4874425-50799

مقـاله پژوهشـی
فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 7، شماره 2، زمستان 1395آزمون الگوی جامع مدیریت درد مزمن در سالمندان
منوچهر شيرازي1*، هومان منوچهری2، منصوره زاغری تفرشی2، فرید زایری3، ویولت علی پور4
دكتراي تخصصی پرستاري، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز
دانشيار گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي
دانشيار گروه آمار حياتی. دانشکده پيرا پزشکی، دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي
دانشجوی دكتراي تخصصی روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز

چکیده
زمین ه و ه دف: ب ا توج ه ب ه اهمي ت اس تفاده از الگوی ی كارب ردی ب ه منظ ور مدیری ت مؤث ر درد مزم ن در س المندان، ای ن پژوه ش ب ا ه دف آزم ون بخش ی از الگ وی جام ع مدیری ت درد مزم ن در س المندان، انج ام گردی د.
1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

م واد و روشه ا: ای ن پژوه ش ی ک مطالع ه همبس تگی از ن وع آزم ودن م دل اس ت، ك ه در آن 205 س المند مبت لا ب ه درد مزم ن ب ه ش يوه نمونهگيــري تصادفــی چنــد مرحلــهای، انتخــاب شــدند. ســازههای آســي بپذیری، زندگــی بــا درد و دردمنــدی بــه ترتيــب بــا پرسشــنامههای بررس ی آس ي بپذیری ناش ی از درد مزم ن، زندگ ی ب ا درد مزم ن و م ک گي ل ارزیاب ي ش دند. تجزی ه و تحلي ل دادهه ا ب ا اس تفاده از روش م دل س ازی مع ادلات س اختاری و تحلي ل مس ير، و ب ه كم ک نرماف زار اس مارت پ ی ال اس )نس خه 2( انج ام ش د .
یافتههـا: بيـن سـازه دردمندی با سـازه آسـي بپذیری ارتبـاط معنـيدار مثبـت) 93/0= P>0 /01 ،r(، بين دردمندی بـا زندگی بـا درد رابطه معنیدار منفـی) 62/0- = P>0/01 ،B( وجـود داشـت. و بيـن آسـي بپذیری بـا زندگی بـا درد نيز، رابطه معنـیدار منفی حاصل شـد) 18/0- =P>0/01 ،B(.
نتیجهگی ری: ب ه منظ ور كارب رد الگ وی جام ع مدیری ت درد مزم ن در س المندان، ابت دا بای د نح وة زندگ ی س المند ب ا درد، م ورد توج ه ق رار گي رد، س پس، عوام ل ایج اد كنن ده و الگ وی درد در قال ب مفه وم دردمن دی بررس ی ش ود. در ادام ه س ازه آس ي بپذیری ك ه ب ه عن وان مانع ی ب رای مدیری ت درد اس ت را شناس ایی و كنت رل ك رد ت ا درد مزم ن ب ه ش يوه مؤث ری مدیری ت گ ردد.
واژههای کلیدی: الگو؛ مدیریت درد؛ درد مزمن؛ سالمندی
مقدمه

نویسنده مسئول: منوچهر شيرازي، دكتراي تخصصی پرستاري، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز
[email protected] :پست الترونیک
امـروزه بـا افزایش ميانگيـن اميد به زندگی، تغييـر معنیداری در توزیع جمعيت سـالمندی در سراسـر جهان بوجود آمده اسـت)1(. بـه صورتـی كه سـریعترین رشـد جمعيتـی مربوط به سـالمندان اسـت)2(. در هميـن زمينـه، پيـش بينـی شـده كه تا سـال0502 ميـلادی، جمعيـت سـالمندان دو ميليـارد نفـر خواهـد بـود)3(. در ایـران نيـز بـر اسـاس گزارشـات مركـز آمـار تـا سـال 8931، جمعيـت سـالمندان بـه10 ميليون نفـر خواهد رسـيد)4(.
یکـی از مشـکلات شـایع در دوران سـالمندی دردهـای مزمـن اسـت بـه صورتـی كـه یـک سـوم سـالمندان روزانـه درد مزمـن را تجربـه میكننـد)5( و ایـن درد یکـی از جدیتریـن مشـکلاتی اسـت كـه كيفيـت زندگـی آنـان را تحـت تأثير قـرار میدهـد)1(. از طـرف دیگـر ،كنتـرل درد مزمـن هزینههـای گزافـی را نيز، به فـرد و جامعـه تحميـل میكنـد)6(، بـه طوری كـه بيمـاران مبتلا بـه درد مزمـن پنـج بـار بيشـتر از افراد عـادی جامعـه از خدمات بهداشـتی اوليـه اسـتفاده میكننـد)7(. سـالمندان مبتـلا بـه درد مزمـن معمـولاً در نواحـی مختلف بـدن خود احسـاس درد دارند كـه بـا افزایش خطـر ناتوانی مواجه بـوده و از نظر بالينـی توانایی حركتـی آنـان كاهـش مییابـد)8(. در نتيجـه، چنانچـه درد مزمن بـه خوبـی كنترل نشـود باعث اختـلال عملکـرد و كاهش كيفيت زندگـی میشـود)9(.
هـدف از درمـان درد مزمـن در بسـياری از سـالمندان كاهـش درد در یـک سـطح قابـل تحمـل و بـه حداقـل رسـاندن عوارض دارویـی و درمانـی اسـت)01(. بـا توجـه بـه پيچيـده بـودن درد مزمـن و مشـکلات متعـددی كـه میتوانـد در پی داشـته باشـد ،سي اسـتهای عمومـی نظـام سـلامت بایـد درجهـت پيشـگيری اوليـه از ایجـاد درد مزمـن در جامعـه باشـد)11(، و در ادامـه، بـه صـورت قاطعانـه مدیریـت و درمـان شـود، زیـرا میتوانـد منجـر بـه ارتقـاء سـلامتی و افزایـش كيفيت زندگی سـالمند گـردد)21(. مدیریـت درد فراتر از كاهش درد میباشـد، به صورتی كه شـامل بهبـود كيفيـت زندگـی و توانایـی بـرای اشـتغال، و مولّـد بـودن جهـت لـذّت از زندگی اسـت)31(. مدیریت درد شـامل مجموعهای از ارتباطـات و فرآیندهـای پيچيده اسـت كه با مشـاركت گروهی و تـداوم در ارائـه مراقبتهـا حاصـل میشـود)41(. اقدامـات انجام شـده در مدیریـت درد بایـد مبتنـی بر شـواهد بـوده و به صورت یـک فرآیند اسـتاندارد و مبتنـی بر نيازهای بيمـار، ارائه گردد)51(. مدیریـت درد در سـالمندان اغلـب یـک موضـوع چالـش برانگيـز اسـت، زیـرا بسـياری از سـالمندان بـا كاهـش عملکـرد اندامهای بـدن، اختـلال در وضعيت شـناختی، حضور بي ماریهـای همراه ،افزایـش آسـي بپذیری نسـبت به عـوارض جانبی داروهـا، و تعدد مصـرف داروهـا مواجـه هسـتند ،كـه میتوانـد بـر رونـد مدیریت درد آنهـا اثـر گذار باشـد)61(.
اسـتفاده از مدلهـای كاربـردی یکـی از راهکارهـای علمـی در حـل بسـياری از مشـکلات و چالشهـای مرتبـط بـا سـلامتی از جملـه مدیریـت درد مزمـن اسـت. الگـو یـا مـدل، نمایشـی از جنبههـای واقعيت اسـت كه وقایـع را به صورت كلامـی، نمادین و یـا خطـوط و جهتهـا نشـان میدهنـد)71(. بـا توجـه بـه ایـن كـه مدیریـت درد مزمـن چنـد بعدی، پيچيـده و متأثـر از عوامل متعـدد جسـمی، روانـی، زیسـتی، اجتماعـی و مذهبی اسـت )81(، اسـتفاده از یـک مـدل و برنامـه مراقبتـی جامـع و كاربـردی كـه ّتوجـه ویـژهای بـه دیـدگاه سـالمندان و اعضـای تيـم مراقبتـی پيرامـون درد مزمـن، موانـع و عوامـل تسـهيل كننـده ایـن نـوع درد را داشـته باشـد، میتواند باعث مشـاركت بيشـتر آنها در امر مراقبـت، بهبـود عملکرد جسـمی و روانـی ،كاهش موانـع پيروی از اصـول درمانـی، افزایـش ایمنـی ،كاهـش بـار اقتصـادي بـراي بيمـار و جامعـه و بهبـود كيفيـت زندگی آنـان گـردد20)، 91(.
الگـوی جامـع مدیریـت درد مزمـن در سـالمندان، یـک الگـوی مراقبتـی بـوده كـه از پنـج سـازه عمـده: زندگـی همـراه بـا درد ،دوسـت داشـتن زندگـی، حمایـت همـه جانبـه، آسـي بپذیری و دردمنـدی تشـکيل شـده اسـت. در ایـن الگـو، درد به عنـوان به عنـوان یـک بيمـاری و یـک پدیـده زیسـتی، روانـی، اجتماعی و مذهبـی در نظـر گرفتـه شـده و بـا توجه به دیـدگاه سـالمندان ،همراهـان آنهـا و اعضـای تيـم تخصصـی مراقبتـی طراحی شـده اسـت. بدیـن جهـت سـعی گردیده تمامـی جنبههـای درد مزمن در سـالمندان مدنظـر قـرار گيـرد. در مـدل فـوق، ارائـه اقدامات تشـخيصی، درمانـی و مراقبتی بر اسـاس مشـاركت تخصصهای مختلـف و همـکاری بيـن بخشـی انجـام میشـود. بـر اسـاس ایـن مـدل یکـی از اولين گامهـا در فرآینـد مدیریـت درد مزمن ،شناسـایی ماهيـت و چگونگی درد مزمن در سـالمندان اسـت كه در غالـب سـازه دردمنـدی، طراحـی شـده اسـت. از طـرف دیگر بـه سـازه زندگـی همـراه بـا درد بـه عنـوان متغيـر مركـزی، و موانـع موجـود همچـون آسـي بپذیری توجـه خـاص میشـود . بهعـلاوه، بـا یـک دیـد جامـع و متـوازن و بـا اسـتفاده از عوامـل تسـهي لكننده همچـون حمایـت همـه جانبـه و دوسـت داشـتن زندگـی و بـا كاربـرد روشهای مختلـف كاهش دهنـده درد اقدام بـه مدیریـت درد میشـود)12(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

بـا توجـه بـه اهميـت و ضـرورت دسـت یابـی بـه الگویـی جامـع و كاربـردی بـه منظـور مدیریـت مؤثـر درد مزمـن در سـالمندان و اسـتفاده از آن در محي طهـای بالينـی، ایـن پژوهـش بـا هـدف آزمون بخشـی از الگوی جامع مدیریت درد مزمن در سـالمندان ،انجـام گردید.
روش مطالعه
ایـن پژوهـش یک مطالعه همبسـتگی از نوع آزمودن مدل اسـت ،از روش آزمـودن مـدل جهـت سـنجش ّصحـت روابـط نظـری متغي رهـای مـدل پژوهـش اسـتفاده میشـود)22(. در پژوهـش حاضـر، تنهـا بخشـی از الگـوی جامـع مدیریـت درد مزمـن در سـالمندان كـه شـامل رابطـهی بين سـه سـازهی آسـي بپذیری ناشـی از درد مزمـن و زندگی با درد مزمـن، رابطهی دردمندی با زندگـی بـا درد مزمـن و ارتبـاط بين آسـي بپذیری بـا دردمندی بـود، مـورد آزمـون قـرار گرفـت. در هميـن زمينـه مـک كنـا 2005)( بيـان میكنـد كـه آزمـودن تئوریهایـی كـه گسـترده هسـتند، ممکـن اسـت بـه وسـيله یـک مطالعـه محقق نگـردد و میتـوان مفاهيـم آن را جداگانـه مـورد آزمـون قـرار داد)32(.
در ایـن پژوهـش نمونههـا شـامل 205 سـالمند مبتـلا بـه درد مزمـن بـوده كه به شـيوه نمونهگيـري تصادفی چنـد مرحلهای و درطـی سـال 3931، كه به مراكز بهداشـتی- درماني شـهر اهواز مراجعـه نموده بودند، انتخاب شـده و مورد بررسـی قـرار گرفتند .در آزمـون مـدل، نانالـی و برن اسـتين) 30 (1994 نمونه به ازای هـر متغيـر مسـتقل پيشـنهاد میكننـد)42(، كـه در ایـن زمينـه ،تعـداد 205 سـالمند مبتـلا بـه درد مزمـن كـه واجـد شـرایط پژوهـش بودنـد به صـورت تصادفـی انتخاب شـدند.
بدیـن ترتيب كه، شـهر اهواز بر اسـاس تقسـي مبندی شـهرداری بـه هشـت منطقـه و هرمنطقـه به دو خوشـه تقسـيم شـد. از هر منطقـه یک خوشـه بـه صورت تصادفـی انتخاب گردیـد. در ادامه از هـر خوشـه یـک مركـز بهداشـتی- درمانـی انتخـاب شـده و 25 نمونـه سـالمند زن و مـرد مبتـلا بـه درد مزمـن بـه صـورت تصادفـی، بـه عنوان نمونـه انتخاب شـدند .كه در مجموع شـامل 205 سـالمند مبتـلا بـه درد مزمـن بر اسـاس جدول مـرگان كه واجـد شـرایط پژوهش بودنـد، انتخـاب گردیدند.
معيارهـای انتخـاب سـالمندان شـرك تكننده در مطالعـه شـامل داشـتن تجربـه درد مزمن غير بدخيم، داشـتن سـن 60 سـال یا بالاتـر، برخـورداری از هوشـياری كامـل، توانایـي گفتگو بـه زبان فارسـي، داشـتن سـواد خواندن و نوشـتن، دارا بودن ثبـات روانی لازم بـرای انتفـال تجـارب خـود، عـدم ابتـلاء بـه بيمـاري تأیيد شـده روانـي، نابينایـي و ناشـنوایي براسـاس تشـخيص پزشـک معالـج، عـدم ابتلا به اختلالات شـناختي با كسـب نمره شـش یا بالاتـر از نسـخه فارسـي آزمون كوتـاه وضعيت شـناختي بود. این آزمـون اوليـن بار توسـط فروغان و همـکاران) 1387( به فارسـی ترجمـه و هنجاریابـی گردیده اسـت ،كـه روایـی آن رضایتبخش )87/0= α( گـزارش شـد و در نقطـه بـرش 21 دارای حساسـيت
90 درصـد و ویژگـی 84 درصـد داشـت)52(، پایایـی آن در ایـن پژوهـش نيـز، بـا اسـتفاده از آلفـای كرونبـاخ محاسـبه گردیـد كـه 79/0 بـود. بـه عـلاوه، شـركت كنندگان سـالمند بـا حداكثر ّتنـوع از لحـاظ سـن، جنس، وضعيـت تأهل، وضعيـت اجتماعی-اقتصـادی، زندگـی بـا همسـر یا اعضـای خانـواده انتخاب شـدند .
معيـار خـروج عـدم تمایـل به ادامـه همـکاری در پژوهـش بود.
ميزان آسـي بپذیری ناشـی از درد مزمن، با استفاده از پرسشنامه بررسـی آسـي بپذیری ناشـی از درد مزمن در سـالمندان كه یک پرسشـنامهای خودگزارشـی اسـت، ارزیابي شـد. این پرسشـنامه كه از 35 عبارت تشـکيل شـده اسـت، مفهوم آسي بپذیری ناشی از درد مزمن در سـالمندان را در دو حيطة محدودیتهای ناشـی از درد مزمـن بـا 21 عبـارت و اختـلال در عملکـرد ناشـی از درد مزمـن بـا 14 عبارت مورد بررسـی قـرار میدهد. تمامـی عبارات ابـزار فـوق در مقيـاس ليکرت 5 قسـمتی به صورت هميشـه ) 4 نمـره(، اغلـب) 3 نمـره(، گاهـی) 2 نمـره(، بـه نـدرت) 1 نمره( و هرگـز )صفـر( طراحی شـده و امتيازهـای اخذ شـده در محدوده 0-140 اسـت ،كه نمره بالاتر نشـان دهنده آسـي بپذیری بيشـتر ناشـی از درد مزمن در سـالمندان اسـت. این پرسشـنامه از اعتبار و پایایی مناسـبی برخوردار بوده اسـت)62(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

بـه منظـور ارزیابـی وضعيت زندگی بـا درد مزمن، از پرسشـنامه بررسـی وضعيـت زندگـی بـا درد مزمـن در سـالمندان كـه بـه صـورت خودگزارشـی تهيـه شـده اسـت اسـتفاده گردیـد. در ایـن پرسشـنامه مفهـوم زندگـی بـا درد مزمـن در سـالمندان بـا اسـتفاده از 29 عبـارت و در 3 حيطـه مورد بررسـی قـرار گرفت ،كـه به ترتيب شـامل پذیـرش درد) 7 عبـارت(، مقابله بـا درد) 7 عبـارت(، و الگـوی زندگـی بـا درد مزمـن) 15 عبارت( میباشـد .عبـارات حي طههـای اول و دوم بخـش اول ابـزار كـه مربـوط بـه پذیـرش درد و مقابلـه بـا درد بـود در مقيـاس ليکـرت پنـج قسـمتی بـه صـورت هميشـه )چهـار نمـره(، اغلب )سـه نمـره( ،گاهـی )دو نمـره(، بـه نـدرت )یـک نمـره( و هرگـز ) صفـر نمره( نمرهدهـی میشـد. نمـره بالاتر نشـان دهنده پذیرش بيشـتر درد و همچنيـن، مقابلـهی بهتـر بـا درد در سـالمندان بـود. از طـرف دیگـر، عبـارات حي طه ی سـوم درخصوص بررسـی” الگوی زندگی بـا درد مزمـن” بـه دليـل بـار معنایـی منفـی و عـدم همسـویی بـا دو حي طـهی قبلـی، بـا طيـف ليکـرت پنـج قسـمتی معکوس بـه صورت هميشـه )صفـر نمـره(، اغلب )یـک نمـره(، گاهی )دو نمـره(، بـه نـدرت )سـه نمـره( و هرگـز )چهـار نمـره( نمرهدهی میشـد. دامنـهی نمـرات ك ّل پرسشـنامه بيـن 0-116 بـود كـه نمـرهی بالاتـر، وضعيت زندگی مناسـبتر همراه بـا درد مزمن در سـالمندان را نشـان میداد. این پرسشـنامه دارای اعتبار و پایایی مناسـبی بوده اسـت)62(.
سـازه دردمندی نيز بوسـيله نسخه كوتاه شـده و روانسنجی شده پرسشـنامه درد مک گيل كه مناسـب تشـخيص داده شـد، مورد بررسـی قـرار گرفـت. ایـن ابـزار كـه پرسشـنامهای خودگزارشـی اسـت، معتبرتریـن ابـزار سـنجش درد و خصوصاً دردهـای مزمن و مقـاوم بـه شـمار مـیرود)72(. از مهم تریـن خصوصياتـی كه در مـورد اندازهگيـری یک ابـزار تحقيقی میتوان برشـمرد، صحت و قابـل اعتماد بـودن، ثبات و از همه مهمتر، معتبر بودن آن اسـت ،كـه این پرسشـنامه دارای كلي ـهی ویژگیهای مزبور اسـت29)، 82(. در هميـن زمينـه عـادل منـش و همـکاران)2011( در مطالعـه خـود ضریـب آلفـای كرونبـاخ ایـن پرسشـنامه را 84/0 و پایایـی آن را نيـز 91/0 گـزارش نمودهانـد)03(، در پژوهـش خسـروی و همـکاران) 1392( نيـز ضریب آلفاي كرونباخ پرسشـنامه 85/0 و ضریـب پایایـي آن در تمـام حيطهها بيشـتر از 8/0 حاصل شـده اسـت)13(. از طرفـی، بـه دليـل این كـه تکميل آن توسـط مددجو بـه زمـان زیـادی نيـاز دارد، فـرم كوتـاه شـده ایـن پرسشـنامه طراحـی شـده اسـت33)، 23(. این پرسشـنامه، مفهـوم دردمندی در سـالمندان را بـا اسـتفاده از 13 عبـارت و در سـه حيطـة اجـزای حسـی وعاطفـی درد بـا 11 عبـارت، معيـار دیـداری درجهبندی شـده درد و شـدت درد هركدام با با 1 عبارت، مورد بررسـی قرار میدهـد. حداكثـر نمـرة آن 54 بـوده و نمـره بالاتر نشـان دهنده درد بيشـتر اسـت)43(. این پرسشـنامه از اعتبار و پایایی مناسـبی برخوردار بوده اسـت)62(.
اطلاعـات مربـوط به متغيرهای جمعيت شـناختی نيز كه شـامل متغيرهـای سـن، جنـس، سـطح تحصيـلات، وضعيـت مالکيـت مسـکن، ميـزان درآمـد و محـل درد بودنـد توسـط پرسشـنامه محقـق سـاخته مـورد بررسـی قـرار گرفتند.
در ایـن پژوهـش بـراي تعييـن پایایي پرسشـنامههای فـوق از دو شـيوهی تعيين همساني دروني و ثبات اسـتفاده گردید. همساني درونـي ابزارهـا در تمامـی نمونههـای پژوهـش كـه شـامل 502 سـالمند بودنـد بـا اسـتفاده از آلفـای كرونبـاخ محاسـبه گردیـد .روش تعييـن آلفـای كرونبـاخ مهمترین و پركاربردترین شـاخص بـرای اندازهگيـری ميـزان پایایی ابـزار اندازهگيری اسـت و عمدتاً بـرای پرسشـنامههایی بـه كار مـیرود كـه گویههـا یـا سـوالات آن معمـولاً بـه صورت طيـف ليکـرت ّطراحی شـده و جوابهای چنـد گزینـهای دارنـد)53(. در همين زمينه پایایی پرسشـنامههای بررسـی آسـي بپذیری ناشـی از درد مزمـن، وضعيـت زندگـی بـا درد و نسـخه كوتاه شـده پرسشـنامه درد مک گيل در سالمندان بـا اسـتفاده از روشهـای همسـانی درونـی بـه ترتيـب 88/0= α، 84/0=α و 94/0=α حاصـل شـد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

بـرای تعييـن پایایـي ثبـات ابزارهـا نيـز، از روش آزمـون مجـدد در یـک نمونـه 30 نفـری از سـالمندان كـه از معيارهـای ورود بـه مطالعـه برخـوردار بودنـد، بـا فاصله زمانـی دو هفته اسـتفاده گردید)63(، و نمرات كسـب شـده در این دو مرحله، با اسـتفاده از آزمون شـاخص همبسـتگي درون خوشـهاي با هم مقایسه شدند .در واقـع، قابـل قبولتریـن آزمـون آمـاري بـراي محاسـبه ميزان پایایـي )ثبـات(، آزمـون شـاخص همبسـتگي درون خوشـهاي اسـت. چنانچـه ایـن شـاخص 70/0 ICC ≥ باشـد، ميـزان ثبات مطلـوب اسـت)73(. در هميـن رابطـه، پایایی پرسشـنامههای فوق بـا اسـتفاده از روش آزمـون مجدد و آزمون شـاخص همبسـتگي درون خوشـه اي بـه ترتيـب،87/0، 68/0و 88/0 بدسـت آمـد.تجزیه و تحلیل آماري
از دادههــاي آمــار توصيفــي فراوانــی و درصــد بــه صــورت جــدول و نمــودار بــراي نمایــش اطلاعــات، اســتفاده شــد .تجزیــه و تحليــل دادههــا بــا اســتفاده از آزمونهــاي تحليلــي آمــاري ضرایــب تعييــن و مســير، روش مدلســازی معــادلات ســاختاری و تحليــل مســير، شــاخص نيکویــی بــرازش مــدل ك ه بيانگ ر س ازگاری بي ن كيفي ت م دل س اختاري و م دل اندازهگيــري شــده اســت. در هميــن رابطــه رویکردهــای مختلف ي در م ورد م دل مع ادلات س اختاري وج ود دارد ك ه یک ي از پرك اربردتری ن آنه ا اس تفاده از روش شناس ي مبتن ي بر واریان س ب ه روش حداق ل مربع ات جزی ي ی ا هم ان مدله اي نــرم اســت كــه در مقابــل مدلهــاي ســاختاري كوواریانــس محــور، از انعطافپذیــري بالاتــري برخــوردار هســتند)83(.
اجــراي ایــن تکنيــک نرم افزارهــاي خــاص خــود را دارد كــه در ای ن بي ن نرماف زار گ راف پ یال- اس و اس مارت پ ی الاس بيشــتر مــورد اســتفاده هســتند ،كــه در پژوهــش حاضــر بــه كمــک نرمافــزار، اســمارت پــی الاس )نســخه2( انجــام شــد كليــه تحليلهــا درســطح 05/0>P انجــام شــد .
یافتهها
یافتههـای پژوهـش حاضـر در چهـار بخـش و بـه ترتيـب زیـر ارائـه میگـردد، در بخـش اول نتایـج آمـار توصيفـی نمونههـای شـرك تكننده در پژوهـش ارائـه میگـردد، در بخـش دوم برازش دادههـا بـا سـاختار عاملـی و زیربنـای نظـری تحقيـق بررسـی میشـود، سـومين بخـش بـه ارزیابـی مـدل تحقيـق را در حالت قـدر مطلـق معنـاداری ضرایـب )عـدد تـی( یـا اعتبـار سـنجی مدلهـای اندازهگيـری میپـردازد و در بخـش چهـارم مـدل سـاختاری یـا درونـی تحقيـق كـه مرتبـط بـا آزمـون فرضيـات پژوهـش اسـت مـورد بررسـی قـرار میگيـرد .
بخـش اول، نتایـج آمـار توصيفـی نمونههـای شـركت كننـده در پژوهـش نشـان داد كـه 92 نفـر) 45%( از سـالمندان زن و311 نفـر) 55%( مـرد بودنـد .97 نفـر) 47%( از ایـن سـالمندان در محدوده سـنی 65 سـال و بيشتر قرار داشـتند و 172 نفر) 84%( از آنهـا متأهـل بودنـد. در ميـان نمونههـا 96 نفـر) 47%( دارای
جدول1: مشخصات جمعيت شناختی نمونه های شركت كننده در پژوهش )اندازه نمونه= 502(
درصد فراوانی متغیر %45 92 زن جنسیت
%55 113 مرد %53 108 60-64/9 سن
%47 97 65 سال و بیشتر %16 33 مجرد وضعیت تأهل
%84 172 متأهل %52 107 کمتر از دیپلم مدرک تحصیلی
%48 98 دیپلم و بالاتر %79 163 دارای منزل شخصی مالکیت مسکن
%21 42 فاقد منزل شخصی %47 96 کمتر از یک میلیون تومان متوسط درآمد ماهانه
%53 109 یک میلیون تومان و بیشتر

شکل 1: تصویر چگونگی تأثير سازه های مدل بر یکدیگر )بر مبنای فرضيه های پژوهش(
كمتریـن ميـزان درآمـد) كمتـر از یـک ميليـون تومـان( بودنـد .
107 نفـر)52%( دارای سـطح ِسـواد كمتـر از دیپلـم بودند. و 24 نفـر) 21%( از نمونههـا فاقـد منـزل شـخصی بودنـد )جـدول 1(. در ایـن پژوهـش، تأثيـر سـازه دردمندی بـر روی آسـي بپذیری ،سـازه دردمنـدی بـر روی زندگی با درد مزمن، و آسـي بپذیری بر روی زندگـی بـا درد مزمن، مـورد آزمون قرار گرفت، تا مشـخص گـردد بر اسـاس دادههای یکسـان ،كـدام مدل میتوانـد واریانس بيشـتری از مدیریـت درد مزمن را تبيين نماید)شـکل 1(.
بخـش دوم، یافتههـای مرتبـط بـا بـرازش دادههـا بـا سـاختار عاملـی و زیربنـای نظـری تحقيـق نشـان داد كـه بـرای تمامـی مدلهـا مقـدار شـاخص بـرازش از مقدار 5/0 بزرگتر شـده اسـت و نشـان از بـرازش مناسـب مـدل دارد. به بيان سـادهتر، دادههای ایـن پژوهـش با سـاختار عاملـی و زیربنای نظـری تحقيق برازش مناسـبی دارد و ایـن بيانگـر همسـو بـودن سـوالات با سـازههای نظری اسـت )جـدول 2(.
بخـش سـوم، یافتههـای مربـوط بـه ارزیابـی مـدل تحقيـق در حالـت قدر مطلـق معناداری ضرایـب )عدد تی( یا اعتبار سـنجی مدلهـای اندازهگيـری نشـان میدهـد كـه در این مـدل، تمامی معـادلات اندازهگيـری )بارهـای عاملـی( و معـادلات سـاختاری بـا توجـه بـه بيشـتر بـودن مقـدار آمـاره تـی از 96/1، حاكـی از معنـیدار بـودن ضریـب مسـير در سـطح اطمينـان 95/0 اسـت )نمـودار 1(.
بخـش چهـارم، یافتههـای ایـن بخـش مربـوط بـه بررسـی مدل سـاختاری یـا درونـی تحقيـق پـس از اعتبـار سـنجی مدلهـای اندازهگيـری اسـت كـه، فرضيـات پژوهـش را مـورد آزمـون قـرار میدهـد )جـدول3(.
فرضیـه اوّل: بيـن دردمنـدی و آسـي بپذیری رابطـه معناداری وجود دارد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:29 IRST on Tuesday October 17th 2017

بـر اسـاس نتایـج به دسـت آمـده از ضرایـب معادلات سـاختاری و آمـاره تـی خلاصـه شـده در جدول 3 و شـکل 2، مقـدار t برای ایـن پارامتـر )طبـق قاعده خطای یـک درصد در ناحيـه رد فرض صفـر بـرای مقادیر خـارج بازه 58/2 تـا 58/2- هـر پارامتر مدل( بزرگتـر از 58/2 شـده اسـت. بدین جهت، میتـوان بيان نمود كه فـرض محقـق بـا 99 درصـد اطمينـان تأیيد میشـود و بـا توجه بـه مثبـت بودن ضریب مسـير، دردمنـدی بر آسـي بپذیری تأثير مثبـت و معنـادار داشـته اسـت، و افزایـش دردمنـدی میتوانـد منجـر بـه افزایـش آسـي بپذیری گـردد. ضرایـب تعييـن برابـر 0/157، و مسـير 0/396 شـده اسـت، بنابراین، متغيـر دردمندی به تنهایی توانسـته اسـت 7/15% از تغييرات متغير آسـي بپذیری را توضيـح دهد.
فرضیـه ّدوم: بيـن دردمنـدی و زندگـی بـا درد مزمـن رابطـه معنـاداری وجـود دارد.

نمودار 1: مدل معادلات ساختاری در حالت قدر مطلق معناداری)t-value(
یافتههـا نشـان میدهـد، مقـدار تـی كوچکتـر از 58/2- بـرآورد شـده اسـت. بدیـن جهـت، میتـوان بيـان نمـود كـه بـا توجه به منفـی بـودن ضریـب مسـير)0/262-(، دردمنـدی بـر وضعيـت
جدول 2: شاخصهای برازش مدل برای بخشهای مختلف مدل
GOF



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید