مجله زمين شناسي مهندسي جلد اول، شماره ٣ پاييز ١٣٨٢

معرفي برنامه رايانهاي ويژه جهت تعيين پارامترهاي
مهندسي تودههاي سنگي*

غلامرضا خانلري و سيد داود محمدي
اعضاي هيئت علمي دانشگاه بوعلي سينا همدان
تاريخ: دريافت ٢٤/١٠/٨١ پذيرش ٨/٤/٨٤

چكيده
به منظور تحليل پايداري فضاهاي زيرزميني و يا سطوح شيبدار سنگي، داشتن پارامترهاي مقاومتي
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

توده سنگ لازم و ضروري است. براي تعيين اين پارامترها از معيارهاي موجود، مانند معيار شكست
هوك ـ براون و يا موهرـ كولمب و غيره استفاده مي شود. در اين مقالهبرنامه رايانه اي (كه توسط
نگارندگان نوشته شده و به افتخار آقايان هوك و براون نام گذاري شده)، معرفي گرديده است كه به كمك
آن مي توان با داشتن عمق فضاي زيرزميني يا سطح گسيختگي شيرواني سنگي، وزن واحد حجم تودهسنگ،GSI (شاخص مقاومت زمين شناختي ،)σci (مقاومت تراكمي تك محوري سنگ بكر) و mi (پارامتر معي ار هوك – براون براي سنگ بكر)، كليه پارامترهاي مورد نياز طراحي(١٢ مورد) در توده سنگ
را با سرعت و دقت بالا محاسبه نمود و مورد استفاده قرار داد.

مقدمه
نظر به اهميت حضور درزه ها و سيستم هاي شكستگي در توده هاي سنگي و نقش آن ها دررفتار مهندسي توده سنگ كه تاكنون توسط افراد بسياري از ديدگاه هاي مختلف مورد بحث و
بررسي قرار گرفته است[١]، [٢]، [٣] در تحليل پايداري حفريات زيرزميني و يا شيرواني هاي

298717-109921

*مقاله به عنوان تكنيكال نت در مجله زمين شناسي مهندسي چاپ مي شود.
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

سنگي، چنانچه تعداد دسته درزه ها بيش از ٤ دسته درزه باشد، معمو ﹰلا محيط را شبه پيوسته در نظر مي گيرند و براي تحليل از پارامترهاي مهندسي توده سنگ استفاده مي شود[ ٤].از آنجاييكه تعيين كليه پارامترهاي توده سنگ با استفاده از آزمايشهاي برجا و آزمايشگاهي پرهزينه وزمان بر است، لذا در اكثر موارد، اين پارامترها با روش تجربي تخمين زده مي شوند. يكي ازاين روش ها ، استفاده از معيار تجربي هوك ـ براون است كه پارامترهاي مذكور را با دقتقابل قبولي به دست مي دهد. در اين مقاله به منظور محاسبه دقيق و سريع كليه پارامترهاي تودهسنگ با روش فوق، برنامه رايانه اي ويژه اي ارائه شده است . شايان ذكر است كه در هنگامنوشتن اين سطور، برنامه رايانه اي با نامRocLab 1.0 توسط آقايHoek در سال ٢٠٠٢ نوشتهشده كه مشابه با اين برنامه است، ولي برنامه نوشته شده در اين مقاله، قبل از برنامه ايشان و در راستاي انجام پروژه كارشناسي ارشد زمين شناسي مهندسي[٥]در سال ٢٠٠١ نوشته شده و ازآن دفاع شده است. همچنين تفاوت برنامه ارائه شده در اين مقاله با برنامه 1.0 RocLab، در تاثير دادن مستقيم عمق تونل يا سطح گسيختگي شيرواني سنگي در محاسبات مربوط به تنشاست.
بحث
به طور كلي، برخي از پارامترهاي مهندسي توده سنگ كه جهت طراحي تونل ها يا تحليلپايداري شيرواني هاي سنگي مورد استفاده قرار مي گيرند عبارتند از: مقاومت تراكمي تكمحوري توده سنگ، مقاومت كششي توده سنگ، مدول تغيير شكل توده سنگ، پارامترهاي معيار هوك – براون براي توده سنگ(s , mb ،) چسبندگي توده سنگ، زاويه اصطكاك داخلي وغيره است. براي محاسبه اين پارامترها براساس معيار هوك- براون، به روش زير عمل مي كنيم:
تعيين مقدار(Geological Strength Index) GSI مربوط به توده سنگ: ابتدا از روي
جدولهاي سال ١٩٩٥ يا سال ١٩٩٩[٦] كه توسط هوك و براون ارائه شده، تعيين مي شود (شكل١). لازم به ذكر است كه در سال٢٠٠١ نيز جدولي جداگانه براي تعيينGSI مربوطبه سنگ هاي فليشي توسط مارينوس و هوك ارائه شده است[٧].

1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017



قیمت: تومان

دسته بندی : زمین شناسی

دیدگاهتان را بنویسید