فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 4، تابستان 1395
5292162-117737

تاثیر تمرینات ثبات مرکزی بر کاهش کمردرد و تغییرات اولتراسونیک عضله
مولتیفیدوس زنان سالمند مبتلا به کمر درد مزمن
مهسا رستگارمقدممنصوری1*، امیرحسین حقیقی2، رویا عسکری3
دانشجوی دکترای گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار
دانشیار گروه فیزیولوژی ورزشی- دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی- دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار
استادیار گروه فیزیولوژی ورزشی- دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی- دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار
15918005

تاریخ دریافت: 31/7/49 تاریخ بازبینی: 18/01/94تاریخ پذیرش: 25/21/94چکیده
زمین ه و ه دف: رون د افزای ش س ن ب ا ضع ف عضلان ی و همچنی ن ب روز درده ای عضلانی-اس کلتی ت وام اس ت. ه دف مطالع هی حاض ر بررس ی تاثی ر تمرین ات ثب ات مرک زی ب ر می زان تغیی رات اولتراس ونیک عضل ه مولتیفی دوس و می زان کم ردرد مزم ن زن ان س المند بود.
0899951

پژوهشـی

مقـاله
62

پژوهشـی

مقـاله

62

1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

م واد و روشه ا: در ای ن مطالع ه 29 زن س المند) 4/3±69 س ال( مبت لا ب ه کم ردرد مزم ن ب ر اس اس محاس بهی )مقادی ر ت وان آزم ون( تع داد آزمودن ی م ورد نی از ب ه دو گ روه تمرین ات ثب ات مرک زی) 9 زن( و کنت رل) 20 زن( تقس یم ش دند. فعالی ت ورزش ی ب ه م دت 10 هفت ه) 3 روز/هفت ه( و دربردارن ده هش ت ن وع از تمرین ات ثب ات مرک زی ب ود. مش خصات اولتراس ونیک عضل ه مولتیفی دوس )مه ره چه ارم کم ری( ه ر دو گ روه در پی ش و پ س از 10 هفت ه مداخل ه بررس ی و س طح مقط ع، ب ردار عرض ی و ب ردار طول ی عضل ه ثب ت گردی د. همچنی ن، وضعی ت درد آزمودنیه ا در س ه ب ازه زمان ی )پی ش از مداخل ه، وس ط دوره، پ س از مداخل ه( توس ط مقی اس آنال وگ دی داری م ورد ارزیاب ی ق رار گرف ت یافتههــا: اج رای 10 هفت ه تمرین ات ثب ات مرک زی باع ث افزای ش معن ادار دو ب ردار طول ی و عرض ی عضل ه مولتیفی دوس ش د) 05/0p>(.
همچنی ن 10 هفت ه تمرین ات ثب ات مرک زی باع ث افزای ش معن ادار س طح مقط ع ش ده ب ود) 31/1±98/1-، 63/3- ت ا 59/0- = فاصل ه اطمین ان( از طرف ی، می زان درد آزمودنیه ا در گ روه تمرین ات ثب ات مرک زی در دو هفت ه پنج م و ده م نس بت ب ه ش روع مداخل ه ب ه ط ور معن اداری کاه ش یاف ت) 05/0p>(.
نتیجهگی ری: انج ام تمرین ات ثب ات مرک زی ن ه تنه ا ب ا افزای ش س طح مقط ع عضل ه مولتیفی دوس ت وام ب ود بلک ه کم ردرد مزم ن زن ان س المند را نی ز کاه ش داده ب ود. همچنی ن، انج ام حداق ل 5 هفت ه تمرین ات ثب ات مرک زی باع ث کاه ش معن ادار کم ردرد مزم ن میش ود.
واژههای كلیدی: کمردرد مزمن، اولتراسوند، زنان سالمند
مقدمه

نویسـنده مسـئول: مهسـا رسـتگارمقدممنصوری، دانشـجوی دکترای گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشـکده تربیت بدنی و علوم ورزشـی، دانشگاه حکیم سـبزواری، توحید شهر، سبزوار
[email protected] :پست الکترونیک
س المندی ب ه عن وان ی ک فراین د زیس تی و ن ه ی ک بیم اری ، پدیــدهای طبیعــی بــوده و بــر تمامــی جنبههــای زیســتی و روان ی اف راد تأثی ر میگ ذارد)1(. مطالع ات بس یاری ب ه بررس ی
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

تغییــرات عضلانــی ناشــی از افزایــش ســن پرداختهانــد)1-6( و رابطــه معکوســی بیــن ســالمندی و انــدازه )تــوده( عضــلات بخ ش مرک زی ب دن )ش کم و پش ت( )7(، و رابط ه مس تقیمی بی ن افزای ش س ن ب ا افزای ش رون د آتروف ی، ضع ف عضلان ی نش ان داده ش ده اس ت. کم ردرد ب ه عل ت ضع ف و آتروف ی عض لات بخ ش مرک زی ب دن نظی ر عضل ه مولتیفی دوس ایجاد ش ده7), 8(، ب ه گونهای ی ک ه کاه ش ت وده عضلان ی ط ی رون د س المندی ی ک عام ل غی ر مس تقیم ام ا بس یار تاثیرگ ذار در ایجــاد درد )نظیــر کمــردرد( اســت2), 7, 9-11(. میــزان شــیوع کم ردرد ح دود 12-33 درص د گ زارش ش ده و 60-80 درص د مش اغل اداری 25 ت ا 60 س ال کم ردرد را تجربه کردهان د10), 21(.
در بی ن عض لات کم ر، تغیی رات و آتروف ی عضل ه مولتیفی دوس در رون د کم ردرد حائ ز اهمی ت اس ت)31(. عضل ه مولتیفی دوس کــه در مــردان و زنــان میانســال بــه ترتیــب 87/7 و 55/5 س انتیمتر مرب ع اس ت، ه ر دو وظیف ه پایدارس ازی و حرک ت ســتون فقــرات را بــر عهــده دارد)31(. راههــای متعــددی نظیــر انج ام فعالی ت ورزش ی)41( و افزای ش آمادگ ی عضلانی-اس کلتی بــرای مقابلــه بــا تغییــرات تــوده عضلانــی مطــرح شــدهاند)3(. چان گ و هم کاران) 2013( در مطالع ه خ ود ک ه تاثی ر تمرینات ثب ات مرک زی را ب ر س طح مقط ع عضل ه مولتیفی دوس اف راد میانس ال مبت لا ب ه کم ردرد مزم ن بررس ی ک رده و تمرین ات ثب ات مرک زی ب ر س طح کمثب ات نظی ر ت وپ باع ث افزای ش بیشتــر در ســطح مقطــع عضلــه مولتیفیــدوس و کاهــش بارزت ر درد ش ده اس ت )11(. از طرف ی، در مطالع ه اینانی و س لکر 2013)( تمرینــات ثبــات مرکــزی نســبت بــه تمرینــات رایــج اج را ش ده باع ث کاه ش معن ادار درد و بهب ود عملک رد کم ر اف راد میانس ال مبت لا ب ه کم ردرد مزم ن ش ده ب ود)51(. اج رای تمرین ات قدرت ی- مقاومت ی از طری ق تحری ک س نتز پروتئی ن عضلانــی روش مناســبی بــرای مقابلــه بــا تحلیــل عضلانــی- ســالمندی بــه حســاب آمــده)61( و تمرینــات ثبــات مرکــزی از همانقباض ی عض لات ش کم و مولتیفی دوس س ود جس ته9), 11(، باع ث افزای ش ق درت عض لات مرک زی ب دن، بهب ود سیس تم عصبی-عضلان ی، افزای ش پای داری مرک زی، و در نتیج ه افزایش ق درت و توانمن دی ف ردی میش وند)71(. کاه ش ت وده و س طح مقط ع عضلان ی در س المندی جبرانناپذی ر نخواه د ب ود و ب ا کیفی ت س المندی فع ال مرتب ط و قاب ل کنت رل اس ت3), 61(. ب ا وج ود اطلاع ات منتش ر ش ده از تحلی ل عضلانی-س المندی و همچنی ن مش کلات متعاق ب آن نظی ر کم ردرد ک ه ب ه ص ورت بیماریهــای ثانویــه بــروز میکننــد، مطالعــات بیشتــری جه ت بررس ی نق ش عض لات مرک زی ب ر می زان اس تحکام سیس تم عضلانی-اس کلتی و کنت رل کم ردرد افراد س المند نیاز اس ت)61(. همچنی ن ب ه عل ت ش یوع ب الای کم ر درد در بی ن س المندان و معرف ی تمری ن ورزش ی ب ه عن وان روش ی درمان ی جه ت مقابل ه ب ا پی ری عضلان ی، و ع دم اج رای مطالعهای ی در ای ن زمین ه، م ا ب ر آن ش دیم ت ا تاثی ر تمرین ات ثب ات مرکزی را ب ر مشـخصات اولتراس ونیک عضل ه مولتیفی دوس و می زان درد زن ان س المند مبت لا ب ه کم ردرد مزم ن بررس ی نمایی م .
مواد و روشها
روش تحقیــق حاضــر از نــوع نیمــه تجربــی و جامعــه آمــاری ش امل زن ان س المند ب الای 55 س ال) 4/3 ± 69 س ال( مبت لا ب ه کم ر درد مزم ن ب ود. اف راد ش رکت کنن ده از بی ن زن ان س المند مراجع ه کنن ده ب ه کلینیکه ای دانش گاهی منطق ه 3 ش هر ته ران و ب ا رعای ت معیاره ای لازم توس ط متخص ص ط ب فیزیک ی معاین ه13), 81( و براس اس معیاره ای ورود نظی ر ســن بــالای 55 ســال، ابتــلا بــه کمــردرد بیــش از ســه مــاه ،نمایــه تــوده بــدن 25-27 متــر مربــع)31( و معیارهــای خــروج نظیــر جراحــی کمــر، ابتــلا بــه بیماریهــای ناتــوان کننــده ،ســرطان و اســکولیوز بــالای 10 درجــه)81( انتخــاب شــدند .کلی ه آزمودنیه ا رضایتنام ه کتب ی را نی ز دریاف ت و کام ل کردن د2), 3(. حج م نمون ه ب ر اس اس محاس بهی)05/0=α )5 % ش انس وج ود خط ای ن وع اول( ،80/0=ت وان آزم ون )ت وان08 درص د(، و براس اس نتای ج بدس ت آم ده از مطالع ات پیش ین محاســبه گشــت و تعــداد آزمودنــی مــورد نیــاز در گروههــا تعیی ن شـد. تعیی ن حج م نمون ه ب ر اس اس س طح مقط ع عضلــه مولتیفیــدوس ) ســانتیمتر مربــع( و نمــرات مقیــاس آنال وگ بص ری آزمودنیه ا پ س از هش ت هفت ه تمری ن ب رای گ روه تجرب ی و کنت رل محاس به ش د)11(. ب ر طب ق محاس بات و ب ا ت وان 80 درص د تع داد 8 آزمودن ی ب رای گ روه تمری ن و تع داد 17 آزمودن ی ب رای گ روه کنت رل ارزیاب ی ش د ک ه در ای ن مطالع ه تع داد 9 آزمودن ی در گ روه تمری ن و 20 آزمودن یدر گ روه کنت رل ق رار داده ش دند. نتای ج پایان ی ارائ ه ش ده در

ش کل 1. تمرین ات ثب ات مرک زی. ال ف: قای ق ی ا انقب اض عض لات پش تی-بدون تکی ه دادن ب ه صندل ی، ب: تنف س عمی ق ت وام ب ا کش ش عضل ه س ینهایی ب ه هم راه انقب اض عض لات پش تی- ب دون تکی ه دادن ب ه صندل ی، پ: انقب اض ایزومتری ک در عض لات بازکنن ده کم ر، ت: دراز و نشس ت اص لاح ش ده، ث: حرک ت پ ل، ج: اکستنش ن کم ری در وضعی ت دم ر )خوابی ده ب ه ش کم(، چ: فلکش ن ش انه و تقوی ت اس تاتیک عض لات پایدارکنن ده س تون فق رات، ح: فلک ش ران.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

بردارن ده 26 آزمودنـی) 6 تـن گ روه تمری ن و 20 ت ن گ روهکنت رل( ب وده ب ه طوریک ه 3 آزمودن ی گ روه تمری ن بن ا ب هدلایــل شــخصی و عــدم پاســخگویی بــه تماسهــای پیگیــریتلفن ی از مطالع ه خ ارج ش دند. مش خصات اولتراس ونیک عضله مولتیفی دوس توس ط اولتراس وند و می زان درد توس ط مقی اس آنال وگ بص ری ب ه ترتی ب در دو )پی ش و از 10 هفت ه مداخل ه(
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

و س ه مرحل ه )پی ش از مداخل ه، اواس ط دوره )هفت ه پنج م( ،پــس از مداخلــه( اندازهگیــری شــد. تمرینــات ثبــات مرکــزی بـه م دت 10 هفت ه اج را ش د و در بردارن ده گ روه عض لات مرک زی ب دن ب ود)9-11(. ای ن تمرین ات جه ت تقوی ت عض لات مرک زی ب دن ب ه ش کل زی ر ارائ ه ش ده ب ود9), 11, 91(. )ش کل 1( ب ه منظ ور رعای ت اص ل اضاف ه ب ار و رعای ت اص ل س ازگاری تدریج ی از ترابان د )ش رکت هایژنی ک، س اخت کش ور امری کا( ،وزن ه آزاد، اس فیگ مانومت ر )اس مارت پ لاس، س اخت کش ور ژاپــن(، و وزن بــدن فــرد اســتفاده گردیــد و در زمــان ایجــاد ســازگاری نســبی )محاســبه شــده بــر اســاس میــزان درک فشــار کمتــر از 8 در مقیــاس بــورگ 6-20 امتیــازی(، شــدت تمری ن افزای ش یاف ت. جه ت افزای ش ش دت تمرین ات )ال ف ،ب، ح( از درج ات مختل ف کش ش ترابان د اس تفاده ش د)02(. ص د درص د کش ش ترابان د مع ادل دو براب ر ط ول اولی ه آن )رن گ برن زه( مع ادل 08/1 کیلوگ رم فش ار( اس ت )ش رکت هایژنی ک ،س اخت کش ور امری کا(. س ایر تمرین ات ارائـه ش ده بـه ج ز تمری ن پ توس ط وزن ه آزاد اج را ش د)71( و ب رای محاس بهی ب ار تمرین ی، ابت دا می زان ی ک تک رار بیش ینه ب ا اس تفاده از فرم ول وات ن و هم کاران 1994)( محاس به و س پس 25، 50، و 75 درص د ق درت بیش ینه ه ر ف رد ب ه ص ورت جداگان ه تعیین گش ت)12(. تمری ن پ ب ا اس تفاده از اس فیگ مانومت ر اج را ش د .در ای ن تمری ن از آزمودن ی خواس ته ش د ت ا کم ر خ ود را ب ا حداکث ر ق درت ب ه کاف اس فیگ مانومت ر بفش ارد ک ه مع ادل ق درت بیش ینه عض لات کم ر ق رارداده شـد. س پس مقادی ر 25، 50، و 75 درص د ق درت بیش ینه حرک ت پ محاس به ش د .در دو هفت ه اول جه ت س ازگاری و تقوی ت عضل ه مولتیفیدوس تمری ن ب ا فش اری مع ادل 5 میلیمت ر جی وه اج را گش ت .
س طح مقط ع عضل ه مولتیفی دوس ب ه عل ت عمق ی قرارگرفتن مه ره پنج م کم ری، در س طح ب الای مه ره چه ارم کم ری بررس ی ش د)81(. در این مطالعه، از دس تگاه س ونوگرافی )اس تات مایل ب 50، س اخت کش ور ایتالی ا( جهت بررس ی تغییر س طح مقط ع عضل ه مولتیفی دوس اس تفاده ش د2), 6(. آزمودنیه ا در وضعیت ی کام لا راح ت ب ه ص ورت دم ر ب ر روی تخ ت ق رار گرفتن د و متخص ص اولتراس وند مطاب ق ب ا مطالع ات13), 22( ابتدا پ روب )بایوس ند س یای 123، س اخت کش ور امری کا( را عم ود ب ر مح ور س اجیتال مرک زی ق رار داد و پ س از یافت ن مه رهی چه ارم کم ری پ روب را ب دون برداش تن از روی ب دن ف رد ب ا چرخ ش 90 درج ه ب ه ص ورت م وازی ب ا مح ور افق ی ق رار داد)31(. )ش کل 2(

شــکل 2. ســطح مقطــع عرضــی عضلــه مولتیفیــدوس توســط اولتراس وند در س طح مه ره چه ارم کم ری .M: مولتیفی دوس ،SP:
زایــده شــوکی.
ســطح مقطــع عضلــه مولتیفیــدوس از طریــق دنبــال کــردن لب ه داخل ی عضل ه توس ط پ روب محاس به گش ت)31(. پ س از مش اهده عضل ه مولتیفی دوس در س طح مه ره چه ارم کم ری ب ردار عرض ی )نم ای جانب ی( و طول ی )نم ای قدامی-خلف ی( بهمنظ ور بررس ی ش کل عضل ه )ب ردار طول ی تقس یم ب ر ب ردار عرض ی( اندازهگی ری ش د)31،32(. در بررس



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید