايي ١٤ در ١٠٠٠ گـزارش كردنـد.
شيوع ناهنجاريهاي ديگر همراه با شكافهايصورتي ٢١ درصـد بـود.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

بهرحـال آنـها نتوانستنـد علت خاصي را براي مي ـزان شيـوع بالاي شکافهايدهاني در فيليپين مشخص نمايند (٤). در مطالعه اي ديگرتوسط Das و همكاران بر روي پرونده ٤٣٩٣٥٤ نوزاد زنـده متولـد سياه و سفيد در ايالت ميسيسيپـي آمريكـا بـين سـالهاي ١٩٨٩‐١٩٨٠، شيوعشكافهاي صـورتي٣٦/١ درهـزار بـراي سفيدپوسـتان و
٥٤/٠ در هزار براي سياهپوستان بـود. هرچنـد آنهـا افـزايش شـيوع شكاف كام و لب را در هر دو نژاد نـسبت بـه آمارهـاي دهـهگذشـته گزارش دادند اما نتوانستند علت اين افزايش را مـشخص كننـد (٥). همچنــين Amidei و همكــاران در ســال ١٩٩٤ در ايالــت كلــرادو آمريكا با بررسي پرونده ٣٨١١٧٥ زايمان بين سالهاي ١٩٨٨ ‐١٩٨٢، ميزان شيوع شكافهاي دهاني را ٨/٠ در١٠٠٠ اعلام کردنـد. در ايـنمطالعه ارتباط معنيداري بين بروز ايـن بيمـاري و مـاه تولـد نـوزاد، بـومي يـا مهـاجر بـودن مـادر و وجـود شـكاف دهـاني در كـود ك ديگرخــانواده وجــود نداشــت (٦). در مطالعــه اي توســط Kim و همكاران از جمهوري كره بر روي ٧١٥٨١٧ نوزاد زنده متولد شده ازاول ژانويـه١٩٩٣ تـا ٣١ دســامبر ١٩٩٣، ميـ زان شـيوع شــكافهاي دهاني٨١/١ در هزار بود. در اين مطالعه شيوع شكاف لـب و شـكاف لب و كام، در پسران به ترتيب ٢ و ٥/٢ برابر دختران بود . تنها شيوع شكاف كام در دختران مختصري بيشتر از پسران بود (٧).
شماره ۱, پي در پي ۵۵ , فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۶ دكتر محمدرضا فتح العلوميو همکاران / ٣٣
Elahi و همكاران در پاكستان بـا گـزارش ١١٧ مـورد شـكاف دهاني از بين پرونده ٦١١٥٦ نوزاد زنده متولـد در جنـوب پاكـستان شيوع شكافها ي دهاني را ٩١/١ در ١٠٠٠ و شـيوع شـكاف لـب (٤٢ درصد) را بيشتر از شكاف كام به تنهـايي (٢٤ درصـد) ذكـر كردنـد. شكاف لب تنها يا به همراه شكاف كام در پـسران بيـشتر از دختـران بود و لي در دختران، شكاف كام به تنهـا يي بيـشتر از پـسران وجـودداشت . ٣٢ درصد والدين كودكـان مبـتلا داراي رابطـه خويـشاوندي بودند، در حاليکه اين مقدار در بين والـدين كودكـان بـدون شـكاف دهاني ١٨ درصد بود . ٣٢ درصد مـادران نـوزادان بـا شـكاف دهـاني داراي مشاوره قبل از حاملگي، معاينه ماهانه و تستهاي آزمايـشگاهي بودند. ٢٨ درصد مادران با نوزاد شكاف دهاني مكمـل هـاي غـذايي و ويتاميني در دوران بارداري مصرف كرده بودند, درحاليكـه در گـروه شاهد اين ميزان ٥٩ درصد بود (٨). البوستان و همكاران در كويت با بررسي خويشاوندي و نژاد والدين در بـين ١٢١ نوزادشـكاف دهـاني اعلام كردند كه نت ايج معنـيداري بـين خويـشاوندي والـدين و نـژاد عرب و غيرعرب در ايجاد شكاف دهاني در نوزاد وجود نـدارد (٩). در مطالعه اي ديگر توسط Calzolari و همكـاران بـر روي ٦ ميليـون نوزاد زنـده متولـد در بـين سـالهاي ١٩٩٦‐١٩٨٠ در اروپـا، ١٠٤٦ مورد شكاف لب (١٧/٠ در هزار) بـا شـيوع بيـشتر در جـنس مؤنـث گزارشگرديد و آنها اختلاف ژني را درنژادهاي مختلف ساكن اروپا به عنوان عامل احتمالي ايجاد شكافهاي صورتي مطرح كردند (١٠).
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

رجبيان و شركت , با بررسي پرونده ١٩٣٦٩ نوزاد زنده متولـد در بـين سـالهاي١٣٦٤ ‐١٣٥٥ در جنـوب کـشورمان (شـيراز)، شـيوع شكافهاي صورتي ٠٣/١ در ١٠٠٠ (شكاف لب با يا بدون كـام ٦/٠ در ١٠٠٠ و شكاف كام به تنهايي ٤/٠ در ١٠٠٠ بود . شيوع شـكاف لـب در دختران كمي بيش از پسران بود و درصد خويشاوندي در والـدين کودکان مبتلا به شكاف هاي صـورتي نـس بت بـه گـروه شـاهد داراي اخـتلاف معنـي دار بـود. آنچـه از نتيجـه ايـن مطالعـه بـر مـي آيـد نــشاندهنده نزديكــي آمــار ايــران بــا اروپــا نــسبت بــه كــشورهاي عربآفريقايي و جنوب شرقي آسيا ميباشد (١١). در مطالعه اي ديگر توسط طاهر و همكاران بر روي پرونده ٢١١٣٨ نوزاد بـدنيا آمـده در بيمارستان نجميه تهران بين سالهاي ١٣٦٧‐١٣٦٢، شيوع شكافهاي دهاني ٧٢/٣ در هزار (شكاف لب تنها ٩٩/٠ در١٠٠٠، شكاف كام تنها ٦٦/٠ در١٠٠٠ و شـــكاف لـــب و كـــام بـــا هــ ـ م ٧٢/٢ در١٠٠٠) گزارشكردند (١٢). در مطالعه رجبيـان و آقـايي بـا بررسـي پرونـده ١٤٧٦٠٨ نوزاد زنده متولد در سه بيمارسـتان شـهر شـيراز در بـين سالهاي ١٣٨٢‐١٣٧٢، شيوع شكافهاي دهاني ٨/٠ در ١٠٠٠ بود كـه شيوع بسيار بيشتر در پسران نسبت بـه دختـران (١/١٢٥) داشـت . آنها در نتيجه گيري شيوع اين بيماري را در ايران بيشتر نزديـ ك بـه آمار كشورهاي آفريقايي عنوان كردند . (١٣) در بررسي ما نيز شيوع كلي شكافهاي دهاني ٦/٠ در١٠٠٠ مي باشد كه با نژاد سياه (٥) بيشتر از ديگر نژادها همخواني دارد. در تحقيق ما اختلاف معني دار آماري بين مادران با و بدون فرزندان داراي شکاف لب و کام و سن ، داروهاي مصرفي ، سابقه بيـماري ، سابقه تولد نوزاد با شكاف دهاني داراي مادران با كود ك سال م متولد، مانند اكثر مطالع ات ديگر همكاران ديده نشد. مطالعه حاضر بيانگر روند رو به كاهش شيوع شكافهاي دهاني در ايران ميباشد.
٣٤/ دو ماهنامه پژوهنده بررسي فراواني شكاف لب و كام در ٢٠٠٠٠ نوزاد
درصورتيكه تحقيقات ديگر همكار ان در ايران (١٣‐١١) را با نتايج اين تحقيق مقايسه كني م ، شاهد افزايش چشمگير شيوع شكاف هاي دهاني بالاخص در دوران جنگ عراق با ايران (٧٢/٣ در١٠٠٠) و در دوران انقلاب و شروع جنگ به ميزان ٠٣/١ در١٠٠٠ و كاهش چشمگير آن پس از جنگ عراق با ايران ابتدا به ٨/٠ در١٠٠٠ و سپس به ٦/٠ در١٠٠٠ مي باشي م كه شايد دليلي مبني بر رابطه ميزان استرس و اضطراب در خان م حامله و ايجاد شكاف دهاني در نوزادشان باشد. بهرحال براي اثب ات اين نظريه, توصيه به انجام تحقيقات كاملتري بر روي حيوانات مي شود .

REFERENCES

.1 Merritt L. Understanding the embryology and genetics of cleft lip and palate. Adv Neonatal Care 2005; 5(2): 64-71.
1268731734566Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

Downloaded from pajoohande.sbmu.ac.ir at 10:14 +0330 on Wednesday January 10th 2018

.2 Arnold W, Nohadani N, Koch K. Morphology of the auditory tube and palatal muscles in a case of bilateral cleft palate. Cleft Palate Craniofac J.2005; 42(2): 197-200.
.3 Stanier P, Moore G. Genetics of cleft lip and palate, syndromic genes contribute to the incidence of non-syndromic clefts. Hum Molgenet. 2004; 1(13): 73-81.
.4 Murry JC, Daack-Hirsch S, Buetow KH, Munger R, Espina L, et al.Clinical and epidemiologic studies of cleft lip and palate in the Philippines. Cleft Palate Craniofac J. 1997; 34(1): 7-10.
.5 Das SK, Runnels RS Jr, Smith JC, Cohly HH. Epidemiology of cleft lip and cleft palate in Mississippi. South Med J. 1995; 88(4): 437-42.
.6 Amidei RL, Hamman RF, Kassebaum DK, Marshall JA. Birth prevalence of cleft lip and palate in Colorado by sex distribution,seasonality, race/ethnicity and geographic variation. Spec Care Dentist. 1994; 14(6): 233-40.
.7 Kim S, Kim WJ, OH C,Kim JC. Cleft lip and palate incidence among the live births in the republic of Korea. Abstract. J Korean Med Sci. 2002; 17(1): 49-52.
.8 Elahi MM, Jackson IT, Elahi O, Khan AH, Mubarak F, et al.Epidemiology of cleft lip and cleft palate in Pakistan. Plast Reconstr Surg. 2004; 113(6): 1548-55.
.9 Al – Bustan SA, el-Zawahri MM, al-Adsani AM, Bang RL, GhunaimI, et al. Epidemiological and genetic study of 121 cases oral clefts in Kuwait. Orthod Craniofac Res. 2002;5(3):154-60.
.01 Calzolar E, Bianch F, Rubini M, Ritvanen A, Neville A.Epidemiology of cleft palate in Europe. Cleft Palate Craniofacial J.2004; 41(3): 244-9.
.11 Rajabian MH, Sherkat M. An epidemiologic study of oral clefts in Iran. Cleft Palate Craniofac J. 2000; 37:191-195.
.21 Taher AA. Cleft lip and palate in Tehran. Cleft Palate Craniofac J.1992; 29:15-6.
.31 Rajabian MH, Ayhaei. S. Cleft lip and palate in South Western Iran: An epidemiologic study of live births. Saudi Med. 2005;25(5): 385-8.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید