مجله زمین شناسی مهندسی،جلد اول، شماره 2 تابستان 1382 119

پهنهبندي خطر زمين لغزش در حوزة نوژيان
(جنوب شرق خرم آباد- استان لرستان)

رسول اجل لوئيان: دانشگاه اصفهان، گروه زمين شناسي دكتر رضا زارعي سهاميه: دانشگاه لرستان، گروه زمينشناسي سيامك بهاروند: دانشگاه امام حسين
طاهر فرهادينژاد: مركز تحقيقات منابع طبيعي و امور دام استان لرستان تاريخ: دريافت ٢٩/٤/٨١ پذيرش ١٦/٩/٨٢

1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

چكيده
زميـن لغـزش يا رانش زمينlandslide) ) و به طور کلي حرکات توده اي مواد از زمرة پديده هاي
طبيعـي هسـتند کـه تحـت تأثـير عوامـل مخـتلف بـه ويـژه گرانش زمين در دامنه هاي شيب دار به وقوع
مـي پـيوندند. عوامـل متعددي نظير وضعيت زمين شناسي و زمين ريخت شناسي، شرايط اقليمي منطقه وکاربـري اراضي مي توانند در تحريک و تشديد اين پديده مؤثر باشند. بر اين اساس و با توجه به نقش هر
يـک از عوامـل مذکـور و مـيزان تأثـير آنهـا، ناحـية مورد بررسي به پهنه هاي مختلف لغزشي (پهنه بندي)
طـبقه بـندي مـي گـردد. پهـنه بـندي زمين لغزش به منظور به نقشه در آوردن لغزش هاي موجود و برآورد
پتانسـيل عوامـل محرك و مخرب دامنهها انجام گرفته است. مقالة حاضر به عنوان يک بررسي موردي در جهت بررسي پتانسيل زمين لغزش در حوزه نوژيان و پهنه بندي خطر زمين لغزش در آن حوزه است.
براي پهنه بندي خطر حركت هاي توده اي، ابتدا نقشه هاي مختلفي شامل زمين شناسي، شيب، كاربري
اراضـي ، نقشـه گسل هاي منطقه، شدت زلزله و. . . تهيه و سپس رقومي گرديدند. با استفاده از عمليات
ميدانـي، عكـسهاي هوا يي و داده هاي رقومي ماهواره اي، مناطق لغزشي اعم از سقوطي و رانشي بر روي
نقشـه پايـة حوزه ترسيم شده است. از تلفيق نقشههاي مذکور با نقشة پراکنش زمين لغزش ، ميزان لغزشدر واحدهاي مختلف هر نقشه به دست آمده و با استفاده از روش آماري (تراكم سطح ) براي هر واحد ازعوامـل ليـتولوژي ، شـيب ، جهت شيب ، فاصله از گسل، كاربري اراضي ، شدت بارندگي ، شدت لرزه و… مـيزان عـددي وزن هـر يـك محاسبه شده و نقشههاي وزن ساخته شده اند . با جمع نقشههاي وزن، نقشه
پهـنه بـندي براساس وزن به دست آمده است و با طبقه بندي اين نقشه، نقشه نهايي پهنهبندي زمين لغزش
حاصـل شـده است. نتايج حاصله نشان مي دهد كه حدود ٨١ درصد از كل لغزش ها را پهنه هاي لغزشي با خطر بالا و خيلي بالا در برگرفته اند .
واژه هاي کليدي: پهنه بندي، حرکت هاي توده اي، زمين لغزش، عوامل محرک و مخرب دامنه ها، نوژيان

مقدمه
زميـن لغزش ها از جمله پديده هايي هستند که هر ساله خسارات جاني و مالي قابل توجهيرا بـه بـار مـي آورنـد. همـراه بـا توسعه فعاليت هاي بشري حجم خسارات ناشي از اين پديده افـزايش يافته است. از اين رو موضوع بررسي و پيش بيني پتانسيل لغزش در مناطق مختلف وتمهيداتـي براي کنترل آن ضروري به نظر مي رسد. با شناساي ي مناطق مستعد لغزش، مي توان ازانجام فعاليت هاي عمراني در آن مناطق جلوگيري كرد يا براي بهسازي و ترميم آن اقدام نمود.
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

کشـور ايـران بـه دلـيل خصوصـيات زميـن شناسي نظير ليتولوژي، تکتونيک، لرزه خيزي وشـرايط خـاص آب و هوايـي از جمله مناطق داراي پتانسيل لغزش است. قرار گرفتن ايران برروي كمربـند زلزله خيز آلپ – هي ماليا، عبور گسل بزرگ زاگرس، تناوب لايه ه اي سخت آهكيو لايـه هـاي سسـت مارنـي شـيلي در يال تاقديس هاي بزرگ در سرتاسر استان لرستان شرايط مسـاعدي براي ناپايداري بخش هاي بزرگي از دامنههاي طبيعي به وجود آورده است. همچنين شـر ايط توپوگرافـي و زمين شناسي منطقة بررسي شده به گونه اي است كه بهترين وضعيت رابـراي لغـزش قطعـات و تـوده هاي بزرگ خاك و سنگ در مقياس كوچك تا بسيار بزرگ مهياكرده است[١].
با توجه به اينكه اين حوزه يكي از زيرحوزههاي سد دز است و از ميان زيرحوزه هاي مذكور بيشتر ين ميزان رسوب دهي را دارد، به نظر مي رسد زمين لغزش يكي از مهم ترين عوامل اصلي توليد رسوب حوزه است. همچنين خسارات وخطرات ناشي از لغزش و آسيب رساندنآن به راه هاي ارتباطي ، منابع طبيعي و مناطق مسکوني وکشاورزي، اهميت پهنه بندي خطرزمين لغزش در اين ناحيه را نمايان مي سازد. از اين رو مسئلة پايداري شيب ها، براي برنامه ريزي آينده سد و ديگر امور عمراني بسيار مهم است.

موقعيت جغرافيايي و اقليم منطقه
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

مـنطقه مـورد بررسـي بيـن طـول هـاي جغرافيايـي´ ٢٣ ، ْ ٤٨تـا ´ ٤٠ ، ْ ٤٨ و عـر ضهاي جغرافيايـي´ ٠٦ ، ْ ٣٣تـا ´١٧ ، ْ ٣٣ قـرار دارد. حـوزة نوژيـان در ٣٠ كيلومـتري جنوب شرقيشهرسـتان خرم آباد با مساحتي برابر ٣٤٤٩١ هكتار قرار گرفته است. از نظر زمين شناسي جزءزاگرس چين خورده محسوب مي گردد. حداكثر و حداقل ارتفاع از سطح درياي آزاد به ترتيب٣٠١٢ مـتر و ٧٧٠ متر و ارتفاع متوسط حوزه ١٧/١٦٤٨ متر است. ميانگين بارش سالانه ٢/٨٩٦ ميلـي مـتر و اقلـيم آن نـيمه مـرطوب بـا زمسـتان هـاي بسيار سرد است. ابتداي حوزه در ٣٠ كيلومتري و انتهاي حوزه نيز تقريبﹰا در ٧٣ كيلومتري جنوب شرق خرم آباد واقع شده است. راه دسترسي به منطقه از طريق جاده خرم آباد به ايستگاه كشور و يا از طريق راه آهن تهران-اهواز است( شکل١).

زمين شناسي منطقه
اين پهنه شامل مجموعه اي از رشته کوه هاي نزديک به هم و فشرده با سطح محوريمعمولا” قائم و جهت شمال غرب – جنوب شرق است. فعاليت هاي آذرين و دگرگوني درمنطقه زاگرس چين خورده وجود ندارد و رسوبات اين پهنه شامل تناوبي از آهک يا دولوميتهمراه با مارن هاي آهکي است، که در آخرين فاز کوهزايي آلپي (پلئيستوسن )چين خورده و باچينه بندي کم و بيش ظريف مشخص مي شوند. سازند هاي شناخته شده اين پهنه در قلمروسني ترياس- پليو کواترنر قرار مي گيرند[٥].
1268732149348

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

Downloaded from jeg.khu.ac.ir at 11:40 IRST on Saturday October 28th 2017

از ديدگاه زمين ساختي، گسترة مورد بررسي در پهنة زاگرس چين خورده قرار گرفته است. حوزة مذكور از يك سري چينهاي موازي با امتداد شمال غربي- جنوب شرقي (N50W-70NW ) با سطح محوري قائم، مايل و حتي در بعضي موارد نيز به شكل خوابيده تشكيل شده است. روند ساختماني آن كام ﹰلا موازي با روند راندگي زاگرس است و چين ها، گسل ها و درزه ها تحت حركات راندگي فشارشي، كششي و برشي به وجود آمده است [ ٦].

شکل
١

جغرا

موقعيت

بررسي

مورد

منطقه

فيايي



قیمت: تومان

دسته بندی : زمین شناسی

دیدگاهتان را بنویسید