4685599-50799

مقـاله پژوهشـی
5468999496779

فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 4، تابستان 1395
آنالیز حرکات ستون فقرات کمری و ران حین خم شدن به جلو در بیماران
کمردرد مزمن غیراختصاصی )زیرگروه اکتیو اکستنشن( و افراد سالم
افشین آقازاده1، امیر احمدی2*، نادر معروفی3، کایرن اوسالیوان4
دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیوتراپی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران
استادیار، گروه فیزیوتراپی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران
دانشیار، گروه فیزیوتراپی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران
دپارتمان درمانهای بالینی، دانشگاه لیمریک، لیمریک، ایرلند
-41484226979

تاریخ دریافت: 20/9/94تاریخ بازبینی: 18/01/94تاریخ پذیرش: 23/21/94چکیده
1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

زمینـه و هـدف: کمـر درد یکـی از شـایعترین و مهمترینتریـن اختلالات سیسـتم عضلانی- اسـکلتی اسـت. در مطالعات گذشـته الگوهـای حرکتی متفاوتـی بـرای بیمـاران کمـردردی گـزارش شـده اسـت. وجـود ایـن اختـلاف ممکن اسـت ناشـی از جـای دادن تمامی افـراد کمـردرد – بـا الگوهای حرکتـی متنـوع- در یـک گـروه واحد باشـد. این در حالی اسـت کـه امروزه مطالعـات، وجود زیرگروههایـی در بیماران کمـردردی را نشـان دادهاند. لذا هـدف از ایـن مطالعـه اندازهگیـری مقـدار و الگـوی حرکتـی سـتون فقـرات کمـری و ران حین خم شـدن به جلـو، و همچنین مقایسـه ایـن حرکات و الگوهـا بیـن بیمـاران کمـردرد مزمنغیراختصاصـی با زیرگـروه اکتیواکستنشـنو افراد سـالم بود.
مـواد و روشهـا: دو زاویـه )زاویـه کمـر و مفصـل ران( و همچنیـن نسـبتهای حرکتـی کمـر بـه ران در 9 بیمـار کمـردرد مزمنغیراختصاصـی بـا 10 فـرد سـالم کـه سـابقه کمـردرد نداشـتند، مقایسـه شـدند. حرکتـی که از افراد خواسـته میشـد خم شـدن به جلـو از وضعیت ایسـتاده بـود. برای محاسـبه زوایـا از دسـتگاه آنالیز حرکتی اسـتفاده شـد.
یافتههـا: دامنـه حرکتـی خـم شـدن به جلـو در زیرگروه اکتیو اکستنشـن بیشـتر از گروه کنتـرل بود. نسـبت حرکتی کمر بـه ران نیـز در هرکدام از بازههـای 25 درصـد از حرکـت خم شـدن به جلـو تفاوتی در دو گروه نداشـت.
نتیجهگیـری: نتایـج ایـن مطالعـه نشـان داد که حالتهای سـتون فقـرات و الگوهـای حرکتی بیمـاران کمردردی با الگـوی اکتیو اکستنشـن متفاوت از افراد سـالم میباشـد.
واژههای کلیدی: کمردرد، زیرگروهبندی، خم شدن به جلو، کینماتیک کمری لگنی
مقدمه
2173561907

نویسنده مسئول: امیر احمدی، استادیار، گروه فیزیوتراپی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران
[email protected] :پست الکترونیک
1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

کمــر درد یکــی از شــایعترین و مهمترینتریــن اختــلالات سیس تم عضلان ی- اس کلتی اس ت)1(. بررس یهای آماری ش یوع ب الای درده ای ناحی ه کم ر رانش ان میدهن د)2(. الگوهای ی از وضعیتهــا و حــرکات همــراه بــا کمــردرد دیــده میشــوند .امــا ایــن الگوهــا در مطالعــات مختلــف، تنــوع زیــادی نشــان میدهن د. بهعن وان مث ال ه م افزای ش حرک ت فلکش ن3), 4( و ه م افزای ش حرک ت اکستنش ن)5( ب ه هم راه کم ردرد گ زارش ش ده اس ت. وج ود ای ن اخت لاف ممک ن اس ت ناش ی از ج ای دادن تمامــی افــراد کمــردرد – بــا الگوهــای حرکتــی متنــوع- در ی ک گ روه واح د باش د. ای ن در حال ی اس ت ک ه ام روزه مطالع ات، وج ود زیرگ روه هایی در بیم اران کم ردردی را نش ان دادهان د ک ه علائ م هرک دام از آنه ا در رابط ه ب ا ح رکات و وضعیتهــا در جهتهــای متفــاوت اســت )مثــلا فلکشــن یــا اکستنشــن()6-8(.
در صورتیکــه چندیــن زیرگــروه کمــردردی بهصــورت یــک جمعیــت واحــد وارد مطالعــه شــوند، تفــاوت بیــن زیرگروههــا کــه الگوهایــی در جهتهــای مخالــف هــم نشــان میدهنــد ، میتواننــد همدیگــر را خنثــی کــرده و در نهایــت هیــچ تف اوت از نظ ر حرک ت بی ن اف راد س الم و بیم اران کم ردرد دیــده نشــود)9(. بهعنــوان مثــال در تعــدادی از مطالعــات کــه زیرگروهبن دی رعای ت نشـده، تفاوتـی از نظ ر راس تای حال ت فقــرات کمــری و حــرکات آن بیــن افــراد ســالم و بیمــاران کم ردردی مش اهده نش ده اس ت10), 11(. ای ن در حال ی اس ت کــه چندیــن مطالعــه در ســالهای اخیــر افــراد کمــردردی را بــه زیرگروههایــی تقســیم کــرده و وارد مطالعــه کردنــد ،نتای ج حاصل ه نش ان دهن ده تف اوت هرک دام از زیرگروهه ا ب ا گ روه کنت رل و همچنی ن تف اوت ی ک زیرگ روه ب ا زیرگ روه دیگــر بــوده اســت9), 21, 31(. لــذا اگــر بیمــاران کمــردردی را در زیرگروههایــی بــا ویژگیهــای مشــترک- از نظــر الگوهــای هم راه ب ا علائـم- قـرار دهی م احتم الاً ویژگیه ای حرکت ی و راس تاهای وضعی ت فق رات کم ری آنه ا ب ا وض وح بهت ری دی ده ش ود .
از طرفـی کمـردرد ممکـن اسـت در ارتباط بـا فعالیتهای خاصی باشـد، فعالیتهایـی همچـون نشسـتنهای طولانـی مـدت و خم شـدنهای مکـرر)9(. برهمیـن اسـاس مطالعـات زیادی به بررسـی ارتبـاط میـان کمـردرد و خم شـدن بـه جلـو پرداختهانـد)9, 01, 31, 41(. حرکـت خم شـدن بـه جلو ترکیبی از فلکشـن فقـرات کمری و فلکشـن مفصل ران میباشـد.
تا به حال مطالعهای که به بررسـی حرکات نسـبی بین کمر و ران در زیـر گروههای بیمـاران کمردرد مزمـن غیراختصاصی پرداختهباشـد، وجـود ندارد. لـذا هـدف از این مطالعـه اندازهگیـری مقدارو الگـوی حرکتـی سـتون فقـرات کمـری و ران حیـن خم شـدنبـه جلـو، و همچنیـن مقایسـه این حـرکات و الگوها بیـن بیمارانکمـردرد مزمـن غیراختصاصـی بـا زیرگـروه اکتیـو اکستنشـن- براسـاس سیستم تقسـیمبندی اسُالیوان- و افراد سـالم بود. هدف بعـدی از ایـن مطالعـه محاسـبه زوایـای ابتدایی و انتهایی سـتون فقـرات کمـری بود تـا در صورت تفـاوت در دامنـه حرکتی فقرات کمـری، مشـخص شـود که ایـن تفاوت ناشـی از وضعیـت ابتدایی سـتون فقـرات کمری اسـت و یا وضعیـت انتهایی.
مواد و روشها
نـوزده نفر در این مطالعه شـرکت داشـتند که 10 نفـر از آنها در گـروه کنترل)بـدون کمـردرد( و 9 نفر در گروه کمـردرد )زیرگروه اکتیـو اکستنشـن( بودنـد. گـروه کنتـرل از بیـن دانشـجویان دانشـگاهها- بهشـرط رضایـت کامـل از شـرکت در مطالعـه- انتخـاب شـدند. ایـن افـراد درصورتـی که سـابقهای از کمـردرد یا درد پـا در طـی دو سـال اخیـر داشـتند از مطالعـه کنار گذاشـته میشـدند. بیمـاران کمـردرد نیـز طی فراخوانـی کـه در بعضی از کلینیکهـا و همینطـور دانشـگاه داده شـد، انتخـاب شـدند. دو درمانگـر )فیزیوتراپیسـت( بیمـاران کمـردردی را براسـاس مـدل تقسـیمبندی اُسـالیوان بـه زیرگروههایـی تقسـیم میکردنـد .درصـورت توافـق بیـن درمانگرهـا در خصـوص یک بیمـار خاص ،چنانچـه بیمار در زیرگروه اکتیو اکستنشـن جـای میگرفت، وارد مطالعـه میشـد. در غیـر ایـن صـورت و یا اگـر بیمـار در زیرگروه دیگـری قـرار داشـت کنـار میرفـت. شـرایط ورود و ویژگیهـای فـردی گروههـا بهترتیـب در جـدول 1 و جـدول 2 ارائـه شـدهاند .قبـل از گرفتـن آزمـون افـراد رضایت نامـهای کـه در آن نحـوهی اجـرا و علـت انجـام تسـت نوشـته شـده بـود را امضـا میکردند.
نمونهگیـری بـه روش غیراحتمالـی1 از نـوع نمونهگیری سـاده2 و از جوامـع دردسـترس صورت گرفت. حجم نمونه بـا انجام مطالعه آزمایشـی و وارد کـردن میانگیـن و انحـراف معیار یکـی از زوایای کمـر در فرمـول زیـر بهدسـت آمـد. حجـم نمونههـا در گروهها، با در نظـر گرفتـن تـوان 80 درصد و حـدود اطمینـان 95 درصد در هر گـروه مشـخص گردید .

جدول 1: شرایط ورود و ویژگیهای بالینی اصلی در بیماران کمردرد
شرایط ورود برای بیماران کمردرد دارای اختلال کنترل حرکتی با زیرگروههای اکتیو اکستنشن- کمردرد بیشتر از 3 ماه
درد مشخص در ناحیه کمری تحتانی
عدم وجود علت اختصاصی برای کمردرد مثل سندروم دم اسبی یا بیماریهای التهابی3
عدم وجود مشکلات روانی، باورها و رفتارهای مرتبط با درد کمر4
رفتار مکانیکال مشخص کمردرد
توافق هردو درمانگر در رابطه با زیرگروه هر کدام از بیماران
ویژگیهای بالینی اصلی در زیرگروه اکتیو اکستنشن – تشدید علائم فرد با حرکات و حالتهای اکستانسوری
افزایش لوردوز سگمنتال فقرات کمری تحتانی
افزایش تون عضلانی فقرات کمری تحتانی که با مشاهده و لمس به دست میآمد
کاهش درد با فلکشن فقرات کم
1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

جدول 2: ویژگیهای فردی هر کدام از گروهها؛ رت درصد )%( و یا میانگین )انحراف معیار( و نتیجه آزمون تی مستقل
عدد پی آزمون تی کنترل )10 نفر(
)انحراف معیار( میانگین اکتیو اکستنشن )9 نفر()انحراف معیار( میانگین 0/625 -0/498 22/6 )1/95( 23/22 )3/38( سن )سال(
0/238 1/22 75/1 )5/24( 71/67 )6/96( وزن )کیلوگرم(
0/121 1/63 (27/4)871 174/4 )4/48( قد )سانتی متر(
0/822 0/228 23/7 )1/62( 23/55 )2/07( شاخص توده بدن )کیلوگرم بر مترمربع(
0/000 -14/56 – 3/11 )0/64( معیار دیداری درد
0/000 -8/44 – 15/85 )5/63( پرسشنامه اسُوستری5 )درصد(
0/005 -3/83 – 1/44 )1/13( پرسشنامه استارت بک6

Nonprobability Sampling 3. Red flags 5. Oswestry
Sample of Convenience 4. Yellow flags6. Start Back

1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

ارزیابی بالینی بیماران
بیمــاران براســاس مــدل تقســیمبندی اسُــالیوان)51(- توســط دو درمانگــر کــه دورهی مربوطــه بــرای تقســیمبندی بیمــاران کم ردردی ب ر پای ه ای ن م دل را گذرانده بودن د- ارزیابی ش دند .براس اس الگوه ای حرکت ی، حالـت فق رات کم ری، تاریخچ ه بیمــاری و ســوابق پزشــکی، افــراد در یکــی از زیرگروههــای کمــردردی جــای گرفتنــد. از بیــن افــراد، کســانی کــه در زیرگ روه اکتی و اکستنش ن بودن د، وارد مطالع ه میش دند. قب ل از شــرکت در آزمــون بیمــاران پرسش نامه ٌهایاسوســتری)جهت تعییــن میــزان ناتوانــی()61( و اســتارت بــک )جهــت بررســی مشــکلات روانــی- اجتماعــی()71( و همچنیــن پرســشنامه اطلاعــات فــردی و معیــار بینایــی ســنجش درد) VAS( را تکمی ل نمودن د.
جمعآوری دادههای کینماتیکیب رای تس ت خ م ش دن ب ه جل و ف رد ایس تاده و پاه ای خ ود را ب ه ان دازه ع رض ش انهها ب از میک رد. س پس از او خواس ته میش د ت ا جای ی ک ه میتوان د ب ه س مت جل و خ م ش ود ،درحال ی ک ه زانوه ای خ ود را ص اف نگ ه داش ته اس ت .
اطلاعــات کینماتیکــی بــه وســیله سیســتم آنالیــز حرکتــی ش ش دوربین ه )کوآلایزی ز س اخت س وئد( ثب ت شـد. ی ازده علام ت بازتاب ی از روی پوس ت ب ر روی لندمارکه ا ب ه ق رار زی ر چس بانده ش دند: زوائ د خ اری مه ره اول کم ری، مه ره پنج م کم ری و مه ره دوم س اکرال، خاره ای خاص ره قدام ی فوقان ی، تروکانتره ای فم ور، کندیله ای خارج ی فمور)س مت خ ارج زانوه ا( و قوزکه ای خارج ی م چ پ ا. زوای ا در صفح ه ســاژیتال – کــه بــرای هــر فــرد بــا توجــه بــه علامتهــای لگــن و ارتفــاع پــا بهدســت میآمــد- محاســبه شــدند. زاویــه کم ر از خ ط واص ل مهرهه ای اول و پنج م کم ری و امت داد خ ط واص ل مهرهه ای پنج م کم ری و دوم س اکرال محاس به میش د. ب رای زاوی ه ران نی ز از زاوی هی بی ن خط وط واص ل مهرهه ای پنج م کم ری و دوم س اکرال و امت داد علام ت خارجزان و و تروکانت ر ب زرگ اس تفاده ش د)9( )ش کل 1(. نقط ه صف ر بهعنــوان لحظــهای تعریــف میشــد کــه خطــوط مربــوط بــهی ک زاوی ه در امت داد ه م ق رار میگرفتن د)9(. ثب ت اطلاع ات ب ا فرکان س 100 هرت ز انج ام گرف ت.
لحظــهی شــروع و اتمــام حرکــت براســاس تغییــر زوایــای ترکیب ی کم ر و ران ب ه دس ت میآم د. ب ه ای ن ص ورت ک ه لحظ ه ش روع بهعن وان زمان ی ک ه زاوی ه ترکیب ی ب ه مق دار 5 درجــه تغییــر کــرده و ســرعت نیــز بــه 7 درصــد حداکثــر خــود میرســید تعریــف شــد. اتمــام حرکــت نیــز بهعنــوان لحظــهای تعریــف شــد کــه زاویــه ترکیبــی بــه 5/99 درصــد خــود میرســید)9(.



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید