نشريه زمين شناسي مهندسي,جلد دوم، شماره ١بهار و تابستان ١٣٨٦

استفاده از دياگرامهاي ترکيبي، تحليل عاملي و نمايههاي اشباع در ارزيابي كيفي آب زيرزميني دشتهاي زويرچري و ِخرانِخران

نصرا… کلانتري، محمد حسين رحيمي، عباس چرچي:
دانشگاه شهيد چمران اهواز
تاريخ: دريافت ١٠/١٠/٨٤ پذيرش ٢٨/٨/٨٦

چکيده
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

آب زيرزميني تنها منبع آ ب قابل دسترس در دشتهاي زويرچري و ِخرانِخران براي کشاورزي
است، اين آبها اغلب در ردة شور مزه قرار دارند. به منظور شناسايي منشأ شوري آبهاي زيرزميني اين ناحيه در بهار ١٣٨٣، شصت و يك نمونه از آب چاههاي عميق اين منطقه سنجش شيميايي شد. از نمو دارهاي ترکيبي (نمودارهاي دو متغيره غلظت كل يون هاي محلول (TDI) در مقابل غلظت يون هاي اصلي و نمودارهاي دو متغيره غلظت كلرايد در مقابل
غلظت هاي بي كربنات، سولفات و سديم)، آناليز آماري تحليل عاملي و بررسي نمايه هاي اشباع
يون هاي کلسيت ، دولوميت و ژيپس براي شناسايي منشأ شوري و فرايندهايي که محيط
ژئوشيميايي سفره آب دار را تحت تاثير قرار مي دهند استفاده شد. آ ب هاي زيرزميني دشت هاي
زويرچري و ِخرانِخران نسبت به كلسيت و دولوميت فوق اشباع و نسبت به ژيپس اشباع و در برخي موارد تحت اشباع هستند . اين پژوهش ها نشان داد که انحلال ژيپس و انيدريت به
صورت ناحيه اي و انحلال نمک به صورت محلي مهم ترين عوامل شوري آ بهاي زيرزمينيمنطقه بررسي شده اند.

مقدمه
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

دشت هاي زويرچري و خِِران در نزديكي شهرستان ملاثاني(٤٠ كيلومتري شمال اهواز) بينطول جغرافيايي´٤٧ ˚٤٨ تا ´١٥ ˚٤٩ شرقي و عرض جغرافيايي´٢٠ ˚٣١ تا ´٤٨ ˚٣١ شمالي قرارگرفته است نقشة زمينشناسي منطقه بررسي شده در شكل١ نشان داده شده است. در منطقة بررسي شده دو تاقديس با روند شمال غرب- جنوب شرق وجود دارد. تاقديس نفت سفيد در حاشية شمال شرقي، واقع شده است و تاقديس كوپال با مورفولوژي تپه ماهوري درمركز محدود ة بررسي شده باعث تفكيك منطقه به دو دشت زويرچري و ِخِخران شده است. در منطقه بررسي شده سه سازند زمين شناسي و رسوبات عهد حاضر مشاهده مي شود. سازند ميشان با بيرون زدگي كم در خط الراس تاقديس نفت سفيد قرار دارد. سازند آغاجاري با گسترش و ضخامت قابل توجه در سرتاسر شمال شرق ناحيه رخ نمون دارد. اين سازند با تغييررخساره در جنوب شرقي دشت مجدداﹰ بر روي تاقديس كوپال رخ نمون پيدا كرده و بخشآواري لهبري را تشكيل مي دهد. سازند بختياري به صورت تپه ماهوري در مركز دشت رخ نموندارد. ليتولوژي سازند ميشان را در اين ناحيه مارنهاي خاكستري ضخيم لايه و آهك مارنيتشكيل داده است. سازند آغاجاري تركيبي از مارنهاي قرمز، ماسه سنگ و ميان لايههايي ازژيپس و نمك است. بخش لهبري نيز ليتولوژي شبيه به آغاجاري دارد، ولي مقدار سيمان آن كم تر و ميان لايههاي ژيپس آن بيشتر است. سازند بختياري در قسمت مركزي اغلب ازماسه هاي جور شده سست با سيمان بسيار ضعيف رسي تشكيل شده است، بخش چشم گيري از اين سازند در زير رسوبات آبرفتي به دليل تخريب شديد درجا، سفره آب داري را تشكيلداده است . حدود صد و هفتاد چاه عميق موجود در اين سفره آب دار تأمين كننده آب مورد نيازبراي كشاورزي دشت است[١]،[٢].
با توجه به اين كه منابع آب زيرزميني در حاشيه اين سفره آب دار(شمال، شرق، جنوب و جنوب غرب ) شور و كيفيت آن ها از نظر مجموع املاح و نوع يون هاي عمده متفاوت است،به منظور بررسي كيفيت آب زيرزميني منطقه و شناسايي منشأ شوري در بهار ١٣٨٣ از ٦١ ايستگاه(چاه هاي عميق ) نمونه برداري شد و غلظت عناصرعمده (Ca,Mg ,Na, K,HCO3 SO4, Cl) اندازه گيري شد. شكل٢ موقعيت و دياگرام استيف نقاط نمونه برداري را نشانمي دهد. آب هاي زيرزميني محدودة پژوهش اغلب در رده شوره مزه قرار دارند و رخسارهغالب در محدودة چاههاي عميق سولفاته كلسيك منيزيك است. در شمال سفرهآب دار خران وجنوب سفره آب دار زويرچري آب هاي سطحي و زيرزميني بسيار شوري وجود دارد کهرخساره غالب آن ها کلروه- سديک است.
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017



قیمت: تومان

دسته بندی : زمین شناسی

دیدگاهتان را بنویسید