نشریه زمین شناسی مهندسی، جلد نهم، شمارۀ 1 بهار 1314

بررسی ثأثیر نحوۀ آماده سازی نمونه های آزمایش
برش مستقیم برای تعیین مقاومت برشی

وحید تائبی*، محمد حاجی ستوده، احمدرضا محبوبی اردکانی؛ دانشگاه شهید بهشتی ،پردیس فنی مهندسی شهید عباسپور
تاريخ: دريافت 33/7/12 پذيرش 6/12/12 چکيده
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

استفاده از آهک راه حلی برای تثبیت خاک رس است. بهبود ویژگی های خاک با استفاده از آهک عملیاتی سریع و ساده است که می تواند در پروژه های بزرگ یا کوچک، گنجانیده شود. هدف از بهبود خاک با آهک، رسیدن به واکنشی فوری است که تقویت خاک با توجه به کاهش رطوبت و تغییرات شیمیایی در خاک رس را به طورچشم گیری به همراه دارد. روش آماده سازی نمونه ها برای بررسی پارامتریک تأثیر آهک بر مقاومت برشی، مهم است. در این تحقیق علاوه بر بررسی نحوۀ آماده سازی نمونه ها به بررسی تأثیر درصد آهک، درصد رطوبت عمل آوری و زمان عمل آوری بر مقاومت برشی خاک رس با استفاده از آزمایش برش مستقیم پرداخته شده است.
نتایج به دست آمده حاکی از آن است که نحوۀ آماده سازی نمونه ها در نتایج حاصل مؤثر است و معین شد که
درصد بهینه ای از آهک و رطوبت وجود دارد که در آن مقاومت برشی بیشنیه می گردد
واژگان کليدی: درصد آهک، درصد رطوبت اختلاط، زمان عمل آوری، مقاومت برشی ،نحوۀ آماده سازی نمونه ها ،تثبیت خاک
مقدمه
19814541331977

خاکهای رسی به دلیل ساختار ملکولی خود، از نظر مقاومت برشی رفتاری کاملاًکاملا متفاوت با خاکهای درشت دانهتر مانند لای و ماسه دارند. بدین ترتیب که مقاومت برشی ایجاد شده در ساختار رسها بیش تر به دلیل وجود چسبندگی در بین ذرات رس است و این در حالی است که عامل به وجودآورندۀ مقاومت برشی در ساختار خاک های درشت دانهتر اصطکاک بین ذرات است. بنا بر این، هر عاملی که باعث تغییر در این ساختار شود، می تواند باعث تغییر در * نويسندۀ مسئول [email protected]
5161
پارامترهای مقاومت برشی خاک شود. میتوان انتظار داشت که به دلیل تغییراتی که در ساختار کانیهای خاک رس به علت اضافه کردن آهک به وجود میآید، در پارامترهای مقاومت برشی تغییر چشم گیری اتفاق بیافتد. آهک با شروع سیمانتاسیون از نظر مقاومت می تواند تثبیت شود و مقدار مقاومت و سختی به طور محسوسی زیاد می شود ]8[، ]11[، ]23[. مقاومت کوتاه مدت خاک تثبیت شده با آهک ناشی از واکنش های تبادل کاتیونی و مقاومت بلندمدت ناشی از واکنش های پوزولانی هستد ]21[، ]23[. چندین بررسی موردی، به بهبود عمل کرد خاک های مسئله دار تثبیت شده با آهک پرداخته است ]14[، ]18[، ]26[. آشنا بودن با واکنش های اساسی که عموماًعموما پس از اختلاط آهک با خاک به وقوع می پیوندد برای تفسیر نتایج به دست آمده از آزمایش های بهبود خاک ضروری است. افزایش مقاومت در طول زمان، در هر دو دیدگاه کوتاه مدت و بلندمدت، می تواند به نوع و مقدار محصولات واکنش که با فرایندهای شیمیایی در طی تثبیت به وقوع می پیوندند، بستگی داشته باشد.
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

واکنش های آهک با خاک در مقاله ها و کتاب های بسیاری تشریح شده است ]1[.
فرایندهای شیمیایی که در خاک تثبیت شده با آهک به وجود می آید با TRB در سال 1187، و اینگلز 1 و متکالف2 در سال 1172و هم چنین روف3 و هو4 و در سال 1166بررسی شده است. پیش بینی میزان افزایش مقاومت بدست آمده از اختلاط آهک برای خاک های مختلف کار سختی است. لوکات5 در سال 1113 با بررسی عوامل مختلف مقدار مقاومت برشی )Su( به دست آمده از آزمایش ها را تابع متغیرهای زیر معرفی کرده است.

1

-822951571780

که در آن

مقاومت برشی زه کشی نشده بلافاصله بعد از تراکم ،A پارامتر نوع کانی ها ،سطح مقطع مخصوص، اندازۀ ذرات و ظرفیت تبادل یون است،

پارامتر مربوط به خصوصیات شیمیایی آب منفذی اولیه ،

درصد رطوبت نمونه ،

درصد مواد افزودنی ،

و t بر حسب روز و به ترتیب زمان جاافتادگی و مراقبت هستند. زمان جاافتادگی عبارت است از مدت زمان بین اختلاط و تراکم )معمولاًمعمولا 24 ساعت( و زمان مراقبت مدت سپری شده بعد از تراکم یا قالب بندی است. این که طبیعت خاک ثابت نیست از موضوعات مهمی است که
1. Ingles 2. Metcalf 3. Ruff 4. Ho 5. Locat
واکنش های شیمیایی بر کانی های خاک منجر به تغییراتی در بعضی از پارامترها از جمله توزیع اندازۀ دانه ها )با اثر سیمانتاسیون( و کانی ها می شود. این موضوع باعث اصلاح ویژگی های شاخص از جمله حدود اتربرگ و روانی می شود ]13[. با توجه به توضیحات ارائه شده رفتار خاک ها فقط با روش های تجربی قابل شناسایی هستند ولی بررسی های بسیاری نشان داده است که اختلاط خاک رس با آهک مقدار چسبندگی را کاهش و مقدار ضریب اصطکاک را بیش تر می کند
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

بل 1در سال 1116 به بررسی اثر تغییر درصد آهک بر مقاومت نمونه های کائولینیت و مونتموریلونیت با زمان عمل آوری 1، 3، 7، 14 و 28 روز پرداخت. وی مقاومت نمونه ها را با استفاده از آزمایش فشاری ساده اندازه گیری کرد. نتایج آزمایش هایش در شکل 1 نشان داده شده است. چنان که مشاهده می شود با افزودن 4 درصد آهک به خاک های بررسی شده، مقاومت افزایش یافته است و با افزودن بیش تر آهک، مقاومت کسب شده روند کاهشی داشته است. اما مشاهده می شود که در بعضی نقاط مثلاًمثلا نمونه های کائولینیتی با 8 درصد آهک پس از شروع به کاهش مقاومت، دوباره افزایش می یابد. این افزایش در بعضی نمونه ها به 133 کیلوپاسکال نیز می رسد. بل در سال 1116در گزارش های خود به نحوۀ متراکم کردن نمونه ها و انرژی تراکمی اشاره نکرده است
کیتازومی2 و تراشی3 در سال 2332 و همچنین پورباها4 و همکارانش در سال 2333، برای چند نوع خاک و بیشتر برای خاک های تثبیت شده با آهک یا سیمان، به بررسی افزایش مقاومت با گذشت زمان پرداختند و به این نتیجه رسیدند که افزایش مدت زمان عمل آوری منجر به انجام واکنشهای پوزولانی می شود که در نهایت مقاومت برشی افزایش می یابد.
-1534151010707

هم چنین آهنبرگ5 و جوهانسون6 نیز در سال 2336 اثر زمان روی مقاومت برشی سه نوع خاک که دو نوع آن ها رسی بودند، با آزمایش فشاری ساده ،بررسی کردند. آن ها در تحقیقاتشان از مواد تثبیت کنندۀ متعددی از جمله آهک استفاده کردند و به این نتیجه رسیدند که رفتار یک خاک با مواد تثبیت کننده مختلف، متفاوت است. برای مثال اکثر مقاومت کسب شده در خاکهای
1. Bell 2. Kitazume 3. Terashi 4. Porbaha 5. Ahnberg
6. Johansson
5162

شکل 6. مقاومت فشاری ساده: a( کائولينيت، b( مونتموريلونيت با درصدهای مختلف آهک ]2[
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

تثبیت شده با سیمان مربوط به 1 تا 3 ماه اولیه پس از عمل اختلاط است و از این زمان به بعد افزایش مقاومت با سرعت کم تری پیش می رود در حالی که برای خاک های تثبیت شده با آهک افزایش مقاومت سرعت ثابتی دارد.
لوکات و همکارانش )1113(، آهنبرگ و همکارانش )2336( و چند محقق دیگر ،تأثیر تغییرات درصد رطوبت بر مقاومت برشی خاک رس تثبیت شده با آهک، را بررسی کردند.
لوکات و همکارانش )1113(، آزمایش های خود را روی 4 نوع خاک مختلف و برای درصدهای مختلف آهک استفاده شده بررسی کردند و نتایج را به صورت نمودارهای شکل 2 نشان دادند. چنان که مشاهده می شود برای درصد رطوبت های کم تر مقاومت برشی بیش تر به دست آمده است. این در حالی است که باید در درصد رطوبت معینی بیش ترین مقاومت برشی در اثر افزودن آهک به خاک به دست آید و با افزودن بیش تر رطوبت از مقاومت کاسته شود. در حقیقت بر اثر افزودن رطوبت به خاک بدون آهک، به دلیل ایجاد روغن کاری بین ذرات مقاومت برشی تا حدی افزایش ،و با افزودن بیش تر رطوبت، کاهش می یابد. برای خاک تثبیت شده با آهک نیز همین رفتار وجود دارد با این تفاوت که مقداری از رطوبت، صرف انجام واکنش های هیدراتاسیون و پوزلانی می گردد. در ادامه به نحوۀ انجام آزمایش های برش مستقیم بر روی خاکی با دامنه خمیری کم )حدود 17 درصد( می پردازیم.

126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

شکل5. مقاومت برشی بر حسب درصد رطوبت و برای درصدهای مختلف آهک )03 روزه( ]62[

خاک بررسی شده
برای این بررسی آزمایش های اولیه روی چند نوع خاک مختلف از مناطق مختلف شهر تهران، انجام شد. با انجام آزمایش های مختلف، سرانجام خاک منطقه ای از شهرستان ورامین برای انجام آزمایش ها انتخاب شد. در شکل 3 نمودار دانه بندی خاک مورد نظر قابل مشاهده است. حد پلاستیک و حد روانی این خاک به ترتیب 14 و 32 درصد است. هم چنین خاک برای تعیین عناصر تشکیل دهنده از لحاظ XRF آنالیز شد. نتایج این آنالیز و سایر آزمایش های مربوط به تعیین مشخصات فیزیکی خاک بررسی شده در جدول 1 آمده است
آهک استفاده شده در بسته های 25 کیلویی محصول کارخانۀ قم، شرکت همکار سنگ است که مشخصات اجزای تشکیل دهندۀ آن در جدول 2 آمده است. قبل از استفاده از آهک ،آن را در اجاق حرارت داده و پس از خشک شدن از الک نمره 43 عبور داده شد.

5153
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

جدول6. مشخصات شيميايی و فيزيکی خاک بررسی شده
1. ترکیبات شیمیایی )نتایج آزمایش XRF و pH(
O Na Mg Al Si K Ca Ti Fe pH
56/81 3/84 2/17 6/85 11/88 2/37 6/78 3/27 4/32 6/5

13 % 2. مشخصات فیزیکی
اندازۀ ذرات
1/3 تا 5/3 میلی متر
65 % 332/3 تا 1/3 میلی متر
25 % کوچک تر از 332/3 میلی متر
2/61 چگالی ویژه
31/6 حد روانی )%(
14 حد خمیری )%(
17/6
12/5 نشانۀ خمیری )%(
درصد رطوبت بهینه )%(
11/1
CL وزن مخصوص خشک حداکثر (3(kN/m نوع خاک

شکل 0. منحنی دانه بندی خاک بررسی شده
جدول 5. مشخصات آهک استفاده شده
عناصر

درصد
وزنی 83/15 3/36 3/15 3/74 3/33 3/31 3/37 3/332 3/331 1/325 3/331

5156نحوۀ آماده سازی نمونه های برش مستقيم
در این بخش، برای بررسی پارامترهای درصد آهک، درصد رطوبت و زمان عملآوری بر مقاومت برشی خاک رس ،144 نمونه که حاوی درصد اختلاط مختلف هستند برای آزمایشها در نظر گرفته شده است. خاک بررسی شده برای تهیۀ نمونه ها ابتدا از الک نمرۀ 4 عبور داده شده است. بدین منظور آزمایش های برش مستقیم بر روی نمونه های با درصدهای اختلاط آمده در جدول 3 در قالب برش با ابعاد 2×6×6 سانتی متر، انجام شد.
جدول 0. فهرست مخلوط های به کار گرفته شده در آزمايش برش مستقيم
شمارۀ
نمونه درصد
آهک درصد رطوبت 185928192025

مدت زمان عمل
( 198501170561

نیروی قائم
) ( 264795368174

سرعت دستگاه
) ( دمای عمل آوردن )درجۀ سانتی گراد(
A 1 18 ،15 ،13 ،11 13 ،28 ،7 ،1 4 ،2 ،1 3/25 دمای اتاق
B 3 18 ،15 ،13 ،11 13 ،28 ،7 ،1 4 ،2 ،1 3/25 دمای اتاق
C 5 18 ،15 ،13 ،11 13 ،28 ،7 ،1 4 ،2 ،1 3/25 دمای اتاق
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

لازم است که عوامل مؤثر در تثبیت و به سازی خاک برای تهیۀ نمونه ها به خوبی شناسایی شود. عوامل مؤثر در به سازی خاک عبارتند از:
جنس خاک )دانه بندی، نوع کانی ها، مقدار کانی ها و …(، نوع و مقدار اضافه شونده، نحوۀ اختلاط، انرژی تراکم، رطوبت عمل آوری، درصد اضافه شونده و زمان عمل آوری.
انرژی تراکمی از مهم ترین عوامل مؤثر در به سازی خاک است که در منابع مختلف کم تر به آن پرداخته شده و حتی در بعضی از آن ها نادیده گرفته شده استت منظتور از انترژی تراکمتیهمان انرژی ای است که در لحظه کوبیدن نمونه ها در قالب برش مستتقیم صترف متی شتود . از آن جا که انرژی تراکم و نحوۀ تراکم در عمل بر مقاومت برشی اثر دارد، ضتروری استت تتا دراین پژوهش انرژی تراکم و نحوۀ تراکم ثابت نگه داشته شود، به عبارتی استانداردستازی شتود .
در ادامه سه روش برای این تهیۀ نمونه ها ارائه شد و محاستن و ایرادهتایی کته هتر روش داردارزیابی شد.
الف( روش اول: می توان برای تهیۀ نمونه ها مقدار وزن مخصوص خشک را ثابت نگه داشت. در این حالت، نمی توان مقدار انرژی تراکم در ساخت نمونه ها را ثابت کرد. این روش در 5155
بسیاری از تحقیقات پیشین استفاده شده است. این در حالی است که در به سازی خاک عامل انرژی نسبت به وزن مخصوص خشک اهمیت بیش تری دارد و وزن مخصوص نتیجه آزمایش است. به عبارت دیگر در صورتی که خواسته شود برای نمونه های با درصد رطوبت متفاوت به وزن مخصوص یک سان رسید، نیاز است تا انرژی تراکم تغییر داده شود. بنا بر این در صورتی که پارامتر بررسی شده رطوبت عمل آوری باشد دیگر نمی توان گفت که عامل به وجود آمدن تغییرات مقاومت برشی رطوبت است بلکه انرژی تراکم نیز در این تغییرات مؤثر است. از این رو ،ذکر این نکته ضروری است که با توجه به این که معیاری برای اندازهگیری کمی اعمال انرژی وارد در ساخت نمونهها وجود ندارد ،به همین سبب، محتملترین علت برای بروز خطا در نتایج حاصل از انجام آزمایش برش مستقیم، تفاوت در انرژی وارد شده در تراکم لایه ها است. این مسئله، خصوصاخصوصاً در ساخت نمونههای کوچک مقیاس ،تأثیر بیش تری خواهد داشت. بنا بر این در آماده سازی نمونه ها لازم است انرژی تراکم ثابت نگه داشته شود.
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

ب( روش دوم: برای ثابت کردن انرژی تراکم می توان بعد از عمل آوری نمونه ها، آن ها را بدون ایجاد تراکم نگه داری کرد و در روز آزمایش با استفاده از انرژی تراکمی که مقدار آن استاندارد شده است درون قالب برش مستقیم کوبید. در این تحقیق برای کوبیدن نمونه در قالب برش مستقیم با وارد کردن ضربه با چکش استفاده شده در پروکتور اصلاح شده بر کوبه استفاده می شود )شکل 2(. بنا بر این برای تعیین تعداد ضربات برای کوبیدن نمونه در قالب برش مستقیم لازم است که مقدار انرژی وارد در واحد حجم در قالب برش مستقیم برابر استاندارد 1557ASTM D )پروکتور اصلاح شده( گردد. در صورتی که نمونه در سه لایه درون قالب برش مستقیم کوبیده شود تعداد ضربه برای متراکم کردن هر لایه با توجه به این اطلاعات برابر است با:
ارتفاع سقوط )2/457 میلی متر(، وزن چکش )5/44 نیوتن(،
نیرو در واحد حجم )3kN,m/m2733(، حجم قالب برش مستقیم )333372/3 متر(، سطح مقطع کوبه فلزی )3336/3 متر(، تعداد لایه )3 لایه(
2700000 3 0 4572 44 5 /0 072 10/  /3 n n 3
5150
با توجه به محاسبه مذکور، برای متراکم کردن خاک در قالب برش مستقیم )شکل 4( آن را در 3 لایه ریخته و هر لایه برای رسیدن به انرژی تراکم اصلاح شده با 3 ضربه کوبیده می شود.

شکل 4. کوبه فلزی و خاک متراکم شده در قالب برش مستقيم
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

برای بررسی صحت این نوع استانداردسازی یک سری آزمایش برش مستقیم بر خاک رس مخلوط شده با 1، 3 و 5 درصد آهک که در دو حالت متفاوت قالب گیتری شتده بتود انجتام ومشاهده شد مخلوطی که در روز اختلاط قالب گیری شده بود رفتار شتکننده ای از ختود نشتانمی دهد )شبیه به خاک بیش تحکیم یافته، چنان که در شکل 5 a قابل مشاهده است( درحالی کتهمخلوطی که روز آزمایش قالب گیری شده است رفتاری شبیه به ختاک عتادی تحکتیم از ختودنشان داد )شکل 5 b(. و به این علت است که نمونته هتا یی کته در روز اختتلاط قالتب گیتریشده اند پیوندهای آهک با خاک رس، درون قالب، تشکیل می شود، این در حالی است کته اگترخاک اختلاط شده با آهک نگه داری شود و در روز آزمایش قالب گیری گردد دیگر این پیوندها وجود ندارند و عمل کوبش این پیوندها را از بین می برد. هرچه درصد آهتک مخلتوط کتم تترباشد، رفتار دو نوع خاکی که با روش مختلف قالب گیری شده تقریباتقریباً یک سان تر است )شکل 5 b( از این رو ،این روش آماده سازی نمونه ممکن است باعث بروز دو خطا در آزمتایش شتو د: اول خطای شکسته شدن پیوندهای ایجاد شده با واکنش بین آهک و ذرات خاک رس در لحظۀ کوبیدن نمونه در قالب برش مستقیم در روز آزمایش، دوم عدم شبیه سازی چکشتی ، کته بترایکوبیدن نمونه در قالب برش مستقیم استفاده می شتود )بتا توجته بته چکتش استتفاده شتده در استاندارد(، زیرا نمی توان از اثر تمرکز تنش غافل شد.
ج( روش سوم: نمونه ها به صورت متراکم شده نگه داری شوند. در این حالت دو روش وجتوددارد. 1( از اثر تمرکز تنش صرف نظر شود و نمونه ها را درون قالب برش با 3 ضربه ای کته دربخش قبل محاسبه شد، کوبیده شود و تا روز آزمایش به همان صورت درون قالب نگه داری 5154
Relative Displacement (ΔL/L) Relative Displacement (ΔL/L)

شکل 2. نحوه تغييرات تنش برشی-جابجايی نسبی برای نمونه 2 روز قالب گيری شده و در روز آزمايش قالب گيری شده )a( 2 درصد آهک اختلاط )b( 6 درصد آهک اختلاط
126873825500

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:35 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.jeg.9.1.2615 ]

شود که این گزینه به دلیل کم بودن قالب های برش زمان بر است. 2( نمونه ها در ظرف پروکتور طبق 1557ASTM D کوبیده شوند و از آن ها در روز آزمایش درون قالب برش مستقیم نمونه گیری شود. در این صورت نمونه ها طبق استاندارد کوبیده می شوند و بحث تمرکز تنش پیش نمی آید ولی با توجه به این که برای آماده سازی نمونه ها باید 144 آزمایش تراکم انجام شود، حجم مصالح مصرفی زیاد و از نظر زمانی هم وقت گیر می شود، بدین منظور می توان نمونه کوبیده شده را با استفاده از جک هیدرولیکی )شکل 6( از قالب خارج کرده و به چهار قرص تقسیم کرد. در این صورت تعداد تراکم به 36 عدد کاهش می یابد. سپس می توان هر قرص را



قیمت: تومان

دسته بندی : زمین شناسی

دیدگاهتان را بنویسید