فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 3، زمستان 1395
5292022-117734

بی حسی نخاعی برای عمل جراحی سزارین:
مقایسه بوپي واكایین هیپرباریک با ایزوباریک
هاشم جری نشین1، سعید مهربانی2، آیدا کارگر3، فریدون فکرت4*
استادیار بیهوشی، فلوشیپ بیهوشی قلب، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس
دانشجوی پزشکی، بیمارستان شریعتی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس
دستیار بیهوشی، بیمارستان شریعتی، گروه بیهوشی و مراقبتهای ویژه، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس
متخصص بیهوشی، مرکز تحقیقات بیهوشی، مراقبتهای ویژه و کنترل درد، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس
1918005

تاریخ دریافت: 92/5/49 تاریخ بازبینی: 1/6/94تاریخ پذیرش: 27/7/94چکیده
زمینـه و هـدف: در بیحسـی نخاعـی باریسـیته محلولهـای مـورد اسـتفاده تفاوتهـای قابـل توجهـی در توزیـع و انتشـار داروی بیحسـی ایجـاد مینمایـد. هـدف از ایـن مطالعـه مقایسـه اثـرات بوپيواکاییـن هیپرباریـک و ایزوباریـک جهـت بیحسـی نخاعـی در عمـل جراحـی سـزارین بـود.
0899951

پژوهشـی

مقـاله
44

پژوهشـی

مقـاله

44

1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: ایـن کارآزمایـی بالینـی تصادفـی دوسـوکور در 60 بیمار حامله 18-40 سـاله بـا کلاس یک و دو انجمن بیهوشـی آمریکا انجام شـد . بیحسـی نخاعـی در گـروه اول بـا بوپيواکاییـن ایزوباریک و در گروه دوم بـا بوپيواکایین هیپرباریک انجام شـد. پارامترهای همودینامیک، درجه اشـباع اکسـیژن، سـطح بلـوک حسـی و حرکتـي، طول عمـل جراحی و مـدت بیدردی، میـزان مصرف افدریـن و عوارض بیحسـی نخاعی نیز ثبت شـد. برای بررسـی آمـاری از آزمـون تـی، آزمـون مجذور کای، آنـووای تکراری با نرمافزار SPSS اسـتفاده شـده و 05/0P> معنـیدار تلقی گردید .
یافتههـا: بیمـاران دو گـروه از نظـر دموگرافیکـی و طـول عمـل جراحـی تقریبا یکسـان بودنـد. از میان متغیرهـای اندازهگیری شـده فقـط طول مدت بـیدردی و میـزان تهـوع و اسـتفراغ بهطـور قابل توجهی در بیماران گروه ایزوباریک بیشـتر از گـروه هیپرباریک بود ) بهترتیـب 0/001P> و 100/0=P(.
میـان دو گـروه بـرای متغیرهای دیگـر تفاوت معنیداری یافت نشـد .
نتیجهگیـری: داروی بوپيواکاییـن ایزوباریـک جهـت بیحسـی نخاعـی هماننـد نـوع هیپرباریـک اثر بخشـی یکسـانی دارد و حتی از نظـر طول مدت بـیدردی موثرتـر اسـت اگرچـه میـزان تهوع و اسـتفراغ در اسـتفاده از آن بالاتر اسـت که بایسـتی مدنظر قـرار گیرد.
واژههای كلیدی: بیحسی نخاعی، بوپيواکایین، سزارین، هیپرباریک، ایزوباریک
مقدمه

نویسنده مسئول: فریدون فکرت، بندرعباس، بلوار جمهوری اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بیمارستان شهید محمدی، مرکز تحقیقات بیهوشی و مراقبتهای ویژه و کنترل درد
[email protected] :پست الکترونیک
بیحسـی نخاعی شـایعترین روش بیهوشـی جهت عمـل جراحی سـزارین میباشـد بهدلیـل اینکـه بلـوک حرکتي و حسـی قرینه ،بـا کیفیـت بـالا و شـدیدی ایجـاد میکنـد و بهعلـت سـادگی ،شـروع اثـر سـریع و بلوک قـوی، قیمـت پایین و کمتریـن تماس مـادر و جنیـن بـا دارو نسـبت به روشهـای دیگر بیحسـی فواید بسـیاری دارد2)،1(.
بهدلیـل عـوارض نورولوژیک موقتی که گاهی بـا داروی لیدوکائین دیـده میشـود امـروزه شـایعترین دارویـی کـه جهـت بیحسـی نخاعـی در اعمـال مامایـی و زنان اسـتفاده میشـود بوپيواکایین اسـت که نسـبت بـه لیدوکائین طول اثـر بیشـتری دارد4)،3،2(.
تفـاوت در باریسـیته محلولهـای مورد اسـتفاده جهت بیحسـی نخاعـی بهنظـر میرسـد تفاوتهـای قابـل توجهـی در توزیـع و انتشـار داروی بیحسـی داخـل فضـای نخاعـی ایجـاد نمایـد کـه ایـن تفاوتهـا میتوانـد اثـرات مهمـی روی وسـعت، شـروع اثر و طـول مـدت بلوک بیحسـی و همچنین اثرات جانبـی و بیدردی پـس از عمل داشـته باشـد6)،5،4(.
مطالعـات متعـددی در ایـن زمینـه انجـام شـده کـه تعـدادی از آنهـا نشـان دادهانـد که باریسـیته دارو اثـری روی گسـترش آن در مایـع مغـزی نخاعـی در جمعیـت مامایـی نـدارد7)،5،4،3( کـه ایـن میتوانـد بهدلیـل اثـرات رحـم بـاردار روی صـاف کـردن سـتون فقـرات و از بیـن بـردن قـوس سـینهای باشـد. تعـدادی از مطالعـات دیگـر نشـان دادهانـد کـه داروی هیپوباریـک سـطح حسـی بالاتـری از داروی هیپرباریـک ایجـاد میکنـد وقتـی کـه بیحسـی در وضعیـت نشسـته انجـام شـود8)،6( مطالعاتـی دیگـر وجـود دارنـد کـه نشـان دادهاند کـه بـا بوپيواکاییـن هیپرباریک شـروع بلـوک حسـی جهـت انجـام عمـل سـزارین سـریعتر بوده و احتمـال تبدیـل بلـوک حسـی بـه بیهوشـی عمومی بـا این نوع دارو کمتـر اسـت5)،2،1( بههمیـن دلیل درصدد برآمدیـم مطالعهای طراحـی نماییـم کـه هـدف آن بررسـی مقایسـهای اثـرات داروی بوپيواکاییـن هیپرباریـک و ایزوباریـک در بیمـاران کاندیـد عمل جراحـی سـزارین انتخابـي تحـت بیحسـی نخاعـی بـود.
مواد و روشها
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

ایـن مطالعه بهصـورت یک کارآزمایـی بالینی آیندهنگر دوسـوکور پس از تایید کمیته پایاننامه دانشـکده پزشـکی در بیماران حامله 18-40 سـاله بـا سـن حاملگی بـالای 37 هفته و بـا کلاس یک و دو انجمن بیهوشـی آمریکا کاندید عمل جراحی سـزارین انتخابي کـه تمایـل بـه انجـام بیحسـی نخاعـی داشـتند در بیمارسـتان شـریعتی بندرعبـاس انجـام شـد. بیمـاران اورژانـس، بیمـاران بـا کلاس انجمـن بیهوشـی آمریکا بـالای 2، داشـتن ممنوعیت برای بیحسـی موضعي، سـابقه حساسـیت بـه داروی بیحـس کننده ، خانمهـای مبتـلا بـه پرهاکلامپسـی و اکلامپسـی، افـراد مبتـلا به بیمـاری زمینهای دریچهای قلب و پلاسـنتا پرویـا از مطالعه خارج شـدند. از همـه بیمـاران جهت شـرکت در مطالعـه رضایت کتبی آگاهانـه گرفته شـد. جهت محاسـبه حجم نمونه بـرای ایجاد یک قـدرت 8/0 جهـت تعیین تفاوت در گسـترش دارو برای بهدسـت آمـدن یک سـطح حسـی مطلوب جهـت جراحی تعـداد 60 بیمار نیـاز بـود. بیماران بهصـورت تصادفی سـاده یک در میـان به یکی از دو گـروه وارد شـدند. گـروه اول بوپيواکاییـن ایزوباریک و گروه دوم بوپيواکاییـن هیپرباریـک جهـت بیحسـی نخاعـی گرفتند .پـس از قرارگیـری بیمـار روی تخت اتاق عمـل و وصل پای شهای استاندارد شامل کاف فشـارخون غیرتهاجمی، الکتروکاردیوگرافی ، پالس اکسـیمتری، پارامترهـای همودینامیـک اولیـه بیمار شـامل فشـارخون سیسـتولی، دیاسـتولی، فشار متوسط شـریانی، ضربان قلـب و درجـه اشـباع اکسـیژن اندازهگیـری و ثبـت گردیـد. همه بیمـاران بهمیـزان 10 میلیلیتر/کیلوگـرم سـرم رینگـر دریافـت کرده سـپس در وضعیت نشسته و تحت روش غیرعفوني بیحسی نخاعی با سـوزن کوئینک شـماره 25 و روش خط وسـط از فضای بیـن مهـرهای کمـری سـوم و چهـارم، یـا چهـارم و پنجم توسـط یـک متخصص بیهوشـی بـا تجربه انجام شـد. پس از ورود سـوزن بـه فضـای نخاعـی و جریـان آزاد مایـع مغـزی نخاعـی، بیمـاران 5/2 میلیلیتـر) 5/12 میلیگـرم( بوپيواکاییـن 5/0% هیپربـار یـا ایزوبـار جهـت انجام بلـوک از طریق سـوزن دریافت کرده سـپس بیمـاران هـر دو گروه به آرامـی در وضعیت طاقبـاز و با جابهجایی مختصـر رحم به سـمت چپ قـرار گرفتنـد. از داروی بوپيواکایین )مارکائیـن هیپرباریـک 5/0% نخاعي، بوپيواکاییـن هیدروکلروید اسـتریل، شـرکت آسـترا زنـکا( اسـتفاده گردیـد. در ایـن مرحلـه محقـق دیگـر که نسـبت بـه گروههـا و تصادفیسـازی آنهـا آگاه نبـود و اطلاعـی نداشـت سـطح بلـوک حسـی، بلـوک حرکتـي و پارامترهـای همودینامیـک بیمـاران را ابتدا هـر 2 دقیقه )طی 01 دقیقـه اول(، و سـپس هـر 5 دقیقـه )طـی 20 دقیقـه(، و پـس از آن هـر 10 دقیقـه تـا انتهای عمـل ارزیابی و ثبت میکرد. سـطح بلوک حسـی با بررسـی و از دسـت دادن حس نسـبت به سـوزن و سـطح بلـوک حرکتـي را بـا حرکـت انـدام تحتانی و خـم کردن مفاصـل انـدام تحتانـي تعیین نمـوده، و با تثبیت بلوک در سـطح مهره سـینهای چهارم تا ششـم اجـازه عمل جراحی داده میشـد .همـه بیماران اکسـیژن کمکی با ماسـک صورتی بـا جریان 6 لیتر در دقیقـه حیـن عمـل جراحـی دریافت کـرده، و در صـورت افتفشـارخون )فشـار سیسـتولیک زیـر 90 میلیمتـر جیـوه یـا افتفشـار بیـش از 20% از سـطح اولیه( بـا افدرین وریـدی بهمیزان 5 میلیگـرم، و درصـورت وجـود بـرادی کاردی )ضربـان قلب کمتر از 60 در دقیقـه( بـا آتروپیـن بهمیـزان 1 میلیگـرم بهصـورت وریـدی درمـان میشـدند. همچنیـن پارامترهـای دیگـر شـامل طـول عمـل جراحـی )فاصلـه زمانـی بین شـروع برش پوسـت تا خاتمـه عمـل جراحـی( و طول مدت بـیدردی )فاصلـه بین انجام بیحسـی نخاعـی تا درخواسـت اول بیمـار برای مسـکن( و میزان مصـرف افدریـن و آتروپیـن و عـوارض بیحسـی نخاعـی شـامل تهـوع و اسـتفراغ، سـردرد، خـارش، کمـردرد و بیحسـی کامـل نخاعـی نیـز ثبـت و اندازهگیـری شـد. بیمارانی که دچار شکسـت بلـوک یـا بلـوک حسـی ناکامـل نیازمنـد داروی کمکـی شـدند و همچنیـن بیمارانـی که عمل جراحـی عارضهدار شـامل خونریزی زیـاد نیازمنـد تزریق خـون و یا هیسـترکتومی همزمـان گردیدنداز مطالعـه خـارج شـدند. اطلاعـات اولیـه همـه بیمـاران شـاملسـن، وزن، قـد و کلاس فیزیکـی ) طبقهبنـدی انجمـن بیهوشـیامریـکا( بیمـاران نیز ثبت شـده و دادهها توسـط یک پرسـشنامه دو قسـمتی محقـق سـاخته کـه قسـمت اول مربوط بـه اطلاعات دموگرافیـک بیمـاران و قسـمت دوم مربوط بـه یافتههای تحقیق بـود جمـعآوری گردیـد. اطلاعـات جمـعآوری شـده بـا اسـتفاده از نرمافزارهـای آمـاری 61 SPSS آنالیـز شـده و بـا اسـتفاده از آزمونهـای آمـاری تـی، مجـذور کای، آنـووای تکـراری تجزیـه و تحلیـل شـده و 05/0>P معنیدار تلقـی گردید.
یافتهها
بیمـاران دو گـروه از نظـر سـن، وزن و قـد اختـلاف معنـیداری نداشـتند )جـدول1(.
جدول 1: متغیرهای دموگرافیک بیماران دو گروه
عدد پی انحراف معیار میانگین گروه متغیرهای زمینهای
0/100 14/931 75/23 هیپرباریک وزن
8/088 70/03 ایزوباریک 0/791 4/976 29/83 هیپرباریک سن
4/703 29/50 ایزوباریک 0/052 5/151 163/77 هیپرباریک قد
11/905 159/07 ایزوباریک میانگیـن فشـارخون سیسـتولی در زمـان پایـه در گـروه هیپرباریـک برابـر 41/13±128/60 میلیمتـر جیـوه، در گـروه ایزوباریـک برابـر 29/16±128/73 میلیمتـر جیـوه بـود کـه تفـاوت معنیداری نداشـت. مقایسـه میانگین فشـارخون سیسـتولی در دو گروه بـه تفکیک هر زمـان، تفـاوت معنـیداری در دقایـق 4، 6، 51، 02، 52، 30، و 40 پـس از بلـوک بیـن دو گـروه نشـان داد اگرچـه اندازههای مکـرر بین دو گـروه در سـیر زمـان، تفاوت معنیداری در فشـارخون سیسـتولی نداشـت) 142/0=P( )نمـودار1(.

نمودار 1: میانگین فشارخون سیستولی در دو گروه در زمانهای مختلف
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

میانگین فشـارخون دیاسـتولی در زمان پایه در گـروه هیپرباریک بـه تفکیـک هـر زمـان، تفـاوت معنـیداری در زمانهـای 4، 01، برابـر 03/9±30/80 میلیمتـر جیـوه، در گـروه ایزوباریـک برابـر 15، 02، 52، 30، و 40 نشـان داد و همچنیـن اندازههـای مکـرر 18/12±27/85 میلیمتـر جیـوه بـود کـه اختـلاف معنـیداری بیـن دو گـروه در سـیر زمـان، تفـاوت معنـیداری در فشـارخون نداشـت. مقایسـه میانگیـن فشـارخون دیاسـتولی در دو گـروه دیاسـتولی داشـت) 530/0=P()نمـودار 2(.

نمودار 2: میانگین فشارخون دیاستولی در دو گروه در زمانهای مختلف

نمودار 3: میانگین تعداد ضربان قلب در دو گروه در زمانهای مختلف
میانگیـن فشـارخون متوسـط شـریانی در زمـان پایـه در گـروههیپرباریـک برابـر 18/12±83/94 میلیمتـر جیـوه، در گـروهایزوباریـک برابـر 94/12±23/97 میلیمتـر جیـوه بود کـه تقریبا یکسـان بود. مقایسـه میانگین فشـارخون متوسـط شـریانی در دو گـروه بـه تفکیـک هرزمـان، تفـاوت معنـیداری در زمانهـای 4، 15، 02، 25 و 30 نشـان داد اگرچـه اندازههـای مکـرر بیـن دو گـروه در سـیر زمـان، تفـاوت معنـیداری در فشـارخون متوسـط شـریانی نداشـت) 136/0= P(.
میانگیـن تعـداد ضربـان قلـب در زمان پایـه در گـروه هیپرباریکبرابـر 05/13±87/91 ضربـه در دقیقـه، در گـروه ایزوباریـک برابر94/17±67/89 ضربـه در دقیقـه بود. مقایسـه تعـداد ضربان قلبدر دو گـروه به تفکیـک هر زمان، تفاوت معنـیداری در هیچکدام از زمانهـا نداشـت و همچنیـن اندازههـای مکـرر بیـن دو گـروه در سـیر زمـان، تفـاوت معنـیداری در ضربان قلب وجود نداشـت )925/0=p()نمودار3(.
میانگیـن اشـباع اکسـیژن خـون شـریانی در زمـان پایـه در گروه هیپرباریـک برابـر 25/0±93/99 درصـد، در گـروه ایزوباریـک برابـر 25/0±93/99 درصـد بود. مقایسـه میانگین اکسـیژن خون شـریانی در دو گـروه بـه تفکیک هر زمـان، تفاوت معنـیداری در هیچکـدام از زمانهـا نداشـت) 079/0=P(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

شـیوع افت فشـار خـون و برادیـکاردی بیـن دو گـروه هیپرباریک و ایزوباریـک اختـلاف معنـیداری نشـان نداد. در بررسـی عوارض بیحسـی نخاعی بین دو گروه ،10 نفر از بیماران تهوع و اسـتفراغ داشـتند که همـه آنها در گـروه ایزوباریک بـود) 100/0=P( ولی تفـاوت معنـیداری بیـن دو گـروه در مـورد سـردرد، کمـردرد ،خـارش، بیحسـی نخاعـی کامل وجود نداشـت )جـدول2(.
میانگیـن مقـدار افدرین در گـروه هیپرباریک برابـر 66/7±67/41 میلیگـرم بـود و در گروه ایزوباریک برابـر 02/7±47/16 میلیگرم بـود. تفـاوت معنـیداری بین دو گـروه در میانگین مقـدار افدرین وجود نداشـت) 784/0=P(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید