فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 7، شماره 2، زمستان 1395
مطالعهی تجربی اثر عصاره ی ملق ازرق)Commiphora mukul( بر درد احشایی در موش
کیوان کرامتی1، اشکان جبلی جوان2، مصطفی عبداللهی3*، امیر اصغری باغ خیراتی3
استادیار، فیزیولوژی دامپزشکی، دانشگاه سمنان، دانشکده دامپزشکی
دانشیار، بهداشت مواد غذایی، دانشگاه سمنان، دانشکده دامپزشکی
دانشجوی دکتری عمومی دامپزشکی، دانشگاه سمنان، دانشکده دامپزشکی

چکیده
زمین ه و ه دف: درد احش ایی ی ک احس اس ناخوش ایند اس ت ک ه درم ان آن ب ا داروه ای س نتتیک دارای عوارض ی همچ ون وابس تگی روان ی ، زخمهــای معــدی، دیســکرازی های خونــی و مضــرات دیگــر بــوده و تجویــز داروهــای گیاهــی رهیافــت مناســبی بــرای کاهــش ایــن عــوارض میباش د. ای ن پژوه ش جه ت بررس ی اث ر تس کینی عص ارهی هیدروالکل ی گی اه مل ق ازرق ب ر درد احش ایی اس ت.
0899951پژوهشـی

مقـاله
72

پژوهشـی

مقـاله

72

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

م واد و روشه ا: ای ن مطالع هی تجرب ی ب ر روی 40 م وش س وری ن ر ن ژاد N-MRI انج ام گرف ت) g4 ±36(. موشه ا بهص ورت تصادف ی ب ه گروهه ای کنت رل، کنت رل مثب ت )کتوپروف ن(، تیم ار1، تیم ار2 و تیم ار3 تقس یمبندی ش دند. گروهه ای کنت رل و کنت رل مثب ت ب ه ترتی ب س رمفیزیولوژی و کتوپروف ن) 25 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم( و گروهه ای تیم ار نی ز ب ه ترتی ب دزه ای 100، 200 و 300 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم از عص ارهی مل ق ازرق را ب ه ص ورت داخ ل صفاق ی دریاف ت کردن د .15دقیق ه پ س از ه ر تجوی ز، موشه ا ب رای الق اء درد احش ایی م ورد تزری ق اس ید اس تیک 6/0 % 10) میلیلیت ر ب ر کیلوگ رم( ق رار گرفت ه و اث رات ض ددردی ب ا ش مارش تع داد رایته ا ط ی 30 دقیق ه تعیی ن گش ت .
دادهه ا ب ا اس تفاده از نرماف زار آم اری SPSS و آنالی ز واریان س یکطرف ه و تس ت تکمیل ی توک ی در س طح معن یداری 05/0P< م ورد تجزی ه و تحلی ل واق ع ش دند .
یافتهه ا: عصارهه ای مل ق ازرق ب ا دزه ای 100، 200 و 300 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم در مقایس ه ب ا کنت رل منف ی کاه ش معن یداری درد را نمای ان س اختند)05/0P>( و نس بت ب ه گ روه کنت رل مثب ت فاق د اخت اف معن ی دار بودن د)05/0P<(.
نتیجهگی ری: ای ن پژوه ش اث ر تس کینی یکس ان گی اه مل ق ازرق را ب ر درد احش ایی را تایی د میکن د ول ی نی از ب ه مطالع ات بالین ی بیش تری ب رای یافت ن جایگاه ی مناس ب ب رای ای ن ترکی ب در می ان ض د درده ای احش ایی میباش د.
واژههای كلیدی: ملق ازرق، درد احشایي، ضد دردی
مقدمه

نویسنده مسئول: مصطفي عبداللهي، دانشجوی دکتری عمومی دامپزشکی، دانشگاه سمنان، دانشکده دامپزشکی
[email protected] :پست الکترونیک
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

درد احس اس ناخوش ایندی اس ت ک ه ب ه دنب ال ب روز آس یب در بافتهــا ایجــاد شــده و دال بــر وجــود یــا احتمــال وجــود خطــر در بافــت میباشــد)1(. درد احشــایی نوعــی از درد بــوده کــه گی رندههــای آن در پاســخ بــه تحریــکات موضعــی، از انتقــال تکانههــای درد بــه سیســتم اعصــاب مرکــزی امتنــاع میورزنــد و متداولتریــن علــت آن کشــیده شــدن دی ــوارهی ان دام احش ایي و اسپاس م عض ات ص اف احش ایي اس ت)2(. ب ا توجــه بــه روشــن شــدن عــوارض جانبــی و آثــار زیانبخــش مســکنهای شــیمیایی درد همچــون وابســتگی روانــی ، زخمه ای گوارش ی، نارس ایی مزم ن کلی وی، دیس کرازیهای خونــی، تاکیفیاکســی و غیــره4)،3( مســئلهی بازگشــت بــه مســکنهای گیاهــی در ســالهای اخیــر بیشــتر مــورد توجــه واق ع ش ده اس ت)5(. مل ق ازرق در ط ب س نتی ایران ی و بدلیوم در زب ان انگلیس ی ن ام صمغ ی زری ن اس ت ک ه از درختان ی در خان واده بورسراس ه، جن س کومیف ورا و گون ه کومیف ورا موکول )باس مودیدورن موک ول( ب ه دس ت میآی د)6(. م واد موث رهی گی اه مل ق ارزق ح اوی صم غ، رزی ن و ح دود 1/45 درصـد اســانس میباشــد کــه اســانسهای روغنــی رزیــن آن حــاوی میرس ن، دی میرس ن و پول ی می رس اس ت. همچنی ن صم غ ایــن گیــاه حــاوی مقــداری از قندهــا و آلدوبورونیــک اســید میباشــد. رزیــن ایــن گیــاه دارای اثــرات کاهنــدهی چربــی خ ون، ض د الته اب و تنظی م فعالی ت غ دهی تیروئی د ب وده7)،6( و خاصی ت مهارکنندگ ی رادی کاله اي آزاد توس ط ای ن گی اه ،اثره اي ض د التهاب ي و ض د آرتریت ي آن را توجی ه ميکن د)8(. اث رات مثب ت ای ن گی اه ب ر دیاب ت در م وش م ورد مطالع ه ق رار گرفته اس ت)01،9(.
کتوپروف ن ی ک داروی ضدالته اب غی ر اس تروئیدی ش ناخته ش ده اس ت ک ه ب ا مه ار انتخاب ی ایزوف رم س یکلو اکس یژناز 1 ،آنزی م سیکلواکس یژناز از س نتز پروس تاگاندی نها E2 و F2α جلوگی ری ک رده و باع ث کاه ش درد و الته اب میش ود)11-41(.
داروه ای ض د الته اب غی ر اس تروئیدی دارای اث رات جانب یای بــوده کــه از مهمتریــن آنهــا میتــوان بــه ایجــاد زخــم گوارشــی، نارســایی مزمــن کلیــوی و دیســکرازیهای خونــی اش اره نم ود)51،4(. ه دف از ای ن پژوه ش بررس ی اث ر تس کینی گی اه مل ق ازرق بـر درد احش ایی اس ت.
روش مطالعهحیوانات آزمایشگاهی
ای ن مطالع ه تجرب ی در س ال 1394 ب ر روی 40 م وش س وری نــر نــژاد ان- ام آر آی بــا بــازه وزنــی 32 تــا 40 گــرم کــه از انس تیتو پاسـتور ایـران تهی ه شـده بودن د، انج ام گرف ت . موشه ای م ورد مطالع ه ب ه ص ورت تصادف ی س اده)نامحدود( بــا روش قرعهکشــی نــام اعضــاء کــه از حداقــل تــورش و بیش ترین ق درت تعمیمپذی ری برخ وردار اس ت، گ روه بن دی شــدند. موشهــا تحــت شــرایط 12 ســاعت روشــنایي و 21 ســاعت تاریکــی در دمــای محیطــی 25 درجــه ســانتی گــراد نگ هداری ش دند ک ه در ای ن ب ازه زمان ی آب و غ ذا کاف ی و مناس ب ب رای آنه ا فراه م گردی د.
تعیین سمیت حاد) LD50( عصاره هیدروالکلی
پــس از تزریــق داخــل صفاقــی عصارههــا بــه گروههــای مختل ف، حیوان ات 48 س اعت تح ت نظ ر ق رار گرفت ه و نتیجه م رگ و می ر 48 س اعته مش خص ش د)61،5(.
گروههای آزمایشی
40 راس م وش م ورد مطالع ه ب ه روش تصادف ی ب ه 5 گ روه 8 راس ی تقس یم ش ده ک ه ب ه ش رح ذی ل میباش د:
گ روه کنت رل منف ی )دریاف ت کنن دهی 1 میل ی لیت ر س رم فیزیولــوژی9/0%(
گــروه کنتــرل مثبــت ) دریافــت کننــدهی 25 میلیگــرم بــر کیلوگ رم داروی کتوجک ت ب ا ن ام ژنری ک کتوپروف ن س اخت ش رکت داروی ي نص ر – فریم ان ای ران(
گ روه تیم ار1 )دریاف ت کنن دهی 100 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم عص ارهی هیدروالکلی مل ق ازرق(گ روه تیم ار2 )دریاف ت کنن دهی 200 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم عص ارهی هیدروالکلی مل ق ازرق(گ روه تیم ار3 )دریاف ت کنن دهی 300 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم عص ارهی هیدروالکلی مل ق ازرق(
حج م نمون ه در ای ن مطالع ه ب ر اس اس پژوهشه ای پیش ین تعیی ن گش ت)81،71( و ب ا توج ه ب ه مطالع ات موج ود ب ر اث رات توکس یک مل ق ازرق و س ایر اعض ای جن س کومیف ورا)91،8( از دوزهــای 100، 200 و 300 میلیگــرم بــر کیلوگــرم در ایــن مطالع ه اس تفاده ش د.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

30 دقیق ه پی ش از ش روع آزمای ش موشه ا را در قفسه ای ش فاف پل ی اتیلن ی ق رار داده ت ا ب ه محی ط آزمای ش ع ادت نماینــد. ســپس ترکیبــات دارویــی مذکــور بــه صــورت درون صفاق ی ب ه موشه ا تزری ق ش د و 15 دقیق ه پ س از تزری ق اول ،10 میلیلیت ر ب ر کیلوگ رم اس ید اس تیک 6/0% ه م ب ه تم ام گروهه ا ب ه ص ورت درون صفاق ی تزری ق گردی د. پ س از ای ن مرحل ه، تع داد رای ته ا )کش یدگیها( ک ه مع رف وج ود درد احشــایی هســتند بــه مــدت 30 دقیقــه مــورد شــمارش و ثب ت واق ع گش ت. در ای ن آزمای ش ه ر رای ت ب ا کرام پ ش کمی و کش یدن حداق ل یک ی از اندامه ای حرکت ی خلف ی مشــخص میگــردد20،21)،5(.
روش عصارهگیری
74كیوان كرامتی و همکاران

نمـودار 1: گـروه سـالین) دریافتکنندهی سـرمفیزیولوژی(، کتوپروفن )دریافـت کنندهی 25 میلیگرم بـر کیلوگرم کتوپروفـن( ،T1 )دریافت کنندهی 100 میلیگـرم بـر کیلوگـرم عصارهـی ملـق ازرق( ،T2)دریافـت کنندهـی 200 میلیگـرم بر کیلوگـرم عصارهـی ملـق ازرق( و T3)دریافت کنندهی
300 میلیگـرم بـر کیلوگـرم عصارهـی ملقـازرق(. دادهها )تعـداد رایت در گروههای آزمایشـی( به صورت میانگین ± انحراف از خطای اسـتاندارد نشـان داده شـده اسـت. حروف نامشـابه بالای سـتونها نشـان دهندهی اختاف آماری معنادار) 50/0 p>( میباشـد.
در ایــن پژوهــش پــس از تهیــه گیــاه ملــق ازرق، ایــن گیــاه بــه تاییــد واحــد پژوهــش گیاهــی موسســه تحقیقــات جهادکشــاورژی شهرســتان ســمنان رســید و پــس از خشــک ش دن گی اه مذک ور در س ایه، ب ه وس یله ه اون ب ه ص ورت پ ودر درآورده ش د. پ ودر حاص ل ش ده از گی اه ب ه م دت 84 س اعت در اتان ول 70% و ب ر روی ش یکر ق رار گرف ت. س پس محلــول بدســت آمــده بــا اســتفاده از کاغــذ صافــی واتمــن شــماره 1 صــاف گردیــد و محلــول صــاف شــده بــا دســتگاه تبخی ر تح ت خ اء )روت اری( خش ک گردی د و در شیش ههای تیــره تــا زمــان اســتفاده در دمــای 4 درجــه ســانتی گــراد نگ هداری ش د. پ س از ای ن م دت عص اره حاص ل از ای ن گی اه ب ر اس اس غلظ ت ه ای م ورد نی از ب ه ص ورت مس تقل ب ا اســتفاده از نرمــال ســالین رقیــق گردیــد)22،5(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

كورسازی
ای ن مطالع ه دو س و ک ور ب وده و اف رادی ک ه تع داد رایته ا را شــمارش مینمودنــد و همچنیــن متخصــص آمــار از داروی اس تفاده ش ده در گروهه ا هی چ اطاع ی نداش تند. ی ک نف ر مســئول تزریقــات بــه موشهــا بــود ولــی از مــادهی مــورد تزریــق اطاعــی نداشــت. ســه نفــر هــم بــه طــور همزمــان تع داد رایته ا را ط ی 30 دقیق ه ش مارش مینمودن د. البت ه ایــن افــراد اطاعــی از اینکــه هــر گــروه مــورد تزریــق چــه داروی ی ق رار گرفت ه آگاه نبودن د.
معیارهای ورود و خروج
معی ار ه ای ورود ب ه مطالع ه ش امل ن ر ب ودن موشه ا، ق رار گرفتــن بــازه وزنــی در محــدودهی 4 ±36، ســامت کامــل موشهــا و عــدم اســتفاده پیشــین از هرگونــه دارویــی بــود .معیاره اي خ روج از مطالع ه ش امل اس تفاده از داروه ای ض د درد و ض د الته اب، داش تن هرگون ه بیم اري ی ا الته اب، مونث ب ودن و ع دم تناس ب وزن ی م وش ب ا مطالع ه حاض ر ب ود.
محدودیتهای مطالعه
از محدودیتهــای ایــن مطالعــه میتــوان بــه کمبــود بودجــه لازم اش اره نم ود و ب ه همی ن جه ت ام کان انج ام پژوه ش ب ر روی تع داد بیش تری م وش س وری نب ود.
منابع مالی
ایــن مطالعــه بــا هزینــهی شــخصی و در محــل دانشــکده دامپزشــکی دانشــگاه ســمنان صــورت گرفــت.
روش تجزیه و تحلیل آماری
دادههــای حاصــل آمــده در ایــن پژوهــش بــا اســتفاده از نرماف زار آم اری SPSS و آزم ون آنالی ز واریان س ی ک طرف ه م ورد تجزی ه و تحلی ل ق رار گرف ت و ب رای بررس ی تف اوت بی ن گروهه ا از آزم ون توک ی در س طح معن ی داری 05/0 P>اس تفاده گردی د. هم ه نتای ج ب ه ص ورت میانگی ن ± انح راف از خط ای اس تاندارد ارائ ه ش د.
یافتهها
ال ف: )50LD(: در حیوانات ی ک ه ترکیب ات داروی ی مذک ور را ب ه ص ورت داخ ل صفاق ی دریاف ت ک رده بودن د پ س از 84 س اعت هیچگون ه م رگ و می ری مش اهده نش د.
ب: اثـر ضـد دردی عصارههـا: اثـر ضـد دردی گروههـای کنتـرل ،کنتـرل مثبـت، و گروههـای درمانـی در نمودار شـماره 1 نمایش داده شـده اسـت. همانطور که مشـاهده میکنید تعـداد رایتها در گروههـای کتوپروفـن)46/0±6/2(، تیمار یـک) 4/2 ±1/01(، تیمـار دو) 3/3 ±3/9(، تیمـار سـه) 2/1 ±6/7( بـه صـورت معنـیداری پایینتـر از گروه کنترل منفـی) 1/3 ± 31/30( دیده شـد. در مقایسـهی بین گروههـای تیمار و کنتـرل مثبت اختاف معنـی داری بیـن گروهها مشـاهده نگردیـد)05/0P>(.
بحث
بــه ســبب تنــوع شــرایط جغرافیایــی در ایــران، ایــن کشــور دارای منب ع غن ی از گیاه ان داروی ی مختل ف اس ت. از جمل ه ایــن گیاهــان دارویــی میتــوان بــه ملــق ازرق اشــاره کــرد .
در ایــن تحقیــق از تســت رایتینــگ بــه عنــوان مــدل ایجــاد درد احش ایی اسـتفاده ش د کـه روش اس تاندارد بررس ی درد احشــایی در مــوش ســوری میباشــد و در آن اســید اســتیک بــه کار رفتــه بــا آزادســازی اســید آراشــیدونیک و افزایــش بیوســنتز پروســتاگا ندینها و سیکلواکســیژناز موجــب ایجــاد درد میش ود20،21)،5(. چندی ن مدیات ور از قبی ل پپتی د مرتب ط بــا ژن کلســی تونیــن، کینیــن، اســتیل کولیــن، مــاده پــی و پروس تاگا ندینها در ایج اد درد احش ایی و انتق ال آن از احش اء دخالــت دارند)5(.
درخـت ملـق از گیاهان بومی مناطق گرمسـیری میباشـد که در تحقیقـات قبلـی اثـرات آنتی اکسـیدانی، تعدیل سیسـتم ایمنی ،ضـد باکتریایـی)32( و ضدالتهابـی)42،8-62( ایـن گیاه و سـایر گیاهان جنـس کومیفـورا اثبـات شـده ولـی تا بـه حـال هیـچ مطالعهای در بـاب اثـر تسـکینی ملـق ازرق بـر درد صـورت نگرفتـه اسـت .ملـق ازرق حـاوی ترکیباتی همچـون دیترپن، مشـتقات گوگول اسـترون، مشـتقات میرهانـول، لیگنـان و غیـره میباشـد)42(. مکانیسـم ایجاد درد ناشـی از اسـید اسـتیک در تسـت رایتینگ
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:51 IRST on Tuesday October 17th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید